Trĩ sưng đau phải làm sao? 18 cách giảm đau trĩ nhanh nhất tại nhà

Cơn đau rát, ngứa và sưng quanh hậu môn có thể khiến việc ngồi làm việc hay đi vệ sinh trở thành “cuộc chiến” mỗi ngày. Đây không phải vấn đề hiếm gặp: khoảng 1 trong 20 người trưởng thành mắc bệnh trĩ và tỷ lệ này lên tới gần 50% ở người trên 50 tuổi. Tin vui là những trường hợp nhẹ thường có thể giảm đau trĩ tại nhà bằng cách ngâm nước ấm, làm mềm phân và hạn chế rặn khi đại tiện. Bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn các cách giảm đau trĩ an toàn, dễ áp dụng, đồng thời giúp bạn hiểu đúng về mong muốn chữa đau trĩ nhanh nhất và nhận biết thời điểm cần đi khám để tránh biến chứng.

Cách 1: Dùng thuốc giảm đau trĩ an toàn

Ưu tiên paracetamol khi đau nhẹ

• Paracetamol (acetaminophen) có thể giúp giảm đau trĩ tạm thời nhưng không làm búi trĩ co lại hay điều trị nguyên nhân.

• Dùng đúng liều ghi trên bao bì hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ. Không nên áp dụng chung mức “200–300 mg” cho mọi thuốc như nội dung gốc vì paracetamol và ibuprofen có liều dùng, chống chỉ định khác nhau.

• Không uống đồng thời nhiều thuốc cùng chứa paracetamol, chẳng hạn thuốc cảm cúm và thuốc giảm đau. Tổng liều ở người lớn không được vượt quá 4.000 mg trong 24 giờ; người mắc bệnh gan, thường xuyên uống rượu hoặc đang dùng thuốc khác cần hỏi chuyên môn trước khi sử dụng.

Thận trọng khi dùng ibuprofen

• Ibuprofen có tác dụng giảm đau và viêm nhưng không phù hợp với tất cả mọi người. Đặc biệt, không nên tự dùng ibuprofen khi búi trĩ đang chảy máu vì thuốc có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.

• Người có tiền sử viêm loét hoặc xuất huyết dạ dày, bệnh thận, bệnh tim, đang dùng thuốc chống đông hay đang mang thai cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.

• Nếu được phép dùng, hãy uống đúng liều trên nhãn, sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất và không tự phối hợp với thuốc chống viêm khác.

Tránh thuốc giảm đau chứa codeine

• Codeine thường gây táo bón, làm phân cứng và khiến người bệnh phải rặn nhiều hơn. Điều này có thể khiến búi trĩ sưng đau hoặc chảy máu nặng hơn.

• Khi tìm cách giảm đau trĩ tại nhà, nên kiểm tra thành phần thuốc và tránh sản phẩm chứa codeine nếu chưa được bác sĩ chỉ định.

Theo dõi sau khi uống thuốc

• Thuốc giảm đau thường cần một khoảng thời gian mới phát huy tác dụng. Không uống thêm liều chỉ sau 30 phút vì chưa thấy đỡ; hãy tuân thủ đúng khoảng cách giữa các liều ghi trên bao bì.

• Thuốc chỉ là một phần của cách chữa đau trĩ nhanh nhất theo hướng an toàn. Nên kết hợp ngâm hậu môn bằng nước ấm, uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ và tránh rặn khi đại tiện.

• Đi khám nếu đau dữ dội, chảy nhiều máu, có cục máu đông, sốt hoặc triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc tại nhà.

Cách 2: Dùng witch hazel giảm khó chịu do trĩ

Hiểu đúng tác dụng của witch hazel

• Witch hazel, còn gọi là chiết xuất cây phỉ, là chất làm se có trong một số thuốc bôi và miếng lau dành cho bệnh trĩ. Sản phẩm có thể tạm thời làm dịu cảm giác ngứa, rát và kích ứng, hỗ trợ giảm đau trĩ tại nhà.

• Bằng chứng về khả năng chống viêm hoặc làm búi trĩ co nhỏ còn hạn chế. Vì vậy, không nên khẳng định witch hazel giúp “giảm sưng tức thì” hay làm búi trĩ biến mất sau một tuần. Hướng dẫn của Hiệp hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ cũng nhận định dữ liệu về các thuốc bôi chứa witch hazel còn ít.

Kiểm tra loại sản phẩm trước khi dùng

• Đọc kỹ nhãn để xác định sản phẩm dùng ngoài hậu môn hay được phép đưa vào trực tràng. Thuốc bôi ngoài và thuốc trị trĩ nội không thể tự ý dùng thay thế cho nhau.

• Chọn sản phẩm chuyên dùng cho bệnh trĩ, còn hạn sử dụng và không chứa thành phần từng gây dị ứng. Nếu dung dịch có cồn khiến vùng da tổn thương xót hoặc khô hơn, nên ngừng sử dụng.

Cách bôi ngoài hậu môn

1. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi thao tác.

2. Làm sạch nhẹ nhàng vùng hậu môn, sau đó thấm khô thay vì chà xát.

3. Cho lượng thuốc theo hướng dẫn trên nhãn lên đầu ngón tay sạch, găng tay dùng một lần hoặc miếng gạc.

4. Thoa một lớp mỏng quanh búi trĩ ngoài, không chà xát mạnh vì có thể làm vùng da đang viêm thêm tổn thương.

5. Rửa tay kỹ sau khi bôi thuốc. Găng tay dùng một lần có thể giúp giữ vệ sinh nhưng không thay thế việc rửa tay.

Cách sử dụng miếng lau witch hazel

• Dùng miếng lau thấm sẵn chạm nhẹ lên vùng hậu môn sau khi đi vệ sinh. Không lau mạnh và không tái sử dụng miếng đã dùng.

• Tần suất sử dụng tùy thuộc từng sản phẩm. Muốn giảm đau trĩ an toàn, hãy làm đúng hướng dẫn trên bao bì thay vì mặc định dùng bốn lần mỗi ngày trong một tuần.

Không tự đưa đầu bơm vào trực tràng

• Chỉ sử dụng đầu bơm khi sản phẩm ghi rõ được dùng cho trĩ nội và có hướng dẫn đi kèm. Không đưa đầu bơm của thuốc bôi ngoài vào hậu môn.

• Lắp và bôi trơn đầu bơm theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đưa vào nhẹ nhàng, không cố đẩy sâu. Dừng ngay nếu xuất hiện đau nhói, vướng bất thường hoặc chảy máu.

• Không có cơ sở để yêu cầu người dùng phải nằm yên đúng năm phút sau khi bơm thuốc trong mọi trường hợp. Cách dùng và thời gian lưu thuốc phụ thuộc vào từng chế phẩm.

Theo dõi kích ứng và dấu hiệu nguy hiểm

• Ngừng sử dụng nếu cảm giác bỏng rát tăng lên, phát ban, sưng hoặc ngứa nhiều hơn. Không bôi sản phẩm lên vùng da trầy loét nặng nếu chưa hỏi nhân viên y tế.

• Witch hazel chỉ hỗ trợ giảm triệu chứng, không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất cho mọi trường hợp. Cần kết hợp giữ phân mềm, uống đủ nước, ăn đủ chất xơ và tránh rặn khi đại tiện.

• Đi khám nếu đau dữ dội, chảy máu nhiều hoặc liên tục, xuất hiện cục sưng tím, sốt, chảy mủ hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 3: Lau nhẹ giúp giảm đau rát do trĩ

Làm ẩm giấy vệ sinh trước khi lau

• Làm ẩm giấy vệ sinh mềm bằng một ít nước sạch có thể giảm ma sát, hạn chế đau rát và hỗ trợ giảm đau trĩ tại nhà sau khi đại tiện.

• Nên dùng nước mát hoặc nước ấm vừa phải tùy cảm giác dễ chịu. Nước lạnh không điều trị hay làm búi trĩ co lại; lợi ích chủ yếu đến từ việc lau nhẹ nhàng hơn.

• Chỉ làm giấy hơi ẩm, tránh thấm quá nhiều nước khiến giấy rách và để lại vụn quanh hậu môn.

Vệ sinh đúng cách sau đại tiện

1. Dùng giấy ẩm chạm và thấm nhẹ vùng hậu môn, không miết qua lại hoặc cố lau thật sạch bằng lực mạnh.

2. Nếu còn phân, tiếp tục dùng miếng giấy mới hoặc rửa nhẹ bằng nước sạch. Có thể dùng vòi xịt ở áp lực thấp, tránh xịt mạnh trực tiếp vào búi trĩ.

3. Dùng khăn mềm hoặc giấy sạch thấm khô. Giữ vùng hậu môn sạch và khô có thể giảm kích ứng, nhưng không nên chà xát. Đây cũng là khuyến cáo chăm sóc bệnh trĩ của NHS.

4. Rửa tay bằng xà phòng sau khi vệ sinh.

Thận trọng khi dùng khăn ướt

• Có thể dùng khăn ướt không mùi, không cồn và dành cho da nhạy cảm. Ngừng sử dụng nếu xuất hiện xót, ngứa, nổi ban hoặc kích ứng tăng lên.

• Không nên mặc định khăn ướt trẻ em luôn phù hợp vì một số sản phẩm chứa hương liệu hoặc chất bảo quản có thể gây kích ứng vùng hậu môn đang tổn thương.

• Không xả khăn ướt xuống bồn cầu, kể cả sản phẩm được quảng cáo có thể phân hủy. Hãy bỏ vào thùng rác có nắp để hạn chế tắc đường ống và mùi khó chịu.

Tránh vệ sinh quá mức

• Lau rửa liên tục, dùng xà phòng thơm, dung dịch sát khuẩn hoặc chà mạnh có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ da, khiến cảm giác đau rát kéo dài hơn.

• Cách vệ sinh nhẹ nhàng chỉ hỗ trợ giảm đau trĩ và kích ứng tạm thời, không phải phương pháp chữa đau trĩ nhanh nhất. Muốn cải thiện bền vững, người bệnh cần giữ phân mềm, uống đủ nước, bổ sung chất xơ và tránh rặn khi đi vệ sinh.

• Đi khám nếu đau tăng dần, chảy máu nhiều hoặc liên tục, có khối sưng tím, sốt hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc tại nhà.

Cách 4: Chườm lạnh giúp dịu đau do trĩ

Hiểu đúng tác dụng của chườm lạnh

• Nhiệt độ thấp có thể làm tê nhẹ vùng da, giảm cảm giác đau, nóng rát và sưng khó chịu quanh hậu môn. NHS cũng khuyến nghị có thể dùng túi lạnh bọc khăn để hỗ trợ giảm đau trĩ.

• Chườm lạnh chỉ giúp kiểm soát triệu chứng tạm thời, không làm búi trĩ biến mất và không thay thế việc điều trị nguyên nhân như táo bón hoặc thói quen rặn khi đại tiện.

Chuẩn bị túi chườm an toàn

1. Cho đá viên vào túi nhựa kín hoặc sử dụng túi gel lạnh.

2. Bọc túi lạnh bằng một chiếc khăn sạch, mềm và khô. Không đặt đá hoặc túi gel đông lạnh trực tiếp lên da vì có thể gây bỏng lạnh và tổn thương mô.

3. Chọn tư thế nằm nghiêng hoặc nằm sấp thoải mái, tránh ngồi đè lên túi đá vì áp lực có thể khiến búi trĩ đau hơn.

Chườm lạnh đúng thời gian

• Đặt túi lạnh đã bọc khăn nhẹ nhàng lên vùng hậu môn trong khoảng 10–15 phút mỗi lần. Không nên chườm quá 20 phút liên tục.

• Có thể lặp lại sau vài giờ nếu vẫn khó chịu, nhưng cần để da trở về nhiệt độ bình thường giữa hai lần chườm.

• Không ấn, miết hoặc cố ép túi lạnh sát vào búi trĩ. Chườm qua lớp quần áo có thể dễ chịu hơn, nhưng mức độ làm mát sẽ nhẹ hơn.

Theo dõi da trong khi chườm

• Dừng ngay nếu vùng da trở nên trắng bệch, tím tái, đau buốt, bỏng rát hoặc tê kéo dài. Người bị giảm cảm giác vùng hậu môn, tuần hoàn kém hoặc tổn thương da nên hỏi bác sĩ trước khi áp dụng.

• Nếu búi trĩ đang chảy máu, hãy đặt khăn thật nhẹ và không dùng túi lạnh thay cho việc đánh giá nguyên nhân chảy máu.

Giữ dụng cụ chườm sạch

• Giặt khăn sau mỗi lần khăn tiếp xúc trực tiếp với vùng hậu môn và để khô hoàn toàn trước khi dùng lại.

• Không dùng chung khăn hoặc túi chườm với người khác. Rửa tay trước và sau khi thực hiện để hạn chế nhiễm khuẩn.

Kết hợp biện pháp chăm sóc khác

• Để giảm đau trĩ tại nhà hiệu quả hơn, nên kết hợp chườm lạnh với ngâm nước ấm, giữ vùng hậu môn sạch và khô, uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ và tránh rặn khi đi vệ sinh.

• Không có một cách chữa đau trĩ nhanh nhất phù hợp với tất cả mọi người. Cần đi khám nếu đau dữ dội, búi trĩ sưng tím đột ngột, chảy nhiều máu, sốt hoặc triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 5: Ngâm nước ấm giúp dịu đau trĩ

Hiểu đúng tác dụng của nước ấm

• Ngâm hậu môn trong nước ấm, còn gọi là ngâm bồn ngồi hoặc sitz bath, có thể thư giãn cơ vùng hậu môn và tạm thời làm dịu đau, ngứa, co thắt. Đây là biện pháp giảm đau trĩ tại nhà được NIDDK và Mayo Clinic khuyến nghị.

• Nước ấm không trực tiếp làm búi trĩ co lại và không điều trị nguyên nhân gây bệnh. Vì vậy, không nên khẳng định nhiệt từ nước sẽ làm giảm sưng trong mọi trường hợp.

Chuẩn bị nước ngâm phù hợp

1. Vệ sinh bồn tắm hoặc chậu ngâm chuyên dụng trước khi sử dụng.

2. Cho nước sạch, ấm vừa phải vào bồn. Chỉ cần lượng nước đủ ngập vùng mông và hậu môn khi ngồi, không bắt buộc phải đạt độ sâu 15–20 cm.

3. Kiểm tra nhiệt độ bằng tay trước khi ngồi. Không dùng “nước nóng nhất có thể chịu được” vì vùng da hậu môn nhạy cảm, dễ bị bỏng hoặc kích ứng.

4. Không tự ý pha xà phòng, sữa tắm, tinh dầu, muối hoặc chất sát khuẩn vào nước nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Ngâm đúng cách và đúng thời gian

• Ngồi nhẹ nhàng trong nước ấm khoảng 10–15 phút mỗi lần. Có thể thực hiện 2–3 lần mỗi ngày và sau khi đại tiện nếu cần, thay vì ngâm không giới hạn.

• Chọn tư thế thoải mái, không ép hoặc chà búi trĩ. Nếu đau tăng, chóng mặt, chảy máu nhiều hơn hoặc nước quá nóng, hãy dừng ngay.

• Sau khi ngâm, đứng dậy chậm để tránh trượt ngã hoặc choáng, đặc biệt ở người lớn tuổi và phụ nữ mang thai.

Làm khô vùng hậu môn nhẹ nhàng

• Dùng khăn sạch, mềm để thấm khô; không chà xát vì ma sát có thể khiến vùng da đang viêm đau rát hơn.

• Giữ vùng hậu môn sạch và khô sau khi ngâm. Giặt khăn sau mỗi lần sử dụng và không dùng chung với người khác.

Sử dụng chậu ngâm đặt trên bồn cầu

• Chọn sản phẩm vừa với bồn cầu, còn nguyên vẹn và có hướng dẫn sử dụng rõ ràng. Đặt chậu chắc chắn trước khi cho nước vào.

• Không đổ quá đầy vì nước có thể tràn khi ngồi xuống. Kiểm tra lại nhiệt độ trước mỗi lần ngâm.

• Sau khi dùng, đổ bỏ nước, rửa chậu bằng sản phẩm phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tráng sạch và để khô hoàn toàn. Tránh để hóa chất tẩy rửa còn sót lại tiếp xúc với da.

Kết hợp chăm sóc để cải thiện lâu dài

• Ngâm nước ấm chỉ hỗ trợ giảm đau trĩ tạm thời. Để hạn chế tái phát, cần uống đủ nước, bổ sung chất xơ, giữ phân mềm, tránh rặn và không ngồi quá lâu trên bồn cầu.

• Không có một cách chữa đau trĩ nhanh nhất phù hợp với mọi mức độ bệnh. Cần đi khám nếu đau dữ dội, có khối sưng tím, chảy máu nhiều hoặc liên tục, sốt, chảy mủ hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 6: Không nên tự bôi muối Epsom

Bằng chứng về công thức còn hạn chế

• Chưa có nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao chứng minh hỗn hợp muối Epsom và glycerin có thể làm búi trĩ co lại hoặc giảm đau trĩ hiệu quả hơn những biện pháp chăm sóc thông thường.

• Nhận định “magie thấm qua da giúp giảm đỏ và sưng” chưa có cơ sở vững chắc trong điều trị bệnh trĩ. Muối Epsom chủ yếu là magnesium sulfate, nhưng điều đó không đồng nghĩa magie sẽ hấp thu qua da và tác động trực tiếp lên búi trĩ.

• Các hướng dẫn điều trị bệnh trĩ hiện nay ưu tiên bổ sung chất xơ, uống đủ nước, tránh rặn, ngâm hậu môn trong nước ấm và dùng thuốc không kê đơn phù hợp. Công thức muối Epsom–glycerin không phải lựa chọn điều trị tiêu chuẩn.

Không tự pha và bôi lên búi trĩ

• Không nên tự trộn 30 g muối Epsom với 30 ml glycerin rồi đắp trực tiếp lên hậu môn, đặc biệt khi vùng da đang nứt, trầy xước hoặc chảy máu.

• Hỗn hợp tự pha không bảo đảm vô khuẩn và có thể gây xót, khô da, kích ứng hoặc khiến tổn thương khó chịu hơn.

• Không đưa hỗn hợp, bông hoặc miếng gạc vào trong trực tràng. Nếu miếng gạc dính vào vùng tổn thương, không giật mạnh mà nên làm ẩm bằng nước sạch trước khi gỡ.

Chỉ dùng khi được chuyên môn hướng dẫn

• Nếu bác sĩ hoặc dược sĩ xác nhận sản phẩm phù hợp, hãy sử dụng đúng loại muối Epsom và glycerin đạt tiêu chuẩn dược dụng, đúng công thức và thời gian được chỉ định.

• Trước lần đầu sử dụng, nên thử một lượng nhỏ trên vùng da lành. Dừng ngay khi xuất hiện bỏng rát, đau tăng, phát ban hoặc sưng nhiều hơn.

• Không mặc định đắp 15–20 phút và lặp lại sau mỗi 4–6 giờ. Tần suất này chưa được xác lập bằng bằng chứng đáng tin cậy cho mọi người bệnh.

Chọn biện pháp thay thế an toàn hơn

• Để giảm đau trĩ tại nhà, có thể ngâm hậu môn trong nước ấm sạch khoảng 10–15 phút, chườm lạnh qua lớp khăn mềm hoặc dùng thuốc bôi chuyên dụng theo hướng dẫn.

• Giữ phân mềm bằng cách uống đủ nước, ăn thực phẩm giàu chất xơ và tránh rặn khi đại tiện giúp tác động vào nguyên nhân gây đau thay vì chỉ “dập lửa” tạm thời.

• Không có công thức tự pha nào được xem là cách chữa đau trĩ nhanh nhất. Đi khám nếu đau dữ dội, búi trĩ sưng tím, chảy máu nhiều hoặc liên tục, sốt, chảy mủ hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 7: Không rặn khi đi vệ sinh

Vì sao rặn làm bệnh trĩ nặng hơn

• Rặn mạnh hoặc nín thở để đẩy phân ra làm tăng áp lực trong các tĩnh mạch quanh hậu môn. Điều này có thể khiến búi trĩ sưng, sa ra ngoài, đau hoặc chảy máu nhiều hơn.

• Tránh rặn và rút ngắn thời gian ngồi trên bồn cầu là những biện pháp quan trọng để giảm đau trĩ và hạn chế bệnh tái phát.

Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu

• Không nên nhịn đại tiện. Khi trì hoãn, đại tràng tiếp tục hấp thu nước, khiến phân có thể trở nên khô và khó đào thải hơn.

• Hãy vào nhà vệ sinh khi cơ thể xuất hiện cảm giác buồn đi ngoài rõ ràng. Tuy nhiên, không nên cố đại tiện theo giờ khi chưa có nhu cầu.

Điều chỉnh tư thế ngồi

1. Ngồi vững trên bồn cầu, thả lỏng bụng và vùng hậu môn.

2. Hơi nghiêng người về phía trước, đặt khuỷu tay hoặc cẳng tay lên đùi. Giữ lưng tương đối thẳng, tránh gập người quá mức.

3. Đặt bàn chân lên một chiếc ghế kê thấp, chắc chắn để đầu gối cao hơn hông một chút. Tư thế gần giống ngồi xổm có thể giúp một số người đi ngoài dễ hơn.

4. Không đặt chân trực tiếp lên thành bồn cầu để ngồi xổm vì tư thế này dễ trượt ngã và bồn cầu có thể bị vỡ.

Thở thay vì nín hơi để rặn

• Hít thở chậm, thả lỏng bụng và sàn chậu. Khi có nhu động ruột, thở ra nhẹ nhàng thay vì nín thở rồi dồn sức ép xuống hậu môn.

• Không cố rặn liên tục. Nếu phân không ra sau vài phút, hãy đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng và thử lại khi cảm giác buồn đại tiện quay lại.

Không ngồi lâu trên bồn cầu

• Chỉ ở trong nhà vệ sinh trong thời gian cần thiết. ASCRS khuyến nghị rút ngắn thời gian ngồi trên bồn cầu, lý tưởng khoảng 1–2 phút thay vì ngồi kéo dài.

• Tránh mang điện thoại, sách hoặc làm việc trong lúc đại tiện. Khi chiếc điện thoại giữ chân người dùng, búi trĩ lại là nơi “trả phí” bằng áp lực kéo dài.

Giúp phân mềm để hạn chế rặn

• Uống đủ nước và tăng chất xơ từ rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Nếu bổ sung chất xơ, nên tăng từ từ để hạn chế đầy hơi.

• Duy trì vận động và xử lý táo bón theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Đây là nền tảng quan trọng của việc giảm đau trĩ tại nhà, không chỉ là giải pháp tạm thời.

• Không có tư thế nào là cách chữa đau trĩ nhanh nhất cho mọi người. Đi khám nếu thường xuyên phải rặn, táo bón kéo dài, đau dữ dội, búi trĩ sưng tím hoặc chảy máu nhiều hay tái diễn.

Cách 8: Ăn đủ chất xơ để giảm đau trĩ

Chất xơ giúp đại tiện dễ hơn

• Chất xơ hút nước, làm phân mềm và tăng thể tích phân, nhờ đó người bệnh ít phải rặn khi đại tiện. Giảm áp lực lên vùng hậu môn có thể hỗ trợ giảm đau trĩ và hạn chế búi trĩ tái phát.

• Chất xơ không trực tiếp làm búi trĩ biến mất, nhưng là nền tảng quan trọng để kiểm soát táo bón và giảm đau trĩ tại nhà.

Xác định lượng chất xơ phù hợp

• Nhu cầu chất xơ có thể thay đổi theo tuổi, giới tính và mức năng lượng. Một cách tính tham khảo là khoảng 14 g chất xơ cho mỗi 1.000 kcal; người ăn 2.000 kcal/ngày cần khoảng 28 g chất xơ.

• Không cần cố đạt mức 40 g ngay lập tức. Tăng quá nhanh có thể gây đầy hơi, đau bụng và chướng bụng.

• Nên bổ sung từ từ, chẳng hạn tăng thêm một khẩu phần rau, quả hoặc đậu sau mỗi vài ngày để hệ tiêu hóa thích nghi.

Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ

• Ngũ cốc nguyên hạt: bánh mì nguyên cám, yến mạch, gạo lứt và mì nguyên cám.

• Rau củ: bông cải xanh, khoai lang, bí đỏ, rau lá xanh và đậu Hà Lan.

• Trái cây: táo, lê còn vỏ, chuối, quả mọng và mận khô.

• Các loại đậu và hạt: đậu đỏ, đậu trắng, đậu lăng, hạnh nhân và hạt chia.

Ước tính chất xơ trong khẩu phần

• Một quả táo cỡ vừa còn vỏ cung cấp khoảng 4,8 g chất xơ.

• Một cốc đậu Hà Lan đã nấu chín cung cấp khoảng 8,8 g.

• Nửa cốc đậu trắng nấu chín cung cấp khoảng 9,6 g.

• Hàm lượng thực tế thay đổi theo kích thước, giống thực phẩm và cách chế biến; nên xem nhãn dinh dưỡng đối với sản phẩm đóng gói.

Uống đủ nước khi tăng chất xơ

• Nước giúp chất xơ phát huy tác dụng làm mềm phân. Nếu tăng chất xơ nhưng uống quá ít nước, tình trạng táo bón và khó chịu có thể nặng hơn.

• Nhu cầu nước tùy thể trạng, mức vận động, thời tiết và bệnh nền. Người mắc bệnh tim hoặc bệnh thận cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.

Hạn chế thực phẩm ít chất xơ

• Không cần kiêng hoàn toàn đường tinh luyện chỉ vì mắc bệnh trĩ. Điều cần chú ý là bánh kẹo, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn thường ít chất xơ, dễ chiếm chỗ của các thực phẩm giàu dinh dưỡng.

• Nên hạn chế khoai tây chiên, bánh ngọt, thịt chế biến, phô mai và đồ ăn nhanh nếu chúng khiến khẩu phần thiếu rau, quả, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.

Theo dõi đáp ứng của cơ thể

• Nếu chế độ ăn vẫn không cung cấp đủ chất xơ, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể hướng dẫn dùng chất bổ sung như psyllium. Cần dùng đúng liều và uống đủ nước.

• Ăn đủ chất xơ không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất, nhưng giống như làm mềm con đường để phân đi qua: ít ma sát, ít rặn và ít đau hơn.

• Đi khám nếu táo bón kéo dài, đau dữ dội, chảy máu nhiều hoặc liên tục, sụt cân không rõ nguyên nhân hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 9: Hạn chế thực phẩm ít chất xơ

Hiểu đúng vai trò của thực phẩm chế biến

• Thực phẩm chế biến không phải lúc nào cũng “khó tiêu” hoặc ít dinh dưỡng. Vấn đề chính là nhiều món như thức ăn nhanh, thịt chế biến, khoai tây chiên, bánh ngọt và đồ ăn vặt thường chứa ít chất xơ, nhiều muối hoặc chất béo.

• Chế độ ăn thiếu chất xơ có thể làm phân cứng, tăng nguy cơ táo bón và khiến người bệnh phải rặn nhiều hơn. Áp lực này có thể làm búi trĩ đau, sưng hoặc chảy máu.

Giảm các món dễ làm khẩu phần thiếu xơ

• Hạn chế thức ăn nhanh, đồ chiên ngập dầu, xúc xích, thịt nguội, bánh kẹo, khoai tây chiên và các món ăn liền nếu chúng thường xuyên thay thế rau, quả và ngũ cốc nguyên hạt.

• Không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn chất béo. Các nguồn chất béo phù hợp như cá, quả bơ, hạt và dầu thực vật vẫn có thể nằm trong chế độ ăn cân bằng.

• Đồ cay hoặc nhiều dầu mỡ không phải nguyên nhân trực tiếp gây bệnh trĩ, nhưng có thể làm một số người tiêu chảy, đầy bụng hoặc tăng cảm giác nóng rát khi đại tiện.

Chọn món thay thế giàu chất xơ

• Thay đồ ăn vặt ít xơ bằng trái cây còn vỏ, rau củ, hạt không tẩm nhiều muối, sữa chua kèm yến mạch hoặc bánh mì nguyên cám.

• Không cần ưu tiên sản phẩm gắn nhãn “hữu cơ”. Một thanh granola hữu cơ vẫn có thể chứa nhiều đường và ít chất xơ; hãy xem bảng dinh dưỡng và ưu tiên sản phẩm có hàm lượng chất xơ phù hợp.

• Khi chọn thực phẩm đóng gói, kiểm tra lượng chất xơ, đường bổ sung, chất béo bão hòa và khẩu phần thực tế thay vì chỉ dựa vào lời quảng cáo phía trước bao bì.

Điều chỉnh cách chế biến món ăn

• Ưu tiên hấp, luộc, nướng, áp chảo ít dầu hoặc dùng nồi chiên không dầu thay cho chiên ngập dầu.

• Kết hợp mỗi bữa với rau, đậu hoặc ngũ cốc nguyên hạt. Cách này giúp tăng chất xơ mà không cần thay đổi toàn bộ thực đơn cùng lúc.

• Tăng chất xơ từ từ và uống đủ nước để hạn chế đầy hơi, đồng thời giúp phân mềm hơn.

Xây dựng khẩu phần thực tế

• Có thể áp dụng nguyên tắc đơn giản: dành khoảng một nửa đĩa cho rau quả, một phần tư cho ngũ cốc nguyên hạt và phần còn lại cho thực phẩm giàu đạm.

• Với chế độ khoảng 2.000 kcal/ngày, mục tiêu tham khảo là 28 g chất xơ. NIDDK khuyến nghị thực phẩm giàu chất xơ để làm mềm phân, hỗ trợ điều trị và phòng ngừa bệnh trĩ.

• Điều chỉnh chế độ ăn là giải pháp nền tảng để giảm đau trĩ tại nhà, nhưng không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất trong vài giờ. Đi khám nếu đau dữ dội, chảy máu nhiều hoặc liên tục, có búi trĩ sưng tím hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 10: Uống đủ nước để hạn chế táo bón

Nước hỗ trợ làm mềm phân

• Uống đủ nước giúp chất xơ hoạt động hiệu quả hơn, giữ phân mềm và dễ đào thải. Nhờ giảm nhu cầu rặn khi đại tiện, thói quen này có thể hỗ trợ giảm đau trĩ và hạn chế búi trĩ kích ứng.

• Nước không trực tiếp làm búi trĩ co lại. Uống thật nhiều cũng không tự động chữa táo bón nếu chế độ ăn vẫn thiếu chất xơ hoặc người bệnh có nguyên nhân y khoa khác.

Không áp dụng cứng nhắc quy tắc 8 ly

• Tám ly 240 ml tương đương khoảng 1,9 lít nước mỗi ngày có thể dùng làm mốc tham khảo, không phải yêu cầu bắt buộc cho tất cả mọi người.

• Nhu cầu chất lỏng thay đổi theo cân nặng, mức vận động, thời tiết, thai kỳ, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Nước có trong canh, súp, rau quả và các đồ uống khác cũng được tính vào tổng lượng dịch.

• Người mắc bệnh tim, suy thận, bệnh gan hoặc đang được yêu cầu hạn chế dịch cần uống theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự đặt mục tiêu 2 lít mỗi ngày.

Chia nước đều trong ngày

1. Uống một cốc nước sau khi thức dậy và uống thêm trong mỗi bữa ăn.

2. Mang theo chai nước để nhấp từng ngụm trong ngày thay vì chờ khát rồi uống quá nhiều cùng lúc.

3. Tăng lượng nước khi vận động, ra nhiều mồ hôi hoặc thời tiết nóng, trừ khi bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch.

4. Theo dõi màu nước tiểu: màu vàng nhạt thường gợi ý cơ thể được cung cấp đủ nước; nước tiểu vàng sẫm có thể là dấu hiệu cần uống thêm, nhưng cũng có thể bị ảnh hưởng bởi thuốc và vitamin.

Chọn đồ uống phù hợp

• Nước lọc nên là lựa chọn chính. Trà không đường, sữa ít béo và một lượng vừa phải nước ép trái cây nguyên chất cũng có thể góp phần bổ sung dịch.

• Ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép vì phần thịt và vỏ quả cung cấp nhiều chất xơ hơn.

• Không cần khẳng định nước ngọt có ga luôn gây mất nước hoặc táo bón. Tuy nhiên, các loại nước nhiều đường cung cấp nhiều năng lượng nhưng ít dinh dưỡng và không nên thay thế nước lọc thường xuyên.

• Hạn chế uống quá nhiều rượu bia vì chúng có thể làm tăng mất nước; đồng thời kiểm soát caffeine nếu cơ thể nhạy cảm hoặc lượng dùng cao.

Kết hợp nước với chất xơ

• Tăng chất xơ từ rau, quả, đậu và ngũ cốc nguyên hạt một cách từ từ, đồng thời uống đủ nước. NIDDK cho biết chất lỏng giúp chất xơ trong chế độ ăn phát huy hiệu quả tốt hơn.

• Đây là biện pháp nền tảng để giảm đau trĩ tại nhà, nhưng không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất trong vài giờ. Nếu táo bón kéo dài, đau dữ dội, chảy máu nhiều hoặc triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần, người bệnh nên đi khám.

Cách 11: Giảm rượu bia và caffeine hợp lý

Hiểu đúng ảnh hưởng đến bệnh trĩ

• Rượu bia và caffeine không trực tiếp tạo ra búi trĩ, cũng không có bằng chứng chắc chắn rằng chúng luôn làm cơn đau trĩ tăng lên.

• Tuy nhiên, uống nhiều rượu có thể làm cơ thể mất nước, còn lượng caffeine cao có thể ảnh hưởng đến thói quen đại tiện ở một số người. Táo bón, tiêu chảy và rặn khi đi ngoài mới là những yếu tố dễ khiến búi trĩ kích ứng.

• Vì vậy, mục tiêu là kiểm soát lượng uống và theo dõi phản ứng của cơ thể, không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối.

Tạm giảm rượu bia khi đang đau

• Nên hạn chế hoặc tránh rượu bia trong thời gian búi trĩ đang đau, sưng hoặc chảy máu, đặc biệt nếu đồ uống có cồn khiến bạn khát, phân cứng hay tiêu chảy.

• Xen kẽ nước lọc nếu có uống rượu và không dùng rượu để thay thế nước trong ngày.

• Tránh kết hợp rượu với một số thuốc giảm đau như paracetamol nếu chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, do nguy cơ ảnh hưởng đến gan.

Điều chỉnh lượng caffeine

• Không bắt buộc phải bỏ hoàn toàn cà phê hoặc trà. Lượng caffeine vừa phải thường không gây mất nước đáng kể ở người đã quen sử dụng, và đồ uống chứa caffeine vẫn góp phần vào tổng lượng dịch.

• Nên giảm lượng dùng nếu cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực khiến bạn đau bụng, tiêu chảy, đi ngoài gấp, mất ngủ hoặc uống ít nước lọc hơn.

• Có thể chuyển sang cà phê ít caffeine, trà loãng hoặc giảm dần số cốc mỗi ngày để tránh đau đầu và mệt mỏi do ngừng caffeine đột ngột.

Không đánh đồng mọi loại nước ngọt

• Nước ngọt có ga không phải nguyên nhân trực tiếp gây bệnh trĩ. Tuy nhiên, loại nhiều đường thường ít giá trị dinh dưỡng và có thể thay thế nước lọc trong khẩu phần.

• Nước tăng lực cần được hạn chế hơn vì thường chứa cả lượng lớn caffeine và đường.

• Khi muốn giảm đau trĩ tại nhà, hãy ưu tiên nước lọc, canh, súp hoặc đồ uống ít đường, đồng thời duy trì chế độ ăn giàu chất xơ.

Theo dõi phản ứng của cơ thể

• Ghi nhận xem triệu chứng đau, táo bón hoặc tiêu chảy có xuất hiện sau một loại đồ uống cụ thể hay không. Nếu không có liên hệ rõ ràng, người bệnh có thể dùng lại với lượng vừa phải sau khi triệu chứng ổn định.

• NHS khuyến nghị giảm rượu bia và caffeine nhằm hạn chế táo bón, chứ không yêu cầu mọi người bệnh trĩ phải kiêng hoàn toàn.

• Điều chỉnh đồ uống chỉ hỗ trợ giảm đau trĩ, không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất. Đi khám nếu đau dữ dội, chảy máu nhiều hoặc liên tục, búi trĩ sưng tím hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 12: Vận động đều để hạn chế táo bón

Hiểu đúng lợi ích của vận động

• Hoạt động thể chất thường xuyên có thể hỗ trợ nhu động ruột, cải thiện thói quen đại tiện và hạn chế táo bón ở một số người. Khi phân dễ đi hơn, áp lực lên búi trĩ giảm, từ đó hỗ trợ giảm đau trĩ.

• Tập thể dục không khiến cơ thể “tiêu hóa thức ăn tốt hơn để hấp thu nhiều dưỡng chất” theo cách đoạn gốc mô tả. Lợi ích liên quan đến bệnh trĩ chủ yếu đến từ việc giảm thời gian ngồi, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và duy trì hoạt động của đường ruột.

Đặt mục tiêu vận động phù hợp

• Có thể bắt đầu với khoảng 30 phút vận động mức vừa, 5 ngày mỗi tuần, tương đương 150 phút mỗi tuần.

• Nếu chưa quen tập luyện, hãy chia thành các phiên 10–15 phút rồi tăng dần. Không nhất thiết hoàn thành đủ 30 phút trong một lần.

• Tần suất 4–5 buổi mỗi tuần là mục tiêu tham khảo, không phải “liều tập” bắt buộc để điều trị bệnh trĩ.

Ưu tiên bài tập ít tạo áp lực

• Đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ, bơi và các bài giãn cơ thường phù hợp khi búi trĩ đang khó chịu.

• Trong ngày phải ngồi nhiều, nên đứng dậy và đi lại vài phút sau mỗi 30–60 phút để giảm áp lực kéo dài lên vùng hậu môn.

• Nếu vận động làm đau hoặc chảy máu tăng, hãy giảm cường độ và nghỉ ngơi.

Đi bộ sau bữa ăn đúng cách

• Có thể đi bộ nhẹ nhàng khoảng 10–15 phút sau ăn nếu cảm thấy thoải mái. Thói quen này giúp tăng tổng thời gian vận động và có thể hỗ trợ nhu động ruột.

• Không cần đi bộ để “thức ăn lắng xuống dạ dày”. Tránh chạy nhanh hoặc tập nặng ngay sau một bữa ăn lớn nếu cơ thể bị đầy bụng, khó chịu.

Thận trọng khi nâng tạ

• Nâng vật quá nặng, nín thở hoặc gồng bụng mạnh có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng và khiến búi trĩ sa, đau hoặc chảy máu nặng hơn.

• Nếu vẫn tập sức mạnh, nên giảm mức tạ, thở ra khi dùng lực và dừng bài tập nếu vùng hậu môn đau tăng. Johns Hopkins cũng liệt kê hoạt động gây rặn như nâng nặng là yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh trĩ.

• Người vừa làm thủ thuật hoặc phẫu thuật trĩ cần hỏi bác sĩ về thời điểm tập luyện trở lại.

Kết hợp các thói quen chống táo bón

• Vận động nên đi cùng chế độ ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, đi vệ sinh khi có nhu cầu và tránh rặn.

• Tập thể dục là giải pháp hỗ trợ lâu dài để giảm đau trĩ tại nhà, không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất khi búi trĩ đang sưng đau cấp tính.

• Đi khám nếu đau dữ dội, xuất hiện khối sưng tím, chảy máu nhiều hoặc liên tục, chóng mặt hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 13: Dùng thuốc làm mềm phân đúng cách

Phân biệt hai nhóm sản phẩm

• Psyllium và methylcellulose là chất xơ tạo khối, không phải thuốc làm mềm phân theo nghĩa dược lý. Chúng hút nước, làm tăng thể tích và độ mềm của phân để việc đại tiện dễ hơn.

• Thuốc làm mềm phân như docusate giúp nước và chất béo thấm vào phân. Nhóm này thường được dùng ngắn hạn cho người cần tránh rặn, bao gồm một số người mắc bệnh trĩ.

• Cả hai nhóm đều có thể hỗ trợ giảm đau trĩ gián tiếp bằng cách hạn chế phân cứng và rặn khi đi ngoài, nhưng không làm búi trĩ co lại.

Ưu tiên chất xơ trước

• Trước tiên, nên tăng chất xơ từ rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Nếu khẩu phần chưa đáp ứng đủ, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể tư vấn bổ sung psyllium hay methylcellulose.

• Dùng đúng liều trên nhãn, bắt đầu từ lượng thấp và tăng từ từ để hạn chế đầy hơi, chướng bụng.

• Uống sản phẩm với đủ nước theo hướng dẫn. Dùng chất xơ tạo khối khi thiếu nước có thể khiến táo bón nặng hơn, thậm chí gây nghẹn hoặc tắc đường tiêu hóa.

Dùng thuốc làm mềm phân thận trọng

• Docusate thường cần khoảng 1–3 ngày mới phát huy tác dụng, không phải thuốc giúp đi ngoài ngay lập tức.

• Không tự tăng liều nếu chưa thấy hiệu quả trong ngày đầu. Dùng nhiều hơn không đồng nghĩa phân sẽ mềm nhanh hơn nhưng có thể gây đau quặn bụng hoặc tiêu chảy.

• Theo MedlinePlus, không nên tự dùng thuốc làm mềm phân như docusate quá một tuần nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Giới hạn này không tự động áp dụng cho mọi sản phẩm chất xơ.

Không dùng khi có dấu hiệu tắc ruột

• Không tự sử dụng nếu đang đau bụng dữ dội, bụng chướng, nôn, không thể trung tiện hoặc đại tiện, hay có thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài không rõ nguyên nhân.

• Không dùng cùng dầu khoáng hoặc phối hợp nhiều loại thuốc nhuận tràng nếu chưa hỏi bác sĩ, dược sĩ.

• Cần kiểm tra khoảng cách với các thuốc đang dùng vì chất xơ tạo khối có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu một số thuốc.

Thai kỳ không phải chống chỉ định tuyệt đối

• Không chính xác khi khuyên mọi người mang thai hoặc cho con bú phải tránh hoàn toàn thuốc làm mềm phân và chất xơ bổ sung.

• Psyllium, còn gọi là ispaghula husk, thường có thể được sử dụng trong thai kỳ và khi cho con bú. Tuy nhiên, người dùng vẫn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để chọn sản phẩm và liều phù hợp.

• Phụ nữ mang thai cần được đánh giá nếu táo bón kéo dài, đau bụng, chảy máu hậu môn hoặc đang dùng sắt và những thuốc khác có thể gây táo bón.

Đánh giá hiệu quả sau khi sử dụng

• Theo dõi độ mềm của phân, số lần đại tiện, mức độ phải rặn và các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy.

• Đây là biện pháp hỗ trợ giảm đau trĩ tại nhà, không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất. Đi khám nếu phân vẫn cứng sau một tuần, chảy máu nhiều hoặc liên tục, đau dữ dội, nôn, bụng chướng hay không thể đi ngoài.

Cách 14: Dùng thuốc đặt hậu môn đúng cách

Phân biệt đúng loại thuốc đặt

• Không phải mọi thuốc đặt hậu môn đều là thuốc nhuận tràng. Thuốc đặt glycerin hoặc bisacodyl được dùng cho táo bón, còn thuốc đặt trị trĩ chứa hoạt chất làm dịu, bảo vệ hoặc giảm kích ứng ở trĩ nội.

• Thuốc nhuận tràng giúp đại tiện dễ hơn, từ đó gián tiếp hỗ trợ giảm đau trĩ. Thuốc đặt trị trĩ chủ yếu giảm đau, ngứa hoặc sưng nhẹ tạm thời và không điều trị táo bón.

• Trước khi dùng, cần đọc tên thuốc, hoạt chất và công dụng trên bao bì. Không sử dụng một loại thuốc đặt để thay thế cho loại còn lại.

Chọn thuốc theo triệu chứng

• Nếu bị táo bón và phân cứng, hãy hỏi dược sĩ về thuốc đặt nhuận tràng phù hợp. Glycerin có thể tạo nhu cầu đại tiện trong khoảng 15 phút đến 1 giờ, nhưng thời gian tác dụng thay đổi theo hoạt chất và từng người.

• Nếu khó chịu do trĩ nội, chỉ dùng thuốc đặt được ghi rõ dành cho bệnh trĩ. Với trĩ ngoài, thuốc bôi ngoài thường tiếp xúc đúng vị trí hơn.

• Không tự dùng thuốc đặt khi đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn, bụng chướng, không thể trung tiện hoặc chảy máu trực tràng chưa rõ nguyên nhân.

Các bước đặt thuốc an toàn

1. Đi đại tiện trước nếu có thể, trừ khi đang dùng thuốc đặt nhuận tràng để kích thích đi ngoài.

2. Rửa tay, tháo vỏ thuốc và hạn chế cầm quá lâu vì thuốc có thể mềm hoặc tan.

3. Làm ẩm đầu nhọn bằng nước sạch hoặc dùng chất bôi trơn gốc nước nếu hướng dẫn của sản phẩm cho phép. Không dùng dầu khoáng tùy tiện.

4. Nằm nghiêng bên trái, duỗi chân trái và co đầu gối phải về phía ngực. Đoạn gốc hướng dẫn co chân trái khi nằm bên trái là chưa chính xác.

5. Đưa đầu nhọn của viên thuốc qua cơ vòng hậu môn một cách nhẹ nhàng, khoảng 2,5 cm ở người lớn. Không cần đẩy sâu bằng cả chiều dài ngón tay và không cố tiếp tục nếu đau hoặc gặp lực cản.

6. Khép hai chân và nằm yên vài phút để thuốc không trượt ra ngoài. Sau đó rửa tay kỹ bằng xà phòng.

Tuân thủ thời gian của từng sản phẩm

• Không thể khẳng định mọi thuốc đặt đều tác dụng trong 15–60 phút. Khoảng này thường liên quan đến một số thuốc nhuận tràng đặt trực tràng; thuốc trị trĩ có thời gian và mục tiêu sử dụng khác.

• Làm theo hướng dẫn về liều, tần suất và thời gian sử dụng trên bao bì. Không đặt thêm liều chỉ vì chưa thấy hiệu quả ngay.

• Nếu là thuốc đặt trị trĩ không kê đơn, không nên dùng kéo dài quá khoảng một tuần nếu chưa được bác sĩ đánh giá.

Thai kỳ không phải chống chỉ định tuyệt đối

• Không chính xác khi khuyên tất cả phụ nữ mang thai hoặc cho con bú tránh mọi loại thuốc đặt hậu môn.

• Mức độ an toàn phụ thuộc vào hoạt chất, liều dùng và tình trạng thai kỳ. Người mang thai hoặc cho con bú nên hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng để chọn đúng sản phẩm.

Tránh những sai sót thường gặp

• Thuốc đặt trực tràng chỉ dùng qua hậu môn, tuyệt đối không nuốt.

• Không dùng viên thuốc đã chảy, biến dạng, hết hạn hoặc có bao bì hư hỏng.

• Dừng sử dụng nếu đau rát tăng, phát ban, chảy máu hoặc kích ứng kéo dài. Thuốc đặt chỉ hỗ trợ giảm đau trĩ tại nhà, không phải cách chữa đau trĩ nhanh nhất.

• Đi khám ngay nếu đau hậu môn dữ dội kèm chảy máu, sốt hoặc đau bụng; đồng thời cần khám nếu táo bón hay triệu chứng trĩ không cải thiện sau khoảng một tuần.

Cách 15: Đau hậu môn: Khi nào cần đi khám

Không tự mặc định mọi cơn đau là trĩ

• Đau, ngứa, sưng hoặc chảy máu hậu môn có thể do bệnh trĩ, nhưng cũng có thể liên quan đến nứt kẽ hậu môn, áp-xe, rò hậu môn, táo bón, viêm da, bệnh viêm ruột hoặc tổn thương khác.

• Chảy máu trực tràng không nên tự động quy cho trĩ, nhất là khi triệu chứng xuất hiện lần đầu, tái diễn hoặc đi kèm thay đổi thói quen đại tiện.

Có thể theo dõi triệu chứng nhẹ

• Nếu chỉ hơi đau, ngứa hoặc khó chịu và không có dấu hiệu nguy hiểm, người bệnh có thể thử giảm đau trĩ tại nhà bằng cách giữ phân mềm, tránh rặn, ngâm nước ấm và vệ sinh nhẹ nhàng.

• Đặt lịch khám nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần, ngày càng nặng, thường xuyên tái phát hoặc xuất hiện thay đổi bất thường quanh hậu môn.

Đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường

• Đau hậu môn nhiều hoặc tăng nhanh.

• Chảy máu tái diễn, máu trộn trong phân hoặc không chắc nguyên nhân là bệnh trĩ.

• Có khối sưng đau, tiết dịch, chảy mủ hoặc vùng hậu môn nóng đỏ.

• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, phân nhỏ bất thường, sụt cân, mệt mỏi hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân.

Cần cấp cứu trong trường hợp nghiêm trọng

• Chảy máu không ngừng, mất nhiều máu hoặc xuất hiện cục máu đông lớn.

• Đau dữ dội kèm sốt, rét run, đau bụng, tiêu chảy hoặc cảm giác rất mệt.

• Chóng mặt, choáng, ngất, tim đập nhanh hoặc da tái sau khi chảy máu.

• Phân đen như hắc ín có thể gợi ý chảy máu ở vị trí cao hơn trong đường tiêu hóa và cần được đánh giá khẩn cấp.

Bác sĩ chẩn đoán như thế nào

• Bác sĩ sẽ hỏi thời điểm bắt đầu, mức độ đau, tình trạng chảy máu, táo bón, thói quen đại tiện và những thuốc đang sử dụng.

• Trĩ ngoại thường có thể được nhận biết qua việc quan sát vùng quanh hậu môn. Để đánh giá trĩ nội, bác sĩ có thể thăm trực tràng bằng ngón tay đeo găng và dùng ống soi hậu môn.

• Tùy tuổi, triệu chứng và nguy cơ ung thư đại trực tràng, người bệnh có thể cần soi đại tràng hoặc các kiểm tra khác.

Nhận biết trĩ ngoại huyết khối

• Trĩ ngoại huyết khối xảy ra khi hình thành cục máu đông trong búi trĩ ngoài, thường gây đau dữ dội đột ngột và xuất hiện khối sưng căng màu xanh tím gần hậu môn.

• Một số trường hợp có thể được bác sĩ loại bỏ cục máu đông để giảm đau; thủ thuật thường đạt hiệu quả tốt nhất khi thực hiện trong khoảng 72 giờ đầu kể từ lúc hình thành huyết khối.

• Không tự chọc, cắt, nặn hoặc làm vỡ búi trĩ tại nhà vì có nguy cơ chảy máu và nhiễm trùng.

Chuẩn bị thông tin trước khi đi khám

• Ghi lại thời gian khởi phát, mức độ đau, lượng và màu máu, tình trạng phân cùng các biện pháp đã thử.

• Mang theo danh sách thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông, aspirin, thuốc chống viêm và sản phẩm nhuận tràng.

• Khám đúng lúc có thể xác định nguyên nhân và lựa chọn cách giảm đau trĩ phù hợp. Đây mới là hướng tiếp cận gần nhất với mong muốn chữa đau trĩ nhanh nhất, thay vì tiếp tục che lấp một triệu chứng chưa được chẩn đoán.

Cách 16: Chảy máu hậu môn cần đi khám

Không mặc định chảy máu là do trĩ

• Máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc trong bồn cầu có thể xuất hiện khi bị trĩ, nhưng cũng có thể liên quan đến nứt hậu môn, viêm ruột, polyp hoặc ung thư đại trực tràng.

• Vì vậy, các biện pháp giảm đau trĩ tại nhà chỉ giúp kiểm soát triệu chứng, không thay thế việc xác định nguyên nhân chảy máu.

• Bác sĩ có thể kiểm tra vùng hậu môn, thăm trực tràng hoặc nội soi khi cần thiết để chẩn đoán chính xác.

Sắp xếp đi khám sớm

• Đi khám nếu đây là lần đầu chảy máu, máu tái diễn, lượng máu tăng hoặc triệu chứng không cải thiện sau khoảng 7 ngày chăm sóc tại nhà.

• Cần được kiểm tra sớm hơn nếu chảy máu kèm thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng.

• Không nên dùng tuổi 40 làm mốc duy nhất: chảy máu bất thường cần được đánh giá ở mọi độ tuổi.

Nhận biết dấu hiệu cấp cứu

• Đến cơ sở cấp cứu nếu máu chảy liên tục, lượng nhiều, có cục máu đông hoặc nước trong bồn cầu chuyển đỏ.

• Gọi cấp cứu nếu chảy máu kèm chóng mặt, ngất, khó thở, tim đập nhanh, da tái hoặc yếu lả.

• Phân đen như hắc ín, dính và có mùi rất khó chịu có thể báo hiệu xuất huyết tiêu hóa; cần được đánh giá khẩn cấp. Cụm từ “giống bã cà phê” thường dùng để mô tả chất nôn, không phải phân.

Xử lý an toàn trong lúc chờ khám

• Ghi lại màu máu, lượng máu, số lần xuất hiện và các triệu chứng đi kèm để cung cấp cho bác sĩ.

• Tránh rặn khi đại tiện, uống đủ nước và tăng chất xơ từ từ để làm mềm phân.

• Không tự ý ngừng thuốc chống đông hoặc thuốc kê đơn. Hãy báo ngay cho bác sĩ nếu đang sử dụng các thuốc này.

• Mục tiêu chữa đau trĩ nhanh nhất không nên khiến người bệnh bỏ qua dấu hiệu nguy hiểm; muốn giảm đau trĩ an toàn, trước hết cần xác định đúng nguyên nhân chảy máu.

Cách 17: Trĩ không đỡ sau 7 ngày cần khám

Đi khám nếu điều trị tại nhà không hiệu quả

• Đặt lịch khám nếu đã áp dụng các cách giảm đau trĩ tại nhà trong 7 ngày nhưng tình trạng không cải thiện, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ.

• Không nên kéo dài việc tự dùng thuốc vì đau, ngứa và chảy máu hậu môn còn có thể bắt nguồn từ nứt hậu môn, áp-xe hoặc bệnh lý đường ruột khác.

• Mốc 7 ngày chỉ mang tính định hướng; người bệnh nên khám sớm hơn nếu triệu chứng ngày càng nặng.

Bác sĩ sẽ kiểm tra nguyên nhân

• Bác sĩ thường hỏi về triệu chứng, quan sát vùng hậu môn và có thể thăm trực tràng hoặc soi hậu môn.

• Kết quả kiểm tra giúp xác định loại trĩ, mức độ sa búi trĩ, cục máu đông và loại trừ nguyên nhân nghiêm trọng hơn.

• Tùy tình trạng, phương án chữa đau trĩ nhanh nhất và phù hợp có thể là thuốc, điều chỉnh đại tiện hoặc thủ thuật như thắt vòng cao su, tiêm xơ và quang đông.

Đi khám ngay khi sốt hoặc chảy mủ

• Búi trĩ thông thường không gây sốt cao hoặc tiết mủ. Hai dấu hiệu này có thể là “lá cờ đỏ” của nhiễm trùng hay áp-xe quanh hậu môn.

• Cần được khám ngay nếu sốt, rét run, mủ có mùi hôi, vùng hậu môn sưng nóng đỏ hoặc đau tăng nhanh.

• Đến cơ sở cấp cứu nếu kèm choáng, lơ mơ, tim đập nhanh, khó thở hoặc chảy máu nhiều và liên tục.

Tiếp tục chăm sóc đúng cách khi chờ khám

• Uống đủ nước, tăng chất xơ từ từ và tránh rặn hoặc ngồi quá lâu trên bồn cầu.

• Ngâm vùng hậu môn trong nước ấm có thể hỗ trợ giảm đau trĩ, nhưng không bôi thuốc hoặc tự chọc, nặn vùng đang sưng và chảy mủ.

• Mang theo danh sách thuốc đang sử dụng và ghi lại thời điểm xuất hiện đau, chảy máu, sốt hoặc dịch tiết để bác sĩ đánh giá thuận lợi hơn.

Cách 18: Chỉ mổ trĩ khi thật sự cần thiết

Ưu tiên điều trị ít xâm lấn

• Phẫu thuật không phải bước tiếp theo tự động khi các cách giảm đau trĩ tại nhà chưa hiệu quả.

• Bác sĩ sẽ xác định trĩ nội hay trĩ ngoại, mức độ sa búi trĩ, tình trạng chảy máu và ảnh hưởng đến sinh hoạt trước khi chọn phương pháp.

• Nhiều trường hợp có thể điều trị bằng thủ thuật ngoại trú, không cần cắt mô và thường được về trong ngày.

Các thủ thuật không cần cắt búi trĩ

• Thắt vòng cao su: ngăn máu nuôi búi trĩ nội để mô teo và tự rụng.

• Tiêm xơ: đưa dung dịch chuyên dụng vào búi trĩ nhằm làm co mô.

• Quang đông hồng ngoại hoặc đốt điện: tạo mô sẹo để giảm lượng máu đến búi trĩ.

• Những phương pháp này chủ yếu phù hợp với một số trường hợp trĩ nội; không phải ai cũng có thể áp dụng.

Khi nào có thể cần phẫu thuật?

• Bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật khi búi trĩ lớn, sa nhiều, tái phát, chảy máu dai dẳng hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn và thủ thuật ngoại trú.

• Các lựa chọn gồm cắt búi trĩ, khâu treo hoặc những kỹ thuật khác tùy loại bệnh.

• Phẫu thuật cắt trĩ thường hiệu quả với bệnh nặng nhưng có thể gây đau sau mổ và cần thời gian hồi phục lâu hơn.

Không mặc định laser là tốt nhất

• Laser là một công cụ điều trị, không phải chiếc “đũa thần” chữa đau trĩ nhanh nhất cho mọi bệnh nhân.

• Hiệu quả, nguy cơ tái phát, mức độ đau và chi phí phụ thuộc vào loại trĩ, kỹ thuật thực hiện cũng như kinh nghiệm của cơ sở điều trị.

• Người bệnh nên hỏi rõ tên thủ thuật, lợi ích, rủi ro, thời gian hồi phục và khả năng tái phát trước khi quyết định.

Duy trì chăm sóc sau điều trị

• Dù thực hiện thủ thuật hay phẫu thuật, người bệnh vẫn cần uống đủ nước, tăng chất xơ, tránh rặn và không ngồi lâu trên bồn cầu.

• Những thói quen này giúp giảm đau trĩ, hỗ trợ lành thương và hạn chế bệnh quay lại.

• Đi khám ngay nếu đau tăng dữ dội, sốt, chảy máu nhiều, bí tiểu hoặc có dịch mủ sau can thiệp.

Đi vệ sinh đúng cách khi bị trĩ

Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu

• Nhịn đại tiện khiến phân lưu lại lâu hơn, trở nên khô và khó đẩy ra ngoài.

• Khi có cảm giác buồn đi, hãy vào nhà vệ sinh sớm nhưng không cố rặn. Rặn mạnh làm tăng áp lực lên vùng hậu môn và khiến búi trĩ đau, sưng hoặc chảy máu nhiều hơn.

Không ngồi quá lâu trên bồn cầu

• Chỉ nên ngồi khoảng 5–10 phút mỗi lần. Nếu chưa đại tiện được, hãy đứng dậy, vận động nhẹ và thử lại khi có nhu cầu rõ ràng.

• Tránh mang điện thoại hoặc đọc sách trong nhà vệ sinh vì rất dễ biến vài phút thành một “cuộc họp kéo dài” với búi trĩ.

• Rút ngắn thời gian ngồi và tránh rặn là những cách giảm đau trĩ tại nhà đơn giản nhưng thiết thực.

Có thể kê chân để đại tiện dễ hơn

1. Đặt hai bàn chân lên một chiếc ghế thấp, chắc chắn và không trơn trượt.

2. Giữ đầu gối cao hơn hông một chút, thân người hơi nghiêng về phía trước.

3. Thả lỏng bụng, hít thở đều và không nín thở để rặn.

• Tư thế này có thể giúp đường thoát phân thuận lợi hơn ở một số người, nhưng không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn cơn đau.

• Nếu đau dữ dội hoặc không thể đi tiêu, không nên tiếp tục cố sức.

Không bôi giấm hoặc tinh dầu tràm trà

• Giấm táo và tinh dầu tràm trà chưa có đủ bằng chứng đáng tin cậy về hiệu quả chữa đau trĩ nhanh nhất.

• Các chất này có thể làm bỏng rát, kích ứng hoặc tổn thương vùng da hậu môn vốn đang nhạy cảm.

• Không bôi tinh dầu nguyên chất, giấm hay hỗn hợp truyền miệng lên búi trĩ.

Đi khám nếu trĩ kéo dài hoặc tái phát

• Đặt lịch khám nếu đã chăm sóc tại nhà khoảng 7 ngày nhưng không cải thiện, bệnh thường xuyên quay lại hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt.

• Cần khám sớm hơn nếu đau tăng nhanh, xuất hiện khối sưng cứng, chảy máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện.

• Bác sĩ sẽ xác định đúng nguyên nhân trước khi lựa chọn thuốc, thủ thuật hoặc phương pháp giảm đau trĩ phù hợp.

Xử trí khẩn cấp khi sốt hoặc chảy mủ

• Sốt cao, rét run và dịch mủ không phải biểu hiện điển hình của trĩ; đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc áp-xe quanh hậu môn.

• Hãy đi khám khẩn cấp nếu hậu môn sưng nóng, đau dữ dội, chảy mủ hoặc sốt.

• Gọi cấp cứu nếu người bệnh lơ mơ, ngất, khó thở, tim đập nhanh, rét run dữ dội hoặc cảm thấy rất yếu.

Nguồn tham khảo

1. Hawkins, A. T., Davis, B. R., Bhama, A. R., Fang, S. H., Dawes, A. J., Feingold, D. L., Lightner, A. L., & Paquette, I. M. (2024). The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum, 67(5), 614–623. DOI: 10.1097/DCR.0000000000003276.
2. Alonso-Coello, P., Guyatt, G., Heels-Ansdell, D., Johanson, J. F., Lopez-Yarto, M., Mills, E., & Zhou, Q. (2005). Laxatives for the treatment of hemorrhoids. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2005(4), CD004649. DOI: 10.1002/14651858.CD004649.pub2.
3. Sikirov, D. (2003). Comparison of straining during defecation in three positions: Results and implications for human health. Digestive Diseases and Sciences, 48(7), 1201–1205. DOI: 10.1023/A:1024180319005.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Treatment of hemorrhoids. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
5. American Society of Colon and Rectal Surgeons. (2021). Hemorrhoids: Expanded version. ASCRS Patient Education Committee.
6. Mayo Clinic. (2024). Hemorrhoids: Diagnosis and treatment. Mayo Foundation for Medical Education and Research.
7. Cleveland Clinic. (2025). Hemorrhoids: Symptoms, causes and treatment. Cleveland Clinic Health Library.
8. National Health Service. (2023). Piles (haemorrhoids). NHS Health A to Z.
9. MedlinePlus. (2023). Hemorrhoids. U.S. National Library of Medicine.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Mia Taylor.