Cách viết Business Plan đơn giản: 3 bí quyết lập kế hoạch kinh doanh

Theo thống kê từ nhiều tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, hơn 70% doanh nghiệp có kế hoạch kinh doanh rõ ràng có khả năng tồn tại sau 3–5 năm cao hơn so với những doanh nghiệp không có kế hoạch cụ thể. Tuy nhiên, rất nhiều người khi tìm kiếm cách viết business plan, lập kế hoạch kinh doanh, hay mẫu business plan cho người mới lại cảm thấy bối rối: Không biết cần viết gì? Phải nghiên cứu đến mức nào? Có cần quá chi tiết không?

Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách viết business plan từ A đến Z theo cách đơn giản, thực tế và dễ áp dụng nhất. Dù bạn đang chuẩn bị khởi nghiệp, gọi vốn hay chỉ muốn hệ thống lại ý tưởng kinh doanh, bạn sẽ biết chính xác mình cần làm gì, viết những phần nào và cách trình bày sao cho rõ ràng, thuyết phục. Không lý thuyết dài dòng — chỉ những bước cần thiết để bạn bắt tay vào làm ngay.

Bí quyết 1: Nghiên cứu thị trường trước khi viết kế hoạch

Bước 1: Phân tích thị trường khi viết business plan

1. Xác định thị trường có đủ tiềm năng hay không

Trước khi đầu tư, hãy trả lời rõ: Có đủ người sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm/dịch vụ của bạn không?

• Kiểm tra quy mô thị trường: số lượng khách hàng tiềm năng tại khu vực bạn nhắm đến.

• Phân tích nhu cầu thực tế: họ có đang tìm kiếm giải pháp tương tự không?

• Xem xu hướng tìm kiếm và mức độ cạnh tranh trên thị trường.

• Đánh giá tốc độ tăng trưởng ngành: thị trường đang mở rộng hay bão hòa?

Đây là bước quan trọng trong nghiên cứu thị trường khi lập business plan, giúp tránh kinh doanh theo cảm tính.

2. Phân tích độ tuổi và đặc điểm nhân khẩu học

Hiểu rõ khách hàng mục tiêu sẽ giúp bạn định vị sản phẩm chính xác hơn.

• Độ tuổi trung bình của khách hàng là bao nhiêu?

• Giới tính chiếm tỷ lệ cao hơn?

• Trình độ học vấn và tình trạng hôn nhân như thế nào?

Ví dụ: Sản phẩm công nghệ mới thường phù hợp nhóm 18–35 tuổi, trong khi dịch vụ chăm sóc sức khỏe lại tập trung nhóm trên 30 tuổi.

3. Xác định nghề nghiệp và thu nhập

Khả năng chi trả ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược giá.

• Khách hàng làm nghề gì? Nhân viên văn phòng, chủ doanh nghiệp hay lao động tự do?

• Mức thu nhập trung bình của họ?

• Họ chi bao nhiêu cho sản phẩm/dịch vụ tương tự mỗi tháng?

Phần này giúp bạn xác định liệu sản phẩm thuộc phân khúc phổ thông, trung cấp hay cao cấp trong kế hoạch kinh doanh chi tiết.

4. Phân tích yếu tố kinh tế và nhóm khách hàng đặc thù

Một số sản phẩm chỉ phù hợp với nhóm thu nhập cao hoặc nhóm khách hàng cụ thể.

• Sản phẩm có hướng đến nhóm thu nhập khá, giàu hay đại chúng?

• Có phù hợp với một cộng đồng, khu vực hoặc nhóm văn hóa nhất định không?

• Giá bán có vượt quá khả năng chi trả của đa số thị trường mục tiêu?

Đây là bước quan trọng khi xây dựng chiến lược marketing trong business plan.

5. Xác định vị trí địa lý của khách hàng lý tưởng

Địa điểm ảnh hưởng lớn đến hành vi mua hàng.

• Khách hàng sống ở thành thị, ngoại ô hay nông thôn?

• Họ tập trung ở khu dân cư cao cấp, khu công nghiệp hay gần trường học?

• Nếu kinh doanh online, khu vực nào có nhu cầu tìm kiếm cao nhất?

Phân tích đúng yếu tố này sẽ giúp bạn tối ưu chi phí vận hành và quảng cáo trong mẫu business plan chuẩn.

6. Kết hợp nghiên cứu sơ cấp và thứ cấp

Để phần phân tích thị trường trong cách viết business plan đạt độ tin cậy cao, cần kết hợp:

• Nghiên cứu thứ cấp: báo cáo ngành, số liệu thống kê, dữ liệu từ cơ quan nhà nước hoặc tổ chức uy tín.

• Nghiên cứu sơ cấp: khảo sát trực tiếp khách hàng, phỏng vấn, quan sát hành vi mua hàng, thử nghiệm sản phẩm.

Khi bạn có dữ liệu cụ thể thay vì phỏng đoán, kế hoạch kinh doanh sẽ thuyết phục hơn với nhà đầu tư và ngân hàng.

Bước 2: Xác định quy mô thị trường mục tiêu

1. Thu hẹp thị trường thay vì chọn “toàn bộ”

Dù sản phẩm có tính phổ quát (ví dụ: xà phòng), bạn vẫn cần chọn một nhóm khách hàng cụ thể để bắt đầu.

• Không nên xác định “toàn bộ dân số” là thị trường ban đầu.

• Chọn một phân khúc rõ ràng theo độ tuổi, nghề nghiệp hoặc nhu cầu đặc thù.

• Ví dụ: xà phòng cho trẻ em dưới 8 tuổi hoặc xà phòng chuyên dụng cho thợ sửa xe.

Việc thu hẹp này giúp phần phân tích thị trường trong business plan thực tế và khả thi hơn.

2. Xác định số lượng khách hàng tiềm năng

Sau khi chọn phân khúc, hãy lượng hóa bằng con số cụ thể.

• Trong khu vực bạn kinh doanh có bao nhiêu người thuộc nhóm mục tiêu?

• Nếu nhắm đến thợ sửa xe: mỗi quận/huyện có bao nhiêu gara hoạt động?

• Nếu nhắm đến trẻ em dưới 8 tuổi: tổng số trẻ trong khu vực là bao nhiêu?

Bạn có thể tham khảo dữ liệu từ cơ quan thống kê, báo cáo ngành hoặc khảo sát thực tế. Đây là bước quan trọng khi nghiên cứu thị trường để lập kế hoạch kinh doanh.

3. Tính toán mức tiêu thụ sản phẩm

Không chỉ biết có bao nhiêu khách hàng, bạn cần biết họ sử dụng bao nhiêu sản phẩm.

• Trung bình một khách hàng dùng bao nhiêu sản phẩm mỗi tháng?

• Tần suất mua lại là bao lâu?

• Nhu cầu có tính mùa vụ hay ổn định quanh năm?

Ví dụ: nếu một thợ sửa xe dùng 3 bánh xà phòng mỗi tháng và trong khu vực có 200 thợ, bạn đã có cơ sở ước tính doanh thu tiềm năng.

4. Phân tích thị phần hiện tại

Một thị trường lớn nhưng đã bị chiếm lĩnh gần hết thì cơ hội sẽ hạn chế.

• Có bao nhiêu doanh nghiệp đang bán sản phẩm tương tự?

• Họ đang chiếm bao nhiêu phần trăm thị phần?

• Khách hàng có xu hướng trung thành với thương hiệu hiện tại không?

Đây là nội dung không thể thiếu trong phần phân tích cạnh tranh của business plan.

5. Đánh giá quy mô và sức mạnh đối thủ

Hiểu đối thủ giúp bạn định vị đúng vị trí của mình.

• Đối thủ là doanh nghiệp nhỏ lẻ hay thương hiệu lớn?

• Họ có lợi thế về giá, hệ thống phân phối hay thương hiệu?

• Bạn có điểm khác biệt nào để chiếm một phần thị trường?

Trong thực tế, một thị trường vừa phải nhưng cạnh tranh thấp thường dễ khai thác hơn thị trường rất lớn nhưng bị thống trị bởi doanh nghiệp mạnh.

Bước 3: Xác định nhu cầu ban đầu khi khởi nghiệp

1. Liệt kê các tài sản hữu hình cần có

Đây là những yếu tố bạn phải mua hoặc chuẩn bị trước khi vận hành.

• Văn phòng, mặt bằng hoặc không gian làm việc tại nhà.

• Trang thiết bị: máy tính, điện thoại, máy in, phần mềm quản lý.

• Nội thất, tủ hồ sơ, vật tư văn phòng.

• Máy móc, nguyên vật liệu nếu sản xuất.

Hãy ghi cụ thể từng hạng mục và ước tính chi phí. Phần này sẽ được đưa vào mục chi phí khởi nghiệp trong business plan.

2. Xác định các nhu cầu vô hình

Không phải mọi chi phí đều nhìn thấy được, nhưng lại rất quan trọng.

• Thời gian để nghiên cứu thị trường và phát triển sản phẩm.

• Thời gian xây dựng thương hiệu và tìm kiếm khách hàng đầu tiên.

• Công sức xây dựng quy trình vận hành.

• Chi phí marketing thử nghiệm ban đầu.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp thất bại vì đánh giá thấp “chi phí thời gian” và công sức ban đầu.

3. Tính toán nhân sự cần thiết

Tùy mô hình kinh doanh, bạn có thể:

• Mua lại doanh nghiệp đã có sẵn đội ngũ.

• Thuê nhân viên ngay từ đầu.

• Hoặc tự vận hành một mình trong giai đoạn đầu để tiết kiệm chi phí.

Phần này ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch tài chính và dòng tiền trong kế hoạch kinh doanh chi tiết.

4. Đánh giá nguồn vốn cá nhân và chi phí sinh hoạt

Đây là bước nhiều người bỏ qua khi tìm hiểu cách viết business plan.

• Bạn có bao nhiêu tiền tiết kiệm có thể đầu tư vào kinh doanh?

• Bạn cần bao nhiêu tiền mỗi tháng để trang trải sinh hoạt cá nhân?

• Doanh nghiệp có thể mất bao lâu để bắt đầu tạo ra lợi nhuận?

Nếu doanh nghiệp cần 6–12 tháng mới có dòng tiền ổn định, bạn phải đảm bảo có đủ ngân sách sống trong khoảng thời gian đó.

5. Dự phòng chi phí phát sinh

Luôn cộng thêm 10–20% chi phí dự phòng cho các khoản ngoài kế hoạch như:

• Chi phí pháp lý.

• Chi phí sửa chữa, nâng cấp thiết bị.

• Chi phí marketing bổ sung khi doanh thu chưa đạt kỳ vọng.

Trong thực tế, phần dự phòng này giúp doanh nghiệp tránh khủng hoảng tài chính ở giai đoạn đầu.

Bước 4: Chuẩn bị mẫu sản phẩm khi lập business plan

1. Hoàn thiện phiên bản mẫu thực tế

Bản thử nghiệm ban đầu có thể làm thủ công, nhưng để trình bày với đối tác hoặc nhà đầu tư, bạn cần phiên bản hoàn chỉnh hơn.

• Thiết kế chắc chắn, thẩm mỹ và dễ hiểu công năng.

• Thể hiện rõ giá trị khác biệt so với sản phẩm hiện có trên thị trường.

• Có thể sử dụng thử để chứng minh tính khả thi.

Trong kế hoạch kinh doanh, đây là phần giúp tăng độ tin cậy và thể hiện năng lực triển khai thực tế.

2. Xác định vật liệu và quy trình sản xuất

Bạn cần trả lời rõ:

• Sản phẩm được làm từ vật liệu gì?

• Có dễ tìm nguồn cung hay phải nhập khẩu?

• Chi phí sản xuất mỗi đơn vị là bao nhiêu?

Phần này liên quan trực tiếp đến phân tích chi phí trong business plan và khả năng định giá sản phẩm.

3. Tính toán chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D)

Nhiều ý tưởng cần cải tiến trước khi đưa ra thị trường.

• Có cần thử nghiệm thêm để tăng độ bền hoặc độ an toàn?

• Có cần đầu tư vào thiết kế mới để tối ưu trải nghiệm người dùng?

• Ngân sách cho R&D trong 6–12 tháng đầu là bao nhiêu?

Đưa chi phí này vào mục kế hoạch tài chính để tránh thiếu hụt vốn giữa chừng.

4. Xem xét thuê chuyên gia kỹ thuật

Nếu sản phẩm mang tính kỹ thuật cao, bạn có thể cần:

• Kỹ sư thiết kế bản vẽ sản xuất chi tiết.

• Chuyên gia tối ưu quy trình sản xuất hàng loạt.

• Đơn vị tư vấn kiểm định chất lượng.

Việc có bản thiết kế chuyên nghiệp giúp tăng uy tín khi trình bày với nhà đầu tư hoặc đối tác sản xuất.

5. Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

Nếu sản phẩm có tính sáng tạo cao, hãy cân nhắc:

• Đăng ký bằng sáng chế hoặc giải pháp hữu ích.

• Đăng ký nhãn hiệu để bảo vệ thương hiệu.

• Kiểm tra xem sản phẩm có vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của bên khác không.

Đây là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của business plan.

6. Kiểm tra tiêu chuẩn và quy định pháp lý

Tùy ngành hàng, bạn có thể cần:

• Chứng nhận an toàn sản phẩm.

• Kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế.

• Tuân thủ quy định về sản xuất, đóng gói và ghi nhãn.

Bỏ qua bước này có thể khiến sản phẩm không được phép lưu hành hoặc bị xử phạt.

Bước 5: Nghiên cứu địa điểm kinh doanh hiệu quả

1. Khảo sát thực tế khu vực dự định kinh doanh

Đừng chỉ tìm thông tin online, hãy đi khảo sát trực tiếp.

• Liên hệ môi giới bất động sản để xem mặt bằng cụ thể.

• Quan sát lưu lượng người qua lại vào các khung giờ khác nhau.

• Ghi nhận loại hình kinh doanh xung quanh (quán ăn, cửa hàng tiện lợi, văn phòng…).

• Đánh giá chỗ đậu xe, khả năng tiếp cận và tầm nhìn mặt tiền.

Phần này giúp bạn có dữ liệu thực tế để đưa vào kế hoạch kinh doanh chi tiết.

2. So sánh giá thuê theo vị trí và diện tích

Lập bảng so sánh rõ ràng để tránh quyết định cảm tính.

• Ghi lại giá thuê từng địa điểm.

• Tính giá trên mỗi mét vuông để dễ so sánh.

• Phân loại: vị trí trung tâm, mặt tiền lớn, hẻm, khu dân cư…

• Xác định nơi có chi phí cao nhất và thấp nhất.

Đây là bước quan trọng trong phân tích chi phí mặt bằng trong business plan.

3. Xác định diện tích thực sự cần thiết

Nhiều chủ doanh nghiệp mới thường thuê mặt bằng quá lớn hoặc quá nhỏ.

• Nhà hàng cần bao nhiêu chỗ ngồi?

• Có cần khu bếp riêng, kho chứa hàng, khu vệ sinh đạt chuẩn?

• Có cần không gian cho khách chờ hoặc khu vực trưng bày?

Hãy tính toán dựa trên công suất phục vụ thực tế, không chỉ dựa trên mong muốn.

4. Ước tính tổng chi phí thuê mặt bằng

Không chỉ tính tiền thuê hàng tháng, bạn cần tính toàn bộ chi phí liên quan.

• Tiền đặt cọc (thường 2–3 tháng).

• Chi phí sửa chữa, cải tạo ban đầu.

• Phí quản lý, điện nước, bảo vệ.

• Thời gian miễn phí thuê (nếu có thể thương lượng).

Đưa các con số này vào mục kế hoạch tài chính trong business plan để tính toán dòng tiền chính xác.

5. Đánh giá khả năng sinh lời so với chi phí thuê

Một nguyên tắc thực tế trong kinh doanh nhà hàng và bán lẻ: tiền thuê mặt bằng không nên vượt quá 10–15% doanh thu dự kiến.

• Ước tính doanh thu trung bình mỗi tháng.

• So sánh với chi phí thuê để xem có hợp lý không.

• Nếu chi phí thuê quá cao so với doanh thu tiềm năng, cần cân nhắc lại vị trí.

Nghiên cứu địa điểm không chỉ là chọn chỗ “đẹp” mà phải dựa trên dữ liệu về lưu lượng khách, diện tích cần thiết và khả năng chi trả. Khi bạn trình bày rõ phân tích này trong cách viết business plan, kế hoạch kinh doanh của bạn sẽ thực tế, thuyết phục và giảm đáng kể rủi ro tài chính ngay từ đầu.

Bước 6: Cách tính chi phí khởi nghiệp chính xác

1. Liệt kê toàn bộ nguồn lực cần thiết

Hãy ghi ra tất cả những gì bạn cần để bắt đầu, không bỏ sót.

• Tài sản hữu hình: máy tính, thiết bị, nội thất, phần mềm, nguyên vật liệu.

• Chi phí pháp lý: đăng ký kinh doanh, giấy phép, tư vấn pháp luật.

• Marketing ban đầu: thiết kế logo, website, quảng cáo thử nghiệm.

• Chi phí vận hành 3–6 tháng đầu: thuê mặt bằng, điện nước, lương nhân viên.

• Nguồn lực vô hình: thời gian nghiên cứu, chi phí phát triển sản phẩm.

Tổng chi phí ước tính của các hạng mục này chính là chi phí khởi nghiệp trong business plan.

2. Ước tính chi phí thực tế và có cơ sở

Đừng đoán. Hãy tìm báo giá cụ thể.

• So sánh ít nhất 2–3 nhà cung cấp.

• Tham khảo giá thị trường hiện tại.

• Hỏi người có kinh nghiệm trong ngành.

Nếu một khoản chi quá cao, hãy tìm phương án thay thế. Ví dụ: thuê thiết bị thay vì mua mới, dùng phần mềm trả phí theo tháng thay vì mua trọn gói.

3. Tính đủ nhưng không phô trương

Nhiều người mới khởi nghiệp muốn đầu tư “đẹp nhất, xịn nhất” ngay từ đầu. Điều này dễ làm đội vốn.

• Chỉ mua những thứ thực sự cần để vận hành.

• Có thể làm việc tại nhà thay vì thuê văn phòng lớn.

• Chọn thiết bị đủ dùng thay vì cao cấp.

• Trì hoãn các khoản “trang trí” chưa tạo ra doanh thu.

Nguyên tắc thực tế trong kế hoạch tài chính của business plan: ưu tiên hiệu quả, không ưu tiên hình thức.

4. Lập ngân sách dự phòng

Luôn cộng thêm 10–20% chi phí dự phòng cho các khoản phát sinh:

• Tăng giá nguyên vật liệu.

• Chậm doanh thu so với dự kiến.

• Phát sinh sửa chữa, nâng cấp.

Phần dự phòng giúp bạn không rơi vào tình trạng thiếu tiền và phải vay nóng với lãi suất cao.

5. Ước tính trung thực nhưng theo hướng thận trọng

Khi xây dựng kế hoạch kinh doanh, bạn nên:

• Trung thực về chi phí thực tế.

• Thận trọng với dự báo doanh thu.

• Không quá lạc quan trong 6 tháng đầu.

Chi phí nên tính hơi cao hơn thực tế một chút, còn doanh thu nên dự báo ở mức an toàn. Cách tiếp cận này giúp kế hoạch của bạn đáng tin cậy hơn với nhà đầu tư và ngân hàng.

Bước 7: Tư duy như nhà đầu tư khi viết business plan

1. Tự đặt câu hỏi như một nhà đầu tư

Hãy tự hỏi: “Nếu tôi đầu tư số tiền lớn vào dự án này, tôi cần biết điều gì?”

• Quy mô thị trường có đủ lớn không?

• Lợi thế cạnh tranh của sản phẩm là gì?

• Bao lâu thì hoàn vốn?

• Rủi ro lớn nhất nằm ở đâu?

• Kế hoạch thoái vốn hoặc mở rộng như thế nào?

Trả lời được những câu hỏi này giúp phần kế hoạch kinh doanh của bạn có chiều sâu và đáng tin cậy hơn.

2. Thu thập dữ liệu đáng tin cậy

Nhà đầu tư đánh giá cao số liệu hơn cảm xúc.

• Báo cáo ngành từ nguồn uy tín.

• Số liệu thống kê chính thức.

• Kết quả khảo sát khách hàng thực tế.

• Phân tích tài chính có cơ sở tính toán rõ ràng.

Trong cách viết business plan, dữ liệu cụ thể sẽ tăng mức độ thuyết phục và phù hợp tiêu chí minh bạch, chuyên nghiệp.

3. Đối diện sự thật về mức độ cạnh tranh

Nếu bạn phát hiện thị trường đã có nhiều đối thủ mạnh, đừng vội nản.

• Phân tích điểm mạnh và điểm yếu của họ.

• Xác định khoảng trống họ chưa phục vụ tốt.

• Tìm cơ hội cải tiến trải nghiệm khách hàng.

Một thị trường đã có cạnh tranh thường chứng minh rằng nhu cầu là có thật.

4. Tìm cách tạo lợi thế cạnh tranh rõ ràng

Bạn có thể tạo khác biệt theo nhiều hướng:

• Làm tốt hơn: chất lượng cao hơn, dịch vụ nhanh hơn, trải nghiệm tốt hơn.

• Làm rẻ hơn: tối ưu chi phí để có giá cạnh tranh.

• Làm khác đi: phục vụ một nhóm khách hàng ngách mà đối thủ chưa tập trung.

• Mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi thị trường so với đối thủ.

Phần này rất quan trọng trong phân tích cạnh tranh của business plan.

5. Chứng minh khả năng tạo giá trị dài hạn

Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn.

• Mô hình kinh doanh có thể mở rộng không?

• Thương hiệu có khả năng phát triển lâu dài không?

• Có rào cản gia nhập giúp bảo vệ thị phần không?

Khi bạn thể hiện được tầm nhìn dài hạn cùng dữ liệu cụ thể, kế hoạch kinh doanh sẽ chuyên nghiệp và đáng tin hơn.

Bước 8: Cách xác định và thuyết phục nhà đầu tư

1. Xác định đúng nhóm nhà đầu tư phù hợp

Không phải nguồn vốn nào cũng giống nhau.

• Ngân hàng: ưu tiên tài sản đảm bảo và dòng tiền ổn định.

• Nhà đầu tư cá nhân (angel investor): quan tâm tiềm năng tăng trưởng nhanh.

• Quỹ đầu tư: tập trung vào khả năng mở rộng và lợi nhuận dài hạn.

• Đối tác chiến lược: chú trọng giá trị cộng hưởng giữa hai bên.

Việc chọn đúng đối tượng sẽ giúp phần gọi vốn trong kế hoạch kinh doanh hiệu quả hơn.

2. Hiểu nguyên tắc đánh giá rủi ro của bên cho vay

Các tổ chức tài chính thường áp dụng mô hình 5C trong thẩm định tín dụng. Khi viết business plan, bạn nên chuẩn bị đầy đủ các yếu tố sau:

• Capital (Vốn tự có): Bạn đã đầu tư bao nhiêu tiền của mình vào dự án?

• Capacity (Khả năng trả nợ): Dòng tiền dự kiến có đủ để trả lãi và gốc?

• Collateral (Tài sản đảm bảo): Có tài sản thế chấp hay bảo lãnh không?

• Conditions (Điều kiện thị trường): Ngành nghề có ổn định và tăng trưởng không?

• Character (Uy tín cá nhân): Lịch sử tín dụng và kinh nghiệm kinh doanh của bạn thế nào?

Nếu thiếu một trong các yếu tố này, khả năng được duyệt vốn sẽ giảm đáng kể.

3. Chuẩn bị hồ sơ tài chính minh bạch

Trước khi tiếp cận nhà đầu tư hoặc ngân hàng, bạn cần:

• Báo cáo dự báo doanh thu và chi phí rõ ràng.

• Phân tích dòng tiền ít nhất 12 tháng.

• Kế hoạch sử dụng vốn cụ thể.

• Phương án xử lý khi doanh thu thấp hơn dự kiến.

Đây là phần quan trọng trong kế hoạch tài chính của business plan.

4. Chứng minh năng lực thực thi

Nhà đầu tư không chỉ đầu tư vào ý tưởng, họ đầu tư vào con người.

• Bạn có kinh nghiệm trong ngành không?

• Đội ngũ có đủ chuyên môn không?

• Có kế hoạch vận hành rõ ràng và khả thi không?

Một business plan chuyên nghiệp phải thể hiện được năng lực thực hiện chứ không chỉ là tầm nhìn.

5. Chuẩn bị trước khi tìm kiếm vốn

Đừng tìm vốn khi chưa sẵn sàng.

• Hoàn thiện mô hình kinh doanh.

• Kiểm chứng nhu cầu thị trường.

• Có sản phẩm mẫu hoặc doanh thu thử nghiệm nếu có thể.

Chuẩn bị kỹ giúp bạn đàm phán ở vị thế chủ động thay vì phụ thuộc.

Bí quyết 2: Cách xây dựng mô hình kinh doanh bền vững

Bước 1: Cách xác định sứ mệnh và giá trị doanh nghiệp

1. Trả lời câu hỏi cốt lõi: Doanh nghiệp tồn tại để làm gì?

Trước khi nói về sản phẩm, hãy làm rõ mục tiêu lớn hơn.

• Bạn đang giải quyết vấn đề nào trên thị trường?

• Nhu cầu đó cấp thiết đến mức nào?

• Ai đang gặp khó khăn mà bạn có thể hỗ trợ?

Phần này là nền tảng trong cách viết business plan vì nó quyết định toàn bộ chiến lược phía sau.

2. Xác định rõ sản phẩm hoặc dịch vụ cung cấp

Không mô tả chung chung. Hãy cụ thể:

• Bạn sản xuất hoặc cung cấp chính xác điều gì?

• Điểm khác biệt so với đối thủ là gì?

• Khách hàng nhận được lợi ích cụ thể nào?

Ví dụ: không chỉ nói “mở nhà hàng”, mà là “nhà hàng chuyên món ăn lành mạnh, phục vụ nhanh trong 10 phút cho nhân viên văn phòng”.

3. Làm rõ nhu cầu thị trường mà bạn đáp ứng

Nhà đầu tư cần thấy sản phẩm của bạn có ý nghĩa với khách hàng.

• Sản phẩm giúp khách hàng tiết kiệm thời gian không?

• Có giảm chi phí so với giải pháp hiện tại không?

• Có an toàn hơn hoặc tiện lợi hơn không?

• Có tạo trải nghiệm mới hấp dẫn hơn không?

Một kế hoạch kinh doanh chuyên nghiệp phải thể hiện rõ giá trị thực tế chứ không chỉ là ý tưởng sáng tạo.

4. Tập trung vào lợi ích thay vì tính năng

Khách hàng không mua sản phẩm, họ mua kết quả.

• Nhà hàng không chỉ bán món ăn, mà bán trải nghiệm ẩm thực.

• Sản phẩm gia dụng không chỉ là công cụ, mà giúp cuộc sống dễ dàng hơn.

• Sản phẩm cho trẻ em không chỉ là đồ dùng, mà giúp phụ huynh giải quyết vấn đề hàng ngày.

Trong business plan, hãy mô tả sản phẩm dưới góc nhìn lợi ích mà khách hàng nhận được.

5. Viết tuyên bố giá trị rõ ràng và ngắn gọn

Sau khi phân tích, bạn nên có một tuyên bố ngắn gọn trả lời 3 câu hỏi:

• Khách hàng của bạn là ai?

• Bạn cung cấp giải pháp gì?

• Vì sao bạn tốt hơn hoặc khác biệt hơn?

Ví dụ cấu trúc đơn giản: “Chúng tôi giúp [nhóm khách hàng] giải quyết [vấn đề cụ thể] thông qua [giải pháp khác biệt].”

Bước 2: Chọn chiến lược cạnh tranh hiệu quả

1. Xác định lợi thế cạnh tranh cốt lõi

Trước khi chọn chiến lược, bạn phải biết mình mạnh ở đâu.

• Sản phẩm có tính năng độc đáo mà đối thủ chưa có?

• Bạn có chi phí thấp hơn nên có thể bán giá cạnh tranh?

• Dịch vụ khách hàng của bạn nhanh hơn, tận tâm hơn?

• Thương hiệu của bạn hướng đến chất lượng cao cấp?

Phần này là nền tảng trong cách viết business plan vì nó quyết định cách bạn tiếp cận thị trường.

2. Lựa chọn một trong các hướng chiến lược cơ bản

Dù mô hình kinh doanh đa dạng, chiến lược thành công thường xoay quanh một số hướng chính:

• Khác biệt hóa sản phẩm: thêm tính năng đặc biệt, thiết kế riêng, trải nghiệm mới.

• Dẫn đầu về chi phí: tối ưu vận hành để bán giá thấp hơn đối thủ.

• Tập trung vào thị trường ngách: phục vụ một nhóm khách hàng cụ thể mà đối thủ chưa khai thác sâu.

• Xây dựng thương hiệu mạnh: tạo hình ảnh chất lượng cao, uy tín và đáng tin cậy.

Trong kế hoạch kinh doanh chi tiết, bạn nên chọn một hướng chính thay vì cố làm tất cả.

3. Nâng cao trải nghiệm khách hàng

Rất nhiều doanh nghiệp bị vượt mặt vì chủ quan.

• Giao hàng nhanh hơn tiêu chuẩn thị trường.

• Quy trình mua hàng đơn giản, thuận tiện.

• Nhân viên tư vấn chuyên nghiệp và thân thiện.

• Chính sách đổi trả rõ ràng, minh bạch.

Đôi khi chiến lược thắng lợi không nằm ở sản phẩm mới, mà ở việc làm tốt hơn kỳ vọng trung bình của khách hàng.

4. Định vị hình ảnh và thương hiệu rõ ràng

Nếu sản phẩm đã phổ biến trên thị trường, bạn vẫn có thể khác biệt bằng cách xây dựng hình ảnh riêng.

• Định vị cao cấp và chất lượng vượt trội.

• Định vị tiết kiệm và thực dụng.

• Định vị sáng tạo, trẻ trung hoặc chuyên nghiệp.

Chiến lược định vị này cần được thể hiện rõ trong chiến lược marketing của business plan.

5. Đảm bảo chiến lược phù hợp nguồn lực

Chiến lược tốt phải phù hợp với:

• Nguồn vốn hiện có.

• Năng lực đội ngũ.

• Quy mô thị trường mục tiêu.

Ví dụ: nếu nguồn lực hạn chế, chiến lược thị trường ngách thường khả thi hơn cạnh tranh trực diện với doanh nghiệp lớn.

Bước 3: Thiết kế cơ cấu tổ chức trong business plan

1. Xác định số lượng nhân sự cần thiết ban đầu

Ở giai đoạn khởi nghiệp, mục tiêu là tinh gọn nhưng hiệu quả.

• Liệt kê các vị trí bắt buộc để doanh nghiệp vận hành.

• Phân biệt vị trí toàn thời gian và bán thời gian.

• Xác định công việc nào bạn có thể tự đảm nhiệm để tiết kiệm chi phí.

Phần này giúp nhà đầu tư thấy bạn kiểm soát tốt chi phí nhân sự trong kế hoạch kinh doanh.

2. Xác định kỹ năng và năng lực cần có

Không chỉ cần người, bạn cần đúng người.

• Nhân sự có cần kinh nghiệm trong ngành không?

• Có cần kỹ năng chuyên môn đặc thù (kỹ thuật, marketing, tài chính)?

• Có cần đào tạo bổ sung trước khi vận hành?

Một business plan chuyên nghiệp phải thể hiện rõ năng lực đội ngũ.

3. Thiết kế cơ cấu tổ chức đơn giản và rõ trách nhiệm

Ngay cả doanh nghiệp nhỏ cũng nên có sơ đồ tổ chức cơ bản.

• Ai chịu trách nhiệm vận hành?

• Ai phụ trách tài chính?

• Ai phụ trách marketing và bán hàng?

• Quy trình báo cáo và ra quyết định như thế nào?

Cơ cấu rõ ràng giúp giảm xung đột và tăng hiệu suất làm việc.

4. Dự tính sự thay đổi khi doanh nghiệp phát triển

Kế hoạch ban đầu sẽ thay đổi khi doanh nghiệp mở rộng.

• Có thể cần thêm quản lý trung gian khi số lượng nhân viên tăng.

• Có thể phải thành lập bộ phận riêng cho chăm sóc khách hàng hoặc vận hành.

• Cần chuẩn bị kế hoạch tuyển dụng theo từng giai đoạn tăng trưởng.

Trong kế hoạch kinh doanh, bạn nên đề cập đến định hướng mở rộng nhưng không cần quá chi tiết ở giai đoạn đầu.

5. Tập trung vào mục tiêu sinh lời giai đoạn khởi động

Ở thời điểm tìm kiếm vốn, điều quan trọng nhất là:

• Cơ cấu tổ chức đủ để vận hành hiệu quả.

• Chi phí nhân sự hợp lý so với doanh thu dự kiến.

• Đội ngũ có khả năng đưa doanh nghiệp đến điểm hòa vốn.

Nhà đầu tư muốn thấy bạn có kế hoạch rõ ràng để bắt đầu và đạt lợi nhuận, thay vì chỉ nói về mở rộng xa trong tương lai.

Bước 4: Giải quyết vấn đề vận hành và quản lý doanh nghiệp

1. Xác định vai trò của bạn với tư cách người lãnh đạo

Trước tiên, hãy trung thực đánh giá bản thân.

• Bạn sẽ giữ vai trò gì: giám đốc điều hành, quản lý vận hành hay chỉ phụ trách chiến lược?

• Bạn có kinh nghiệm quản lý đội nhóm chưa?

• Điểm mạnh của bạn nằm ở chuyên môn hay điều hành?

Phần này thể hiện năng lực cá nhân trong kế hoạch kinh doanh và giúp tăng độ tin cậy.

2. Xây dựng chính sách nhân sự rõ ràng

Vận hành doanh nghiệp không chỉ là tuyển người, mà còn là quản lý quyền lợi.

• Cơ chế lương thưởng được tính như thế nào?

• Có bảo hiểm, phúc lợi hay chính sách nghỉ phép rõ ràng không?

• Có kế hoạch thưởng theo hiệu suất để giữ chân nhân sự?

Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và sự ổn định đội ngũ.

3. Nắm vững nghĩa vụ thuế và pháp lý

Một doanh nghiệp hoạt động bền vững phải tuân thủ quy định tài chính.

• Doanh nghiệp chịu những loại thuế nào?

• Có cần kế toán nội bộ hay thuê dịch vụ bên ngoài?

• Quy trình kê khai và báo cáo tài chính ra sao?

Trong business plan, việc thể hiện hiểu biết về thuế và pháp lý cho thấy bạn có tư duy quản trị bài bản.

4. Xác định nhu cầu bổ sung quản lý giàu kinh nghiệm

Nếu bạn chưa có nhiều kinh nghiệm điều hành, hãy cân nhắc:

• Tuyển quản lý cấp cao ngay từ đầu.

• Hợp tác với cố vấn có kinh nghiệm ngành.

• Giữ lại nhân sự chủ chốt nếu mua lại doanh nghiệp đang hoạt động.

Nhà đầu tư thường đánh giá cao đội ngũ mạnh hơn là ý tưởng đơn lẻ.

5. Làm rõ vai trò của các đối tác góp vốn

Nếu có đồng sáng lập hoặc cổ đông:

• Họ có tham gia điều hành hay chỉ góp vốn?

• Phạm vi trách nhiệm của từng người là gì?

• Cơ chế ra quyết định được quy định như thế nào?

Sự rõ ràng này giúp tránh xung đột nội bộ và tăng tính minh bạch trong kế hoạch kinh doanh chi tiết.

6. Thiết lập cơ cấu quản lý và báo cáo

Một cơ cấu rõ ràng giúp nhà đầu tư thấy doanh nghiệp được tổ chức chuyên nghiệp.

• Ai giữ chức danh chủ chốt: Chủ tịch, Giám đốc điều hành, Giám đốc tài chính, Trưởng bộ phận?

• Các phòng ban gồm những bộ phận nào?

• Ai báo cáo cho ai?

Sơ đồ tổ chức đơn giản nhưng logic sẽ giúp phần quản trị trong business plan thuyết phục hơn.

Bước 5: Xây dựng kế hoạch marketing hiệu quả

1. Xác định khách hàng mục tiêu cụ thể

Trước khi quảng cáo, bạn phải biết mình đang nói chuyện với ai.

• Khách hàng thuộc độ tuổi nào?

• Họ sống ở đâu?

• Họ có thói quen mua hàng online hay offline?

• Họ quan tâm đến giá rẻ, chất lượng cao hay sự tiện lợi?

Càng cụ thể, chiến lược marketing càng hiệu quả.

2. Chọn kênh tiếp cận phù hợp

Không phải kênh nào cũng phù hợp với mọi sản phẩm.

• Nếu khách hàng là phụ huynh trẻ: quảng cáo mạng xã hội, hội nhóm cộng đồng.

• Nếu khách hàng là doanh nghiệp: email marketing, hội thảo, networking.

• Nếu kinh doanh địa phương: biển hiệu, tờ rơi, hợp tác với cửa hàng lân cận.

Phần này cần được mô tả rõ trong kế hoạch kinh doanh chi tiết.

3. Xây dựng thông điệp thuyết phục

Bạn phải trả lời được câu hỏi: vì sao khách hàng nên chọn bạn?

• Sản phẩm giúp tiết kiệm chi phí hơn?

• Chất lượng vượt trội?

• Dịch vụ nhanh hơn hoặc thuận tiện hơn?

• Có ưu đãi hấp dẫn khi mua lần đầu?

Thông điệp cần tập trung vào lợi ích cụ thể thay vì mô tả chung chung.

4. Thiết kế chương trình khuyến mãi và kích cầu

Ở giai đoạn đầu, khuyến mãi có thể giúp thu hút khách hàng thử nghiệm.

• Mua 1 tặng 1 hoặc giảm giá khai trương.

• Phiếu giảm giá cho lần mua tiếp theo.

• Quà tặng kèm cho nhóm khách hàng mục tiêu.

• Chính sách giới thiệu bạn bè nhận ưu đãi.

Chi phí khuyến mãi nên được tính vào ngân sách marketing trong business plan.

5. Xác định nguồn dữ liệu khách hàng

Marketing hiệu quả cần dữ liệu.

• Tìm danh sách khách hàng tiềm năng từ báo cáo thị trường.

• Khai thác dữ liệu nhân khẩu học theo khu vực.

• Thu thập thông tin khách hàng thông qua khảo sát hoặc chương trình dùng thử.

Việc có cơ sở dữ liệu rõ ràng giúp tăng độ tin cậy của kế hoạch.

6. Đo lường và tối ưu hiệu quả

Kế hoạch marketing không dừng lại ở triển khai.

• Theo dõi chi phí trên mỗi khách hàng mới.

• Đo lường tỷ lệ chuyển đổi từ quảng cáo sang mua hàng.

• Điều chỉnh kênh quảng cáo nếu hiệu quả thấp.

Nhà đầu tư sẽ đánh giá cao khi bạn có phương pháp đo lường cụ thể trong cách viết business plan.

Bước 6: Xây dựng chiến lược bán hàng hiệu quả

1. Xác định triết lý bán hàng cốt lõi

Trước tiên, bạn cần làm rõ định hướng dài hạn:

• Tập trung xây dựng quan hệ lâu dài với một nhóm khách hàng lớn, giá trị cao?

• Hay mở rộng tệp khách hàng đại chúng với tần suất mua ngắn hạn?

• Ưu tiên lợi nhuận trên mỗi khách hàng hay số lượng khách hàng lớn?

Lựa chọn này sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ kế hoạch kinh doanh và chiến lược tăng trưởng.

2. Thiết kế quy trình bán hàng rõ ràng

Một hệ thống bán hàng hiệu quả thường gồm các bước:

• Tiếp cận khách hàng tiềm năng.

• Tư vấn và xác định nhu cầu.

• Đề xuất giải pháp phù hợp.

• Xử lý phản đối và chốt giao dịch.

• Chăm sóc sau bán để tăng mua lại.

Trong cách viết business plan, bạn nên mô tả quy trình này ngắn gọn nhưng cụ thể.

3. Chọn mô hình bán hàng phù hợp

Tùy loại hình kinh doanh, bạn có thể lựa chọn:

• Bán hàng trực tiếp tại cửa hàng.

• Bán hàng online qua website và mạng xã hội.

• Đội ngũ sales chủ động tìm kiếm khách hàng doanh nghiệp.

• Hệ thống đại lý hoặc cộng tác viên.

Việc xác định mô hình rõ ràng giúp nhà đầu tư hiểu cách doanh thu sẽ được tạo ra.

4. Tập trung vào giá trị vòng đời khách hàng

Thay vì chỉ nghĩ đến một lần bán, hãy tính đến giá trị lâu dài.

• Làm sao để khách hàng quay lại mua lần hai?

• Có chương trình khách hàng thân thiết không?

• Có chính sách chăm sóc định kỳ không?

Một chiến lược bán hàng bền vững sẽ giúp doanh thu ổn định hơn và giảm chi phí tìm kiếm khách hàng mới.

5. Đào tạo và quản lý đội ngũ bán hàng

Nếu có nhân sự bán hàng, bạn cần:

• Tiêu chuẩn tuyển dụng rõ ràng.

• Chính sách hoa hồng minh bạch.

• Chỉ tiêu doanh số cụ thể.

• Hệ thống theo dõi hiệu suất.

Phần này cần được thể hiện trong kế hoạch vận hành của business plan để chứng minh khả năng thực thi.

Bí quyết 3: Viết business plan thuyết phục nhà đầu tư

Bước 1: Cách sắp xếp nội dung business plan chuyên nghiệp

1. Trang bìa và mục lục

Đây là phần tạo ấn tượng đầu tiên.

• Tên doanh nghiệp, logo (nếu có).

• Thông tin liên hệ của người sáng lập.

• Ngày hoàn thiện tài liệu.

• Mục lục rõ ràng để người đọc dễ tra cứu.

Một bố cục chuyên nghiệp giúp tăng độ tin cậy cho toàn bộ kế hoạch kinh doanh.

2. Tóm tắt điều hành (Executive Summary)

Phần quan trọng nhất, thường được đọc đầu tiên.

• Tóm tắt ý tưởng kinh doanh.

• Vấn đề thị trường đang tồn tại.

• Giải pháp bạn cung cấp.

• Quy mô thị trường và tiềm năng lợi nhuận.

• Nhu cầu gọi vốn (nếu có).

Phần này nên ngắn gọn, súc tích và thể hiện rõ giá trị cốt lõi của doanh nghiệp.

3. Mô tả doanh nghiệp

Giúp người đọc hiểu bạn là ai và bạn làm gì.

• Lĩnh vực hoạt động.

• Sứ mệnh và tầm nhìn.

• Đối tượng khách hàng mục tiêu.

• Lợi thế cạnh tranh chính.

Đây là nền tảng trong cách viết business plan để định vị doanh nghiệp.

4. Sản phẩm và dịch vụ

Trình bày chi tiết nhưng tập trung vào lợi ích.

• Mô tả sản phẩm/dịch vụ cụ thể.

• Điểm khác biệt so với đối thủ.

• Giá trị mang lại cho khách hàng.

• Kế hoạch phát triển hoặc cải tiến trong tương lai.

Nhà đầu tư cần hiểu rõ bạn đang bán điều gì và vì sao thị trường cần nó.

5. Kế hoạch marketing

Giải thích cách bạn tiếp cận và thuyết phục khách hàng.

• Phân tích thị trường mục tiêu.

• Kênh tiếp cận khách hàng.

• Chiến lược định vị thương hiệu.

• Kế hoạch quảng cáo và khuyến mãi.

Phần này cho thấy bạn có chiến lược cụ thể để tạo doanh thu.

6. Kế hoạch vận hành

Trình bày cách doanh nghiệp hoạt động hàng ngày.

• Địa điểm kinh doanh.

• Quy trình sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ.

• Nhà cung cấp và đối tác chính.

• Hệ thống quản lý chất lượng.

Đây là phần chứng minh tính khả thi trong thực tế.

7. Cơ cấu quản lý và tổ chức

Nhà đầu tư đánh giá cao đội ngũ mạnh.

• Sơ đồ tổ chức.

• Vai trò và trách nhiệm của từng vị trí chủ chốt.

• Kinh nghiệm và năng lực của đội ngũ quản lý.

Một business plan chuyên nghiệp phải thể hiện rõ ai điều hành và điều hành như thế nào.

8. Kế hoạch tài chính

Phần mang tính quyết định khi gọi vốn.

• Dự báo doanh thu và chi phí.

• Phân tích dòng tiền.

• Điểm hòa vốn.

• Nhu cầu vốn và phương án sử dụng vốn.

Số liệu cần thực tế và có cơ sở tính toán rõ ràng.

9. Kế hoạch phát triển bền vững

Ngày càng nhiều nhà đầu tư quan tâm đến yếu tố dài hạn.

• Tác động môi trường của hoạt động kinh doanh.

• Đóng góp xã hội và cộng đồng.

• Chiến lược tăng trưởng bền vững về tài chính.

Phần này giúp doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn.

Bước 2: Cách viết executive summary thuyết phục

1. Viết sau khi hoàn tất toàn bộ kế hoạch

Đừng viết ngay từ đầu.

• Hoàn thiện các phần thị trường, sản phẩm, tài chính trước.

• Sau đó tóm lược lại những điểm mạnh nhất.

• Chỉ giữ lại thông tin thực sự quan trọng.

Việc này giúp phần tóm tắt phản ánh đúng bản chất của kế hoạch kinh doanh.

2. Mở đầu bằng vấn đề và cơ hội thị trường

Nhà đầu tư quan tâm đến cơ hội.

• Thị trường đang tồn tại vấn đề gì?

• Quy mô thị trường lớn đến đâu?

• Xu hướng tăng trưởng ra sao?

Phần mở đầu nên cho thấy cơ hội đủ hấp dẫn để đáng đầu tư.

3. Trình bày giải pháp và giá trị khác biệt

Sau khi nêu vấn đề, hãy cho thấy bạn giải quyết nó như thế nào.

• Sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn là gì?

• Điểm khác biệt so với đối thủ?

• Lợi thế cạnh tranh bền vững ở đâu?

Trong cách viết business plan, đây là đoạn cần rõ ràng và dễ hiểu nhất.

4. Tóm tắt mô hình kinh doanh và khả năng sinh lời

Nhà đầu tư muốn biết cách bạn kiếm tiền.

• Doanh thu đến từ đâu?

• Biên lợi nhuận dự kiến?

• Khi nào đạt điểm hòa vốn?

Không cần quá chi tiết số liệu, nhưng phải thể hiện được tiềm năng tài chính.

5. Nêu rõ tầm nhìn và định hướng phát triển

Executive summary không chỉ nói về hiện tại mà còn về tương lai.

• Doanh nghiệp hướng đến quy mô nào trong 3–5 năm?

• Có kế hoạch mở rộng thị trường không?

• Giá trị dài hạn cho nhà đầu tư là gì?

Phần này giúp tăng sức hút và thể hiện tư duy chiến lược.

6. Trình bày nhu cầu gọi vốn (nếu có)

Nếu bạn tìm kiếm nguồn vốn, cần nêu rõ:

• Số tiền cần huy động.

• Mục đích sử dụng vốn.

• Kỳ vọng lợi nhuận hoặc hình thức hợp tác.

Phần này phải minh bạch và nhất quán với kế hoạch tài chính trong business plan.

Bước 3: Hoàn thiện và chỉnh sửa business plan chuyên nghiệp

1. Tập trung viết nội dung trước, chỉnh sửa sau

Ở bản nháp đầu tiên, đừng quá chú trọng hình thức.

• Viết đầy đủ các ý tưởng, dữ liệu và lập luận.

• Sắp xếp theo cấu trúc đã định sẵn.

• Không dừng lại quá lâu để sửa lỗi nhỏ.

Mục tiêu là hoàn thành khung tổng thể của kế hoạch kinh doanh.

2. Hoàn thiện cấu trúc logic

Sau khi có bản nháp đầy đủ:

• Kiểm tra sự liên kết giữa các phần (thị trường – marketing – tài chính).

• Đảm bảo số liệu trong phần tài chính khớp với chiến lược đã nêu.

• Loại bỏ nội dung trùng lặp hoặc không cần thiết.

Một business plan chuyên nghiệp phải nhất quán từ đầu đến cuối.

3. Chỉnh sửa ngôn ngữ và trình bày

Khi nội dung đã ổn định, hãy tập trung vào chất lượng trình bày.

• Sửa lỗi chính tả, ngữ pháp và dấu câu.

• Dùng câu ngắn gọn, rõ ràng.

• Chia đoạn hợp lý, tránh viết quá dài một khối.

• Đảm bảo định dạng thống nhất toàn tài liệu.

Hình thức chuyên nghiệp sẽ tăng độ tin cậy khi gửi cho nhà đầu tư.

4. Nhờ người khác đọc và phản hồi

Góc nhìn bên ngoài rất quan trọng.

• Nhờ người có kinh nghiệm kinh doanh góp ý.

• Hỏi xem phần nào chưa rõ hoặc thiếu thuyết phục.

• Kiểm tra xem nội dung có dễ hiểu với người không thuộc ngành hay không.

Phản hồi khách quan giúp bạn phát hiện điểm yếu mà bản thân có thể bỏ sót.

5. Chuẩn bị nhiều phiên bản nếu cần

Tùy đối tượng đọc, bạn có thể điều chỉnh:

• Bản chi tiết cho ngân hàng hoặc nhà đầu tư.

• Bản rút gọn cho đối tác chiến lược.

• Bản tóm tắt ngắn để gửi qua email ban đầu.

Trong thực tế, việc linh hoạt điều chỉnh tài liệu giúp tăng khả năng thành công khi gọi vốn hoặc hợp tác.

Bước 4: Cách thể hiện năng lực cá nhân

1. Nhấn mạnh giá trị cá nhân bạn mang lại

Hãy trả lời rõ: Vì sao bạn là người phù hợp để thực hiện dự án này?

• Bạn có kinh nghiệm trong ngành không?

• Bạn đã từng quản lý đội nhóm hoặc dự án tương tự chưa?

• Bạn có thành tích cụ thể chứng minh năng lực thực thi?

Trong kế hoạch kinh doanh, phần này giúp tăng độ tin cậy cho toàn bộ dự án.

2. Tập trung vào kinh nghiệm liên quan và kỹ năng cốt lõi

Không cần liệt kê toàn bộ quá trình học tập và làm việc.

• Chọn những kinh nghiệm trực tiếp hỗ trợ cho dự án hiện tại.

• Nhấn mạnh kỹ năng quản lý, lãnh đạo hoặc phát triển sản phẩm.

• Đưa ví dụ về những thành công đã đạt được.

Bản CV chi tiết có thể để ở phụ lục, còn trong nội dung chính chỉ nên tóm lược những điểm mạnh nhất.

3. Thể hiện tinh thần lãnh đạo và khả năng làm việc nhóm

Nhà đầu tư quan tâm đến khả năng điều hành.

• Bạn đã từng dẫn dắt đội nhóm bao nhiêu người?

• Bạn có kinh nghiệm giải quyết khủng hoảng hoặc thách thức lớn không?

• Bạn có khả năng xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực không?

Khả năng lãnh đạo là yếu tố then chốt trong cách viết business plan khi trình bày đội ngũ sáng lập.

4. Chứng minh sự cam kết lâu dài

Một dự án kinh doanh cần thời gian để thành công.

• Bạn có toàn thời gian cho dự án không?

• Bạn đã đầu tư vốn cá nhân chưa?

• Bạn sẵn sàng thích nghi và học hỏi khi thị trường thay đổi?

Cam kết mạnh mẽ giúp nhà đầu tư cảm thấy yên tâm hơn khi đồng hành.

5. Làm nổi bật những điểm khác biệt cá nhân

Đôi khi những trải nghiệm tưởng như không liên quan lại tạo lợi thế.

• Kinh nghiệm làm việc với khách hàng đa dạng.

• Nền tảng học tập giúp bạn có tư duy phân tích tốt.

• Hoạt động cộng đồng thể hiện khả năng kết nối và ảnh hưởng.

Điều quan trọng là liên kết những yếu tố này với lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp.

Bước 5: Trình bày dữ liệu tài chính rõ ràng, minh bạch

1. Chuẩn bị các báo cáo tài chính cốt lõi

Một kế hoạch tài chính đầy đủ thường bao gồm:

• Dự báo doanh thu theo tháng/quý/năm.

• Bảng dự báo chi phí vận hành.

• Báo cáo lãi lỗ dự kiến.

• Dự báo dòng tiền.

• Phân tích điểm hòa vốn.

Các số liệu phải liên kết logic với phần thị trường và chiến lược bán hàng đã trình bày trước đó.

2. Dựa trên giả định có cơ sở thực tế

Không nên đưa ra con số cảm tính.

• Doanh thu dựa trên quy mô thị trường và tỷ lệ chuyển đổi hợp lý.

• Giá bán dựa trên khảo sát thị trường và chi phí sản xuất.

• Tăng trưởng dựa trên năng lực vận hành thực tế.

Trong cách viết business plan, phần giả định tài chính cần được giải thích rõ để tăng độ tin cậy.

3. Đảm bảo tính trung thực và minh bạch

Nhà đầu tư dễ dàng nhận ra các dự báo quá lạc quan.

• Trình bày cả kịch bản tốt và kịch bản thận trọng.

• Thể hiện rủi ro tiềm ẩn và phương án xử lý.

• Không che giấu chi phí hoặc nghĩa vụ tài chính.

Tính minh bạch giúp tăng niềm tin và uy tín của bạn.

4. So sánh với chuẩn ngành

Ngân hàng và quỹ đầu tư thường so sánh số liệu của bạn với trung bình ngành.

• Biên lợi nhuận có phù hợp với thực tế ngành không?

• Tỷ lệ chi phí marketing có hợp lý?

• Vòng quay vốn và tồn kho có phù hợp mô hình kinh doanh?

Việc tham chiếu dữ liệu ngành giúp bạn điều chỉnh dự báo trước khi trình bày chính thức.

5. Thể hiện rõ nhu cầu và mục đích sử dụng vốn

Nếu bạn đang gọi vốn, cần làm rõ:

• Tổng số vốn cần huy động.

• Phân bổ vốn cho từng hạng mục cụ thể.

• Thời gian dự kiến đạt điểm hòa vốn.

• Lợi nhuận kỳ vọng hoặc phương án hoàn trả vốn.

Phần này phải nhất quán với toàn bộ kế hoạch kinh doanh.

6. Trình bày đơn giản và dễ hiểu

Ngay cả khi nhà đầu tư có chuyên môn tài chính, họ vẫn đánh giá cao sự rõ ràng.

• Sử dụng bảng biểu minh họa khi cần.

• Giải thích các thuật ngữ tài chính phức tạp.

• Tránh trình bày dàn trải hoặc thiếu logic.

Dữ liệu tài chính chính là phần “chứng minh” cho toàn bộ ý tưởng trong business plan. Khi số liệu chính xác, minh bạch và dựa trên cơ sở thực tế, bạn không chỉ thể hiện sự chuyên nghiệp mà còn tăng đáng kể khả năng được chấp thuận đầu tư hoặc cấp vốn.

Tận dụng nguồn tham khảo để hoàn thiện business plan

1. Học từ các business plan thành công

Thay vì bắt đầu từ con số 0, hãy tham khảo:

• Các mẫu kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp đã thành công.

• Case study về chiến lược marketing và thâm nhập thị trường.

• Phân tích cách họ xác định lợi thế cạnh tranh.

Khi nghiên cứu, hãy tự hỏi: Điều gì khiến họ khác biệt? Và doanh nghiệp của bạn sẽ nổi bật ở điểm nào?

2. Tìm kiếm nguồn thông tin đáng tin cậy

Dữ liệu là nền tảng của một kế hoạch kinh doanh chuyên nghiệp.

• Thư viện địa phương với sách và báo cáo ngành.

• Nguồn dữ liệu trực tuyến uy tín.

• Chuyên gia, giảng viên hoặc cố vấn có kinh nghiệm thực tế.

• Tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề.

Việc tham khảo ý kiến chuyên gia giúp bạn nhìn vấn đề sâu hơn thay vì chỉ dựa vào quan điểm cá nhân.

3. Luôn trích dẫn và ghi nguồn dữ liệu

Nếu bạn sử dụng số liệu thống kê:

• Ghi rõ nguồn trích dẫn.

• Sử dụng dữ liệu cập nhật.

• Đảm bảo tính minh bạch và kiểm chứng được.

Nhà đầu tư đánh giá cao tính trung thực và chuyên nghiệp trong cách viết business plan.

4. So sánh mô hình của bạn với chuẩn thị trường

Khi nghiên cứu doanh nghiệp thành công, hãy phân tích:

• Họ định vị sản phẩm như thế nào?

• Chiến lược marketing ra sao?

• Cơ cấu chi phí và lợi nhuận có đặc điểm gì?

Việc so sánh giúp bạn điều chỉnh kế hoạch cho sát thực tế hơn.

5. Chỉ gửi executive summary khi tiếp cận ban đầu

Không nên gửi bản nháp hoặc toàn bộ kế hoạch dài ngay từ đầu.

• Hoàn thiện tài liệu trước khi chia sẻ.

• Khi tiếp cận lần đầu, chỉ gửi executive summary ngắn gọn.

• Chỉ cung cấp bản đầy đủ khi nhà đầu tư yêu cầu.

Nhiều nhà đầu tư bận rộn và không có thời gian đọc tài liệu dài hàng chục trang. Một bản tóm tắt tốt sẽ giúp bạn có cơ hội trao đổi sâu hơn.

Nguồn tham khảo

1. Arizona State University Global Campus (UAGC). (n.d.). How to write a business plan step by step. Truy cập từ https://www.uagc.edu/blog/how-write-business-plan-step-by-step
2. Association of Professional Sales (APSU) Writing Center. (2024). Business plan handout. Truy cập từ https://www.apsu.edu/writingcenter/writing-resources/Business-Plan-Handout-2024.pdf
3. Colorado State University Libraries. (n.d.). Business plan research guide. Truy cập từ https://libguides.colorado.edu/c.php?g=435982&p=2972444
4. Community Tool Box, University of Kansas. (n.d.). Developing a business plan. Truy cập từ https://ctb.ku.edu/en/table-of-contents/finances/grants-and-financial-resources/business-plan/main
5. Hill-Trawick, K. (n.d.). Expert interview: Certified Public Accountant.
6. Iowa State University Extension and Outreach. (n.d.). Business plan outline. Truy cập từ https://www.extension.iastate.edu/agdm/wholefarm/html/c5-68.html
7. Office of Financial Management, State of Washington. (n.d.). Introduction to workforce planning. Truy cập từ https://ofm.wa.gov/state-human-resources/workforce-data-and-planning/workforce-planning/introduction-workforce-planning
8. Pennsylvania State University Extension. (n.d.). Developing a business plan. Truy cập từ https://extension.psu.edu/developing-a-business-plan
9. Risk Management Association (RMA). (n.d.). Who we are. Truy cập từ https://www.rmahq.org/who-we-are/
10. Santa Clara University, My Own Business Institute (MOBI). (n.d.). Business plans. Truy cập từ https://www.scu.edu/mobi/business-plans/
11. Small Business Administration (SBA). (n.d.). Calculate your startup costs. Truy cập từ https://www.sba.gov/business-guide/plan-your-business/calculate-your-startup-costs
12. Small Business Administration (SBA). (n.d.). Write your business plan. Truy cập từ https://www.sba.gov/business-guide/plan-your-business/write-your-business-plan
13. Sustainability Institute, Pennsylvania State University. (2021). Sustainability planning guidebook. Truy cập từ https://sustainability.psu.edu/wp-content/uploads/2021/01/SustainabilityPlanningGuidebook.pdf
14. University of Vermont. (n.d.). Sample food business plan (Oklahoma State University). Truy cập từ https://www.uvm.edu/vtvegandberry/Pubs/SampleFoodBusinessPlanOklahomaState.pdf
15. Indeed Career Guide (UK). (n.d.). How to write a business plan financial section. Truy cập từ https://uk.indeed.com/career-advice/career-development/how-to-write-business-plan-financial-section

Biên dịch: Rowan Hudson Le.