Chữa trào ngược dạ dày thực quản tại nhà: 4 cách an toàn và hiệu quả

Cảm giác nóng rát sau xương ức, ợ chua, ợ nóng hoặc thức ăn trào ngược lên cổ có thể khiến việc ăn uống và ngủ nghỉ trở nên khó chịu. Trào ngược dạ dày là tình trạng khá phổ biến, xảy ra khi axit hoặc dịch dạ dày đi ngược lên thực quản và gây kích ứng. Nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên, việc chỉ cố chịu đựng có thể khiến chất lượng cuộc sống giảm đáng kể.

Vậy chữa trào ngược dạ dày bằng cách nào để dễ chịu hơn? Bên cạnh thuốc theo chỉ định của bác sĩ, điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt có thể giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả hơn. Bài viết này, Tiptory giúp bạn hiểu rõ những cách trị trào ngược dạ dày tại nhà, đâu là biện pháp tự nhiên có thể hỗ trợ và khi nào cần đi khám thay vì tự xử lý tại nhà.

Cách 1: Thói quen ăn uống cho người trào ngược dạ dày

Mẹo 1: Ăn chậm giúp giảm trào ngược

Ăn chậm, tránh ăn quá no

• Ăn quá nhanh dễ khiến bạn ăn nhiều hơn nhu cầu trước khi cơ thể kịp nhận biết đã no. Bữa ăn quá lớn có thể làm dạ dày căng hơn, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho hiện tượng trào ngược. Hướng dẫn của American College of Gastroenterology cũng khuyến nghị tránh các bữa ăn lớn và ưu tiên khẩu phần vừa phải để kiểm soát triệu chứng trào ngược dạ dày.

• Khi muốn chữa trào ngược dạ dày bằng thay đổi thói quen, hãy bắt đầu từ tốc độ ăn. Ăn từ tốn, nhai kỹ và dừng lại khi cảm thấy vừa đủ no thay vì cố ăn hết phần thức ăn.

Tạo thói quen ăn chậm trong từng bữa

• Sau mỗi miếng ăn, hãy đặt thìa hoặc đũa xuống thay vì lập tức gắp miếng tiếp theo. Chỉ cầm lại dụng cụ ăn khi đã nhai và nuốt xong. Đây là cách đơn giản giúp bạn chủ động giảm tốc độ ăn và hạn chế tình trạng ăn quá mức.

• Có thể chia nhỏ khẩu phần nếu bạn thường xuyên cảm thấy đầy bụng sau ăn. Ăn lượng vừa phải cũng là một trong những thay đổi lối sống được khuyến nghị để hỗ trợ kiểm soát triệu chứng trào ngược.

Kết hợp ăn chậm với các thói quen khác

• Ăn chậm không phải là cách trị trào ngược dạ dày tại nhà duy nhất. Hiệu quả kiểm soát triệu chứng thường tốt hơn khi kết hợp với việc nhận diện thực phẩm gây kích thích, tránh ăn sát giờ ngủ và không nằm ngay sau bữa ăn. ACG khuyến nghị nên tránh ăn trong khoảng 2–3 giờ trước khi đi ngủ.

• Không cần kiêng khem mọi loại thực phẩm nếu chúng không gây triệu chứng cho bạn. Thay vào đó, hãy theo dõi món ăn, khẩu phần và thời điểm xuất hiện ợ nóng hoặc trào ngược để xác định yếu tố thực sự khiến triệu chứng nặng hơn.

Mẹo 2: Chia nhỏ bữa ăn để giảm trào ngược

Chia nhỏ khẩu phần thay vì ăn quá no

• Thay vì ăn 3 bữa thật lớn, bạn có thể chia lượng thức ăn thành các bữa nhỏ hơn trong ngày nếu cách này giúp giảm cảm giác quá no và khó chịu sau ăn. Ăn quá nhiều trong một lần có thể làm dạ dày căng đầy, dễ khiến triệu chứng trào ngược dạ dày xuất hiện hoặc nặng hơn.

• Tuy nhiên, không có một số bữa ăn cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Mục tiêu quan trọng hơn là ăn lượng vừa đủ, tránh để dạ dày quá căng và theo dõi phản ứng của cơ thể. NIDDK cũng khuyến nghị chú ý đến khẩu phần và tránh các yếu tố khiến triệu chứng trào ngược tăng lên.

Ăn ít một nhưng vẫn đủ dinh dưỡng

• Khi áp dụng cách chữa trào ngược dạ dày bằng điều chỉnh chế độ ăn, hãy ưu tiên những bữa có khẩu phần vừa phải thay vì cắt giảm thức ăn quá mức. Mỗi bữa nên có thực phẩm giàu dinh dưỡng và phù hợp với khả năng dung nạp của bạn.

• Nếu thường xuyên bị đầy bụng, ợ nóng hoặc cảm giác thức ăn trào lên sau một bữa ăn lớn, hãy thử giảm khẩu phần trong mỗi lần ăn và ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng. Cách này giúp nhận biết liệu lượng thức ăn có phải là yếu tố kích hoạt hay không.

Không ăn sát giờ nằm hoặc đi ngủ

• Chia nhỏ bữa ăn sẽ không phát huy nhiều tác dụng nếu bạn vẫn ăn một bữa lớn ngay trước khi nằm. NIDDK khuyến nghị người bị GERD nên ăn trước khi nằm hoặc đi ngủ ít nhất 3 giờ, đặc biệt nếu thường bị trào ngược dạ dày ban đêm.

• Vì vậy, nếu muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy kết hợp ăn khẩu phần vừa phải với việc sắp xếp thời gian ăn hợp lý. Đây là thay đổi đơn giản nhưng có thể giúp hạn chế tình trạng khó chịu sau bữa ăn.

Theo dõi thực phẩm khiến bạn dễ trào ngược

• Không nhất thiết phải loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi thực đơn. Một số người nhạy cảm với thức ăn nhiều chất béo, đồ cay, chocolate, cà phê, bạc hà, rượu bia hoặc thực phẩm có tính axit, nhưng tác nhân gây triệu chứng có thể khác nhau ở từng người.

• Hãy ghi lại món ăn, khẩu phần, thời điểm ăn và triệu chứng sau ăn trong vài ngày. Từ đó, bạn có thể điều chỉnh chế độ ăn có mục tiêu thay vì kiêng khem quá mức.

Mẹo 3: Tăng chất xơ để kiểm soát trào ngược

Bổ sung chất xơ từ thực phẩm tự nhiên

• Chất xơ có thể giúp tạo cảm giác no lâu hơn, từ đó hỗ trợ hạn chế ăn quá nhiều. Một số tổng quan hệ thống cho thấy một số loại chất xơ, đặc biệt chất xơ từ ngũ cốc nguyên hạt, có thể cải thiện cảm giác no, dù tác dụng không giống nhau ở tất cả mọi người.

• Khi xây dựng chế độ ăn hỗ trợ chữa trào ngược dạ dày, hãy ưu tiên nguồn chất xơ tự nhiên như:

  • Ngũ cốc nguyên hạt: yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám.

  • Rau xanh và các loại rau củ.

  • Các loại hạt và hạt giống.

  • Đậu và các thực phẩm có nguồn gốc thực vật phù hợp với cơ thể.

Tăng chất xơ từ từ, không ăn quá nhiều một lúc

• Nếu trước đây chế độ ăn ít chất xơ, hãy tăng lượng chất xơ từng bước thay vì thay đổi đột ngột. Ăn quá nhiều chất xơ trong thời gian ngắn có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc khó chịu tiêu hóa ở một số người.

• Uống đủ nước và phân bổ thực phẩm giàu chất xơ vào các bữa ăn thay vì dồn quá nhiều vào một bữa. Điều này giúp cơ thể thích nghi dễ hơn và hạn chế cảm giác quá no, vốn có thể làm triệu chứng trào ngược dạ dày khó chịu hơn.

Ưu tiên thực phẩm phù hợp với triệu chứng

• Chất xơ không phải là phương pháp điều trị GERD trực tiếp. Các hướng dẫn của NIDDK cho thấy chế độ ăn cần được điều chỉnh dựa trên những thực phẩm thực sự làm triệu chứng của từng người tăng lên. Những yếu tố thường liên quan đến GERD gồm thực phẩm nhiều chất béo, đồ cay, chocolate, cà phê, bạc hà và một số thực phẩm có tính axit.

• Vì vậy, khi trị trào ngược dạ dày tại nhà, không nên cố ăn một loại thực phẩm giàu chất xơ nếu nó khiến bạn đầy bụng hoặc ợ nóng hơn. Hãy ưu tiên nguồn chất xơ dễ dung nạp và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Không vội dùng thực phẩm bổ sung chất xơ

• Nếu có thể đáp ứng nhu cầu chất xơ thông qua rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, hạt và các thực phẩm tự nhiên, đây nên là lựa chọn ưu tiên. NIDDK cũng khuyến nghị xây dựng chế độ ăn lành mạnh với rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein phù hợp.

• Nếu muốn sử dụng bổ sung chất xơ dạng bột, viên hoặc sản phẩm khác, đặc biệt khi đang dùng thuốc hoặc có bệnh lý tiêu hóa, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng. Chất xơ có thể hỗ trợ kiểm soát cảm giác no, nhưng không nên xem đây là cách chữa trào ngược dạ dày thay thế cho điều trị y khoa khi GERD kéo dài hoặc tái phát thường xuyên.

Mẹo 4: Thực phẩm kiềm có giảm trào ngược?

Không nên xem thực phẩm kiềm là cách trung hòa axit dạ dày

• Quan niệm cho rằng thực phẩm có tính kiềm có thể trực tiếp “trung hòa” axit dạ dày và ngăn ợ nóng chưa có đủ bằng chứng khoa học để xem là phương pháp điều trị trào ngược dạ dày. Axit dạ dày vốn cần thiết cho quá trình tiêu hóa, trong khi GERD chủ yếu liên quan đến việc dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, không đơn thuần do cơ thể “quá nhiều axit”.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách chữa trào ngược dạ dày hoặc trị trào ngược dạ dày tại nhà, không nên chỉ dựa vào việc ăn thực phẩm có độ pH cao để xử lý triệu chứng.

Có thể chọn thực phẩm lành mạnh, dễ dung nạp

• Chuối, các loại hạt, dưa, súp lơ hoặc rau củ có thể được đưa vào chế độ ăn nếu chúng không làm bạn tăng ợ nóng, đầy bụng hoặc khó chịu. Những thực phẩm này cung cấp chất xơ và nhiều dưỡng chất, phù hợp với một chế độ ăn cân bằng.

• Tuy nhiên, không phải thực phẩm được gọi là “kiềm” đều phù hợp với mọi người. NIDDK khuyến nghị người bị GERD chú ý đến những món ăn hoặc đồ uống thực sự làm triệu chứng của bản thân nặng hơn, thay vì áp dụng một danh sách kiêng khem giống nhau cho tất cả mọi người.

Ưu tiên loại bỏ yếu tố kích hoạt thay vì chỉ tăng đồ kiềm

• Nếu thường xuyên bị trào ngược dạ dày, hãy thử theo dõi những thực phẩm khiến triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn. Các nhóm thường liên quan gồm đồ nhiều chất béo, thức ăn cay, chocolate, cà phê và các nguồn caffeine, bạc hà, rượu bia, cùng một số thực phẩm có tính axit như cam quýt và cà chua.

• Không cần loại bỏ tất cả những thực phẩm trên nếu chúng không gây triệu chứng cho bạn. Cách thực tế hơn là ghi lại món ăn, thời điểm ăn và biểu hiện như ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác dịch trào lên cổ để tìm ra yếu tố kích hoạt riêng.

Kết hợp chế độ ăn với các thay đổi lối sống

• Thực phẩm chỉ là một phần trong kế hoạch chữa trào ngược dạ dày. Nếu thường bị trào ngược vào ban đêm, hãy cố gắng ăn trước khi nằm hoặc đi ngủ ít nhất 3 giờ. Người thừa cân hoặc béo phì cũng có thể được bác sĩ khuyến nghị giảm cân để hỗ trợ cải thiện triệu chứng.

• Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt, không nên tiếp tục tự điều trị. GERD có thể cần thuốc hoặc đánh giá y khoa để kiểm soát nguyên nhân và phòng biến chứng.

Mẹo 5: Ăn thực phẩm nhiều nước để giảm trào ngược

Ưu tiên thực phẩm giàu nước trong bữa ăn

• Các loại rau củ và trái cây chứa nhiều nước có thể góp phần bổ sung dịch cho cơ thể và tạo cảm giác nhẹ bụng hơn. Bạn có thể thêm dưa chuột, dưa, cần tây, xà lách hoặc các món canh, súp vào thực đơn nếu chúng phù hợp với cơ thể.

• Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy thực phẩm nhiều nước có thể trực tiếp “pha loãng axit dạ dày” và chữa trào ngược dạ dày. Cảm giác nóng rát trong GERD chủ yếu liên quan đến việc dịch dạ dày trào lên thực quản, vì vậy không nên xem nhóm thực phẩm này là phương pháp điều trị thay thế.

Chọn thực phẩm dễ dung nạp

• Khi áp dụng chế độ ăn hỗ trợ trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy ưu tiên những thực phẩm nhiều nước nhưng ít chất béo và không làm bạn xuất hiện ợ nóng hoặc ợ chua. Một bát canh rau hoặc rau củ luộc có thể là lựa chọn đơn giản trong bữa ăn.

• Với trái cây, hãy lựa chọn loại mà bạn ăn vào không làm triệu chứng tăng lên. Không phải mọi người bị trào ngược dạ dày đều phản ứng giống nhau với cùng một loại thực phẩm.

Uống nước vừa đủ thay vì uống quá nhiều cùng lúc

• Nước vẫn rất quan trọng đối với sức khỏe, nhưng không cần uống một lượng lớn ngay trong hoặc ngay sau bữa ăn với mục đích “rửa” hoặc trung hòa axit. Nếu uống quá nhiều khiến bụng căng đầy, triệu chứng trào ngược có thể trở nên khó chịu hơn.

• Cách thực tế hơn là duy trì lượng nước phù hợp trong ngày và ăn khẩu phần vừa phải. Đồng thời, hãy theo dõi xem loại đồ uống hoặc thời điểm uống nào khiến bạn dễ bị trào ngược dạ dày hơn.

Kết hợp với các biện pháp kiểm soát trào ngược khác

• Thực phẩm giàu nước chỉ nên được xem là một phần của chế độ ăn cân bằng, không phải cách chữa trào ngược dạ dày trực tiếp. Nếu thường bị trào ngược sau ăn, hãy tránh các bữa quá lớn và không nằm ngay sau khi ăn.

• Nếu thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua, đau rát sau xương ức hoặc dịch dạ dày trào lên cổ, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bạn nên được bác sĩ đánh giá để xác định có GERD hay nguyên nhân khác.

Cách 2: Trào ngược dạ dày kiêng ăn gì để mau khỏi?

Mẹo 1: Giảm chất béo để hạn chế trào ngược

Giảm thực phẩm nhiều chất béo nếu chúng làm tăng triệu chứng

• Thực phẩm giàu chất béo có thể làm một số người bị trào ngược dạ dày nặng hơn. Chất béo có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và một số nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo có liên quan đến nguy cơ hoặc mức độ triệu chứng GERD ở một bộ phận người bệnh.

• Thay vì loại bỏ hoàn toàn chất béo, hãy ưu tiên giảm lượng chất béo trong khẩu phần và theo dõi phản ứng của cơ thể. Mục tiêu của chế độ ăn hỗ trợ chữa trào ngược dạ dày là giảm yếu tố kích hoạt mà vẫn bảo đảm dinh dưỡng.

Hạn chế đồ chiên rán và thực phẩm chế biến nhiều dầu mỡ

• Giảm các món chiên, rán, thức ăn nhanh, thịt nhiều mỡ và thực phẩm chế biến có hàm lượng chất béo cao nếu bạn nhận thấy chúng khiến ợ nóng hoặc trào ngược xuất hiện thường xuyên hơn.

• Khi nấu ăn, có thể chuyển sang các phương pháp như hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải. Đây là thay đổi đơn giản, dễ áp dụng khi muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Điều chỉnh lượng dầu và bơ khi chế biến

• Không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn dầu hoặc bơ. Hãy dùng lượng vừa đủ để chế biến món ăn và tránh những món quá béo, nhiều sốt hoặc ngập dầu.

• Nếu một món ăn trước đây thường gây đầy bụng, ợ nóng sau khi ăn, hãy thử giảm lượng chất béo trong món đó và theo dõi xem triệu chứng có cải thiện không.

Lựa chọn sữa và chế phẩm từ sữa ít béo

• Nếu sữa nguyên kem hoặc các sản phẩm từ sữa nhiều chất béo khiến bạn khó chịu, có thể thử sữa ít béo hoặc không béo. Tuy nhiên, không phải ai bị trào ngược dạ dày cũng cần loại bỏ sữa hoặc tất cả sản phẩm từ sữa.

• Quan trọng nhất là xác định thực phẩm nào thực sự kích hoạt triệu chứng ở chính bạn. NIDDK khuyến nghị người bị GERD chú ý đến các thực phẩm làm triệu chứng tăng lên thay vì áp dụng một danh sách kiêng khem cứng nhắc cho mọi trường hợp.

Không cần áp dụng chế độ “không chất béo”

• Chất béo vẫn là một chất dinh dưỡng cần thiết. Vì vậy, chữa trào ngược dạ dày không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi thực đơn. Hãy ưu tiên khẩu phần vừa phải và nguồn chất béo phù hợp, đồng thời hạn chế những món nhiều dầu mỡ nếu chúng làm bạn tăng triệu chứng.

• Nếu đã thay đổi chế độ ăn nhưng vẫn thường xuyên ợ nóng, đau rát hoặc có cảm giác dịch dạ dày trào lên cổ, bạn nên đi khám thay vì chỉ tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày tại nhà. GERD kéo dài có thể cần được đánh giá và điều trị bằng thuốc hoặc các phương pháp y khoa phù hợp.

Mẹo 2: Hạn chế món cay, chua khi trào ngược

Giảm món cay và chua nếu chúng kích hoạt triệu chứng

• Thức ăn cay và thực phẩm có tính axit thường được ghi nhận là những yếu tố có thể làm trào ngược dạ dày hoặc cảm giác nóng rát trở nên khó chịu hơn ở một số người. NIDDK liệt kê thực phẩm cay, cam quýt và cà chua trong nhóm thực phẩm có thể liên quan đến triệu chứng GERD.

• Nếu nhận thấy triệu chứng xuất hiện rõ hơn sau một bữa ăn cay hoặc chua, hãy tạm giảm hoặc tránh món đó trong một thời gian để đánh giá sự thay đổi. Đây là cách thực tế hơn khi chữa trào ngược dạ dày bằng điều chỉnh chế độ ăn.

Nhận biết nhóm thực phẩm dễ gây khó chịu

• Với món cay, có thể chú ý đến:

  • Ớt cay, ớt bột và các loại sốt cay.

  • Món cà ri hoặc món chứa nhiều gia vị cay.

  • Các loại tiêu và gia vị có vị cay mạnh.

• Với thực phẩm có tính axit, có thể chú ý đến:

  • Cam, chanh, bưởi và các loại trái cây họ cam quýt.

  • Cà chua và nước ép cà chua.

  • Một số loại sốt cà chua, sốt marinara và gia vị có tính axit.

Không cần kiêng tuyệt đối tất cả món cay, chua

• Một điểm quan trọng khi trị trào ngược dạ dày tại nhà là không nên áp dụng danh sách thực phẩm kiêng khem giống nhau cho tất cả mọi người. NIDDK khuyến nghị xác định những món ăn, đồ uống thực sự khiến triệu chứng của từng người tăng lên rồi mới giảm hoặc tránh chúng.

• Các hướng dẫn của American College of Gastroenterology cũng không khuyến nghị mọi người bị GERD phải loại bỏ thường quy tất cả thực phẩm được cho là dễ kích hoạt trào ngược, bao gồm đồ cay và thực phẩm có tính axit.

Thử nghiệm có kiểm soát thay vì kiêng khem kéo dài

• Khi nghi ngờ một món ăn gây trào ngược dạ dày, hãy ghi lại món đã ăn, lượng ăn và thời điểm xuất hiện ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác dịch trào lên cổ. Sau đó giảm món nghi ngờ và theo dõi xem triệu chứng có cải thiện hay không.

• Nếu một thực phẩm không gây triệu chứng, bạn không nhất thiết phải loại bỏ nó khỏi thực đơn. Cách tiếp cận này giúp chế độ ăn đa dạng hơn và tránh việc kiêng quá nhiều thực phẩm không cần thiết.

Đừng chỉ dựa vào chế độ ăn nếu triệu chứng kéo dài

• Thay đổi chế độ ăn có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng nhưng không phải lúc nào cũng đủ để chữa trào ngược dạ dày. Nếu ợ nóng hoặc trào ngược thường xuyên không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, bạn nên được bác sĩ đánh giá để xác định GERD và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

• Đặc biệt, cần đi khám nếu xuất hiện khó nuốt, nuốt đau, nôn dai dẳng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc đau ngực. Đây không còn là tình huống phù hợp để chỉ trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Mẹo 3: Ưu tiên đồ uống không có ga

Chọn đồ uống không có ga

• Nước có ga, soda và các loại đồ uống sủi bọt có thể làm tăng lượng khí và độ căng trong dạ dày. Một số cơ chế được đề xuất cho thấy hiện tượng căng giãn dạ dày có thể thúc đẩy các lần giãn thoáng qua của cơ vòng thực quản dưới, từ đó tạo điều kiện cho trào ngược dạ dày ở một số người.

• Tuy nhiên, không nên khẳng định rằng mọi người bị GERD đều phải tuyệt đối tránh đồ uống có ga. Bằng chứng về việc đồ uống có ga trực tiếp gây GERD vẫn chưa hoàn toàn thống nhất. Vì vậy, cách phù hợp hơn là theo dõi xem loại đồ uống này có thực sự làm triệu chứng của bạn tăng lên hay không.

Ưu tiên nước lọc trong ngày

• Nước lọc là lựa chọn đơn giản để duy trì đủ nước mà không bổ sung caffeine, cồn, đường hoặc chất tạo ga. Khi muốn chữa trào ngược dạ dày bằng thay đổi thói quen, có thể lấy nước lọc làm đồ uống chính và hạn chế những loại đồ uống từng khiến bạn ợ nóng hoặc trào ngược.

• Không cần uống thật nhiều nước cùng một lúc để “rửa” hoặc trung hòa axit dạ dày. Hãy uống lượng phù hợp và phân bổ trong ngày, đặc biệt nếu uống quá nhiều khiến bụng căng đầy hoặc khó chịu.

Hạn chế đồ uống có ga nếu bạn dễ đầy hơi, ợ nóng

• Nếu thường bị ợ hơi, đầy bụng hoặc trào ngược dạ dày sau khi uống nước có ga, hãy thử loại bỏ nhóm đồ uống này trong một thời gian và theo dõi triệu chứng. NIDDK cũng lưu ý rằng đồ uống có ga có thể làm nặng thêm một số triệu chứng tiêu hóa ở một số người.

• Có thể thay soda hoặc nước ngọt có ga bằng nước lọc, nước ấm hoặc đồ uống không có ga mà cơ thể bạn dung nạp tốt. Nếu cà phê, trà chứa caffeine, rượu bia hoặc đồ uống có tính axit cũng kích hoạt triệu chứng, hãy cân nhắc giảm những loại này. NIDDK ghi nhận caffeine và rượu là những yếu tố có thể làm triệu chứng GERD nặng hơn ở một số người.

Kết hợp với cách ăn uống phù hợp

• Khi trị trào ngược dạ dày tại nhà, lựa chọn đồ uống chỉ là một phần. Bạn nên kết hợp với ăn khẩu phần vừa phải, tránh những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng và không ăn trong vòng khoảng 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ nếu thường bị trào ngược về đêm.

• Nếu đã điều chỉnh đồ uống và thói quen ăn uống nhưng vẫn thường xuyên ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác thức ăn, dịch dạ dày trào lên cổ, nên đi khám để được đánh giá thay vì chỉ tiếp tục tự chữa trào ngược dạ dày.

Mẹo 4: Giảm cà phê nếu dễ bị trào ngược

Giảm cà phê nếu bạn nhận thấy triệu chứng tăng lên

• Cà phê thường được xem là một yếu tố có thể làm trào ngược dạ dày nặng hơn ở một số người. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay không ủng hộ việc tất cả người bị GERD đều phải kiêng cà phê. Một phân tích gộp năm 2026 trên 40 nghiên cứu với 122.074 người cho thấy người uống cà phê có tỷ lệ GERD cao hơn một chút, nhưng mức độ liên quan có ý nghĩa lâm sàng vẫn chưa rõ ràng.

• Vì vậy, nếu đang chữa trào ngược dạ dày, chuyên gia không khuyến nghị bạn phải bỏ cà phê ngay lập tức. Hãy quan sát xem cà phê có thực sự gây ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên hay không.

Giảm lượng cà phê từng bước

• Nếu bạn uống nhiều cà phê mỗi ngày và nhận thấy triệu chứng tăng lên, hãy giảm dần lượng uống thay vì cắt đột ngột. Chẳng hạn, có thể giảm số cốc hoặc giảm lượng cà phê trong mỗi lần uống.

• Đồng thời, tránh uống cà phê vào thời điểm bạn thường xuất hiện triệu chứng. Nếu trào ngược dạ dày ban đêm là vấn đề chính, việc hạn chế đồ uống có khả năng kích thích triệu chứng vào cuối ngày có thể giúp bạn dễ kiểm soát hơn.

Cà phê decaf không đồng nghĩa với hết trào ngược

• Không nên cho rằng caffeine là nguyên nhân duy nhất khiến cà phê gây khó chịu. Các nghiên cứu về tác động của cà phê và caffeine lên tiết axit cũng cho thấy phản ứng của cơ thể phức tạp hơn, và cà phê khử caffeine vẫn có thể ảnh hưởng đến dạ dày ở một số người.

• Vì vậy, nếu đổi sang cà phê decaf nhưng vẫn bị ợ nóng hoặc trào ngược, bạn không nên tiếp tục uống chỉ vì nghĩ rằng đã loại bỏ caffeine thì triệu chứng chắc chắn sẽ hết.

Đừng chỉ tập trung vào độ axit của cà phê

• Nói rằng cà phê gây trào ngược đơn giản vì “cà phê có tính axit” là chưa đầy đủ. GERD liên quan đến nhiều cơ chế khác nhau, trong đó có sự trào ngược của dịch dạ dày lên thực quản. Một nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy tác động của cà phê lên hiện tượng trào ngược thay đổi tùy thời điểm sử dụng và đối tượng nghiên cứu.

• Do đó, khi trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy tập trung vào phản ứng thực tế của cơ thể thay vì chỉ dựa vào độ pH của đồ uống.

Theo dõi để biết bạn có cần kiêng cà phê hay không

• Bạn có thể ghi lại lượng cà phê đã uống, thời điểm uống và các triệu chứng xuất hiện sau đó như ợ nóng, ợ chua, đau rát sau xương ức hoặc cảm giác thức ăn trào lên.

• Nếu giảm cà phê giúp triệu chứng cải thiện rõ rệt, hãy tiếp tục duy trì mức tiêu thụ phù hợp. Ngược lại, nếu cà phê không làm triệu chứng thay đổi, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn loại đồ uống này khỏi chế độ ăn.

• Nếu trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt, bạn nên đi khám để được đánh giá và lựa chọn phương pháp chữa trào ngược dạ dày phù hợp.

Mẹo 5: Hạn chế chocolate và bạc hà

Giảm chocolate và bạc hà nếu dễ bị trào ngược

• Chocolate và bạc hà nằm trong nhóm thực phẩm, đồ uống thường được ghi nhận có thể kích hoạt hoặc làm nặng hơn triệu chứng trào ngược dạ dày ở một số người. NIDDK và American College of Gastroenterology đều liệt kê chocolate và bạc hà trong nhóm yếu tố có thể liên quan đến triệu chứng GERD.

• Nếu bạn thường bị ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên sau khi ăn chocolate hoặc sử dụng bạc hà, hãy thử giảm hoặc tạm ngừng những thực phẩm này để xem triệu chứng có cải thiện không.

Chú ý các sản phẩm chứa chocolate

• Không chỉ chocolate dạng thanh mới cần lưu ý. Một số thực phẩm như bánh chocolate, kem chocolate, cacao hoặc món tráng miệng chứa nhiều chocolate và chất béo cũng có thể trở thành yếu tố kích hoạt ở người nhạy cảm.

• Khi chữa trào ngược dạ dày, hãy quan sát cả thành phần và khẩu phần. Một món chứa chocolate nhưng ăn với lượng nhỏ có thể gây ít triệu chứng hơn so với một khẩu phần lớn, đặc biệt khi ăn gần giờ đi ngủ.

Hạn chế bạc hà nếu nhận thấy triệu chứng tăng lên

• Bạc hà có thể xuất hiện trong kẹo bạc hà, trà bạc hà, chocolate bạc hà, chewing gum hoặc một số sản phẩm tạo hương vị. Nếu những sản phẩm này thường khiến bạn ợ nóng hoặc trào ngược, hãy thử thay thế bằng lựa chọn không chứa bạc hà.

• Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả người bị trào ngược dạ dày đều bắt buộc phải loại bỏ chocolate và bạc hà. Phản ứng với thực phẩm khác nhau giữa từng người, và NIDDK khuyến nghị tập trung vào những món thực sự làm triệu chứng của bạn tăng lên.

Không cần kiêng tuyệt đối nếu không gây triệu chứng

• Một sai lầm thường gặp khi trị trào ngược dạ dày tại nhà là loại bỏ quá nhiều thực phẩm chỉ vì chúng nằm trong danh sách “có thể gây trào ngược”. Hướng dẫn của ACG không khuyến nghị việc loại bỏ thường quy tất cả nhóm thực phẩm có khả năng kích hoạt GERD cho mọi người.

• Cách thực tế hơn là ghi lại món ăn, lượng sử dụng và triệu chứng sau đó. Nếu chocolate hoặc bạc hà không làm bạn khó chịu, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn khỏi chế độ ăn.

Kết hợp điều chỉnh thực phẩm với thói quen ăn uống

• Giảm thực phẩm kích hoạt chỉ là một phần trong kế hoạch chữa trào ngược dạ dày. Nếu thường bị trào ngược về đêm, hãy tránh ăn trong khoảng 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ; đồng thời duy trì khẩu phần vừa phải và xác định những thực phẩm thực sự làm triệu chứng nặng hơn.

• Nếu triệu chứng trào ngược dạ dày kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt, nên đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp thay vì chỉ tiếp tục trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Mẹo 6: Hạn chế rượu bia nếu gây trào ngược

Giảm hoặc tránh rượu bia nếu làm tăng triệu chứng

• Rượu bia là một trong những đồ uống có thể kích hoạt hoặc làm triệu chứng trào ngược dạ dày nặng hơn ở một số người. NIDDK liệt kê đồ uống có cồn trong nhóm thường liên quan đến triệu chứng GERD, còn American College of Gastroenterology cũng khuyến nghị hạn chế hoặc ngừng uống rượu nếu rượu làm trào ngược nặng hơn.

• Nếu sau khi uống rượu bạn thường xuất hiện ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên cổ, hãy thử giảm lượng uống hoặc tạm ngừng để xem triệu chứng có cải thiện không.

Không cần mặc định mọi người đều phải kiêng rượu

• Không phải ai bị trào ngược dạ dày cũng phản ứng giống nhau với cùng một loại đồ uống. Các hướng dẫn của ACG không khuyến nghị tất cả người bệnh phải loại bỏ thường quy mọi thực phẩm và đồ uống có khả năng kích hoạt trào ngược. Thay vào đó, nên xác định những yếu tố thực sự làm triệu chứng của từng người tăng lên.

• Tuy nhiên, nếu chỉ một lượng nhỏ rượu cũng khiến bạn bị ợ nóng hoặc trào ngược, lựa chọn thực tế nhất là tránh hoàn toàn thay vì cố tìm một mức uống “an toàn” cho riêng triệu chứng.

Theo dõi phản ứng sau khi uống

• Khi muốn chữa trào ngược dạ dày bằng thay đổi lối sống, bạn có thể ghi lại loại đồ uống, lượng sử dụng, thời điểm uống và triệu chứng xuất hiện sau đó. Cách này giúp nhận biết rượu bia có thực sự là yếu tố kích hoạt hay không.

• Nếu nhận thấy triệu chứng cải thiện rõ sau khi ngừng rượu, hãy tiếp tục hạn chế hoặc tránh loại đồ uống này. Không nên cố uống lại chỉ để kiểm tra nếu trước đó bạn đã xác định rượu thường xuyên gây khó chịu.

Kết hợp hạn chế rượu với thói quen ăn uống phù hợp

• Trị trào ngược dạ dày tại nhà không chỉ phụ thuộc vào việc loại bỏ rượu bia. Nếu thường bị trào ngược khi nằm hoặc về đêm, nên ăn bữa cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ. Nếu thừa cân hoặc béo phì, bác sĩ có thể khuyến nghị giảm cân để hỗ trợ kiểm soát triệu chứng.

• Nếu đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt nhưng trào ngược dạ dày vẫn tái diễn thường xuyên, không nên chỉ tiếp tục tự điều trị. GERD kéo dài có thể cần thuốc hoặc đánh giá y khoa để kiểm soát triệu chứng và phòng biến chứng.

Cách 3: Mẹo sinh hoạt giảm trào ngược dạ dày tại nhà

Mẹo 1: Mặc đồ rộng để giảm trào ngược

Ưu tiên quần áo rộng, không siết vùng bụng

• Quần áo quá chật quanh eo hoặc bụng có thể tạo thêm áp lực lên vùng bụng và khiến cảm giác trào ngược dạ dày khó chịu hơn ở một số người. Khi ăn, nên ưu tiên trang phục thoải mái, không bó sát vùng bụng.

• Có thể lựa chọn quần có cạp rộng, áo thoải mái và thắt lưng không siết chặt. Đây là một thay đổi đơn giản nếu bạn đang tìm cách trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Đặc biệt chú ý sau bữa ăn

• Sau khi ăn, bụng thường đầy hơn. Nếu đồng thời mặc quần áo hoặc thắt lưng quá chật, áp lực lên vùng bụng có thể làm bạn cảm thấy đầy tức, ợ hơi hoặc nóng rát rõ hơn.

• Hãy nới lỏng thắt lưng hoặc thay trang phục thoải mái hơn nếu nhận thấy triệu chứng xuất hiện sau khi ăn. Tuy nhiên, không nên xem việc mặc đồ rộng là phương pháp chữa trào ngược dạ dày chính.

Kết hợp với những thay đổi có bằng chứng tốt hơn

• Nếu thường xuyên bị trào ngược dạ dày, hãy ưu tiên những biện pháp có cơ sở khoa học rõ hơn, chẳng hạn tránh ăn trong khoảng 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ nếu bạn bị triệu chứng về đêm.

• Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm cân khi phù hợp cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD. Đây là một trong những thay đổi lối sống được American College of Gastroenterology khuyến nghị cho người thừa cân hoặc béo phì có triệu chứng trào ngược.

Đừng bỏ qua triệu chứng kéo dài

• Mặc đồ rộng có thể giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn nếu quần áo chật làm tăng áp lực vùng bụng, nhưng không thể thay thế thuốc hoặc điều trị y khoa khi GERD kéo dài.

• Nếu bạn thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua, đau rát sau xương ức hoặc cảm giác thức ăn, dịch dạ dày trào lên cổ dù đã thay đổi thói quen, hãy đi khám để được đánh giá và lựa chọn phương pháp chữa trào ngược dạ dày phù hợp.

Mẹo 2: Giảm cân đúng cách để giảm trào ngược

Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì

• Thừa cân và béo phì có liên quan đến nguy cơ trào ngược dạ dày cao hơn. Lượng mỡ dư thừa, đặc biệt ở vùng bụng, có thể làm tăng áp lực lên dạ dày và góp phần thúc đẩy dịch dạ dày trào lên thực quản. NIDDK cho biết giảm cân có thể giúp giảm triệu chứng GERD ở người thừa cân hoặc béo phì.

• Nếu cân nặng đang ở mức phù hợp, bạn không cần cố giảm cân chỉ để chữa trào ngược dạ dày. Mục tiêu là đưa cân nặng về mức lành mạnh khi thực sự có thừa cân hoặc béo phì, không phải ép cơ thể xuống một con số thấp hơn.

Đặt mục tiêu giảm cân vừa phải

• Không cần giảm cân thật nhanh. Một mục tiêu ban đầu thực tế có thể là giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể trong 6 tháng, sau đó đánh giá lại và điều chỉnh kế hoạch nếu cần. NIDDK khuyến nghị đặt mục tiêu phù hợp với tình trạng sức khỏe và khả năng duy trì lâu dài.

• Ví dụ, người nặng 70 kg có thể đặt mục tiêu ban đầu giảm khoảng 3,5 kg thay vì cố giảm 10–15 kg trong thời gian ngắn. Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì được thường có giá trị hơn một chế độ giảm cân quá khắt khe rồi nhanh chóng tăng cân trở lại.

Giảm cân bằng chế độ ăn và vận động bền vững

• Khi muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà kết hợp với kiểm soát cân nặng, hãy ưu tiên:

  • Ăn nhiều rau, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein phù hợp.

  • Kiểm soát khẩu phần và tổng lượng năng lượng nạp vào.

  • Hạn chế thực phẩm nhiều năng lượng nhưng ít dinh dưỡng, đặc biệt những món nhiều chất béo nếu chúng đồng thời kích hoạt triệu chứng trào ngược.

  • Duy trì hoạt động thể chất phù hợp với sức khỏe và thể trạng.

• Không cần nhịn ăn hoặc cắt bỏ cực đoan một nhóm thực phẩm. Một kế hoạch giảm cân an toàn cần đủ dinh dưỡng và có thể duy trì trong thời gian dài.

Tránh các chế độ giảm cân cấp tốc

• Nhịn ăn kéo dài, ăn kiêng cực đoan hoặc áp dụng chế độ giảm cân thiếu cân bằng không phải là cách chữa trào ngược dạ dày an toàn. Những phương pháp này có thể khó duy trì và dễ dẫn đến tăng cân trở lại sau khi ngừng chế độ ăn.

• Nếu khó tự kiểm soát cân nặng, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng kế hoạch phù hợp. NIDDK khuyến nghị các chương trình giảm cân an toàn nên kết hợp chế độ ăn phù hợp, hoạt động thể chất, theo dõi tiến triển và hỗ trợ lâu dài.

Kết hợp giảm cân với các biện pháp kiểm soát trào ngược

• Giảm cân không phải biện pháp duy nhất để trị trào ngược dạ dày tại nhà. Nếu thường bị trào ngược về đêm, hãy ăn bữa cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ; đồng thời hạn chế những thực phẩm và đồ uống mà bạn biết rõ là yếu tố kích hoạt triệu chứng.

• Nếu đã giảm cân và điều chỉnh lối sống nhưng trào ngược dạ dày vẫn kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc gây khó chịu đáng kể, nên đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp thay vì tiếp tục tự xử lý tại nhà.

Mẹo 3: Không nằm ngay sau khi ăn

Giữ tư thế thẳng sau bữa ăn

• Sau khi ăn, hãy cố gắng ngồi thẳng hoặc đứng thay vì nằm trên giường hay ngả người trên ghế sofa. Tư thế thẳng giúp hạn chế tác động của trọng lực khiến dịch dạ dày di chuyển ngược lên thực quản, từ đó có thể giảm triệu chứng trào ngược dạ dày.

• American College of Gastroenterology khuyến nghị người bị GERD nên duy trì tư thế thẳng sau ăn và tránh nằm ngay sau bữa ăn. Một số hướng dẫn lâm sàng cụ thể khuyên duy trì tư thế thẳng khoảng 1–2 giờ sau ăn.

Không nằm trong ít nhất 3 giờ trước khi ngủ

• Nếu bạn thường bị trào ngược dạ dày ban đêm, hãy sắp xếp bữa ăn cuối cách thời điểm nằm hoặc đi ngủ ít nhất 3 giờ. NIDDK cho biết khoảng cách này có thể giúp cải thiện triệu chứng ở người bị GERD khi nằm hoặc về đêm.

• Ví dụ, nếu thường đi ngủ lúc 22 giờ, hãy cố gắng kết thúc bữa tối trước khoảng 19 giờ. Sau đó, nếu cần ăn nhẹ, nên trao đổi với bác sĩ hoặc điều chỉnh thời điểm ăn để tránh làm triệu chứng tái phát.

Tránh ăn một bữa quá lớn vào buổi tối

• Một bữa ăn lớn sát giờ nằm có thể khiến dạ dày căng đầy và làm triệu chứng trào ngược dễ xuất hiện hơn. Vì vậy, khi trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy ưu tiên khẩu phần vừa phải và tránh những bữa tối quá nhiều thức ăn.

• ACG cũng khuyến nghị tránh các bữa ăn lớn và ăn trong khoảng 2–3 giờ trước giờ ngủ ở người có triệu chứng GERD.

Nếu cần nghỉ, hãy tránh tư thế nằm phẳng

• Nếu cảm thấy mệt sau khi ăn, hãy ngồi trên ghế với lưng được nâng đỡ thay vì nằm xuống ngay. Đặc biệt, người thường xuyên bị trào ngược dạ dày nên tránh thói quen vừa ăn xong đã nằm xem điện thoại hoặc ngủ.

• Đối với triệu chứng xảy ra chủ yếu vào ban đêm, bác sĩ có thể khuyến nghị nâng cao phần đầu giường khoảng 15–20 cm bằng nêm chuyên dụng. Chỉ chồng thêm nhiều gối thông thường có thể không tạo được độ nghiêng phù hợp.

Đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị

• Giữ tư thế thẳng sau ăn là một thay đổi lối sống đơn giản có thể hỗ trợ chữa trào ngược dạ dày, nhưng không phải phương pháp điều trị duy nhất. Nếu triệu chứng xảy ra thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi thói quen, bạn nên được bác sĩ đánh giá để xác định GERD và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

• Đặc biệt, cần đi khám nếu có khó nuốt, nuốt đau, nôn kéo dài, nôn ra máu, phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực. Đây là những dấu hiệu không nên chỉ tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Mẹo 4: Nhai kẹo cao su sau ăn có thể giảm trào ngược

Nhai kẹo cao su không đường sau bữa ăn

• Nhai kẹo cao su làm tăng tiết nước bọt và khiến bạn nuốt thường xuyên hơn. Điều này có thể giúp làm sạch lượng axit đã trào lên thực quản và đưa trở lại dạ dày, từ đó hỗ trợ giảm trào ngược dạ dày sau ăn.

• Một thử nghiệm ngẫu nhiên trên 31 người có triệu chứng trào ngược cho thấy nhai kẹo cao su không đường trong 30 phút sau bữa ăn làm giảm thời gian thực quản tiếp xúc với axit so với không nhai kẹo cao su. Tuy nhiên, đây là một nghiên cứu quy mô nhỏ, vì vậy không nên xem kẹo cao su là phương pháp chữa trào ngược dạ dày thay thế điều trị y khoa.

Thực hiện trong khoảng 30 phút sau ăn

• Nếu muốn thử cách này để trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy chọn kẹo cao su không đường và nhai khoảng 30 phút sau bữa ăn.

• Không cần nhai liên tục trong nhiều giờ. Mục tiêu là tận dụng giai đoạn sau ăn, khi tình trạng trào ngược thường dễ xuất hiện hơn.

Tránh kẹo cao su vị bạc hà nếu dễ ợ nóng

• Bạc hà có thể là yếu tố kích hoạt triệu chứng ở một số người bị GERD. Vì vậy, nếu bạn nhận thấy kẹo cao su bạc hà làm tăng ợ nóng hoặc cảm giác nóng rát, hãy chuyển sang loại không chứa bạc hà. NIDDK liệt kê bạc hà trong nhóm thực phẩm có thể làm triệu chứng GERD nặng hơn ở một số người.

• Không nhất thiết mọi người bị trào ngược dạ dày đều phải tránh bạc hà tuyệt đối. Quan trọng là xác định xem thực phẩm hoặc hương vị này có thực sự kích hoạt triệu chứng của bạn hay không.

Ưu tiên loại không đường

• Kẹo cao su không đường phù hợp hơn để nhai thường xuyên vì không bổ sung lượng đường lớn. Tuy nhiên, một số sản phẩm không đường chứa sorbitol hoặc mannitol có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy ở người nhạy cảm.

• Nếu bạn nhận thấy nhai kẹo cao su khiến đầy hơi hoặc khó chịu tăng lên, hãy ngừng sử dụng thay vì cố duy trì như một biện pháp chữa trào ngược dạ dày.

Kết hợp với các biện pháp kiểm soát trào ngược khác

• Nhai kẹo cao su chỉ là một biện pháp hỗ trợ. Để trị trào ngược dạ dày tại nhà hiệu quả hơn, nên kết hợp với việc ăn khẩu phần vừa phải, tránh những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng và không nằm trong khoảng 3 giờ sau ăn nếu bạn thường bị trào ngược về đêm.

• Nếu ợ nóng hoặc trào ngược xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, bạn nên đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp. GERD là bệnh lý mạn tính có thể cần thuốc kiểm soát axit hoặc các phương pháp điều trị khác tùy trường hợp.

Mẹo 5: Nâng cao đầu giường khi ngủ

Nâng phần thân trên khi ngủ nếu bị trào ngược ban đêm

• Khi nằm phẳng, trọng lực không còn hỗ trợ giữ dịch dạ dày ở vị trí thấp, vì vậy triệu chứng trào ngược dạ dày ban đêm có thể dễ xuất hiện hơn. Nâng cao phần đầu của giường là một trong những thay đổi lối sống được khuyến nghị để giảm triệu chứng GERD về đêm.

• Có thể nâng phần đầu giường hoặc sử dụng gối nêm bằng mút (foam wedge) để tạo độ dốc từ thân trên xuống chân. NIDDK khuyến nghị nâng phần đầu và thân trên khoảng 15–20 cm (6–8 inch).

Nâng cả phần thân trên thay vì chỉ kê cao đầu

• Không nên chỉ chồng nhiều chiếc gối dưới đầu để tạo độ cao. Cách này có thể làm cổ và phần thân trên bị gập, gây khó chịu và không tạo được độ nghiêng đồng đều cho cơ thể.

• Gối nêm hoặc hệ thống nâng phần đầu giường giúp tạo một mặt phẳng nghiêng ổn định hơn. ACG cũng khuyến nghị sử dụng nêm kê dưới nệm và cho rằng gối thông thường không phải lựa chọn hiệu quả để nâng đầu giường phòng trào ngược.

Kết hợp với thời điểm ăn tối

• Nếu thường xuyên bị trào ngược dạ dày khi ngủ, hãy kết hợp nâng đầu giường với việc kết thúc bữa ăn ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ. Đây là biện pháp được NIDDK khuyến nghị cho người có triệu chứng xuất hiện khi nằm hoặc vào ban đêm.

• Ví dụ, nếu bạn thường đi ngủ lúc 22 giờ, hãy cố gắng hoàn thành bữa tối trước khoảng 19 giờ. Đồng thời, hạn chế các bữa ăn quá lớn vào buổi tối để tránh cảm giác dạ dày căng đầy trước khi ngủ.

Có thể thử nằm nghiêng bên trái

• Nếu vẫn bị trào ngược dạ dày ban đêm, nằm nghiêng bên trái có thể là một lựa chọn đáng thử. Tài liệu hướng dẫn dành cho người bệnh của ACG đưa tư thế nằm nghiêng trái vào nhóm biện pháp có thể giúp giảm ợ nóng về đêm.

• Tuy nhiên, tư thế ngủ phù hợp còn phụ thuộc vào cơ địa và bệnh lý đi kèm. Nếu một tư thế khiến bạn đau vai, cổ hoặc khó ngủ, không nên cố duy trì chỉ vì mục tiêu chữa trào ngược dạ dày.

Xem đây là biện pháp hỗ trợ, không phải cách điều trị duy nhất

• Nâng đầu giường có thể giúp kiểm soát triệu chứng nhưng không loại bỏ nguyên nhân gây GERD. Nếu trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, bạn nên đi khám để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

• Đặc biệt, nếu xuất hiện khó nuốt, nuốt đau, nôn dai dẳng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực, không nên chỉ tiếp tục trị trào ngược dạ dày tại nhà mà cần được bác sĩ đánh giá.

Mẹo 6: Giảm stress để kiểm soát trào ngược

Giảm căng thẳng nếu stress làm triệu chứng nặng hơn

• Stress kéo dài có thể liên quan đến việc triệu chứng trào ngược dạ dày trở nên khó chịu hơn ở một số người. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng stress là nguyên nhân trực tiếp gây GERD. GERD chủ yếu liên quan đến tình trạng dịch dạ dày trào ngược lên thực quản do sự suy giảm hoặc rối loạn các cơ chế ngăn trào ngược.

• Nếu bạn nhận thấy ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác trào ngược xuất hiện nhiều hơn trong những giai đoạn căng thẳng, việc kiểm soát stress có thể là một phần hữu ích trong kế hoạch chữa trào ngược dạ dày.

Dành vài phút mỗi ngày để thư giãn

• Không cần bắt đầu bằng những phương pháp phức tạp. Hãy dành khoảng 5–10 phút mỗi ngày cho một hoạt động giúp cơ thể và đầu óc thư giãn, chẳng hạn:

  • Hít thở chậm và sâu.

  • Thiền hoặc thực hành chánh niệm.

  • Yoga hoặc các bài vận động nhẹ.

  • Đi bộ thư giãn.

  • Nghe nhạc hoặc đọc sách.

• Mục tiêu không phải là “xóa sạch stress”, mà là giảm mức độ căng thẳng và xây dựng một thói quen dễ duy trì. Đây là cách tiếp cận thực tế hơn khi muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Duy trì những hoạt động khiến bạn cảm thấy dễ chịu

• Công việc, học tập và áp lực gia đình có thể khiến bạn dễ bỏ quên những hoạt động giúp phục hồi tinh thần. Hãy chủ động dành thời gian cho sở thích cá nhân, gặp gỡ người thân, vận động hoặc nghỉ ngơi phù hợp.

• Một thói quen nhỏ nhưng duy trì đều đặn thường có giá trị hơn việc chỉ thư giãn khi stress đã lên đến mức quá cao. Đồng thời, hãy chú ý đến giấc ngủ và lịch sinh hoạt vì mệt mỏi kéo dài có thể khiến việc kiểm soát các triệu chứng tiêu hóa trở nên khó khăn hơn.

Tìm hỗ trợ chuyên môn nếu stress khó kiểm soát

• Nếu cảm giác căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc hoặc cuộc sống hằng ngày, hãy cân nhắc trao đổi với chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần. Đây không phải dấu hiệu của sự yếu đuối mà là một bước chủ động để xử lý stress đúng cách.

• Khi trào ngược dạ dày và stress cùng xuất hiện thường xuyên, bác sĩ có thể giúp phân biệt triệu chứng GERD với các vấn đề tiêu hóa hoặc yếu tố khác có biểu hiện tương tự.

Đừng chỉ đổ lỗi cho stress khi bị trào ngược

• Giảm stress có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng nhưng không phải phương pháp chữa trào ngược dạ dày độc lập. Các biện pháp lối sống có bằng chứng tốt hơn gồm giảm cân nếu thừa cân, tránh ăn trong khoảng 2–3 giờ trước khi ngủ và nâng cao đầu giường khi có triệu chứng về đêm.

• Nếu bạn thường xuyên bị ợ nóng hoặc trào ngược từ 2 lần mỗi tuần trở lên, hoặc triệu chứng không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, nên đi khám để được đánh giá GERD và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Mẹo 7: Bỏ thuốc lá để giảm trào ngược

Ngừng hút thuốc nếu bạn đang hút

• Hút thuốc có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày. Nicotine và các thành phần trong khói thuốc có thể ảnh hưởng đến cơ vòng thực quản dưới, khiến cơ chế ngăn dịch dạ dày trào ngược hoạt động kém hiệu quả hơn. NIDDK xác định hút thuốc là một yếu tố liên quan đến GERD và khuyến nghị người bị GERD nên bỏ thuốc.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách chữa trào ngược dạ dày, bỏ thuốc lá không chỉ có lợi cho hệ tiêu hóa mà còn giúp giảm nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng khác. Đây là thay đổi lối sống đáng ưu tiên thay vì chỉ tập trung vào việc kiêng một vài loại thực phẩm.

Đừng chỉ giảm thuốc lá nếu có thể bỏ hoàn toàn

• Nếu mỗi lần hút thuốc đều khiến bạn ợ nóng, nóng rát sau xương ức hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên cổ, hãy đặt mục tiêu ngừng hút thuốc hoàn toàn thay vì chỉ cố giảm số điếu.

• American College of Gastroenterology cũng đưa việc tránh thuốc lá vào nhóm thay đổi lối sống có thể được khuyến nghị cho người có triệu chứng GERD, dù chất lượng bằng chứng cho biện pháp này không cao.

Tránh khói thuốc thụ động

• Không chỉ người trực tiếp hút thuốc mới cần lưu ý. NIDDK cho biết việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng liên quan đến nguy cơ GERD. Vì vậy, nếu đang trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy cố gắng giữ không gian sống và nơi nghỉ ngơi không có khói thuốc.

• Nếu trong gia đình có người hút thuốc, khuyến khích họ hút ở khu vực ngoài nhà và tốt nhất là cùng xây dựng môi trường sống không khói thuốc.

Tìm hỗ trợ nếu khó bỏ thuốc

• Bỏ thuốc không phải lúc nào cũng dễ, đặc biệt với người đã hút trong thời gian dài. Nếu tự bỏ nhiều lần nhưng chưa thành công, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế về chương trình cai thuốc, liệu pháp hành vi hoặc thuốc hỗ trợ phù hợp.

• Không nên chuyển sang thuốc lá điện tử với suy nghĩ đây là cách chữa trào ngược dạ dày an toàn hơn. Mục tiêu sức khỏe tốt nhất vẫn là tránh sử dụng các sản phẩm thuốc lá và nicotine.

Đừng chỉ dựa vào việc bỏ thuốc để điều trị GERD

• Ngừng hút thuốc có thể là một phần trong kế hoạch chữa trào ngược dạ dày, nhưng không thay thế điều trị y khoa khi GERD kéo dài. NIDDK cho biết bác sĩ có thể kết hợp thay đổi lối sống với thuốc điều trị, tùy mức độ và tình trạng của từng người.

• Nếu trào ngược dạ dày vẫn thường xuyên xảy ra dù đã bỏ thuốc và điều chỉnh lối sống, hoặc xuất hiện khó nuốt, nuốt đau, nôn kéo dài, nôn ra máu, phân đen, sụt cân không chủ ý hay đau ngực, cần đi khám để được đánh giá thay vì tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Cách 4: Bài thuốc dân gian trị trào ngược dạ dày

Mẹo 1: Gừng chưa đủ bằng chứng trị trào ngược

Có thể dùng gừng như một thức uống hỗ trợ

• Gừng từ lâu được sử dụng trong y học cổ truyền để giảm một số triệu chứng khó chịu ở đường tiêu hóa. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để khẳng định gừng có thể chữa trào ngược dạ dày hoặc làm giảm GERD một cách đáng tin cậy. NCCIH cho biết nghiên cứu về gừng tập trung nhiều hơn vào buồn nôn và nôn, trong khi bằng chứng về các công dụng tiêu hóa khác còn hạn chế.

• Nếu muốn thử, bạn có thể dùng một lượng nhỏ gừng tươi pha nước ấm hoặc trà gừng loãng và theo dõi phản ứng của cơ thể. Không nên xem đây là phương pháp thay thế thuốc hoặc điều trị GERD theo chỉ định.

Không nên khẳng định gừng “trung hòa axit”

• Cách giải thích rằng gừng có thể trực tiếp trung hòa axit dạ dày hoặc ngăn axit trào lên thực quản chưa được chứng minh đầy đủ. GERD liên quan đến sự trào ngược của dịch dạ dày lên thực quản, vì vậy việc uống một loại nước hay trà không đồng nghĩa với việc loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

• Vì vậy, khi trị trào ngược dạ dày tại nhà, hãy xem trà gừng như một lựa chọn đồ uống cá nhân nếu bạn dung nạp tốt, thay vì coi đó là “thuốc tự nhiên” để điều trị GERD.

Không nên dùng liều gừng cao tùy ý

• Nội dung cho rằng có thể dùng 250 mg đến 5 g gừng mỗi ngày và an toàn ở liều cao là quá khẳng định. Độ an toàn còn phụ thuộc vào dạng gừng, liều lượng, thời gian sử dụng, tình trạng sức khỏe và các thuốc đang dùng.

• Gừng đường uống có thể gây khó chịu bụng, ợ nóng, tiêu chảy hoặc kích ứng miệng và họng ở một số người. Điều đáng chú ý là ợ nóng có thể khiến triệu chứng trào ngược dạ dày trở nên khó chịu hơn.

Ngừng sử dụng nếu gừng làm bạn ợ nóng hơn

• Nếu uống trà gừng khiến bạn nóng rát sau xương ức, ợ chua, đầy bụng hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên, hãy ngừng sử dụng. Không có lý do để tiếp tục một thực phẩm được cho là “tốt cho dạ dày” nếu chính nó làm triệu chứng của bạn nặng hơn.

• Người đang dùng thuốc cũng nên thận trọng với các sản phẩm bổ sung từ thảo dược. NCCIH khuyến nghị trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng sản phẩm thảo dược vì có thể xảy ra tương tác với thuốc.

Ưu tiên các biện pháp có bằng chứng tốt hơn

• Nếu mục tiêu là chữa trào ngược dạ dày, đừng chỉ dựa vào trà gừng. Các biện pháp lối sống có thể hữu ích gồm điều chỉnh bữa ăn, tránh những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng, duy trì cân nặng phù hợp, không nằm ngay sau ăn và nâng cao phần đầu giường nếu thường bị trào ngược về đêm.

• Nếu trào ngược dạ dày hoặc ợ nóng xảy ra thường xuyên, không cải thiện sau khi thay đổi lối sống, hoặc bạn đang phải sử dụng thuốc không kê đơn kéo dài, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Mẹo 2: Cam thảo chưa đủ bằng chứng trị trào ngược

Không nên xem cam thảo là thuốc chữa trào ngược

• Cam thảo thường được sử dụng trong các bài thuốc dân gian để hỗ trợ các vấn đề tiêu hóa. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để khẳng định cam thảo có thể điều trị trào ngược dạ dày hoặc kiểm soát GERD hiệu quả. NCCIH cho biết tác dụng của các sản phẩm chứa cam thảo đối với triệu chứng tiêu hóa vẫn chưa rõ ràng.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách chữa trào ngược dạ dày, bạn không nên dùng trà hoặc viên cam thảo để thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp đã được bác sĩ khuyến nghị.

Nếu vẫn muốn sử dụng, cần đặc biệt chú ý loại cam thảo

• Cam thảo chứa glycyrrhizin, một hoạt chất có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng khi sử dụng nhiều hoặc kéo dài. Các vấn đề có thể bao gồm tăng huyết áp, hạ kali máu, rối loạn nhịp tim và trong trường hợp nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến tim.

• Vì vậy, thông tin cho rằng có thể dùng cố định 1 g cam thảo mỗi ngày là chưa đủ cơ sở để áp dụng chung cho mọi người. Hàm lượng glycyrrhizin thay đổi tùy sản phẩm, dạng bào chế và cách sử dụng.

Ưu tiên cam thảo khử glycyrrhizin nếu bác sĩ cho phép

• Một số sản phẩm được gọi là DGL (deglycyrrhizinated licorice) đã loại bỏ glycyrrhizin và có thể an toàn hơn khi sử dụng ngắn hạn. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả của DGL đối với trào ngược dạ dày vẫn chưa đủ mạnh để xem đây là phương pháp điều trị tiêu chuẩn.

• Không nên tự chuyển sang DGL hoặc các sản phẩm thảo dược khác với suy nghĩ “tự nhiên thì an toàn”. Thực phẩm bổ sung vẫn có thể tương tác với thuốc hoặc gây tác dụng không mong muốn.

Không tự dùng cam thảo nếu có bệnh nền hoặc đang uống thuốc

• Người bị tăng huyết áp, bệnh tim, bệnh thận hoặc đang ăn nhiều muối cần đặc biệt thận trọng với cam thảo chứa glycyrrhizin vì nguy cơ tác dụng phụ có thể cao hơn.

• Nếu đang dùng thuốc, đặc biệt thuốc corticosteroid hoặc các thuốc điều trị bệnh mạn tính, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng cam thảo. NCCIH ghi nhận khả năng tương tác giữa cam thảo và một số thuốc.

Đừng dùng cam thảo kéo dài để tự trị trào ngược

• Nếu muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà, nên ưu tiên những thay đổi lối sống có cơ sở tốt hơn như giảm cân nếu thừa cân, tránh ăn sát giờ ngủ, nâng cao đầu giường khi trào ngược về đêm và hạn chế những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng.

• Nếu ợ nóng hoặc trào ngược xảy ra thường xuyên, không cải thiện sau khi thay đổi lối sống hoặc bạn phải dùng thuốc không kê đơn nhiều lần trong tuần, nên đi khám để xác định nguyên nhân và có kế hoạch chữa trào ngược dạ dày phù hợp.

Mẹo 3: Trà hoa cúc chưa đủ bằng chứng trị trào ngược

Có thể uống trà hoa cúc nếu bạn dung nạp tốt

• Trà hoa cúc thường được dùng như một thức uống thư giãn và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng đáng tin cậy để khẳng định hoa cúc có thể chữa trào ngược dạ dày. NCCIH cho biết các nghiên cứu về hiệu quả của hoa cúc đối với nhiều tình trạng sức khỏe vẫn chưa đủ để xác định lợi ích lâm sàng rõ ràng.

• Vì vậy, nếu muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà, bạn có thể xem một cốc trà hoa cúc ấm là lựa chọn đồ uống nếu cơ thể phù hợp, nhưng không nên coi đây là phương pháp điều trị GERD thay thế thuốc hoặc hướng dẫn của bác sĩ.

Không nên uống với mục đích “cắt” cơn trào ngược

• Nội dung cho rằng uống trà hoa cúc ngay khi bắt đầu ợ nóng có thể “ngăn” triệu chứng chưa được chứng minh đầy đủ qua các thử nghiệm lâm sàng. Hiện NCCIH không liệt kê hoa cúc trong những biện pháp bổ sung có bằng chứng đủ mạnh để điều trị GERD.

• Nếu trào ngược dạ dày xuất hiện sau bữa ăn, ưu tiên các biện pháp có cơ sở tốt hơn như tránh nằm ngay sau ăn, ăn khẩu phần vừa phải và xác định những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng.

Thận trọng nếu dị ứng cỏ phấn hương

• Hoa cúc thuộc nhóm thực vật có quan hệ với một số loài như cỏ phấn hương (ragweed), cúc, cúc vạn thọ và các loài thuộc họ Cúc. Người từng dị ứng với những thực vật này có nguy cơ phản ứng dị ứng với hoa cúc cao hơn.

• Nếu sau khi uống trà hoa cúc xuất hiện ngứa, nổi mề đay, sưng môi hoặc khó thở, hãy ngừng sử dụng và tìm kiếm chăm sóc y tế khi phản ứng nghiêm trọng.

Lưu ý nếu đang dùng thuốc

• Hoa cúc có thể tương tác với một số thuốc. NCCIH ghi nhận tương tác đã được báo cáo với warfarin và một số thuốc chuyển hóa qua gan; đồng thời có cơ sở lý thuyết về tương tác với thuốc an thần.

• Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính, thuốc chống đông hoặc nhiều loại thuốc cùng lúc, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm thảo dược.

Ưu tiên cách kiểm soát trào ngược có bằng chứng hơn

• Trà hoa cúc có thể là một phần nhỏ trong thói quen sinh hoạt, nhưng không nên trở thành trọng tâm của kế hoạch chữa trào ngược dạ dày. Các biện pháp thay đổi lối sống có bằng chứng tốt hơn gồm điều chỉnh thời điểm ăn, tránh nằm sau ăn và nâng phần thân trên khi trào ngược dạ dày ban đêm.

• Nếu ợ nóng hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Mẹo 4: Mật ong chanh chưa chắc giảm trào ngược

Không nên dùng nước chanh mật ong để trung hòa axit

• Quan niệm uống nước chanh pha mật ong để “trung hòa axit dạ dày” chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy. GERD xảy ra khi dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, vì vậy việc uống một loại nước không đồng nghĩa với việc ngăn được cơ chế trào ngược. NCCIH hiện cũng không xếp mật ong hoặc nước chanh vào nhóm biện pháp bổ sung có bằng chứng đủ mạnh để điều trị GERD.

• Đặc biệt, chanh là thực phẩm có tính axit và các loại thực phẩm có tính axit như cam quýt được NIDDK liệt kê trong nhóm có thể làm triệu chứng GERD nặng hơn ở một số người. Vì vậy, nước chanh có thể khiến trào ngược dạ dày hoặc cảm giác nóng rát khó chịu hơn thay vì làm dịu triệu chứng.

Nếu muốn thử, hãy pha loãng và theo dõi phản ứng

• Không nên uống nước cốt chanh nguyên chất khi đang bị ợ nóng. Nếu vẫn muốn dùng nước chanh mật ong như một thức uống, hãy pha loãng với nhiều nước và chỉ sử dụng lượng nhỏ.

• Sau khi uống, nếu xuất hiện hoặc tăng ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên cổ, hãy ngừng sử dụng. Mỗi người có thể phản ứng khác nhau với thực phẩm, vì vậy không cần cố duy trì một loại đồ uống nếu nó làm triệu chứng nặng hơn.

Đừng nhầm cảm giác dễ chịu với hiệu quả điều trị

• Nước ấm hoặc mật ong có thể tạo cảm giác dễ chịu tạm thời ở một số người, nhưng điều này không có nghĩa là chúng đã chữa trào ngược dạ dày. Hiện chưa có cơ sở để khuyến nghị mật ong hoặc chanh như một phương pháp điều trị GERD tiêu chuẩn.

• Nếu đang tìm cách trị trào ngược dạ dày tại nhà, nên ưu tiên những thay đổi có bằng chứng tốt hơn như tránh ăn trong ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ, giảm cân nếu thừa cân và tránh những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng.

Không tự điều trị kéo dài bằng mẹo dân gian

• Nếu trào ngược dạ dày thường xuyên xảy ra, không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt, hoặc bạn phải thường xuyên dùng thuốc không kê đơn, nên trao đổi với bác sĩ. GERD có thể cần thuốc kiểm soát axit hoặc phương pháp điều trị khác tùy nguyên nhân và mức độ.

• Đặc biệt, cần đi khám nếu có đau ngực, khó nuốt, nuốt đau, nôn dai dẳng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Đây không phải những triệu chứng nên tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Mẹo 5: Nha đam có giúp giảm trào ngược?

Nha đam có một số bằng chứng ban đầu

• Một thử nghiệm ngẫu nhiên quy mô nhỏ trên 79 người bị GERD cho thấy siro nha đam với liều 10 mL/ngày trong 4 tuần giúp giảm tần suất một số triệu chứng như ợ nóng, trào ngược thức ăn, ợ hơi và buồn nôn. Tuy nhiên, đây mới là một nghiên cứu thí điểm, vì vậy chưa đủ để khẳng định nha đam là phương pháp chữa trào ngược dạ dày hiệu quả cho mọi người.

• NCCIH cũng lưu ý rằng bằng chứng về việc sử dụng nha đam đường uống cho nhiều vấn đề sức khỏe còn hạn chế. Vì vậy, không nên xem siro nha đam là phương pháp điều trị tiêu chuẩn hoặc tự thay thế thuốc GERD bằng sản phẩm này.

Không tự áp dụng liều 10 mL cho mọi sản phẩm

• Liều 10 mL/ngày trong nghiên cứu trên áp dụng cho một loại siro nha đam được chuẩn hóa cụ thể, không có nghĩa mọi loại nước hoặc siro nha đam trên thị trường đều tương đương. Thành phần, hàm lượng hoạt chất và mức độ tinh chế có thể khác nhau giữa các sản phẩm.

• Nếu muốn thử trị trào ngược dạ dày tại nhà bằng nha đam, nên kiểm tra rõ sản phẩm có chứa phần gel nha đam đã được xử lý hay còn latex nha đam. Latex có thể gây đau bụng, co thắt và tiêu chảy khi dùng đường uống.

Đặc biệt thận trọng với nha đam dùng đường uống

• Nha đam đường uống không phải lúc nào cũng vô hại. NCCIH cho biết sử dụng latex nha đam có thể gây tác dụng phụ tiêu hóa; một số trường hợp sử dụng chiết xuất lá nha đam đường uống kéo dài cũng đã được liên quan đến viêm gan cấp.

• Người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng. Nha đam có thể tương tác với một số thuốc và có thể không an toàn khi dùng đường uống trong thai kỳ hoặc thời kỳ cho con bú.

Ngừng sử dụng nếu triệu chứng tiêu hóa nặng hơn

• Nếu uống nha đam khiến bạn đau bụng, tiêu chảy, đầy bụng hoặc khó chịu hơn, hãy ngừng sử dụng. Không nên cố tiếp tục chỉ vì đây được quảng bá là một phương pháp “tự nhiên”.

• Khi trào ngược dạ dày vẫn tái diễn, ưu tiên những biện pháp có cơ sở tốt hơn như điều chỉnh bữa ăn, tránh nằm sau ăn, nâng đầu giường khi bị trào ngược ban đêm và giảm cân nếu đang thừa cân.

Không dùng nha đam thay thế điều trị GERD

• Nếu trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, nên trao đổi với bác sĩ. NCCIH khuyến nghị người đã được chẩn đoán GERD nên hỏi chuyên gia y tế trước khi bổ sung các sản phẩm điều trị bổ sung vào kế hoạch kiểm soát bệnh.

• Tóm lại, nha đam có tín hiệu tích cực ban đầu nhưng bằng chứng còn hạn chế. Nếu muốn sử dụng để chữa trào ngược dạ dày, nên xem đây là lựa chọn bổ sung cần thận trọng, không phải “thuốc tự nhiên” có thể tự dùng lâu dài.

Mẹo 6: Sữa có thể làm trào ngược nặng hơn

Không nên dùng sữa để “trung hòa” axit dạ dày

• Sữa thường được truyền miệng như một cách làm dịu trào ngược dạ dày, nhưng không có bằng chứng đủ mạnh cho thấy sữa có thể điều trị hoặc ngăn GERD. Cảm giác dễ chịu sau khi uống sữa, nếu có, không đồng nghĩa với việc nguyên nhân trào ngược đã được xử lý.

• Đặc biệt, sữa nguyên kem và các sản phẩm nhiều chất béo có thể không phù hợp với một số người. NIDDK xếp thực phẩm nhiều chất béo vào nhóm có thể làm triệu chứng GERD nặng hơn và khuyến nghị theo dõi những món ăn, đồ uống thực sự kích hoạt triệu chứng ở từng người.

Thử sữa ít béo nếu sữa không gây khó chịu

• Nếu bạn vẫn muốn uống sữa, có thể ưu tiên sữa ít béo hoặc không béo thay vì sữa nguyên kem. Đây cũng là lựa chọn phù hợp hơn trong chế độ ăn lành mạnh nói chung.

• Không cần loại bỏ hoàn toàn sữa chỉ vì đang bị trào ngược dạ dày. Nếu uống một lượng vừa phải mà không xuất hiện ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên, bạn có thể tiếp tục sử dụng theo nhu cầu dinh dưỡng.

Theo dõi phản ứng của cơ thể sau khi uống sữa

• Nếu sau khi uống sữa bạn cảm thấy nóng rát, ợ chua hoặc trào ngược dạ dày tăng lên, hãy thử ngừng sữa trong một thời gian để xem triệu chứng có cải thiện không.

• Nếu sữa gây đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy thay vì chủ yếu là ợ nóng, nguyên nhân có thể liên quan đến không dung nạp lactose chứ không nhất thiết do GERD. Người không dung nạp lactose thường vẫn có thể dung nạp một lượng lactose nhất định và có thể lựa chọn sữa không lactose nếu phù hợp.

Không dùng sữa như cách xử lý cơn ợ nóng

• Khi muốn trị trào ngược dạ dày tại nhà, không nên uống nhiều sữa với mục đích “dập axit”. Một lượng lớn sữa, đặc biệt sữa nhiều chất béo, có thể khiến dạ dày đầy hơn và không phù hợp với người dễ bị trào ngược.

• Thay vào đó, hãy tập trung vào những biện pháp có cơ sở tốt hơn như ăn khẩu phần vừa phải, tránh thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng và không nằm trong khoảng 3 giờ sau ăn nếu bạn thường bị trào ngược khi nằm hoặc vào ban đêm.

Đi khám nếu triệu chứng kéo dài

• Sữa chỉ là một yếu tố trong chế độ ăn, không phải phương pháp chữa trào ngược dạ dày. Nếu ợ nóng hoặc trào ngược xảy ra thường xuyên, không cải thiện sau khi thay đổi lối sống hoặc không đáp ứng với thuốc không kê đơn, bạn nên được bác sĩ đánh giá.

• Đặc biệt, cần đi khám sớm nếu có khó nuốt, nuốt đau, nôn kéo dài, nôn ra máu, phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực.

Mẹo 7: Giấm táo chưa có bằng chứng trị trào ngược

Không có bằng chứng cho thấy giấm táo chữa được trào ngược

• Giấm táo là một mẹo dân gian phổ biến, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy giấm táo có thể làm giảm hoặc ngăn trào ngược dạ dày. Các nguồn y khoa uy tín về phương pháp bổ sung cho GERD cũng không liệt kê giấm táo trong nhóm biện pháp đã được chứng minh hiệu quả.

• Vì vậy, không nên xem giấm táo là cách chữa trào ngược dạ dày hay dùng thay thế thuốc điều trị. Nếu đã được chẩn đoán GERD, NCCIH khuyến nghị trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung các phương pháp điều trị bổ sung.

Nếu vẫn muốn thử, phải pha loãng

• Giấm táo có tính axit cao. Nếu vẫn muốn thử một lượng nhỏ, tuyệt đối không uống giấm táo nguyên chất. Có thể pha loãng với nước và uống sau ăn, nhưng không có cơ sở để khẳng định cách này sẽ ngăn được ợ nóng.

• Nếu sau khi uống xuất hiện hoặc tăng ợ nóng, nóng rát sau xương ức, đau họng hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên, hãy ngừng sử dụng. Với người đang có thực quản bị kích ứng do GERD, việc bổ sung một chất có tính axit có thể không phải lựa chọn phù hợp.

Không cố uống nhiều hơn để tăng hiệu quả

• Không nên tự tăng lượng hoặc uống giấm táo nhiều lần trong ngày với suy nghĩ “liều cao sẽ hiệu quả hơn”. Với các phương pháp bổ sung chưa được chứng minh, tăng liều không đồng nghĩa với tăng lợi ích mà có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn.

• Đặc biệt, không nên sử dụng giấm táo như một cách trị trào ngược dạ dày tại nhà kéo dài nếu triệu chứng vẫn tiếp diễn. NCCIH lưu ý rằng các phương pháp bổ sung chưa được chứng minh không nên được dùng để trì hoãn việc thăm khám hoặc điều trị cần thiết.

Ưu tiên những cách kiểm soát có cơ sở hơn

• Nếu muốn kiểm soát trào ngược dạ dày, hãy ưu tiên những thay đổi lối sống có bằng chứng tốt hơn như tránh ăn sát giờ ngủ, nâng cao đầu giường khi bị trào ngược về đêm, duy trì cân nặng phù hợp và hạn chế những thực phẩm thực sự làm triệu chứng của bạn tăng lên.

• Nếu ợ nóng hoặc trào ngược không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, hãy trao đổi với bác sĩ. GERD có thể cần kết hợp thay đổi lối sống với thuốc điều trị phù hợp thay vì chỉ dựa vào các mẹo dân gian.

Kiểm soát trào ngược bằng nhiều cách

Kết hợp ăn uống và lối sống để kiểm soát triệu chứng

• Trào ngược dạ dày có thể gây ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức và cảm giác dịch dạ dày trào lên cổ. Một số thay đổi về chế độ ăn và lối sống có thể giúp giảm triệu chứng, đặc biệt khi bạn xác định được những yếu tố thường kích hoạt tình trạng này.

• Có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như ăn khẩu phần vừa phải, tránh nằm ngay sau ăn, hạn chế thực phẩm hoặc đồ uống khiến bạn dễ trào ngược và duy trì cân nặng phù hợp.

Ưu tiên biện pháp có bằng chứng thay vì mẹo truyền miệng

• Một số phương pháp tại nhà như trà thảo dược, giấm táo, sữa hoặc các loại đồ uống khác được nhiều người sử dụng, nhưng không phải phương pháp nào cũng có bằng chứng khoa học đủ mạnh. Vì vậy, không nên xem các mẹo này là cách chữa trào ngược dạ dày thay thế điều trị y khoa.

• Nếu muốn thử một biện pháp bổ sung, hãy sử dụng thận trọng, theo dõi phản ứng của cơ thể và ngừng nếu triệu chứng nặng hơn. Người đang dùng thuốc hoặc có bệnh lý nền nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm thảo dược hay thực phẩm bổ sung.

Biết khi nào cần đi khám

• Nếu trào ngược dạ dày không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt, hoặc triệu chứng xuất hiện thường xuyên, bạn nên đi khám. Bác sĩ có thể đánh giá nguyên nhân và cân nhắc thuốc như thuốc kháng axit, thuốc kháng thụ thể H2 hoặc thuốc ức chế bơm proton tùy tình trạng.

• Không nên tự dùng thuốc kéo dài chỉ để trị trào ngược dạ dày tại nhà mà không tìm hiểu nguyên nhân, đặc biệt khi triệu chứng tái diễn nhiều lần.

Đừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo

• Hãy đi khám sớm nếu xuất hiện khó nuốt, nuốt đau, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không chủ ý. Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng hoặc một vấn đề tiêu hóa khác cần được đánh giá.

• Nếu có đau ngực, đặc biệt khi đau dữ dội hoặc kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc đau lan lên hàm, cổ, vai hay cánh tay, không nên mặc định đó là trào ngược dạ dày. Hãy tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp để loại trừ nguyên nhân tim mạch.

Mục tiêu là kiểm soát lâu dài, không chỉ cắt cơn tạm thời

• Chữa trào ngược dạ dày không nhất thiết có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn mọi món ăn yêu thích hoặc phụ thuộc vào các mẹo tại nhà. Cách phù hợp hơn là xác định yếu tố kích hoạt, xây dựng thói quen ăn uống và sinh hoạt có thể duy trì, đồng thời sử dụng thuốc khi bác sĩ chỉ định.

• Nếu các biện pháp thay đổi lối sống chưa đủ, đừng cố chịu đựng. GERD có thể kiểm soát tốt khi được đánh giá đúng và điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Katz, P. O., Dunbar, K. B., Schnoll-Sussman, F. H., Greer, K. B., Yadlapati, R., & Spechler, S. J. (2022). ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. The American Journal of Gastroenterology, 117(1), 27–56. doi:10.14309/ajg.0000000000001538.
2. Yadlapati, R., Gyawali, C. P., Pandolfino, J. E., & American Gastroenterological Association. (2022). AGA Clinical Practice Update on the Personalized Approach to the Evaluation and Management of Gastroesophageal Reflux Disease: Expert Review. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 20(5), 984–994.e1.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2020). Acid Reflux (GER & GERD) in Adults. National Institutes of Health.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Treatment for GER & GERD. National Institutes of Health.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Eating, Diet, & Nutrition for GER & GERD. National Institutes of Health.
6. National Center for Complementary and Integrative Health. (2024). Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) and Complementary Health Approaches: Science and Safety. National Institutes of Health.
7. Martin, Z., Spry, G., Hoult, J., et al. (2022). What is the efficacy of dietary, nutraceutical, and probiotic interventions for the management of gastroesophageal reflux disease symptoms? A systematic literature review and meta-analysis. Clinical Nutrition ESPEN, 52, 340–352.
8. Leiman, D. A., Riff, B. P., Morgan, S., et al. (2017). Alginate therapy is effective treatment for GERD symptoms: A systematic review and meta-analysis. Diseases of the Esophagus, 30(5), 1–9.
9. Zdrhova, L., Bitnar, P., Balihar, K., et al. (2023). Breathing exercises in gastroesophageal reflux disease: A systematic review. Dysphagia, 38(2), 609–621.
10. Qiu, K., Wang, J., Chen, B., et al. (2020). The effect of breathing exercises on patients with gastroesophageal reflux disease: A meta-analysis. Annals of Palliative Medicine, 9(2), 405–413.
11. Casale, M., Sabatino, L., Moffa, A., et al. (2016). Breathing training on lower esophageal sphincter as a complementary treatment of gastroesophageal reflux disease: A systematic review. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 20(21), 4547–4552.
12. Leiman, D. A., Riff, B. P., Morgan, S., et al. (2017). Alginate therapy is effective treatment for GERD symptoms: A systematic review and meta-analysis. Diseases of the Esophagus, 30(5), 1–9.
13. Maradey-Romero, C., Kale, H., & Fass, R. (2014). Nonmedical therapeutic strategies for nonerosive reflux disease. Journal of Clinical Gastroenterology, 48(7), 584–589.
14. National Center for Complementary and Integrative Health. (2024). Know the Science of Complementary Health Approaches: What the Science Says. National Institutes of Health.

Biên tập nội dung: Lesley Collins Tran.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Benjamin Lewis.