Bị trĩ khi mang thai phải làm sao? 6 cách chữa an toàn tại nhà

Khoảng 30–40% phụ nữ mang thai bị trĩ, đặc biệt trong 3 tháng cuối thai kỳ. Tình trạng trĩ khi mang thai có thể gây đau rát, ngứa, chảy máu và khiến việc đi vệ sinh trở thành nỗi ám ảnh mỗi ngày. Tuy nhiên, bà bầu bị trĩ thường có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh ăn uống, giảm táo bón và áp dụng biện pháp chăm sóc phù hợp. Bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách chữa trĩ cho bà bầu, giảm khó chịu tại nhà và sử dụng thuốc an toàn theo tư vấn của bác sĩ.

Giảm đau trĩ thai kỳ tại nhà

Chườm lạnh để giảm đau và sưng

• Bọc túi lạnh hoặc vài viên đá trong khăn mềm, áp nhẹ lên vùng hậu môn khoảng 10–15 phút.

• Có thể thực hiện vài lần trong ngày khi khó chịu; không đặt đá trực tiếp lên da vì dễ gây tổn thương do lạnh.

• NHS cũng khuyến nghị dùng khăn thấm nước lạnh để làm dịu búi trĩ sưng đau khi mang thai.

Ngâm hậu môn trong nước ấm

• Đổ nước ấm vừa phải vào chậu ngâm chuyên dụng hoặc bồn tắm sạch, sau đó ngâm vùng hậu môn khoảng 10–15 phút.

• Chỉ nên dùng nước sạch, không cần pha xà phòng, sữa tắm hay chất tạo bọt vì chúng có thể gây kích ứng.

• Ngâm nước ấm giúp thư giãn và làm dịu cảm giác đau rát do trĩ khi mang thai, nhưng không làm búi trĩ biến mất ngay.

Thận trọng với cây phỉ và baking soda

• Miếng lót có chứa cây phỉ (witch hazel) có thể giúp làm dịu vùng hậu môn. Tuy nhiên, bà bầu bị trĩ nên hỏi bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

• Chưa có đủ bằng chứng đáng tin cậy cho thấy baking soda điều trị hiệu quả bệnh trĩ ở bà bầu. Không nên tự pha và bôi lên vùng da đang trầy xước, chảy máu hoặc kích ứng.

• Không tự ý dùng kem bôi, thuốc đặt hay thuốc uống chữa trĩ cho bà bầu, kể cả sản phẩm không cần kê đơn.

Giữ vùng hậu môn khô thoáng

• Mặc quần lót cotton sạch và quần áo rộng để giảm bí nóng, ma sát và ngứa.

• Sau khi đi vệ sinh, dùng giấy mềm được làm ẩm hoặc rửa nhẹ bằng nước sạch; thấm khô thay vì chà xát.

• Tránh sản phẩm có hương liệu vì vùng da quanh hậu môn lúc này khá nhạy cảm.

Đi khám khi có dấu hiệu bất thường

• Liên hệ bác sĩ nếu đau dữ dội, búi trĩ sưng cứng, chảy nhiều máu, chóng mặt hoặc các triệu chứng không cải thiện.

• Chảy máu hậu môn không phải lúc nào cũng do trĩ thai kỳ, vì vậy thai phụ không nên tự chẩn đoán khi tình trạng tái diễn hoặc kéo dài.

Phần 1: Cách chữa trĩ cho bà bầu tại nhà an toàn

Cách 1: Chườm lạnh giảm sưng trĩ thai kỳ

Chườm lạnh đúng cách để giảm sưng đau

• Bọc túi chườm lạnh hoặc đá viên trong khăn mềm, sạch. Tuyệt đối không đặt đá trực tiếp lên da.

• Áp nhẹ lên vùng búi trĩ sưng đau khi mang thai trong khoảng 10–15 phút, sau đó để da nghỉ và trở về nhiệt độ bình thường.

• Có thể thực hiện vài lần trong ngày khi cần. Ngừng chườm nếu da tê buốt kéo dài, trắng bệch hoặc đau rát hơn.

• NHS cũng khuyến nghị dùng khăn sạch thấm nước lạnh và áp nhẹ lên búi trĩ để giảm đau cho người bị trĩ khi mang thai.

Làm dịu da sau khi chườm

• Nếu cảm thấy vùng da bị khô hoặc khó chịu, có thể áp khăn sạch thấm nước ấm vừa phải trong vài phút.

• Không dùng nước nóng vì nhiệt độ cao có thể khiến da nhạy cảm hơn.

• Sau đó, thấm khô nhẹ nhàng thay vì chà xát để tránh làm tổn thương búi trĩ.

Lưu ý khi bà bầu chườm lạnh

• Chườm lạnh chỉ giúp giảm tạm thời tình trạng sưng, đau và ngứa; đây không phải phương pháp điều trị dứt điểm bệnh trĩ ở bà bầu.

• Nếu đau dữ dội, búi trĩ chuyển màu tím sẫm, chảy nhiều máu hoặc triệu chứng kéo dài, bà bầu bị trĩ nên đi khám để được đánh giá và hướng dẫn điều trị an toàn.

Cách 2: Ngâm ấm giảm đau trĩ khi mang thai

Chuẩn bị chậu ngâm hậu môn

• Chậu ngâm hậu môn là dụng cụ nhỏ đặt vừa trên bồn cầu, có thể mua tại nhà thuốc hoặc cửa hàng thiết bị y tế.

• Nếu không có chậu chuyên dụng, bà bầu bị trĩ có thể dùng bồn tắm sạch, miễn là vùng hậu môn được ngập trong nước.

Ngâm nước ấm đúng cách

1. Làm sạch chậu trước khi sử dụng và đổ vào lượng nước ấm vừa đủ.

2. Dùng tay kiểm tra để bảo đảm nước ấm dễ chịu, không nóng rát. Không nhất thiết phải đo chính xác 37–39°C.

3. Ngồi ngâm vùng hậu môn khoảng 10–15 phút.

4. Sau khi ngâm, dùng khăn sạch thấm khô nhẹ nhàng; không chà xát búi trĩ.

Ngâm trong nước ấm có thể làm dịu cảm giác đau rát và khó chịu do trĩ khi mang thai, nhưng không loại bỏ nguyên nhân gây bệnh. Mayo Clinic khuyến nghị chỉ dùng nước ấm sạch, không pha xà phòng hoặc chất tạo bọt vì có thể gây kích ứng.

Không tùy tiện pha baking soda

• Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng vững chắc cho thấy baking soda giúp giảm ngứa hoặc chữa trĩ cho bà bầu hiệu quả hơn nước ấm đơn thuần.

• Không nên pha baking soda, tinh dầu, muối đậm đặc hoặc dung dịch sát khuẩn vào nước ngâm nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

• Ngừng ngâm và hỏi bác sĩ nếu vùng hậu môn đau rát hơn, kích ứng hoặc chảy máu nhiều.

Cách 3: Dùng cây phỉ giảm khó chịu do trĩ

Sử dụng miếng lót cây phỉ đúng cách

• Chọn miếng lót hoặc dung dịch cây phỉ (witch hazel) không chứa cồn và hương liệu để hạn chế kích ứng.

• Rửa sạch tay và vùng hậu môn, sau đó thấm khô nhẹ nhàng.

• Thấm dung dịch vào khăn mềm sạch rồi áp nhẹ lên búi trĩ; không chà xát hoặc cố đẩy búi trĩ vào trong.

• Cây phỉ có thể làm dịu tạm thời cảm giác ngứa, rát và khó chịu do trĩ khi mang thai, nhưng không điều trị nguyên nhân gây bệnh. Mayo Clinic cũng đề cập miếng lót chứa cây phỉ như một lựa chọn giảm triệu chứng trong thai kỳ.

Thận trọng khi dùng baking soda

• Baking soda dạng ướt hoặc khô đôi khi được dùng để giảm ngứa, nhưng bằng chứng về hiệu quả còn hạn chế và không chứng minh được khả năng làm búi trĩ co lại.

• Không bôi baking soda lên vùng da trầy xước, viêm đỏ hoặc đang chảy máu.

• Nếu muốn áp dụng khi bà bầu bị trĩ, nên hỏi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh trước để tránh làm vùng da nhạy cảm bị kích ứng.

Không sử dụng tùy ý nhiều lần

• Không có cơ sở để khẳng định cây phỉ hoặc baking soda an toàn khi dùng “bao nhiêu lần cũng được”.

• Tuân thủ tần suất ghi trên nhãn sản phẩm và ngừng sử dụng nếu xuất hiện nóng rát, phát ban, sưng đỏ hoặc ngứa tăng.

• Thai phụ nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm bôi ngoài da nào để chữa trĩ cho bà bầu, kể cả sản phẩm không cần kê đơn.

Cách 4: Tăng chất xơ để đi tiêu dễ hơn

Tăng chất xơ giúp làm mềm phân

• Chất xơ giúp tăng khối lượng, giữ nước trong phân và hỗ trợ đi tiêu thuận lợi hơn. Nhờ giảm táo bón và hạn chế rặn, triệu chứng trĩ khi mang thai cũng có thể bớt đau.

• Thai phụ nên ưu tiên thực phẩm tự nhiên như rau xanh, trái cây, đậu, yến mạch, gạo lứt và bánh mì nguyên cám.

• Có thể bổ sung ít nhất một món giàu chất xơ trong mỗi bữa ăn thay vì dồn toàn bộ vào một bữa. Đây cũng là biện pháp được NHS khuyến nghị cho bà bầu bị trĩ.

Tăng lượng chất xơ từ từ

• Không nên đột ngột ăn quá nhiều chất xơ vì có thể gây đầy bụng, chướng hơi hoặc đau quặn.

• Hãy tăng dần khẩu phần trong vài ngày đến vài tuần để hệ tiêu hóa có thời gian thích nghi.

• Uống đủ nước trong ngày vì chất xơ không đi kèm nước có thể khiến phân khô và táo bón nặng hơn.

Ưu tiên thực phẩm trước viên bổ sung

• Thực phẩm giàu chất xơ còn cung cấp vitamin, khoáng chất và nhiều dưỡng chất mà sản phẩm bổ sung không có.

• Nếu khó đáp ứng nhu cầu bằng chế độ ăn, thai phụ có thể hỏi bác sĩ về chất xơ bổ sung như psyllium.

• Không tự ý sử dụng sản phẩm nhuận tràng hoặc viên bổ sung để chữa trĩ cho bà bầu. Mayo Clinic khuyến nghị hỏi nhân viên y tế để lựa chọn loại chất xơ hoặc thuốc làm mềm phân an toàn trong thai kỳ.

Theo dõi phản ứng của cơ thể

• Giảm lượng chất xơ mới bổ sung nếu xuất hiện đầy hơi hoặc đau bụng nhiều, sau đó tăng lại chậm hơn.

• Nếu táo bón kéo dài, đau hậu môn dữ dội hoặc đi ngoài ra nhiều máu, bà bầu bị trĩ và táo bón nên đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Cách 5: Vệ sinh búi trĩ nhẹ nhàng

Làm sạch sau khi đi vệ sinh

• Sau mỗi lần đi tiêu, bà bầu bị trĩ nên làm sạch vùng hậu môn nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc giấy vệ sinh mềm được làm ẩm.

• Có thể dùng bình xịt rửa để nước chảy nhẹ qua vùng hậu môn. Không xịt mạnh trực tiếp vào búi trĩ vì dễ làm tăng đau và chảy máu.

• NHS khuyến nghị dùng giấy vệ sinh ẩm thay cho giấy khô và vỗ nhẹ thay vì chà xát khi vệ sinh trĩ trong thai kỳ.

Chọn khăn ướt ít gây kích ứng

• Nếu dùng khăn ướt, nên chọn loại không chứa cồn, hương liệu hoặc chất khử mùi.

• Không lau đi lau lại nhiều lần và không dùng khăn có bề mặt thô ráp.

• Ngừng sử dụng nếu thấy vùng da nóng rát, ngứa hoặc sưng đỏ hơn.

Hạn chế dùng xà phòng thường xuyên

• Nước ấm thường đã đủ để làm sạch vùng hậu môn sau khi đi tiêu.

• Không cần rửa bằng xà phòng sau mỗi lần vì có thể làm mất lớp dầu bảo vệ, gây khô và kích ứng da.

• Nếu cần dùng, hãy chọn sản phẩm dịu nhẹ, không mùi và rửa sạch hoàn toàn. Không dùng dung dịch sát khuẩn hoặc sản phẩm vệ sinh vùng kín lên búi trĩ.

Giữ vùng hậu môn khô thoáng

• Sau khi rửa, dùng khăn cotton sạch thấm khô; không kỳ cọ.

• Mặc quần lót cotton rộng, thay ngay khi ẩm để hạn chế ma sát.

• Vệ sinh đúng cách giúp giảm kích ứng và hỗ trợ chữa trĩ cho bà bầu, nhưng không thay thế điều trị y tế nếu đau hoặc chảy máu kéo dài.

Cách 6: Mặc thoáng để búi trĩ bớt ngứa

Ưu tiên quần lót cotton thoáng khí

• Bà bầu bị trĩ nên chọn quần lót cotton mềm, vừa vặn và có khả năng thấm hút mồ hôi.

• Chất liệu thoáng khí giúp vùng hậu môn khô ráo hơn, từ đó hạn chế tình trạng ẩm bí và ma sát làm cơn ngứa khó chịu hơn.

• Thay quần lót ngay khi bị ẩm do mồ hôi, dịch tiết hoặc sau khi vận động.

Mặc quần áo rộng vừa phải

• Tránh quần bó sát, chất liệu bí nóng hoặc đường may cứng cọ vào vùng hậu môn.

• Ưu tiên quần rộng, mềm và không tạo áp lực lên búi trĩ khi ngồi hoặc di chuyển.

• Quần áo thoáng không trực tiếp chữa trĩ cho bà bầu, nhưng có thể giúp giảm các yếu tố khiến trĩ khi mang thai đau rát và ngứa nhiều hơn.

Không gãi khi vùng hậu môn bị ngứa

• Gãi hoặc chà xát có thể làm da trầy xước, chảy máu và tăng kích ứng.

• Giữ vùng hậu môn sạch, khô và chườm lạnh qua một lớp khăn mềm nếu cần làm dịu cảm giác ngứa.

• Nếu ngứa kéo dài, có phát ban, tiết dịch hoặc đau tăng, thai phụ nên đi khám vì nguyên nhân có thể không chỉ do bệnh trĩ khi mang thai.

Phần 2: Mẹo sinh hoạt giúp phòng trĩ cho mẹ bầu

Mẹo 1: Uống đủ nước để phòng táo bón

Uống nước đều trong ngày

• Uống đủ nước giúp phân mềm hơn, nhất là khi thai phụ đang tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn.

• Thay vì uống nhiều nước cùng lúc, bà bầu bị trĩ nên chia đều thành nhiều lần và tăng thêm khi thời tiết nóng hoặc vận động nhiều.

• Có thể ưu tiên nước lọc, đồng thời bổ sung chất lỏng từ canh, súp, sữa phù hợp và trái cây nhiều nước.

• NHS khuyến nghị kết hợp uống nhiều chất lỏng với ăn đủ chất xơ để giữ phân mềm, qua đó giảm táo bón và hạn chế búi trĩ nặng hơn.

Theo dõi màu nước tiểu

• Nước tiểu vàng nhạt thường cho thấy cơ thể được cung cấp nước tương đối đầy đủ.

• Nước tiểu vàng đậm, ít đi tiểu, khô miệng hoặc chóng mặt có thể là dấu hiệu thiếu nước.

• Không cần cố uống đến mức nước tiểu luôn trong suốt vì điều này có thể phản ánh việc uống nhiều hơn nhu cầu.

Không xem thiếu nước là nguyên nhân duy nhất

• Táo bón khi mang thai còn liên quan đến thay đổi hormone, ít vận động, chế độ ăn thiếu chất xơ hoặc một số thuốc và viên bổ sung sắt.

• Táo bón làm tăng áp lực khi rặn, từ đó có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm trĩ khi mang thai.

• Muốn chữa trĩ cho bà bầu hiệu quả, cần kết hợp uống đủ nước, tăng chất xơ từ từ, vận động phù hợp và tránh rặn khi đi tiêu.

Không kiêng thực phẩm thiếu căn cứ

• Chocolate, sữa, chuối và thịt đỏ không trực tiếp gây mất nước. Vì vậy, thai phụ không cần loại bỏ hoàn toàn nếu vẫn dung nạp tốt và chế độ ăn cân đối.

• Tuy nhiên, ăn quá nhiều thực phẩm ít chất xơ trong khi thiếu rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt có thể khiến táo bón khó cải thiện.

• Nếu phải hạn chế lượng nước do bệnh tim, bệnh thận hoặc tình trạng thai kỳ đặc biệt, thai phụ cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ thay vì tự tăng lượng nước uống.

Mẹo 2: Đi tiêu đúng cách để tránh rặn

Không cố rặn khi phân chưa xuống

• Nếu đã ngồi vài phút nhưng không thể đi tiêu mà không phải rặn mạnh, hãy đứng dậy, vận động nhẹ và thử lại sau.

• Không nên ngồi lâu trên bồn cầu hoặc vừa đi vệ sinh vừa dùng điện thoại vì tư thế này kéo dài áp lực lên vùng hậu môn.

• Rặn mạnh có thể khiến trĩ khi mang thai sưng đau, sa ra ngoài hoặc chảy máu nhiều hơn. NHS cũng khuyến nghị tránh rặn khi đi tiêu để hạn chế búi trĩ tiến triển.

Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu

• “Chờ một lúc” không có nghĩa là cố nhịn đi tiêu trong nhiều giờ. Nhịn thường xuyên có thể khiến phân lưu lại lâu hơn, trở nên khô cứng và khó đẩy ra ngoài.

• Khi xuất hiện nhu cầu tự nhiên, bà bầu bị trĩ nên vào nhà vệ sinh sớm và dành đủ thời gian để cơ thể thư giãn.

• Có thể tập thói quen đi tiêu vào một khung giờ cố định, chẳng hạn 15–45 phút sau bữa sáng, khi nhu động đại tràng thường hoạt động mạnh hơn.

Kê chân để điều chỉnh tư thế

1. Đặt hai bàn chân vững trên một chiếc ghế thấp, chống trượt.

2. Điều chỉnh để đầu gối cao hơn hông một chút.

3. Hơi nghiêng người về phía trước, đặt khuỷu tay lên đùi và giữ lưng tương đối thẳng.

4. Thả lỏng bụng và sàn chậu, thở đều; không nín thở để rặn.

Tư thế này có thể giúp đường thoát phân thuận lợi hơn và giảm sức rặn. Tuy nhiên, thai phụ cần chọn ghế chắc chắn, chiều cao vừa phải để tránh trượt ngã.

Xử lý khi táo bón kéo dài

• Kết hợp chất xơ, uống đủ nước và vận động phù hợp thay vì chỉ thay đổi tư thế ngồi.

• Không tự dùng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc đặt để chữa trĩ cho bà bầu khi chưa hỏi bác sĩ.

• Cần đi khám nếu táo bón không cải thiện, đau bụng liên tục, không thể trung tiện hoặc đi ngoài ra nhiều máu.

Mẹo 3: Tránh ngồi lâu khi bị trĩ thai kỳ

Thay đổi tư thế thường xuyên

• Ngồi hoặc đứng yên quá lâu có thể làm tăng áp lực lên các mạch máu vùng hậu môn, khiến trĩ khi mang thai đau và khó chịu hơn.

• Bà bầu bị trĩ nên đổi tư thế hoặc đi lại nhẹ nhàng sau mỗi khoảng thời gian ngồi lâu, tùy sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ sản khoa.

• Khi phải đứng làm việc, nên tranh thủ ngồi nghỉ; khi phải ngồi lâu, hãy đứng dậy vận động ngắn giữa các khoảng làm việc.

• NHS và Mayo Clinic đều khuyến nghị tránh ngồi hoặc đứng kéo dài để giảm áp lực lên búi trĩ.

Không ngồi lâu trên bồn cầu

• Chỉ vào nhà vệ sinh khi có nhu cầu và đứng dậy nếu không thể đi tiêu sau vài phút.

• Tránh xem video, đọc sách hoặc dùng điện thoại vì những thói quen này dễ khiến thời gian ngồi kéo dài mà không nhận ra.

• Không cố rặn hoặc ngồi chờ quá lâu, bởi cả hai đều có thể làm tăng áp lực lên búi trĩ.

Nằm nghiêng để giảm áp lực

• Khi nghỉ ngơi hoặc ngủ, thai phụ có thể nằm nghiêng sang bên trái hoặc bên phải, miễn là cảm thấy dễ chịu.

• Nằm nghiêng giúp tránh tư thế nằm ngửa kéo dài trong giai đoạn cuối thai kỳ; nằm nghiêng trái có thể hỗ trợ giảm chèn ép tĩnh mạch chủ dưới ở một số thai phụ.

• Có thể kê gối giữa hai đầu gối hoặc sau lưng để giữ tư thế ổn định và thoải mái hơn.

Hiểu đúng tác dụng của tư thế

• Nằm nghiêng hoặc thay đổi tư thế không trực tiếp chữa trĩ cho bà bầu, nhưng có thể giảm áp lực và hạn chế triệu chứng trở nên khó chịu hơn.

• Nếu việc đứng lên, đi lại hoặc nằm nghiêng gây chóng mặt, khó thở hay đau bất thường, thai phụ cần dừng lại và trao đổi với bác sĩ.

Mẹo 4: Tập Kegel đúng cách khi mang thai

Hiểu đúng tác dụng của bài tập Kegel

• Kegel giúp tăng sức mạnh và khả năng kiểm soát các cơ sàn chậu nâng đỡ bàng quang, tử cung và trực tràng.

• Bài tập có lợi cho sức khỏe sàn chậu trong thai kỳ, nhưng chưa có bằng chứng mạnh để khẳng định Kegel trực tiếp ngăn ngừa hoặc chữa trĩ cho bà bầu.

• Một số tài liệu chuyên môn cho rằng Kegel có thể hỗ trợ giảm chảy máu hoặc sa búi trĩ, nhưng tác dụng này chưa được xác nhận bằng các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao.

Xác định cơ sàn chậu

• Hãy tưởng tượng đang cố nhịn tiểu và giữ không cho thoát hơi; nhóm cơ co lại chính là cơ sàn chậu.

• Có thể thử ngắt dòng tiểu một lần để nhận biết đúng cơ, nhưng không nên biến cách này thành bài tập thường xuyên.

• Tập khi đang tiểu có thể làm bàng quang không rỗng hoàn toàn và hình thành thói quen tiểu tiện không tốt.

Thực hiện bài tập từng bước

1. Ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái, thả lỏng bụng, mông và đùi.

2. Co cơ sàn chậu nhẹ nhàng như khi nhịn tiểu và nhịn trung tiện.

3. Giữ khoảng 3–5 giây, sau đó thả lỏng hoàn toàn trong thời gian tương đương.

4. Lặp lại tối đa 10 lần, thực hiện khoảng 3 lượt mỗi ngày nếu cảm thấy thoải mái.

5. Thở đều trong suốt bài tập; không nín thở, hóp bụng hoặc siết mông.

Không tập quá sức

• Nếu xuất hiện đau vùng chậu, cảm giác nặng tức hoặc khó thả lỏng cơ sau khi tập, thai phụ nên dừng và hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu sàn chậu.

• Cơ sàn chậu quá căng cũng có thể gây khó đi tiêu, vì vậy Kegel cần có cả giai đoạn co và thả lỏng.

• Với bà bầu bị trĩ, biện pháp quan trọng hơn vẫn là giữ phân mềm, uống đủ nước, ăn đủ chất xơ và tránh rặn khi đi tiêu để hạn chế trĩ khi mang thai tiến triển.

Phần 3: Bà bầu bị trĩ nặng khi nào cần gặp bác sĩ?

Lưu ý 1: Khi nào bà bầu bị trĩ cần khám?

Đi khám nếu không cải thiện sau một tuần

• Nếu đã chăm sóc tại nhà khoảng 7 ngày nhưng tình trạng đau, ngứa, sưng hoặc chảy máu không giảm, thai phụ nên liên hệ bác sĩ sản khoa.

• Bác sĩ có thể khám vùng hậu môn, xác định mức độ bệnh và loại trừ những nguyên nhân khác gây chảy máu trực tràng.

• Bà bầu bị trĩ kéo dài không nên vì ngại ngùng mà âm thầm chịu đựng hoặc liên tục đổi thuốc tại nhà.

Không chờ đủ một tuần khi có dấu hiệu nặng

Thai phụ cần được tư vấn y tế sớm nếu xuất hiện:

• Đau dữ dội hoặc đau tăng nhanh.

• Búi trĩ sưng cứng, tím sẫm hoặc sa ra ngoài.

• Chảy máu tái diễn, lượng máu nhiều hoặc có cục máu đông.

• Chóng mặt, mệt lả, đau bụng, sốt hoặc phân màu đen.

• Thói quen đi tiêu thay đổi kéo dài.

Không phải mọi trường hợp chảy máu hậu môn đều do trĩ khi mang thai, vì vậy không nên tự chẩn đoán.

Thận trọng với kem bôi và thuốc đặt

• Kem bôi, thuốc mỡ hoặc thuốc đặt hậu môn chủ yếu giúp giảm đau, ngứa và viêm; chúng không giải quyết hoàn toàn táo bón hay áp lực gây búi trĩ.

• Một số sản phẩm được bán không cần đơn, trong khi những loại khác cần bác sĩ kê đơn. Quy định và thành phần thuốc có thể khác nhau.

• Thai phụ cần hỏi bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào để chữa trĩ cho bà bầu. NHS khuyến cáo không tự dùng kem hoặc thuốc trị trĩ khi chưa được tư vấn.

Bác sĩ có thể đề xuất hướng điều trị phù hợp

• Tiếp tục điều chỉnh chất xơ, nước uống, vận động và thói quen đi tiêu.

• Cân nhắc chất xơ bổ sung hoặc thuốc làm mềm phân phù hợp với thai kỳ.

• Lựa chọn kem bôi hay thuốc đặt an toàn dựa trên triệu chứng và tuổi thai.

• Nếu búi trĩ nặng hoặc không cải thiện, bác sĩ sẽ đánh giá phương án chuyên khoa; phần lớn thủ thuật thường được cân nhắc sau khi sinh.

Lưu ý 2: Dùng thuốc táo bón an toàn thai kỳ

Trao đổi với bác sĩ khi táo bón kéo dài

• Táo bón khá phổ biến trong thai kỳ. Phân cứng và rặn nhiều có thể làm xuất hiện hoặc khiến trĩ khi mang thai sưng đau hơn.

• Nếu tăng chất xơ, uống đủ nước và vận động vẫn không hiệu quả, thai phụ nên hỏi bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc dược sĩ về phương án phù hợp.

• Không nên tự tăng liều, kết hợp nhiều sản phẩm hoặc dùng thuốc kéo dài.

Cân nhắc chất xơ bổ sung

• Các sản phẩm tạo khối chứa psyllium hoặc methylcellulose có thể giúp giữ nước và làm phân mềm hơn.

• Cần bắt đầu với liều thấp theo hướng dẫn và uống đủ nước; dùng thiếu nước có thể gây đầy bụng hoặc làm táo bón nặng thêm.

• Chất xơ bổ sung thường được bán không cần đơn, nhưng bà bầu bị trĩ và táo bón vẫn nên hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng.

Chỉ dùng thuốc làm mềm phân khi phù hợp

• Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng thẩm thấu nếu điều chỉnh lối sống chưa đủ hiệu quả.

• Những sản phẩm này có thể là thuốc kê đơn hoặc không kê đơn tùy hoạt chất và nơi bán; việc mua dễ không đồng nghĩa với phù hợp cho mọi thai phụ.

• Mayo Clinic khuyến nghị thai phụ hỏi nhân viên y tế để chọn chất xơ bổ sung hoặc thuốc làm mềm phân an toàn.

Hiểu đúng về thuốc nhuận tràng

• Không phải mọi thuốc nhuận tràng đều nguy hiểm trong thai kỳ. Một số loại có thể được sử dụng ngắn hạn khi bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá là cần thiết.

• Thuốc nhuận tràng kích thích thường chỉ được cân nhắc khi các lựa chọn nhẹ hơn không hiệu quả; lạm dụng có thể gây đau quặn, tiêu chảy hoặc rối loạn điện giải.

• BUMPS thuộc UK Teratology Information Service khuyến nghị lựa chọn thuốc theo từng bước và chỉ dùng trong thời gian cần thiết.

Đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo

• Thai phụ nên đi khám nếu táo bón kéo dài, đau bụng liên tục, nôn, không thể trung tiện hoặc đi ngoài ra nhiều máu.

• Thuốc trị táo bón chỉ hỗ trợ giảm rặn; để chữa trĩ cho bà bầu an toàn vẫn cần kết hợp chăm sóc búi trĩ và đánh giá nguyên nhân khi triệu chứng không cải thiện.

Lưu ý 3: Trĩ sau sinh: Khi nào cần can thiệp?

Theo dõi sự cải thiện sau sinh

• Trĩ khi mang thai có thể nặng hơn ngay sau cuộc sinh do áp lực khi chuyển dạ, sau đó giảm dần trong giai đoạn hậu sản.

• Nhiều trường hợp cải thiện bằng cách giữ phân mềm, uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ, tránh rặn và chăm sóc búi trĩ tại chỗ.

• Tuy nhiên, không thể khẳng định mọi búi trĩ sẽ tự biến mất sau vài tuần. Thời gian hồi phục khác nhau tùy mức độ bệnh, táo bón và quá trình sinh nở.

Đi khám nếu triệu chứng còn kéo dài

• Nên trao đổi với bác sĩ nếu búi trĩ không thu nhỏ, tiếp tục sa ra ngoài hoặc gây đau, ngứa và chảy máu sau sinh.

• Không cần chờ đủ một tháng nếu đau dữ dội, búi trĩ sưng cứng hoặc tím, chảy máu nhiều, chóng mặt hay sốt.

• Bác sĩ sẽ xác định loại trĩ, mức độ sa và loại trừ nứt hậu môn hoặc những nguyên nhân khác gây chảy máu.

Ưu tiên điều trị bảo tồn trước

• Bác sĩ thường tiếp tục các biện pháp không phẫu thuật như điều chỉnh chất xơ, nước uống, thói quen đi tiêu và thuốc phù hợp.

• Nếu đang cho con bú, người mẹ cần thông báo để được lựa chọn thuốc bôi, thuốc đặt hoặc thuốc nhuận tràng thích hợp.

• Các biện pháp từng dùng để chữa trĩ cho bà bầu có thể cần được điều chỉnh sau sinh dựa trên triệu chứng thực tế.

Cân nhắc thủ thuật ít xâm lấn

• Nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả, bác sĩ có thể đề xuất thắt vòng cao su, tiêm xơ hoặc đông hồng ngoại tùy loại và cấp độ trĩ.

• Theo hướng dẫn của Hiệp hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ, các thủ thuật tại phòng khám thường được ưu tiên cho trĩ nội độ I, II và một số trường hợp độ III trước khi cân nhắc phẫu thuật.

Chỉ phẫu thuật khi có chỉ định

• Cắt trĩ thường dành cho búi trĩ lớn, sa nhiều, có thành phần trĩ ngoại đáng kể hoặc không đáp ứng với phương pháp nhẹ hơn.

• Không có quy tắc rằng cứ còn triệu chứng sau sinh là phải phẫu thuật. Quyết định phụ thuộc mức độ ảnh hưởng, biến chứng và kết quả điều trị bảo tồn.

• Khi không có tình trạng cấp tính, phẫu thuật thường được trì hoãn qua thai kỳ và cân nhắc sau sinh; một số trường hợp còn cần tính đến quá trình hồi phục và cho con bú.

Lưu ý khi chăm sóc trĩ thai kỳ

Không nhịn đi tiêu

• Khi có nhu cầu, thai phụ nên đi vệ sinh sớm. Trì hoãn thường xuyên khiến phân lưu lại lâu hơn trong đại tràng, mất thêm nước và trở nên khô cứng.

• Phân cứng làm tăng sức rặn, từ đó có thể khiến trĩ khi mang thai đau, sa hoặc chảy máu nhiều hơn.

• Tuy nhiên, nếu đã ngồi vài phút mà chưa đi được, không nên cố rặn; hãy đứng dậy và thử lại sau.

Kiên trì nhưng cần theo dõi

• Ăn thêm chất xơ, uống đủ nước và điều chỉnh thói quen đi tiêu có thể cần vài ngày, đôi khi lâu hơn, mới tạo ra thay đổi rõ rệt.

• Nên tăng chất xơ từ từ và duy trì đều đặn thay vì áp dụng thật nhiều trong một ngày rồi dừng lại.

• “Kiên nhẫn” không có nghĩa là tiếp tục tự chăm sóc khi triệu chứng ngày càng nặng.

Đi khám khi chảy máu hoặc không cải thiện

• Bà bầu bị trĩ chảy máu nên thông báo cho bác sĩ, đặc biệt khi đây là lần đầu, tình trạng tái diễn hoặc chưa xác định chắc máu đến từ hậu môn.

• Cần đi khám nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng 7 ngày chăm sóc tại nhà.

• Khám sớm hơn nếu chảy máu nhiều, có cục máu đông, phân đen, chóng mặt, sốt, đau dữ dội hoặc búi trĩ sưng cứng.

• Chảy máu khi đi tiêu có thể do trĩ nhưng cũng có thể liên quan đến nứt hậu môn hoặc bệnh lý khác, vì vậy không nên tự kết luận.

Hiểu đúng về thuốc trị trĩ

• Kem bôi, thuốc mỡ và thuốc đặt không kê đơn chủ yếu giúp giảm tạm thời cảm giác đau, ngứa, sưng hoặc kích ứng.

• Các sản phẩm này không loại bỏ những yếu tố nền như táo bón, rặn mạnh và áp lực vùng chậu.

• Không có một sản phẩm duy nhất phù hợp với mọi thai phụ. Trước khi dùng thuốc để chữa trĩ cho bà bầu, cần hỏi bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc dược sĩ về thành phần và thời gian sử dụng.

• NHS cũng khuyến cáo thai phụ không tự dùng kem hay thuốc trị trĩ nếu chưa được nhân viên y tế tư vấn.

Nguồn tham khảo

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. (không ghi năm). What can I do for hemorrhoids during pregnancy? ACOG.
2. Bužinskienė, D., Sabonytė-Balšaitienė, Ž., & Poškus, T. (2022). Perianal diseases in pregnancy and after childbirth: Frequency, risk factors, impact on women’s quality of life and treatment methods. Frontiers in Surgery, 9, 788823.
3. Hawkins, A. T., Davis, B. R., Bhama, A. R., Fang, S. H., Dawes, A. J., Feingold, D. L., Lightner, A. L., & Paquette, I. M. (2024). The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum, 67(5), 614–623.
4. Mayo Clinic Staff. (2025). Hemorrhoids during pregnancy: What’s the best treatment? Mayo Clinic.
5. National Health Service. (2024). Piles in pregnancy. NHS.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Treatment for constipation. National Institutes of Health.
7. Quijano, C. E., & Abalos, E. (2005). Conservative management of symptomatic and/or complicated haemorrhoids in pregnancy and the puerperium. Cochrane Database of Systematic Reviews, (3), CD004077.
8. Staroselsky, A., Nava-Ocampo, A. A., Vohra, S., & Koren, G. (2008). Hemorrhoids in pregnancy. Canadian Family Physician, 54(2), 189–190.
9. UK Teratology Information Service. (không ghi năm). Treating constipation during pregnancy. Best Use of Medicines in Pregnancy.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: William Harris.