Cách chữa trào ngược dạ dày tại nhà: 12 mẹo xử lý dứt điểm an toàn

Trào ngược dạ dày là tình trạng axit và dịch trong dạ dày đi ngược lên thực quản, gây nóng rát vùng ngực, ợ chua, cảm giác chua trong miệng hoặc khó chịu sau khi ăn. Đây là vấn đề khá phổ biến: một phân tích tổng hợp trên 102 nghiên cứu với gần 470.000 người ước tính tỷ lệ trào ngược dạ dày thực quản trên toàn cầu khoảng 13,98%, tương đương hơn 1 tỷ người.

Điều khiến nhiều người mệt mỏi không chỉ là cơn ợ nóng thoáng qua mà là tình trạng tái đi tái lại, đặc biệt sau ăn no hoặc khi nằm xuống. Nếu bạn đang tìm cách trị trào ngược dạ dày, bài viết này giúp bạn hiểu những biện pháp thực tế có thể áp dụng để giảm triệu chứng, thay đổi thói quen sinh hoạt và biết khi nào nên đi khám. Với trường hợp trào ngược dạ dày thực quản kéo dài hoặc thường xuyên, Tiptory khuyến nghị không nên chỉ tự xử lý bằng thuốc không kê đơn mà cần được đánh giá nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.

Mẹo 1: Giảm đồ cay béo để bớt trào ngược

Hạn chế món cay, nhiều dầu mỡ và quá mặn

• Khi bị trào ngược dạ dày, bạn không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối mọi loại thực phẩm. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo, đồ chiên rán, món cay, mặn và một số thực phẩm có tính axit có thể liên quan đến nguy cơ hoặc triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản.

• Giảm đồ ăn nhiều chất béo: Hạn chế thức ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ, thịt nhiều mỡ và các món ăn quá béo. Những thực phẩm này có thể làm triệu chứng trào ngược rõ hơn ở một số người.

• Bớt món cay: Nếu thường xuyên bị nóng rát, ợ chua sau khi ăn cay, hãy giảm các loại tương ớt, sốt cay, wasabi và gia vị cay. Không phải ai bị trào ngược dạ dày cũng nhạy cảm với đồ cay, vì vậy nên dựa vào phản ứng thực tế của cơ thể thay vì kiêng khem quá mức.

• Giảm thực phẩm nhiều muối: Một số bằng chứng quan sát cho thấy chế độ ăn nhiều muối có liên quan đến GERD, nhưng dữ liệu chưa đủ mạnh để khẳng định muối là nguyên nhân trực tiếp. Vì vậy, cách thực tế là giảm các món quá mặn thay vì loại bỏ hoàn toàn muối khỏi chế độ ăn.

Theo dõi những món dễ kích hoạt triệu chứng

• Một số thực phẩm thường được ghi nhận có thể làm trào ngược dạ dày khó chịu hơn gồm:

  • Tương ớt, salsa, wasabi và các loại sốt cay.

  • Tỏi và hành nếu bạn nhận thấy chúng làm tăng ợ nóng.

  • Đồ chiên, thức ăn nhiều dầu mỡ.

  • Pizza, sốt cà chua, mì Ý sốt cà chua và các món chứa nhiều cà chua.

  • Trái cây họ cam quýt hoặc đồ uống có tính axit nếu chúng kích thích triệu chứng.

  • Nước ngọt có ga; tuy nhiên, bằng chứng về tác động của đồ uống có ga không hoàn toàn thống nhất.

Ăn theo phản ứng của cơ thể thay vì kiêng quá mức

• Không có một danh sách thực phẩm gây trào ngược dạ dày thực quản giống nhau cho tất cả mọi người. Các hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị tránh những thực phẩm kích hoạt trào ngược ở từng người, nhưng không khuyến khích loại bỏ hàng loạt thực phẩm khi chúng không gây triệu chứng.

• Bạn có thể thử áp dụng trong thực tế:

  1. Ghi lại món ăn và thời điểm xuất hiện ợ chua, nóng rát hoặc trào dịch.

  2. Tạm giảm một thực phẩm nghi ngờ trong vài ngày đến vài tuần.

  3. Theo dõi xem triệu chứng có cải thiện không.

  4. Nếu không có liên quan rõ ràng, có thể ăn lại với lượng phù hợp.

• Cách này giúp việc trị trào ngược dạ dày bằng thay đổi chế độ ăn thực tế hơn, đồng thời tránh tình trạng kiêng khem quá nhiều nhưng không mang lại lợi ích rõ ràng.

Mẹo 2: Ăn nhiều chất xơ để giảm trào ngược

Tăng thực phẩm giàu chất xơ

• Chế độ ăn đủ chất xơ có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giúp bạn no lâu hơn, từ đó hạn chế ăn quá nhiều trong một bữa — một yếu tố có thể làm triệu chứng trào ngược dạ dày nặng hơn. Tuy nhiên, chất xơ không phải là phương pháp trực tiếp trung hòa axit dạ dày.

• Bạn có thể bổ sung chất xơ từ những thực phẩm quen thuộc:

  • Yến mạch, gạo lứt và các loại ngũ cốc nguyên hạt.

  • Cà rốt, củ cải đường.

  • Rau xanh và các loại rau củ khác.

Ưu tiên thực phẩm ít gây kích ứng

• Thay vì cố gắng ăn thật nhiều thực phẩm được gọi là “kiềm” để trung hòa axit, người bị trào ngược dạ dày thực quản nên tập trung vào chế độ ăn cân bằng và xác định những món thực sự khiến mình xuất hiện ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác thức ăn trào lên.

• Một số thực phẩm thường dễ đưa vào bữa ăn như chuối, dưa, súp lơ, thì là và các loại hạt có thể được lựa chọn nếu cơ thể bạn dung nạp tốt. Không cần ép bản thân ăn một loại thực phẩm chỉ vì nó được quảng cáo là có tính kiềm.

Bổ sung thực phẩm chứa nhiều nước

• Dưa hấu, dưa chuột, cần tây và các món súp có hàm lượng nước cao có thể giúp bữa ăn nhẹ nhàng hơn. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định những thực phẩm này có thể “pha loãng” axit và trực tiếp trị trào ngược dạ dày.

• Nước lọc vẫn là lựa chọn đơn giản để duy trì đủ nước. Nên uống lượng vừa phải trong ngày thay vì uống một lượng rất lớn ngay trước khi nằm hoặc trong một bữa ăn quá no.

Ăn vừa đủ thay vì ăn quá no

• Đây là điểm quan trọng hơn việc cố tìm một nhóm thực phẩm có khả năng “trung hòa axit”. Ăn quá nhiều có thể làm dạ dày căng đầy và thúc đẩy tình trạng trào ngược ở một số người. Các hướng dẫn điều trị GERD cũng khuyến nghị tránh những bữa ăn làm triệu chứng của từng người trở nên rõ rệt.

• Khi áp dụng chế độ ăn hỗ trợ trào ngược dạ dày thực quản, bạn có thể:

  1. Tăng dần chất xơ từ rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và rau củ.

  2. Ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá no.

  3. Ưu tiên nước lọc và thực phẩm tươi nếu chúng không gây khó chịu.

  4. Ghi nhận những món khiến bạn ợ nóng hoặc trào ngược để điều chỉnh thay vì kiêng khem hàng loạt.

  5. Kết hợp chế độ ăn với các thói quen khác như không nằm ngay sau khi ăn và duy trì cân nặng phù hợp để kiểm soát trào ngược dạ dày hiệu quả hơn.

Mẹo 3: Ăn ít một để giảm trào ngược

Chia nhỏ khẩu phần thay vì ăn quá no

• Một bữa ăn quá lớn có thể khiến dạ dày căng đầy và làm triệu chứng trào ngược dạ dày dễ xuất hiện hơn ở một số người. Vì vậy, thay vì ăn thật nhiều trong một lần, hãy ưu tiên khẩu phần vừa phải và ăn chậm. NIDDK cũng khuyến nghị kiểm soát khẩu phần, ăn chậm và dừng lại khi đã cảm thấy no.

• Cách thực hiện đơn giản:

  1. Bắt đầu với một khẩu phần nhỏ hơn bình thường.

  2. Ăn chậm, nhai kỹ và tập trung vào bữa ăn.

  3. Sau khi ăn xong, chờ khoảng 10–15 phút trước khi quyết định có ăn thêm hay không.

  4. Nếu đã cảm thấy no, không cần cố ăn hết phần còn lại.

Có thể chia bữa nếu dễ bị đầy hoặc trào ngược

• Với người thường khó chịu sau những bữa ăn lớn, chia tổng lượng thức ăn trong ngày thành các bữa nhỏ hơn có thể dễ chịu hơn. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy mọi người bị trào ngược dạ dày thực quản đều bắt buộc phải ăn 4–6 bữa mỗi ngày. Điều quan trọng hơn là tránh những khẩu phần lớn hoặc thời điểm ăn khiến triệu chứng của bạn tăng lên.

• Không nên biến việc “ăn nhiều bữa nhỏ” thành ăn liên tục cả ngày. Mục tiêu là giảm lượng thức ăn trong mỗi lần ăn, đồng thời vẫn bảo đảm đủ năng lượng và dinh dưỡng.

Ăn chậm để nhận biết cảm giác no

• Khi ăn quá nhanh, bạn có thể tiếp tục ăn trước khi cơ thể kịp nhận biết mình đã đủ no. NIDDK khuyến nghị ăn chậm, tập trung vào bữa ăn và sử dụng khẩu phần phù hợp để kiểm soát lượng thức ăn.

• Một mẹo thực tế khi trị trào ngược dạ dày bằng thay đổi thói quen ăn uống là đặt đũa hoặc thìa xuống giữa các lần ăn, nhai kỹ và dành thời gian thưởng thức món ăn thay vì ăn vội.

Đừng ăn quá gần giờ nằm hoặc đi ngủ

• Nếu bạn thường bị trào ngược dạ dày vào ban đêm, thời điểm ăn cũng quan trọng không kém khẩu phần. NIDDK khuyến nghị người có triệu chứng GERD về đêm nên ăn ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

• Bạn có thể áp dụng:

  • Ăn tối sớm hơn nếu thường bị ợ nóng ban đêm.

  • Tránh một bữa tối quá lớn.

  • Không nằm ngay sau khi ăn.

  • Theo dõi xem thời điểm và lượng thức ăn nào khiến triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản xuất hiện.

Ưu tiên kiểm soát khẩu phần thay vì ép bản thân ăn theo một con số cố định

• Việc ăn 4–6 bữa nhỏ mỗi ngày không phải nguyên tắc bắt buộc để trị trào ngược dạ dày và cũng không tự động giúp giảm cân. Nhu cầu năng lượng phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, chiều cao, chuyển hóa và mức độ vận động.

• Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD. Vì vậy, một chiến lược thực tế hơn là ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá no, duy trì cân nặng phù hợp và điều chỉnh những thực phẩm thực sự gây triệu chứng.

Mẹo 4: Không nằm ngay sau khi ăn

Giữ tư thế ngồi hoặc đứng sau bữa ăn

• Khi bị trào ngược dạ dày, hãy cố gắng giữ thân người thẳng sau khi ăn thay vì nằm xuống. Tư thế đứng hoặc ngồi giúp hạn chế tình trạng dịch dạ dày đi ngược lên thực quản nhờ tác động của trọng lực.

• Sau bữa ăn, bạn có thể:

  • Ngồi thẳng lưng hoặc đứng và đi lại nhẹ nhàng.

  • Tránh nằm trên giường hoặc ghế sofa ngay sau khi ăn.

  • Không cúi gập người quá lâu nếu tư thế này khiến triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản tăng lên.

  • Tránh ngủ trưa ngay sau một bữa ăn lớn.

Chờ ít nhất 3 giờ trước khi nằm

• Nếu thường bị ợ nóng hoặc trào ngược vào ban đêm, hãy cố gắng kết thúc bữa ăn ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ. Đây là một trong những thay đổi lối sống được khuyến nghị cho người mắc GERD có triệu chứng về đêm.

• Ví dụ, nếu thường đi ngủ lúc 22 giờ 30, bạn nên hoàn thành bữa tối trước khoảng 19 giờ 30. Khoảng cách này giúp dạ dày có thêm thời gian tiêu hóa trước khi cơ thể chuyển sang tư thế nằm.

Hạn chế ăn khuya

• Ăn một bữa lớn sát giờ ngủ có thể khiến tình trạng trào ngược dạ dày ban đêm dễ xuất hiện hơn. Nếu thường xuyên thức dậy vì nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc dịch chua trào lên cổ họng, hãy thử bỏ thói quen ăn vặt ngay trước khi ngủ.

• Nếu thực sự đói vào buổi tối, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn thời điểm và khẩu phần phù hợp, thay vì cố nhịn đói hoặc ăn một bữa thật lớn trước khi đi ngủ.

Không tập nặng ngay sau khi ăn

• Sau bữa ăn, không nên thực hiện các bài tập nặng hoặc hoạt động làm tăng áp lực trong ổ bụng nếu chúng khiến bạn dễ trào ngược dạ dày thực quản. Thay vào đó, hãy nghỉ ngơi và duy trì tư thế thẳng.

• Một số người có thể đi bộ nhẹ nhàng sau ăn nếu cảm thấy thoải mái. Tuy nhiên, nếu vận động làm tăng ợ nóng, đau hoặc cảm giác thức ăn trào ngược, nên dừng lại và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Nâng đầu giường nếu thường trào ngược ban đêm

• Nếu triệu chứng xuất hiện chủ yếu khi ngủ, nâng cao phần đầu của giường khoảng 15–20 cm có thể giúp giảm tiếp xúc của thực quản với dịch axit. Biện pháp này hiệu quả hơn việc chỉ kê thêm nhiều chiếc gối dưới đầu, vì gối có thể làm cơ thể gập lại và không tạo được độ dốc ổn định.

• Cách này đặc biệt đáng cân nhắc nếu bạn thường xuyên bị trào ngược dạ dày vào ban đêm, ợ chua khi nằm hoặc thức giấc vì cảm giác nóng rát ở ngực.

Ghi nhớ nguyên tắc đơn giản

• Nếu đang tìm cách trị trào ngược dạ dày bằng thay đổi thói quen, hãy nhớ quy tắc: ăn vừa đủ – giữ thẳng người sau ăn – không nằm trong ít nhất 3 giờ – nâng đầu giường khi cần. Đây là những điều chỉnh đơn giản nhưng có thể tạo khác biệt rõ rệt đối với người thường bị trào ngược về đêm.

Mẹo 5: Mặc đồ rộng để giảm trào ngược

Ưu tiên quần áo rộng, thoải mái ở vùng bụng

• Quần áo quá chật, đặc biệt là quần hoặc váy có cạp bó sát, có thể làm tăng áp lực lên vùng bụng và khiến dịch dạ dày dễ trào ngược lên thực quản hơn. American College of Gastroenterology cũng đưa tránh mặc quần áo bó sát vào nhóm biện pháp thay đổi lối sống có thể hỗ trợ kiểm soát GERD.

• Khi đang có triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản, bạn có thể:

  • Chọn quần, váy có cạp co giãn hoặc kiểu dáng rộng vừa phải.

  • Tránh thắt lưng quá chặt sau khi ăn.

  • Không mặc trang phục bó ép vùng bụng trong thời gian dài.

  • Nếu phải mặc quần áo công sở ôm sát, có thể thay sang trang phục thoải mái hơn khi về nhà.

Đặc biệt tránh đồ bó sát sau khi ăn

• Sau một bữa ăn, dạ dày đang chứa nhiều thức ăn nên việc mặc quần áo ép chặt vùng bụng có thể làm bạn khó chịu hơn. Với người dễ trào ngược dạ dày, hãy ưu tiên cảm giác thoải mái và tránh bất kỳ trang phục nào khiến vùng bụng bị siết chặt.

• Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý rằng mặc đồ rộng không phải cách trị trào ngược dạ dày độc lập. Bằng chứng cho các biện pháp thay đổi lối sống không đồng đều, vì vậy nên xem đây là một phần hỗ trợ bên cạnh những biện pháp có bằng chứng tốt hơn như giảm cân khi thừa cân, tránh nằm ngay sau ăn và tránh các bữa ăn gây triệu chứng.

Kết hợp với các thói quen kiểm soát trào ngược

• Nếu thường xuyên bị trào ngược dạ dày thực quản, chỉ đổi sang quần áo rộng có thể chưa đủ. Hãy kết hợp với:

  • Ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá no.

  • Không nằm trong khoảng 2–3 giờ sau bữa ăn.

  • Xác định và hạn chế những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng.

  • Nâng cao đầu giường nếu thường bị trào ngược về đêm.

  • Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì.

• Có thể xem quần áo rộng như “nới lỏng chiếc đai quanh vùng bụng”: tác dụng riêng lẻ không lớn, nhưng khi kết hợp với chế độ ăn và thói quen sinh hoạt phù hợp, đây là thay đổi đơn giản, ít tốn kém và dễ duy trì để hỗ trợ kiểm soát trào ngược dạ dày.

Mẹo 6: Giảm cân giúp giảm trào ngược

Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên dạ dày

• Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, giảm cân là một trong những thay đổi lối sống có bằng chứng rõ ràng nhất giúp cải thiện triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản. Hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị giảm cân cho người thừa cân, béo phì bị GERD; NIDDK cũng đưa giảm cân vào nhóm biện pháp có thể giúp giảm triệu chứng.

• Mỡ thừa, đặc biệt ở vùng bụng, có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng và tạo điều kiện cho dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Vì vậy, khi cân nặng giảm hợp lý, áp lực này có thể giảm theo và các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác thức ăn trào lên có thể được cải thiện.

Không cần giảm cân quá nhanh

• Nếu cần giảm cân để hỗ trợ trị trào ngược dạ dày, mục tiêu không phải là ép cân trong thời gian ngắn mà là giảm cân từ từ, bền vững thông qua chế độ ăn phù hợp và vận động đều đặn.

• Có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản:

  • Giảm khẩu phần nếu thường xuyên ăn quá no.

  • Hạn chế thực phẩm nhiều năng lượng nhưng ít giá trị dinh dưỡng.

  • Tăng rau, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm giàu chất xơ nếu cơ thể dung nạp tốt.

  • Duy trì hoạt động thể chất phù hợp với sức khỏe.

  • Theo dõi cân nặng và vòng eo thay vì chỉ tập trung vào con số trên cân.

Không phải ai bị trào ngược cũng cần giảm cân

• Nếu bạn có cân nặng bình thường, không nên tự ép mình giảm cân chỉ vì đang bị trào ngược dạ dày. Khuyến nghị giảm cân chủ yếu dành cho người thừa cân hoặc béo phì. Với người có cân nặng phù hợp, nên tập trung vào các yếu tố khác như khẩu phần ăn, thời điểm ăn, thực phẩm kích hoạt triệu chứng và tư thế sau bữa ăn.

Kết hợp giảm cân với các biện pháp khác

• Giảm cân có thể là một phần quan trọng trong kế hoạch trị trào ngược dạ dày, nhưng không phải phương pháp duy nhất. Để kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản tốt hơn, bạn có thể đồng thời:

  1. Ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá no.

  2. Không nằm trong khoảng 2–3 giờ sau khi ăn.

  3. Hạn chế những thực phẩm thực sự khiến bạn xuất hiện triệu chứng.

  4. Nâng cao đầu giường nếu thường bị trào ngược vào ban đêm.

  5. Trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống.

• Chuyên gia lưu ý: giảm cân không phải “thuốc chữa” trào ngược, nhưng nếu bạn đang thừa cân hoặc béo phì, đây là một trong những bước nền tảng đáng ưu tiên. Các nghiên cứu được ACG tổng hợp cho thấy giảm cân có thể làm giảm đáng kể các triệu chứng GERD, vì vậy kiểm soát cân nặng nên được xem là một phần của chiến lược lâu dài thay vì một biện pháp giảm cân cấp tốc.

Mẹo 7: Bỏ thuốc lá để giảm trào ngược

Ngừng hút thuốc để bảo vệ thực quản

• Hút thuốc là một yếu tố có thể làm tăng nguy cơ và khiến triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản trở nên khó kiểm soát hơn. Nicotine và các thành phần trong khói thuốc có thể ảnh hưởng đến cơ vòng thực quản dưới, bộ phận giúp ngăn dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. NIDDK xác định hút thuốc và tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc thụ động là những yếu tố làm tăng nguy cơ GERD.

• Vì vậy, nếu đang hút thuốc và thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác dịch dạ dày trào lên cổ họng, bỏ thuốc lá là một thay đổi đáng ưu tiên trong kế hoạch trị trào ngược dạ dày.

Bỏ thuốc có thể giúp giảm triệu chứng

• Hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị người có triệu chứng GERD nên tránh sử dụng thuốc lá. Dù mức độ bằng chứng được đánh giá là thấp, một nghiên cứu đoàn hệ lớn được đưa vào hướng dẫn cho thấy những người bỏ thuốc thành công có mức cải thiện triệu chứng GERD tốt hơn so với người tiếp tục hút.

• Điều này không có nghĩa bỏ thuốc sẽ chữa khỏi hoàn toàn trào ngược dạ dày. GERD còn liên quan đến nhiều yếu tố khác như cân nặng, thói quen ăn uống, thời điểm ăn và chức năng cơ vòng thực quản.

Nếu khó bỏ thuốc, hãy tìm hỗ trợ thay vì tự bỏ cuộc

• Nicotine gây lệ thuộc nên việc bỏ thuốc có thể khó khăn, đặc biệt nếu đã hút trong thời gian dài. Bạn có thể:

  • Trao đổi với bác sĩ về kế hoạch cai thuốc phù hợp.

  • Xác định những thời điểm dễ thèm thuốc như sau bữa ăn, khi uống cà phê hoặc lúc căng thẳng.

  • Loại bỏ thuốc lá, bật lửa và gạt tàn khỏi những nơi thường sử dụng.

  • Nhờ người thân hỗ trợ trong những tuần đầu.

  • Hỏi bác sĩ về các phương pháp hỗ trợ cai thuốc, bao gồm liệu pháp thay thế nicotine khi phù hợp.

Không nên chỉ dựa vào thuốc lá điện tử để xử lý trào ngược

• Chuyển từ thuốc lá thông thường sang một sản phẩm nicotine khác không đồng nghĩa với việc đã loại bỏ hoàn toàn những nguy cơ liên quan đến nicotine và thuốc lá. Nếu mục tiêu là trị trào ngược dạ dày lâu dài, hướng ưu tiên vẫn là cai thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc.

Kết hợp bỏ thuốc với các thay đổi khác

• Cai thuốc sẽ hiệu quả hơn khi được đặt trong một kế hoạch kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản toàn diện. NIDDK và ACG đều đưa bỏ thuốc lá vào nhóm thay đổi lối sống có thể được khuyến nghị cho người GERD.

• Bạn có thể kết hợp:

  1. Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động.

  2. Ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá no.

  3. Không ăn trong khoảng 2–3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

  4. Giảm những thực phẩm thực sự kích hoạt triệu chứng.

  5. Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì.

  6. Nâng cao đầu giường nếu thường xuyên bị trào ngược dạ dày vào ban đêm.

• Nếu triệu chứng vẫn kéo dài dù đã thay đổi lối sống, hoặc xuất hiện khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cần đi khám để được đánh giá thay vì tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Mẹo 8: Dùng thuốc kháng axit đúng cách

Có thể dùng thuốc kháng axit để giảm nhanh triệu chứng

• Thuốc kháng axit có thể giúp trung hòa axit dạ dày và giảm nhanh các triệu chứng nhẹ như ợ nóng, nóng rát hoặc khó chịu do trào ngược dạ dày. Tuy nhiên, thuốc chủ yếu giúp kiểm soát triệu chứng trong thời gian ngắn, không điều trị nguyên nhân của trào ngược dạ dày thực quản.

• Một số thuốc kháng axit không kê đơn chứa các hoạt chất như calcium carbonate, magnesium hydroxide hoặc aluminum hydroxide. Tên thương mại và thành phần có thể khác nhau, vì vậy nên đọc kỹ nhãn thuốc hoặc hỏi dược sĩ trước khi sử dụng.

Không lạm dụng thuốc kháng axit mỗi ngày

• Nếu chỉ thỉnh thoảng bị ợ nóng, thuốc kháng axit có thể là lựa chọn giúp giảm triệu chứng. Nhưng nếu phải dùng thuốc thường xuyên, đặc biệt là mỗi ngày hoặc nhiều lần trong ngày, không nên tự tiếp tục kéo dài. NIDDK khuyến cáo không nên sử dụng thuốc kháng axit hằng ngày hoặc dùng cho triệu chứng nặng nếu chưa trao đổi với bác sĩ.

• Dùng quá mức có thể gây tác dụng phụ như tiêu chảy hoặc táo bón, tùy loại thuốc và thành phần. Người có bệnh thận hoặc đang sử dụng nhiều thuốc khác càng cần thận trọng và nên hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng.

Kiểm tra tương tác với các thuốc đang sử dụng

• Thuốc kháng axit có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu hoặc tác dụng của một số thuốc khác. Vì vậy, không nên tự áp dụng một khoảng cách thời gian giống nhau cho tất cả các loại thuốc. Hãy đọc hướng dẫn của đúng sản phẩm đang dùng hoặc hỏi dược sĩ về thời điểm uống phù hợp.

• Khi đi khám hoặc mua thuốc, nên cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng. Đây là cách đơn giản để dược sĩ hoặc bác sĩ kiểm tra nguy cơ tương tác thuốc.

Đừng nhầm thuốc kháng axit với thuốc điều trị GERD lâu dài

• Thuốc kháng axit phù hợp hơn với việc giảm nhanh triệu chứng nhẹ, trong khi thuốc chẹn H2 và đặc biệt là thuốc ức chế bơm proton (PPI) có vai trò khác trong điều trị GERD. PPI có hiệu quả tốt hơn H2 blocker trong kiểm soát triệu chứng và giúp chữa lành niêm mạc thực quản ở phần lớn người mắc GERD.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách trị trào ngược dạ dày, không nên chỉ dựa vào thuốc kháng axit để “dập” triệu chứng mỗi khi ợ nóng. Nếu triệu chứng tái diễn thường xuyên, cần đánh giá nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Biết khi nào cần đi khám

• Hãy trao đổi với bác sĩ nếu các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản không cải thiện dù đã thay đổi lối sống và sử dụng thuốc không kê đơn đúng hướng dẫn.

• Cần đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:

  • Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.

  • Nôn kéo dài.

  • Nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê.

  • Đi ngoài phân đen hoặc có máu.

  • Sụt cân không chủ ý.

  • Đau ngực, đặc biệt khi chưa chắc đó có phải là ợ nóng hay không.

• Cách tiếp cận an toàn là xem thuốc kháng axit như “chiếc ô dùng khi trời bất chợt mưa”: có thể giúp giảm khó chịu tức thời, nhưng nếu “cơn mưa” xuất hiện liên tục, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ dùng thuốc để che triệu chứng.

Mẹo 9: Probiotic không phải thuốc trị trào ngược

Không tự dùng probiotic để trị trào ngược dạ dày

• Probiotic là các vi sinh vật sống có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe, thường có trong sữa chua, thực phẩm lên men hoặc thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học mạnh để xem probiotic là phương pháp điều trị chuẩn cho trào ngược dạ dày thực quản. Tác dụng của probiotic còn phụ thuộc vào từng chủng vi khuẩn, liều lượng và tình trạng sức khỏe của mỗi người.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách trị trào ngược dạ dày, không nên tự mua probiotic với kỳ vọng sản phẩm có thể “cân bằng axit dạ dày” hoặc thay thế thuốc điều trị GERD đã được chứng minh hiệu quả.

Hiểu đúng về vai trò của probiotic

• Probiotic không hoạt động đơn giản theo cơ chế “làm giảm hoặc cân bằng axit dạ dày”. Các chủng probiotic khác nhau có thể tạo ra những tác động khác nhau trong cơ thể, và hiện vẫn chưa xác định được loại, liều lượng hoặc nhóm người nào chắc chắn hưởng lợi từ probiotic đối với nhiều bệnh lý tiêu hóa.

• Điều này cũng có nghĩa là không nên mặc định rằng một loại sữa chua chứa probiotic sẽ giúp giảm trào ngược dạ dày. Nếu ăn sữa chua khiến bạn dễ đầy bụng, khó chịu hoặc xuất hiện ợ nóng, hãy giảm lượng hoặc ngừng sử dụng sản phẩm đó.

Nếu muốn dùng probiotic, nên hỏi bác sĩ trước

• Trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung probiotic để hỗ trợ kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt nếu đang mắc bệnh nền hoặc sử dụng nhiều loại thuốc.

• Khi lựa chọn sản phẩm, nên:

  1. Kiểm tra rõ chủng vi khuẩn, hàm lượng và hướng dẫn sử dụng trên nhãn.

  2. Không tự tăng liều vì nghĩ rằng dùng nhiều sẽ hiệu quả hơn.

  3. Theo dõi các biểu hiện như đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc buồn nôn.

  4. Ngừng sử dụng và trao đổi với nhân viên y tế nếu triệu chứng tiêu hóa trở nên rõ rệt hoặc bất thường.

Một số người cần thận trọng hơn

• Probiotic thường được dung nạp khá tốt ở người khỏe mạnh, nhưng dữ liệu về độ an toàn lâu dài vẫn còn hạn chế. Người có bệnh nền nghiêm trọng hoặc hệ miễn dịch suy yếu có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng cao hơn và không nên tự ý sử dụng probiotic mà không có sự theo dõi của nhân viên y tế.

• Vì vậy, nếu bạn đang có trào ngược dạ dày thực quản kéo dài và đồng thời mắc bệnh lý khác, hãy ưu tiên tìm nguyên nhân và phương pháp điều trị đã được chứng minh thay vì chỉ dựa vào thực phẩm bổ sung.

Ưu tiên các biện pháp đã có bằng chứng

• Khi mục tiêu là trị trào ngược dạ dày, probiotic chỉ nên được xem xét như một lựa chọn bổ sung trong trường hợp phù hợp, không phải phương pháp điều trị chính. Các biện pháp như giảm cân nếu thừa cân hoặc béo phì, tránh ăn sát giờ ngủ, điều chỉnh thực phẩm kích hoạt triệu chứng và sử dụng thuốc GERD theo hướng dẫn của bác sĩ có cơ sở bằng chứng rõ ràng hơn.

• Chuyên gia lưu ý: đừng để “hệ vi sinh đường ruột” trở thành chiếc chìa khóa vạn năng. Probiotic có thể hữu ích trong một số tình trạng, nhưng với trào ngược dạ dày, điều quan trọng vẫn là xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng người.

Mẹo 10: Dùng H2 đúng cách khi trào ngược

Thuốc H2 giúp giảm tiết axit dạ dày

• Thuốc kháng histamine H2 (H2 blocker) làm giảm lượng axit mà dạ dày tiết ra, từ đó có thể giúp giảm trào ngược dạ dày và kiểm soát triệu chứng ợ nóng. Một số hoạt chất thường gặp gồm famotidine, cimetidine và nizatidine. FDA cho biết H2 blocker thường bắt đầu phát huy tác dụng trong khoảng 1–3 giờ và duy trì tác dụng ức chế axit trong vài giờ.

• Vì vậy, H2 blocker phù hợp hơn với tình huống cần kiểm soát hoặc phòng ngừa triệu chứng trong vài giờ tới, chứ không phải loại thuốc giúp hết ợ nóng ngay lập tức.

Không dùng ranitidine theo thông tin cũ

• Nội dung gốc đề cập ranitidine (Zantac), nhưng thông tin này cần được cập nhật. FDA từng yêu cầu rút toàn bộ sản phẩm ranitidine khỏi thị trường Mỹ vào năm 2020 do lo ngại tạp chất NDMA tăng lên trong quá trình bảo quản.

• Đến tháng 11/2025, FDA đã phê duyệt một công thức ranitidine mới sau quá trình đánh giá an toàn và kiểm soát tạp chất. Vì vậy, không nên tự mua hoặc sử dụng các sản phẩm ranitidine cũ còn tồn tại; nếu được kê hoặc đề nghị dùng ranitidine, cần kiểm tra đúng sản phẩm và hướng dẫn hiện hành.

H2 không phải lựa chọn duy nhất để trị trào ngược dạ dày

• Nếu bạn thường xuyên bị trào ngược dạ dày thực quản, H2 blocker không nên được xem là phương pháp điều trị duy nhất. Với GERD, thuốc ức chế bơm proton (PPI) thường có hiệu quả tốt hơn H2 blocker trong kiểm soát triệu chứng và chữa lành viêm thực quản.

• H2 blocker có thể được sử dụng trong một số trường hợp nhất định, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện về đêm. ACG cho biết H2 blocker dùng trước khi ngủ có thể hữu ích khi sử dụng theo nhu cầu ở người còn triệu chứng về đêm hoặc có bằng chứng trào ngược axit về đêm dù đang điều trị bằng PPI.

Không tự tăng liều khi thuốc giảm hiệu quả

• Nếu đã dùng H2 blocker một thời gian mà cảm thấy thuốc không còn hiệu quả như trước, không nên tự ý tăng liều. Tình trạng giảm đáp ứng nhanh với H2 blocker có thể xảy ra khi sử dụng liên tục, đây là một trong những lý do ACG lưu ý việc dùng H2 blocker vào ban đêm nên ưu tiên theo nhu cầu trong những trường hợp phù hợp.

Dùng thuốc đúng hướng dẫn và kiểm tra tương tác

• Nếu mua H2 blocker không kê đơn, hãy đọc kỹ nhãn thuốc và không dùng quá liều hoặc lâu hơn thời gian được hướng dẫn. FDA cũng khuyến cáo người đang sử dụng thuốc kê đơn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc giảm axit vì H2 blocker có thể tương tác với một số thuốc khác.

• Khi dùng thuốc để trị trào ngược dạ dày, nên:

  1. Xác định đúng hoạt chất và hàm lượng.

  2. Dùng đúng liều ghi trên nhãn hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

  3. Không tự kết hợp nhiều thuốc giảm axit.

  4. Thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả thuốc đang sử dụng.

  5. Nếu triệu chứng vẫn tái diễn thường xuyên, nên khám thay vì liên tục tự mua H2 blocker.

Đi khám nếu triệu chứng kéo dài

• Nếu phải thường xuyên dùng thuốc để kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản, đây có thể là dấu hiệu bạn cần được đánh giá để xác định có GERD hay một vấn đề tiêu hóa khác hay không. FDA khuyến cáo nên trao đổi với nhân viên y tế nếu triệu chứng ợ nóng vẫn kéo dài dù đã sử dụng thuốc không kê đơn.

• Đặc biệt, nếu xuất hiện khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực, không nên tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày bằng thuốc không kê đơn mà cần được đánh giá y tế.

Mẹo 11: Omeprazole cho trào ngược kéo dài

Omeprazole có thể dùng khi trào ngược kéo dài

• Omeprazole thuộc nhóm thuốc ức chế bơm proton (PPI), có tác dụng làm giảm lượng axit mà dạ dày tiết ra. PPI được đánh giá hiệu quả hơn thuốc kháng H2 trong kiểm soát triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản và hỗ trợ làm lành niêm mạc thực quản ở người mắc GERD.

• Các PPI khác cũng được sử dụng trong điều trị GERD, chẳng hạn lansoprazole, pantoprazole và esomeprazole. Vì vậy, không nên hiểu rằng omeprazole là lựa chọn duy nhất hoặc phù hợp với tất cả mọi người.

Không tự uống omeprazole hằng ngày trong thời gian dài

• Nội dung gốc đề cập dùng omeprazole 20 mg mỗi ngày như một lựa chọn cho trào ngược dạ dày mạn tính. Tuy nhiên, liều lượng và thời gian điều trị cần dựa trên tình trạng cụ thể, mức độ triệu chứng và chỉ định của bác sĩ. PPI có thể được mua không kê đơn ở một số nơi, nhưng việc tự sử dụng kéo dài không nên xem là giải pháp mặc định.

• Nếu cần dùng PPI lâu dài, bác sĩ thường đánh giá lại lợi ích và nguy cơ, đồng thời lựa chọn liều thấp nhất có hiệu quả để kiểm soát triệu chứng và duy trì việc chữa lành thực quản khi cần.

Uống PPI đúng thời điểm để đạt hiệu quả tốt hơn

• Với GERD, hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị dùng PPI 30–60 phút trước bữa ăn, thay vì uống trước khi đi ngủ. Đây là điểm quan trọng nếu bạn đang dùng omeprazole để trị trào ngược dạ dày.

• Nếu bác sĩ hoặc nhãn thuốc hướng dẫn uống một lần mỗi ngày, thường có thể dùng trước bữa sáng. Trường hợp cần dùng hai lần mỗi ngày, thời điểm cụ thể nên được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.

Không tự tăng liều nếu triệu chứng chưa hết

• Nếu đã dùng omeprazole đúng hướng dẫn nhưng vẫn thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua hoặc thức ăn trào lên, đừng tự ý tăng liều hoặc kết hợp thêm nhiều thuốc giảm axit.

• GERD không đáp ứng với điều trị có thể cần được đánh giá lại để xem chẩn đoán đã chính xác chưa, thuốc đã được sử dụng đúng cách chưa hoặc có nguyên nhân khác gây ra triệu chứng hay không. NIDDK cho biết bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm như nội soi hoặc theo dõi pH thực quản trong những trường hợp cần thiết.

Trao đổi với bác sĩ nếu đang dùng nhiều loại thuốc

• Omeprazole và các PPI có thể tương tác với một số thuốc khác. Vì vậy, trước khi bắt đầu sử dụng để trị trào ngược dạ dày, hãy cho bác sĩ hoặc dược sĩ biết tất cả thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và thực phẩm bổ sung bạn đang dùng.

• PPI nhìn chung được xem là thuốc hiệu quả và tương đối an toàn khi sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn tiếp tục nghiên cứu những ảnh hưởng của việc sử dụng PPI lâu dài hoặc ở liều cao.

Biết khi nào cần đi khám

• Nếu bạn thường xuyên phải dùng omeprazole hoặc các thuốc giảm axit để kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản, nên đi khám để được đánh giá thay vì tự điều trị kéo dài.

• Đặc biệt, cần được khám khi có khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực. Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng GERD hoặc một bệnh lý khác cần được kiểm tra.

• Chuyên gia nhấn mạnh: omeprazole không phải thuốc “uống càng lâu càng tốt”. Với người thực sự mắc GERD, PPI có thể là công cụ điều trị rất hiệu quả, nhưng cần dùng đúng thời điểm, đúng liều và đúng thời gian — giống như chỉnh đúng van áp suất thay vì cứ tăng thuốc mỗi khi triệu chứng quay lại.

Mẹo 12: Khi nào nên khám trào ngược?

Đi khám nếu trào ngược kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên

• Trào ngược dạ dày thỉnh thoảng có thể xảy ra ở người khỏe mạnh, nhưng khi triệu chứng lặp lại, gây khó chịu hoặc dẫn đến biến chứng, tình trạng này có thể được xếp vào trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Nếu đã tự điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt hoặc dùng thuốc không kê đơn nhưng triệu chứng vẫn dai dẳng, bạn nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.

• Đặc biệt, không nên chỉ tiếp tục tự trị trào ngược dạ dày nếu bạn phải dùng thuốc giảm axit thường xuyên mà triệu chứng vẫn quay lại. Bác sĩ có thể đánh giá tiền sử, triệu chứng và chỉ định nội soi hoặc các xét nghiệm khác khi cần để xác định GERD, biến chứng hoặc những bệnh lý có biểu hiện tương tự.

Không nên chủ quan với trào ngược kéo dài

• GERD không được kiểm soát có thể gây viêm thực quản, loét hoặc chảy máu, hẹp thực quản và Barrett thực quản. Barrett thực quản làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tuyến thực quản, mặc dù phần lớn người mắc Barrett thực quản không phát triển thành ung thư.

• Vì vậy, quan điểm “chỉ là ợ nóng, chịu một chút rồi sẽ hết” không phải lúc nào cũng phù hợp. Mục tiêu của việc khám không chỉ là giảm cảm giác nóng rát trước mắt mà còn giúp phát hiện và kiểm soát những vấn đề có thể âm thầm tiến triển.

Đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo

• Hãy đi khám sớm nếu trào ngược dạ dày thực quản đi kèm:

  • Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.

  • Nôn kéo dài.

  • Nôn ra máu hoặc có dấu hiệu chảy máu tiêu hóa.

  • Đi ngoài phân đen.

  • Sụt cân không chủ ý.

  • Đau ngực hoặc triệu chứng ngày càng nghiêm trọng.

• Những dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn với ung thư hay biến chứng nặng, nhưng cần được bác sĩ đánh giá thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Bác sĩ có thể kiểm tra nguyên nhân và mức độ bệnh

• Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chẩn đoán GERD dựa trên triệu chứng và tiền sử mà chưa cần làm xét nghiệm ngay. Nếu triệu chứng không cải thiện sau điều trị, nghi ngờ biến chứng hoặc có khả năng mắc bệnh khác, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đường tiêu hóa trên, theo dõi pH thực quản hoặc các xét nghiệm phù hợp khác.

• Nếu nghi ngờ Barrett thực quản, nội soi kèm sinh thiết có thể được sử dụng để kiểm tra những thay đổi bất thường ở niêm mạc thực quản.

Phẫu thuật chỉ dành cho những trường hợp phù hợp

• Không phải cứ trào ngược dạ dày kéo dài là phải phẫu thuật. Nếu thay đổi lối sống và thuốc không kiểm soát được GERD, hoặc người bệnh không muốn tiếp tục sử dụng thuốc lâu dài trong những trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp.

• Một lựa chọn phổ biến là phẫu thuật tạo van chống trào ngược (fundoplication). Trong phẫu thuật này, phần trên của dạ dày được quấn quanh đoạn cuối thực quản để tăng khả năng ngăn dịch dạ dày trào ngược. Phẫu thuật có thể được thực hiện bằng phương pháp nội soi ổ bụng hoặc mổ mở, trong đó nội soi thường được sử dụng hơn.

• ACG xem phẫu thuật là một lựa chọn điều trị lâu dài cho những người đã được xác nhận khách quan mắc GERD, đặc biệt trong một số trường hợp có triệu chứng trào ngược nổi bật hoặc bệnh lý thực quản phù hợp.

Đừng tự quyết định phẫu thuật chỉ vì thuốc chưa hiệu quả

• Trước khi cân nhắc can thiệp, bác sĩ cần xác định rằng triệu chứng thực sự do trào ngược dạ dày thực quản và đánh giá mức độ bệnh. Phẫu thuật có thể giúp kiểm soát GERD ở người phù hợp nhưng cũng có nguy cơ biến chứng, vì vậy quyết định cần dựa trên lợi ích, nguy cơ và kết quả đánh giá chuyên khoa.

• Chuyên gia nhấn mạnh: trào ngược kéo dài không nên chỉ được “dập” triệu chứng bằng thuốc hết lần này đến lần khác. Khi những dấu hiệu cảnh báo xuất hiện hoặc việc tự điều trị không còn hiệu quả, đi khám là bước quan trọng để tìm đúng nguyên nhân, bảo vệ thực quản và lựa chọn cách trị trào ngược dạ dày phù hợp lâu dài.

Trào ngược: khi nào cần lo?

Trào ngược dạ dày khá phổ biến

• Trào ngược dạ dày là tình trạng thường gặp và không phải cứ thỉnh thoảng bị ợ nóng hay ợ chua là đồng nghĩa với một bệnh nghiêm trọng. Một phân tích tổng hợp 102 nghiên cứu tại 37 quốc gia ước tính tỷ lệ trào ngược dạ dày thực quản (GERD) trên toàn cầu khoảng 13,98%, tương đương khoảng 1,03 tỷ người. Các ước tính thay đổi đáng kể giữa từng khu vực và cách xác định bệnh.

• Vì vậy, nếu chỉ thỉnh thoảng xuất hiện triệu chứng sau một bữa ăn quá no hoặc một món ăn không phù hợp, bạn không nên quá lo lắng. Điều đáng quan tâm hơn là tình trạng trào ngược dạ dày có tái diễn thường xuyên, ảnh hưởng giấc ngủ và sinh hoạt hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống hay không.

Trào ngược kéo dài có thể gây biến chứng

• Trào ngược dạ dày thực quản nếu không được kiểm soát trong thời gian dài có thể gây viêm thực quản. Viêm kéo dài có thể dẫn đến loét, chảy máu hoặc hình thành sẹo làm hẹp thực quản, gây khó nuốt.

• GERD cũng có thể liên quan đến Barrett thực quản, tình trạng niêm mạc thực quản thay đổi do tiếp xúc lâu dài với dịch trào ngược. Một tỷ lệ nhỏ người bị Barrett thực quản có thể tiến triển thành ung thư biểu mô tuyến thực quản. Điều này không có nghĩa cứ bị trào ngược là sẽ mắc ung thư, nhưng là lý do không nên bỏ qua triệu chứng kéo dài.

Trào ngược có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp

• Axit hoặc dịch dạ dày trào lên có thể liên quan đến một số biểu hiện ngoài thực quản như ho mạn tính, khàn tiếng, viêm thanh quản và ở một số người có thể liên quan đến hen suyễn. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp hen hoặc ho đều do trào ngược dạ dày gây ra.

• Nếu thường xuyên bị ho, khàn tiếng hoặc khó chịu ở đường hô hấp cùng với ợ nóng, ợ chua, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định liệu GERD có thực sự là nguyên nhân hay không.

Không nên nói trào ngược trực tiếp làm tăng huyết áp

• Nội dung gốc cho rằng trào ngược dạ dày không điều trị sẽ làm nặng tăng huyết áp là cách diễn đạt quá mạnh và chưa phù hợp với bằng chứng hiện có. Không nên dùng thông tin này để kết luận rằng GERD trực tiếp gây hoặc làm tăng huyết áp.

• Tương tự, mối liên quan giữa GERD và hen suyễn khá phức tạp. GERD có thể đi kèm hoặc góp phần làm nặng triệu chứng ở một số người, nhưng không thể xem đây là nguyên nhân duy nhất.

Cẩn thận với trào ngược khi ngủ

• Dịch dạ dày hoặc thức ăn trào ngược vào đường thở có thể gây hít sặc (aspiration) và ảnh hưởng đến hô hấp. Đây là một biến chứng cần được lưu ý, đặc biệt ở những người có nguy cơ hít sặc cao. Tuy nhiên, không nên khẳng định rằng mọi người bị trào ngược dạ dày thực quản đều có nguy cơ viêm phổi hít.

• Nếu thường xuyên thức giấc vì cảm giác axit hoặc thức ăn trào lên cổ họng, ho sặc hoặc khó thở, nên đi khám thay vì chỉ tự trị trào ngược dạ dày tại nhà.

Biết dấu hiệu nào cần đi khám

• Hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu trào ngược dạ dày tái diễn thường xuyên, ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt, hoặc không cải thiện sau khi điều chỉnh chế độ ăn và thói quen. Đặc biệt cần đi khám khi xuất hiện:

  • Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.

  • Nôn kéo dài.

  • Nôn ra máu.

  • Đi ngoài phân đen.

  • Sụt cân không chủ ý.

  • Đau ngực hoặc triệu chứng bất thường ngày càng tăng.

• Chuyên gia nhấn mạnh: trào ngược không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng trào ngược kéo dài không nên bị xem nhẹ. Thay vì hoang mang trước nguy cơ ung thư, hãy tập trung vào điều quan trọng hơn: nhận biết tần suất triệu chứng, điều chỉnh những yếu tố có thể kiểm soát và đi khám khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.

Nguồn tham khảo

1. Katz PO, Dunbar KB, Schnoll-Sussman FH, Greer KB, Yadlapati R, Spechler SJ. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. The American Journal of Gastroenterology. 2022;117(1):27–56.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Acid Reflux (GER & GERD) in Adults: Definition & Facts, Symptoms & Causes, Diagnosis, Treatment. National Institutes of Health.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Eating, Diet, & Nutrition for GER & GERD. National Institutes of Health.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Treatment for GER & GERD. National Institutes of Health.
5. GBD 2019 Diseases and Injuries Collaborators. Global prevalence and risk factors of gastro-oesophageal reflux disease (GORD): systematic review with meta-analysis. Gut. 2020;69(11):1931–1940.
6. El-Serag HB, Sweet S, Winchester CC, Dent J. Update on the epidemiology of gastro-oesophageal reflux disease: a systematic review. Gut. 2014;63(6):871–880.
7. Eusebi LH, Ratnakumaran R, Yuan Y, Solaymani-Dodaran M, Bazzoli F, Ford AC. Global prevalence of, and risk factors for, gastro-oesophageal reflux symptoms: a meta-analysis. Gut. 2018;67(3):430–440.
8. U.S. Food and Drug Administration. Over-The-Counter (OTC) Heartburn Treatment. U.S. Department of Health and Human Services.
9. National Center for Complementary and Integrative Health. Probiotics: Usefulness and Safety. National Institutes of Health.
10. National Center for Complementary and Integrative Health. 5 Things To Know About Probiotics. National Institutes of Health.

Biên tập nội dung: Ashley Wright Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Olivia Thompson.