Hay bị buồn nôn về đêm là bệnh gì? 4 cách trị buồn nôn về đêm hiệu quả

Buồn nôn về đêm không chỉ khiến bạn khó chịu mà còn có thể làm gián đoạn giấc ngủ, đặc biệt khi cảm giác nôn nao xuất hiện ngay lúc nằm xuống. Tình trạng hay bị buồn nôn về đêm có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như ăn uống không phù hợp, trào ngược dạ dày, nhiễm trùng tiêu hóa, căng thẳng, mang thai hoặc tác dụng phụ của một số phương pháp điều trị. Theo chuyên gia, thay vì chỉ cố chịu đựng cảm giác khó chịu, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng biện pháp phù hợp. Bài viết dưới đây, Tiptory hướng dẫn cách trị buồn nôn về đêm, từ điều chỉnh tư thế ngủ, ăn uống đến nhận biết những dấu hiệu cần được bác sĩ kiểm tra.

Cách 1: Mẹo giảm buồn nôn về đêm nhanh nhất tại nhà

Mẹo 1: Bấm huyệt P6 hỗ trợ giảm buồn nôn

Thử bấm huyệt P6 ở cổ tay. Huyệt Nội quan (Pericardium 6 – P6/PC6) là vị trí thường được nghiên cứu trong hỗ trợ kiểm soát buồn nôn. Tổng quan Cochrane cho thấy kích thích P6 có thể làm giảm buồn nôn và nôn trong một số bối cảnh, đặc biệt là sau phẫu thuật, nhưng chất lượng bằng chứng còn hạn chế và hiệu quả có thể khác nhau giữa từng nguyên nhân gây buồn nôn. Vì vậy, người hay bị buồn nôn về đêm có thể xem đây là biện pháp hỗ trợ, không nên coi là phương pháp điều trị thay thế thuốc hoặc xử lý nguyên nhân.

Xác định đúng vị trí huyệt P6.

1. Ngửa bàn tay sao cho lòng bàn tay hướng lên trên.

2. Đặt ba ngón tay của bàn tay còn lại ngang ngay dưới nếp gấp cổ tay.

3. Huyệt P6 nằm ở mặt trong cẳng tay, khoảng vị trí dưới ba ngón tay và giữa hai gân nổi ở trung tâm cổ tay.

4. Có thể thực hiện tương tự ở cổ tay bên còn lại.

Ấn huyệt nhẹ nhàng để hỗ trợ giảm buồn nôn.

• Dùng ngón cái ấn vào vị trí P6 với lực vừa phải, đủ để cảm nhận áp lực nhưng không gây đau.

• Có thể kết hợp day nhẹ tại chỗ trong thời gian ngắn rồi thực hiện ở cổ tay còn lại.

• Nếu cảm thấy dễ chịu, có thể lặp lại khi buồn nôn về đêm xuất hiện hoặc trước khi đi ngủ.

• Dừng lại nếu việc ấn gây đau, tê, kích ứng hoặc khiến cảm giác khó chịu tăng lên.

Không nên kỳ vọng bấm huyệt sẽ chữa mọi trường hợp buồn nôn. Một số nghiên cứu ghi nhận P6 giúp giảm triệu chứng, trong khi những thử nghiệm khác không tìm thấy khác biệt đáng kể so với phương pháp giả dược. Bằng chứng về bấm huyệt P6 trong buồn nôn thai kỳ cũng được đánh giá ở mức thấp hoặc không đồng nhất. Do đó, khi tìm cách trị buồn nôn về đêm, cần chú ý đến nguyên nhân như trào ngược, rối loạn tiêu hóa, thai kỳ, thuốc đang sử dụng hoặc các vấn đề sức khỏe khác thay vì chỉ dựa vào bấm huyệt.

Mẹo 2: Dùng vòng bấm huyệt P6 giảm buồn nôn

Có thể thử vòng bấm huyệt P6 để hỗ trợ giảm buồn nôn. Loại vòng này đeo quanh cổ tay và thường có một nút nhỏ tạo áp lực liên tục lên huyệt Nội quan (P6/PC6). Một số thử nghiệm cho thấy kích thích P6 có thể giúp giảm mức độ buồn nôn do say tàu xe, nhưng kết quả nghiên cứu chưa hoàn toàn đồng nhất. Vì vậy, với người hay bị buồn nôn về đêm, vòng bấm huyệt chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ, không phải phương pháp điều trị nguyên nhân.

Đeo vòng đúng vị trí để tạo áp lực lên P6.

1. Ngửa lòng bàn tay và xác định huyệt P6 ở mặt trong cẳng tay, cách nếp gấp cổ tay khoảng ba bề ngang ngón tay.

2. Đeo vòng sao cho nút nhô của vòng nằm trực tiếp trên vị trí P6, thường ở khoảng giữa hai gân tại mặt trong cổ tay.

3. Điều chỉnh vòng vừa vặn để nút tạo áp lực ổn định nhưng không gây đau hoặc siết cổ tay quá chặt.

4. Nếu sản phẩm hướng dẫn sử dụng ở cả hai cổ tay, nên đeo đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Theo dõi mức độ cải thiện sau khi sử dụng. Một nghiên cứu nhỏ trên 25 người dễ bị say tàu xe ghi nhận vòng bấm huyệt có liên quan đến giảm triệu chứng say chuyển động. Tuy nhiên, các nghiên cứu khác cho thấy tác dụng của kích thích P6 có thể gần với giả dược hoặc không tạo ra khác biệt có ý nghĩa trong một số tình huống.

Không phụ thuộc vào vòng bấm huyệt khi buồn nôn kéo dài. Nếu buồn nôn về đêm thường xuyên tái phát, điều quan trọng hơn là tìm nguyên nhân thay vì chỉ kiểm soát cảm giác khó chịu. Cách trị buồn nôn về đêm sẽ khác nhau tùy nguyên nhân, chẳng hạn vấn đề tiêu hóa, thai kỳ, tác dụng của thuốc hoặc một tình trạng sức khỏe khác. Vòng bấm huyệt P6 có thể được sử dụng như một biện pháp không dùng thuốc bổ trợ, nhưng không nên thay thế phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.

Mẹo 3: Thử hương bạc hà để giảm buồn nôn

Có thể thử hít hương bạc hà khi cảm thấy buồn nôn.

• Một số nghiên cứu cho thấy liệu pháp hương thơm, đặc biệt là tinh dầu bạc hà, có khả năng hỗ trợ giảm mức độ buồn nôn trong một số tình huống như sau phẫu thuật, hóa trị hoặc thai kỳ. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc nguyên nhân và chất lượng bằng chứng chưa đồng đều.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, có thể thử ngửi mùi bạc hà nhẹ trong thời gian ngắn và theo dõi xem triệu chứng có dễ chịu hơn hay không.

• Đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không nên xem liệu pháp hương thơm là cách trị buồn nôn về đêm thay thế cho việc xác định và điều trị nguyên nhân.

Ưu tiên hít hương thay vì thoa tinh dầu nguyên chất lên da.

• Bằng chứng nghiên cứu về giảm buồn nôn chủ yếu tập trung vào phương pháp hít tinh dầu, thay vì thoa trực tiếp lên cổ tay hoặc da.

• Không nên tự ý thoa tinh dầu nguyên chất trực tiếp lên da vì liệu pháp hương thơm vẫn có thể gây tác dụng không mong muốn, trong đó viêm da là phản ứng được ghi nhận khá phổ biến trong các báo cáo ca.

• Nếu mùi bạc hà, oải hương hoặc các loại tinh dầu khác khiến bạn đau đầu, khó chịu, kích ứng hoặc cảm thấy buồn nôn về đêm nặng hơn, hãy ngừng sử dụng.

Không nên kỳ vọng tinh dầu oải hương và bạc hà có tác dụng giống nhau.

• Bằng chứng hiện có về bạc hà hỗ trợ giảm buồn nôn rõ ràng hơn trong một số nhóm bệnh nhân, trong khi dữ liệu dành riêng cho oải hương còn hạn chế hơn.

• Một phân tích tổng hợp về buồn nôn sau phẫu thuật ghi nhận bạc hà và oải hương có tiềm năng hỗ trợ, nhưng mức độ chắc chắn của bằng chứng được đánh giá thấp.

• Vì vậy, khi tìm cách giảm buồn nôn vào ban đêm, liệu pháp hương thơm nên được xem như lựa chọn bổ trợ. Nếu triệu chứng thường xuyên tái diễn, cần tìm nguyên nhân nền thay vì chỉ dùng mùi hương để che lấp cảm giác buồn nôn.

Mẹo 4: Tránh mùi mạnh khi buồn nôn về đêm

Hạn chế tiếp xúc với những mùi dễ kích thích buồn nôn.

• Mùi thức ăn đang nấu, khói thuốc, nước hoa, chất tẩy rửa hoặc mùi ôi thiu có thể làm cảm giác buồn nôn trở nên rõ rệt hơn ở một số người. Hướng dẫn của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) cũng khuyến nghị tránh mùi thức ăn mạnh và không gian có nước hoa hoặc nến thơm khi đang buồn nôn.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, hãy chú ý xem triệu chứng có thường xuất hiện sau khi nấu ăn, sử dụng nước hoa, tiếp xúc với khói hoặc ở trong phòng bí hay không.

• Có thể ghi lại thời điểm buồn nôn vào ban đêm và những mùi đã tiếp xúc trước đó để xác định yếu tố kích hoạt của riêng bạn.

Giữ phòng ngủ và khu vực ăn uống thông thoáng.

• Mở cửa sổ hoặc sử dụng quạt thông gió khi nấu ăn để giảm lượng mùi thức ăn tích tụ trong nhà. NCI khuyến nghị ăn trong không gian thông thoáng, tránh phòng quá nóng, bí hoặc còn nhiều mùi nấu nướng.

• Nếu mùi thức ăn nóng khiến bạn khó chịu, có thể chọn món nguội hoặc ở nhiệt độ phòng vì chúng thường tỏa ít mùi hơn.

• Tránh sử dụng nước hoa, xịt phòng hoặc nến thơm gần giờ ngủ nếu nhận thấy những mùi này làm buồn nôn về đêm nặng hơn.

Loại bỏ nguồn gây mùi thay vì cố át bằng hương thơm khác.

• Đổ rác, xử lý thực phẩm hỏng và vệ sinh khu vực bếp để hạn chế mùi khó chịu kéo dài.

• Không nên dùng thêm nước hoa hoặc sản phẩm tạo mùi mạnh để che mùi vì chính những hương này cũng có thể trở thành tác nhân kích thích buồn nôn.

• Tránh mùi mạnh là biện pháp hỗ trợ đơn giản trong quá trình trị buồn nôn về đêm, nhưng không giải quyết nguyên nhân nền. Nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài, cần xem xét các nguyên nhân như vấn đề tiêu hóa, thuốc đang sử dụng, thai kỳ hoặc tình trạng sức khỏe khác.

Cách 2: Buồn nôn nên ăn gì để dễ chịu?

Mẹo 1: Ăn món nhẹ khi buồn nôn về đêm

Ưu tiên thức ăn mềm, nhạt và dễ tiêu khi buồn nôn.

• Khi buồn nôn về đêm, bạn có thể thử một lượng nhỏ thực phẩm dễ dung nạp như chuối, cơm trắng, bánh mì nướng, bánh quy nhạt, khoai tây hoặc súp trong. MedlinePlus cũng khuyến nghị lựa chọn thức ăn nhạt và chia thành nhiều bữa nhỏ khi bị buồn nôn hoặc nôn.

• Chuối, cơm, sốt táo và bánh mì nướng thường được gọi là chế độ BRAT. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định riêng bốn thực phẩm này có thể ngăn buồn nôn; ưu điểm chính là chúng tương đối đơn giản và thường dễ dung nạp khi đường tiêu hóa đang khó chịu.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, nên ăn chậm, khẩu phần nhỏ và theo dõi thực phẩm nào khiến triệu chứng dễ chịu hoặc nặng hơn.

Không cần áp dụng chế độ BRAT quá nghiêm ngặt.

• BRAT không còn được xem là một chế độ ăn đầy đủ để duy trì lâu dài vì thiếu protein, chất béo, chất xơ cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu.

• Thay vì chỉ ăn chuối, cơm, sốt táo và bánh mì, có thể bổ sung dần những món dễ tiêu khác như cháo, yến mạch, khoai tây, trứng, thịt gà bỏ da hoặc rau củ nấu chín nếu cơ thể dung nạp tốt.

• Khi cảm giác buồn nôn giảm, hãy từng bước trở lại chế độ ăn cân bằng thay vì duy trì BRAT trong nhiều ngày.

Ăn đúng thời điểm nếu thường buồn nôn trước khi ngủ.

• Chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ thay vì ăn một bữa lớn có thể giúp dạ dày dễ chịu hơn.

• Nếu buồn nôn về đêm đi kèm ợ nóng hoặc trào ngược, tránh nằm ngay sau khi ăn; hướng dẫn về chế độ ăn nhạt của MedlinePlus khuyến nghị không ăn trong vòng khoảng 2 giờ trước khi đi ngủ.

• Hạn chế món nhiều dầu mỡ, cay hoặc những thực phẩm mà bạn nhận thấy thường làm triệu chứng nặng hơn.

Ưu tiên bù nước nếu đang nôn.

• Nếu nôn khiến bạn chưa thể giữ thức ăn trong dạ dày, không nên cố ăn BRAT ngay. Hãy bắt đầu bằng từng ngụm nhỏ chất lỏng và tăng dần khi cơ thể dung nạp được.

• Sau khi giữ được chất lỏng và cảm giác buồn nôn giảm, có thể bắt đầu với một lượng nhỏ thức ăn nhạt rồi từng bước quay lại chế độ ăn bình thường.

• Đây chỉ là biện pháp hỗ trợ trị buồn nôn về đêm. Nếu tình trạng thường xuyên tái diễn, cần tìm nguyên nhân thay vì kéo dài một chế độ ăn hạn chế dinh dưỡng.

Mẹo 2: Chọn món nhạt khi buồn nôn

Thử một ít thức ăn nhạt, dễ tiêu khi cảm thấy buồn nôn.

• Nếu chế độ BRAT gồm chuối, cơm, sốt táo và bánh mì nướng quá hạn chế, bạn không nhất thiết phải chỉ ăn những thực phẩm này. Có thể mở rộng sang các món mềm, ít gia vị và tương đối dễ tiêu như cháo, cơm, khoai tây, mì, bánh quy nhạt hoặc bánh mì.

• Khi buồn nôn về đêm, cảm giác chán ăn khá thường gặp. Thay vì cố ăn một bữa lớn, hãy thử vài miếng bánh quy nhạt hoặc bánh mì và ăn chậm để xem cơ thể có dung nạp được hay không.

• MedlinePlus khuyến nghị người bị buồn nôn nên chọn thực phẩm nhạt, ăn nhiều bữa nhỏ và tránh những món có mùi mạnh.

Hạn chế thức ăn cay, nhiều dầu mỡ và quá đậm vị.

• Đồ cay, chiên rán hoặc nhiều chất béo có thể khó dung nạp hơn khi đang buồn nôn. Vì vậy, nếu hay bị buồn nôn về đêm, nên ưu tiên cách chế biến đơn giản như luộc, hấp hoặc nấu mềm.

• Không có một món ăn duy nhất có thể “làm dịu dạ dày” cho tất cả mọi người. Điều thực tế hơn là lựa chọn thực phẩm bạn dung nạp tốt và tránh món đã từng khiến triệu chứng nặng hơn.

• Nếu một món nhạt vẫn khiến bạn khó chịu, không cần ép bản thân ăn thêm. Khi có nôn, việc duy trì đủ nước thường quan trọng hơn cố ăn một bữa đầy đủ.

Chia nhỏ khẩu phần thay vì để quá đói hoặc ăn quá no.

• Ăn từng lượng nhỏ trong ngày thường dễ chịu hơn so với ăn một bữa lớn khi đang buồn nôn.

• Ăn chậm, nhai kỹ và dừng lại khi cảm thấy buồn nôn tăng lên.

• Nếu triệu chứng liên quan đến trào ngược hoặc thường xuất hiện sau bữa tối, tránh ăn sát giờ đi ngủ và không nằm ngay sau khi ăn. Đây có thể là một phần hữu ích trong kế hoạch trị buồn nôn về đêm, nhưng cần điều chỉnh theo nguyên nhân cụ thể.

Trở lại chế độ ăn đa dạng khi triệu chứng giảm.

• Thức ăn nhạt chỉ phù hợp như giải pháp ngắn hạn trong thời gian đường tiêu hóa nhạy cảm; không nên duy trì chế độ ăn quá hạn chế trong thời gian dài.

• Khi đã ăn uống tốt hơn, hãy bổ sung dần rau củ, trái cây, thực phẩm giàu protein, ngũ cốc và các nguồn chất béo phù hợp để đảm bảo dinh dưỡng.

• Nếu buồn nôn về đêm tái diễn thường xuyên, kéo dài hoặc kèm nôn nhiều, đau bụng đáng kể, mất nước, sụt cân hay các triệu chứng bất thường khác, cần được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ thay đổi thực đơn.

Mẹo 3: Ăn tối sớm để hạn chế buồn nôn

Tránh ăn sát giờ đi ngủ nếu thường buồn nôn vào ban đêm.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, nên sắp xếp bữa tối cách thời điểm nằm ngủ khoảng 2–3 giờ, đặc biệt khi bạn đồng thời có ợ nóng, ợ chua hoặc trào ngược. NIDDK cho biết ăn ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD xuất hiện vào ban đêm.

• Không cần chờ thức ăn được “tiêu hóa hoàn toàn” mới đi ngủ như nội dung gốc mô tả. Khuyến nghị thực tế hơn là tạo khoảng cách đủ lâu giữa bữa ăn và thời điểm nằm xuống.

Không nằm ngay sau khi ăn tối.

1. Sau bữa ăn, duy trì tư thế ngồi hoặc đứng thay vì lên giường nằm ngay.

2. Nếu có thói quen ăn khuya, hãy thử chuyển bữa tối sớm hơn và theo dõi xem tình trạng buồn nôn về đêm có cải thiện hay không.

3. Nếu cần ăn gần giờ ngủ, ưu tiên khẩu phần nhỏ thay vì một bữa lớn, đồng thời tránh những món mà bạn nhận thấy thường kích hoạt triệu chứng.

Đặc biệt lưu ý nếu buồn nôn đi kèm trào ngược.

• Khi nằm xuống, các triệu chứng trào ngược có thể trở nên đáng chú ý hơn. GERD không chỉ gây ợ nóng và trào ngược thức ăn hoặc dịch vị mà buồn nôn cũng có thể là một triệu chứng.

• Một số thực phẩm và đồ uống thường liên quan đến triệu chứng GERD gồm món nhiều chất béo, thức ăn cay, chocolate, cà phê và nguồn caffeine, đồ uống có cồn, bạc hà, thực phẩm có tính acid. Tuy nhiên, tác nhân kích hoạt khác nhau ở mỗi người nên không cần kiêng tất cả nếu chúng không gây triệu chứng cho bạn.

• Vì vậy, điều chỉnh thời điểm ăn tối có thể là một phần của cách trị buồn nôn về đêm, nhất là khi triệu chứng có liên quan đến trào ngược.

Theo dõi nếu buồn nôn vẫn tái diễn dù đã ăn sớm.

• Nếu thay đổi giờ ăn nhưng vẫn hay bị buồn nôn về đêm, không nên mặc định nguyên nhân chỉ do ăn muộn. Buồn nôn có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác nhau và cần được đánh giá dựa trên các triệu chứng đi kèm.

• Nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện cùng nôn dai dẳng, khó nuốt, đau khi nuốt, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

Mẹo 4: Chia nhỏ bữa ăn để giảm buồn nôn

Ăn nhiều bữa nhỏ thay vì dồn vào vài bữa lớn.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, có thể thử chia lượng thức ăn trong ngày thành nhiều bữa nhỏ. Cách này thường dễ dung nạp hơn so với ăn một bữa quá no, đặc biệt khi dạ dày đang nhạy cảm.

• Hướng dẫn của MedlinePlus khuyến nghị người bị buồn nôn nên ăn 6–8 bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa lớn. Tuy nhiên, đây là hướng dẫn kiểm soát triệu chứng, không có nghĩa mọi người đều phải ăn đúng 6–8 bữa.

• Có thể bắt đầu bằng cách giảm khẩu phần của ba bữa chính và bổ sung 1–2 bữa phụ nhỏ, sau đó điều chỉnh theo khả năng dung nạp của cơ thể.

Tránh để quá đói nhưng cũng không cố giữ dạ dày luôn đầy.

• Nội dung gốc cho rằng giữ dạ dày “gần như luôn đầy” có thể ngăn buồn nôn trở nên nghiêm trọng hơn, nhưng cách diễn đạt này chưa chính xác.

• Ở một số người, dạ dày trống có thể khiến cảm giác buồn nôn khó chịu hơn. Ngược lại, ăn quá nhiều cũng có thể làm đầy bụng, khó tiêu hoặc buồn nôn tăng lên.

• Vì vậy, mục tiêu hợp lý là ăn lượng nhỏ, đều đặn và vừa đủ, thay vì cố ăn liên tục hoặc để bụng quá no.

Sắp xếp bữa nhỏ hợp lý vào buổi tối.

1. Ăn chậm và dừng lại trước khi cảm thấy quá no.

2. Chọn những món dễ dung nạp như cơm, cháo, bánh mì, bánh quy nhạt, khoai tây hoặc các thực phẩm ít dầu mỡ tùy sở thích.

3. Nếu buồn nôn đi kèm ợ nóng hoặc trào ngược, tránh biến bữa phụ thành một bữa lớn ngay trước khi nằm. NIDDK khuyến nghị người có triệu chứng GERD ban đêm nên ăn trước khi nằm hoặc đi ngủ ít nhất khoảng 3 giờ.

4. Theo dõi thời điểm ăn và mức độ buồn nôn vào ban đêm để tìm ra lịch ăn phù hợp với cơ thể.

Xem chia nhỏ bữa ăn là biện pháp hỗ trợ, không phải cách chữa nguyên nhân.

• Ăn ít và thường xuyên hơn có thể hỗ trợ giảm buồn nôn về đêm, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân gây triệu chứng.

• Nếu buồn nôn về đêm thường xuyên tái phát dù đã điều chỉnh chế độ ăn, cần xem xét các nguyên nhân như trào ngược, bệnh lý tiêu hóa, thai kỳ hoặc tác dụng của thuốc.

• Nếu buồn nôn kèm nôn kéo dài, mất nước, đau bụng dữ dội, nôn ra máu, phân đen hoặc sụt cân không chủ ý, nên được nhân viên y tế đánh giá thay vì tiếp tục tự điều chỉnh chế độ ăn.

Mẹo 5: Hạn chế món nhiều dầu mỡ và cay

Giảm thực phẩm nhiều dầu mỡ khi đang buồn nôn.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, nên hạn chế món chiên rán, nhiều dầu mỡ hoặc quá béo, đặc biệt trong bữa tối. MedlinePlus khuyến nghị tránh thực phẩm nhiều dầu mỡ và chế biến sẵn khi đang buồn nôn hoặc nôn.

• Chất béo có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Vì vậy, một bữa ăn nhiều chất béo có thể khiến cảm giác đầy bụng kéo dài hơn ở một số người, điều không thuận lợi khi đang buồn nôn.

• Không cần loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi chế độ ăn. Mục tiêu là giảm những bữa quá nhiều dầu mỡ và lựa chọn khẩu phần phù hợp với khả năng dung nạp.

Hạn chế món cay nếu chúng làm triệu chứng nặng hơn.

• Thức ăn cay không phải nguyên nhân gây buồn nôn ở tất cả mọi người, nhưng có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu hơn. MedlinePlus xếp thức ăn cay vào nhóm nên tránh khi đang có triệu chứng buồn nôn.

• Nếu buồn nôn về đêm thường xuất hiện sau những bữa có nhiều ớt hoặc gia vị cay, hãy thử giảm chúng trong một thời gian và theo dõi sự thay đổi.

• Với người đồng thời bị trào ngược, thức ăn cay và thực phẩm nhiều chất béo cũng nằm trong nhóm thường liên quan đến triệu chứng GERD ở một số người.

Chọn món nhẹ và dễ dung nạp thay vì chỉ ăn rau quả tươi.

• Nội dung gốc khuyến nghị ưu tiên trái cây và rau củ tươi, nhưng điều này không phù hợp với tất cả trường hợp. Khi đang buồn nôn, rau sống, thực phẩm nhiều chất xơ hoặc một số loại trái cây có thể khó dung nạp đối với một số người.

• Thực tế hơn, hãy lựa chọn những món nhẹ mà cơ thể dung nạp tốt như cơm, cháo, bánh mì, khoai tây, mì, rau củ nấu chín hoặc nguồn protein ít béo.

• Ăn từng lượng nhỏ, chậm rãi và tránh ép bản thân ăn một bữa lớn khi đang cảm thấy nôn nao.

Theo dõi thực phẩm kích hoạt triệu chứng của riêng bạn.

1. Ghi lại món ăn và thời điểm ăn vào buổi chiều, tối.

2. Theo dõi thời điểm buồn nôn vào ban đêm xuất hiện và mức độ khó chịu.

3. Thử giảm từng thực phẩm nghi ngờ thay vì kiêng quá nhiều nhóm thức ăn cùng lúc.

4. Khi tìm được món không gây khó chịu, duy trì chế độ ăn đa dạng và cân bằng nhất có thể.

Không chỉ thay đổi thực đơn nếu buồn nôn kéo dài.

• Hạn chế đồ béo, chiên rán hoặc cay có thể hỗ trợ giảm buồn nôn về đêm, nhưng không phải cách điều trị mọi nguyên nhân.

• Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn mà vẫn hay bị buồn nôn về đêm, đặc biệt khi kèm nôn kéo dài, đau bụng, khó nuốt, sụt cân, mất nước, nôn ra máu hoặc phân đen, nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Cách 3: Hay bị buồn nôn nên uống nước gì?

Mẹo 1: Uống đủ nước khi buồn nôn

Bổ sung đủ chất lỏng để hạn chế mất nước.

• Khi buồn nôn về đêm, đặc biệt nếu kèm nôn, cơ thể có nguy cơ mất nước và điện giải. Dấu hiệu mất nước có thể bao gồm khát nhiều, khô miệng, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu.

• Vì vậy, duy trì đủ nước là một phần quan trọng trong việc chăm sóc khi buồn nôn. Tuy nhiên, uống nước chủ yếu giúp phòng và khắc phục mất nước, chứ không trực tiếp điều trị mọi nguyên nhân gây buồn nôn.

• Nhu cầu nước khác nhau tùy tuổi, giới tính, mức vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Không có một lượng nước uống cố định phù hợp với tất cả mọi người.

Uống từng ngụm nhỏ thay vì uống thật nhiều một lúc.

1. Nếu đang cảm thấy nôn nao, hãy bắt đầu bằng những ngụm nước nhỏ và uống thường xuyên.

2. Nếu cơ thể dung nạp tốt, tăng dần lượng chất lỏng thay vì cố uống một cốc lớn ngay lập tức.

3. Khi khó giữ nước trong dạ dày, MedlinePlus cũng khuyến nghị uống lượng nhỏ chất lỏng trong thường xuyên.

4. Nếu nôn hoặc tiêu chảy làm mất nhiều nước và điện giải, có thể cần dung dịch bù nước và điện giải phù hợp thay vì chỉ uống nước lọc.

Không cần cố uống thêm 473 ml nước vào ban đêm.

• Nội dung gốc khuyến nghị uống thêm 16 oz, tương đương khoảng 473 ml, so với lượng nước thường uống vào buổi tối. Tuy nhiên, không có khuyến nghị chung đáng tin cậy cho thấy mọi người bị buồn nôn về đêm đều cần uống thêm chính xác lượng này.

• Uống một lượng lớn ngay trước khi ngủ cũng không phải mục tiêu cần thiết. Cách thực tế hơn là phân bổ chất lỏng trong ngày và bổ sung theo mức độ khát, lượng nước bị mất và khả năng dung nạp.

• Đặc biệt, người mắc một số bệnh tim, thận hoặc gan có thể phải kiểm soát lượng chất lỏng theo hướng dẫn riêng, vì cơ thể cũng có thể gặp vấn đề khi tích tụ quá nhiều dịch.

Theo dõi dấu hiệu mất nước nếu buồn nôn kèm nôn.

• Chú ý các biểu hiện như khô miệng, khát nhiều, tiểu ít, nước tiểu vàng sẫm, chóng mặt hoặc choáng váng.

• Cần được đánh giá y tế nếu không thể giữ chất lỏng trong cơ thể, không đi tiểu trong khoảng 8 giờ, nôn từ 3 lần trở lên trong ngày hoặc nôn kéo dài.

• Với người hay bị buồn nôn về đêm, uống đủ nước chỉ là biện pháp hỗ trợ. Nếu triệu chứng liên tục tái phát, cách trị buồn nôn về đêm hiệu quả hơn là xác định nguyên nhân và xử lý vấn đề nền.

Mẹo 2: Thử trà gừng khi buồn nôn

Có thể thử trà gừng ấm để hỗ trợ giảm cảm giác buồn nôn.

• Gừng (Zingiber officinale) là một trong những thảo dược được nghiên cứu khá nhiều về tác dụng hỗ trợ kiểm soát buồn nôn và nôn. Tổng quan các phân tích gộp cho thấy gừng có tiềm năng cải thiện triệu chứng trong một số tình huống như buồn nôn khi mang thai, sau phẫu thuật và liên quan đến hóa trị, mặc dù chất lượng bằng chứng giữa các nghiên cứu còn khác nhau.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, có thể thử một lượng nhỏ trà gừng ấm và uống chậm từng ngụm để đánh giá khả năng dung nạp.

• Không cần pha trà quá đặc hoặc uống một lượng lớn ngay trước khi ngủ, nhất là khi bạn dễ đầy bụng hoặc trào ngược.

Không nên khẳng định trà bạc hà có tác dụng tương đương gừng.

• Bằng chứng về bạc hà hiện tập trung nhiều vào hương liệu tinh dầu bạc hà dạng hít trong các tình huống cụ thể, chẳng hạn buồn nôn sau phẫu thuật hoặc hóa trị, hơn là uống trà bạc hà để điều trị buồn nôn nói chung.

• Vì vậy, trà bạc hà có thể là thức uống dễ chịu đối với một số người nhưng chưa có đủ cơ sở để xem đây là phương pháp trị buồn nôn về đêm đã được chứng minh.

• Đặc biệt, nếu buồn nôn về đêm đi kèm ợ nóng hoặc trào ngược, nên thận trọng với bạc hà vì bạc hà có thể là yếu tố kích hoạt triệu chứng GERD ở một số người.

Có thể bổ sung gừng qua thực phẩm nếu không thích uống trà.

1. Thử một lượng nhỏ gừng tươi pha với nước ấm.

2. Có thể thêm gừng vào món ăn nếu hương vị không làm bạn khó chịu.

3. Tránh các sản phẩm gừng chứa quá nhiều đường nếu đang cố kiểm soát lượng đường trong chế độ ăn.

4. Kẹo gừng có thể thuận tiện nhưng hàm lượng gừng giữa các sản phẩm rất khác nhau, vì vậy không nên mặc định mọi loại kẹo gừng đều có tác dụng như chế phẩm gừng được nghiên cứu.

Xem gừng là biện pháp hỗ trợ, không phải thuốc chữa mọi nguyên nhân buồn nôn.

• Hiệu quả của gừng phụ thuộc vào nguyên nhân. Chẳng hạn, một tổng quan về buồn nôn và nôn do hóa trị không tìm thấy lợi ích rõ ràng đối với tất cả tiêu chí đánh giá, trong khi một phân tích gần đây cho thấy gừng dùng cùng thuốc chống nôn có thể cải thiện một số kết quả ở bệnh nhân hóa trị.

• Bằng chứng đối với buồn nôn khi mang thai khả quan hơn, nhưng chất lượng của nhiều tổng quan vẫn được đánh giá từ thấp đến rất thấp.

• Do đó, nếu hay bị buồn nôn về đêm kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, trà gừng chỉ nên là biện pháp hỗ trợ. Việc xác định nguyên nhân vẫn là yếu tố quan trọng để lựa chọn cách trị buồn nôn về đêm phù hợp.

Mẹo 3: Thận trọng với nước có ga

Không nên mặc định nước có ga sẽ giúp giảm buồn nôn.

• Một số người cảm thấy dễ chịu hơn khi uống một lượng nhỏ nước có ga, nhưng chưa có bằng chứng mạnh cho thấy khí carbon dioxide trong đồ uống có thể trị buồn nôn về đêm.

• Ngược lại, MedlinePlus khuyến nghị tránh đồ uống có ga khi đang buồn nôn hoặc nôn. Khí trong đồ uống có thể làm tăng đầy hơi, chướng bụng hoặc khó chịu ở một số người.

• Vì vậy, nếu hay bị buồn nôn về đêm, nước lọc hoặc những loại chất lỏng dễ dung nạp thường là lựa chọn đơn giản hơn.

Đặc biệt hạn chế nước có ga nếu kèm đầy bụng hoặc trào ngược.

• Đồ uống có ga có thể làm tăng lượng khí trong đường tiêu hóa, dẫn đến ợ hơi hoặc đầy bụng. Nếu những triệu chứng này thường đi kèm buồn nôn vào ban đêm, nước có ga có thể khiến bạn khó chịu hơn.

• Với người có trào ngược, nên theo dõi phản ứng của cơ thể và tránh những đồ uống thường xuyên kích hoạt triệu chứng của bản thân.

• Không nên uống một lượng lớn nước ngọt có ga ngay trước khi nằm ngủ.

Đừng nhầm ginger ale với gừng được sử dụng trong nghiên cứu.

• Ginger ale có tên gọi liên quan đến gừng nhưng lượng gừng thực tế khác nhau đáng kể giữa các sản phẩm. Vì vậy, không thể mặc định một lon ginger ale mang lại tác dụng tương tự các chế phẩm gừng đã được nghiên cứu về buồn nôn.

• Nhiều loại ginger ale và soda vị cam, chanh chứa lượng đường đáng kể. Do đó, không nên sử dụng thường xuyên chỉ với mục đích giảm buồn nôn về đêm.

• Nếu muốn thử tác dụng của gừng, trà gừng hoặc thực phẩm có lượng gừng xác định là lựa chọn hợp lý hơn để đánh giá khả năng dung nạp.

Nếu vẫn muốn thử, hãy uống một lượng nhỏ và theo dõi phản ứng.

1. Bắt đầu với vài ngụm thay vì uống cả lon hoặc một cốc lớn.

2. Uống chậm và dừng lại nếu xuất hiện đầy bụng, ợ hơi, ợ nóng hoặc buồn nôn tăng lên.

3. Có thể dùng cùng một lượng nhỏ thức ăn nhạt như bánh quy hoặc bánh mì nếu bạn cảm thấy dễ chịu hơn khi dạ dày không quá trống.

4. Không cần tiếp tục uống nếu không nhận thấy lợi ích.

Ưu tiên bù nước đúng cách nếu buồn nôn kèm nôn.

• Khi nôn làm mất nhiều chất lỏng, mục tiêu quan trọng hơn là bổ sung nước và điện giải phù hợp chứ không phải tìm kiếm tác dụng từ bọt khí.

• Nếu không thể giữ được chất lỏng, nôn nhiều hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước như khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hay chóng mặt, cần được đánh giá y tế.

• Với tình trạng hay bị buồn nôn về đêm kéo dài, nước có ga chỉ là lựa chọn đồ uống và không giải quyết nguyên nhân nền gây triệu chứng.

Cách 4: Buồn nôn về đêm khi nào cần gặp bác sĩ?

Lưu ý 1: Dùng thuốc chống buồn nôn đúng cách

Dùng thuốc khi buồn nôn kéo dài hoặc cần điều trị theo nguyên nhân.

• Một số trường hợp buồn nôn về đêm có thể cần thuốc chống nôn, đặc biệt khi triệu chứng tái diễn, ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ hoặc liên quan đến một bệnh lý hay phương pháp điều trị cụ thể.

• Không có một loại thuốc chống buồn nôn phù hợp cho mọi trường hợp. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân gây buồn nôn, bệnh nền, các thuốc đang sử dụng và nguy cơ tác dụng phụ.

• Nếu thường xuyên hay bị buồn nôn về đêm và các biện pháp ăn uống, sinh hoạt không cải thiện triệu chứng, nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự dùng thuốc kéo dài. NHS cũng khuyến nghị đi khám khi cảm giác buồn nôn không cải thiện sau vài ngày hoặc thường xuyên tái phát.

Không nên xem prochlorperazine là thuốc chống buồn nôn “phổ biến nhất”.

• Nội dung gốc khẳng định prochlorperazine là thuốc chống buồn nôn được sử dụng phổ biến nhất, nhưng cách diễn đạt này quá rộng và không phù hợp cho mọi nguyên nhân.

• Prochlorperazine là một thuốc chống nôn có thể được sử dụng trong một số trường hợp như buồn nôn do đau nửa đầu, chóng mặt, say tàu xe, sau gây mê hoặc liên quan đến một số phương pháp điều trị ung thư. Buồn ngủ và khô miệng nằm trong những tác dụng phụ thường gặp.

• Vì vậy, không nên tự lựa chọn prochlorperazine chỉ vì đang tìm cách trị buồn nôn về đêm.

Metoclopramide cần đặc biệt chú ý thời gian sử dụng.

• Metoclopramide có thể được bác sĩ chỉ định trong những tình huống nhất định, bao gồm một số trường hợp trào ngược dạ dày thực quản hoặc liệt dạ dày do đái tháo đường.

• Thuốc có thể gây buồn ngủ, mệt mỏi và bồn chồn; dữ liệu kê đơn ghi nhận những phản ứng này nằm trong nhóm tác dụng phụ thường gặp.

• Quan trọng hơn, metoclopramide có cảnh báo về rối loạn vận động muộn (tardive dyskinesia), một rối loạn vận động nghiêm trọng có khả năng không hồi phục. Nguy cơ tăng theo thời gian và tổng liều tích lũy, vì vậy nhãn thuốc khuyến nghị sử dụng trong thời gian ngắn nhất cần thiết và tránh điều trị quá 12 tuần, trừ những trường hợp đặc biệt.

Ondansetron cũng cần được sử dụng đúng chỉ định.

• Ondansetron là một thuốc chống nôn khác được sử dụng trong những tình huống cụ thể, chẳng hạn phòng ngừa buồn nôn và nôn liên quan đến hóa trị, xạ trị hoặc phẫu thuật.

• Không nên mặc định ondansetron là lựa chọn phù hợp cho mọi trường hợp buồn nôn vào ban đêm. Bác sĩ cần cân nhắc nguyên nhân triệu chứng, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và những yếu tố nguy cơ của từng người trước khi kê đơn.

Tuân thủ chính xác đơn thuốc và theo dõi tác dụng phụ.

1. Uống đúng liều lượng, thời điểm và thời gian điều trị được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.

2. Không tự tăng liều khi thuốc chưa kiểm soát được buồn nôn và không tự kéo dài thời gian sử dụng.

3. Không tự phối hợp nhiều loại thuốc chống nôn vì chúng có thể làm tăng tác dụng phụ hoặc tương tác với thuốc khác.

4. Nếu thuốc gây buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm tỉnh táo, cần thận trọng với lái xe, vận hành máy móc và các hoạt động đòi hỏi tập trung.

5. Với metoclopramide, nếu xuất hiện các vận động bất thường ở mặt, lưỡi hoặc cơ thể, cần ngừng thuốc và liên hệ nhân viên y tế ngay theo thông tin cảnh báo kê đơn.

Điều trị nguyên nhân quan trọng hơn chỉ dùng thuốc chống nôn.

• Thuốc có thể kiểm soát triệu chứng nhưng không nhất thiết giải quyết nguyên nhân khiến bạn hay bị buồn nôn về đêm.

• Nếu triệu chứng liên tục tái phát, bác sĩ có thể cần đánh giá những yếu tố như trào ngược, rối loạn tiêu hóa, thai kỳ, đau nửa đầu, tác dụng phụ của thuốc hoặc những nguyên nhân khác.

• Vì vậy, cách trị buồn nôn về đêm phù hợp không đơn thuần là tìm một thuốc chống nôn mạnh hơn, mà là xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị tương ứng.

Lưu ý 2: Không tự dùng cần sa để giảm buồn nôn

Không nên xem cần sa là cách thông thường để trị buồn nôn về đêm.

• Nội dung gốc cần được điều chỉnh đáng kể. Bằng chứng hiện nay không ủng hộ việc tự sử dụng cần sa (marijuana) để điều trị buồn nôn nói chung, bao gồm tình trạng buồn nôn về đêm không rõ nguyên nhân.

• Trong ung thư, cannabinoid chủ yếu được nghiên cứu cho buồn nôn và nôn do hóa trị (CINV). Đây là tình huống chuyên biệt và không thể ngoại suy thành cách điều trị cho người thường xuyên buồn nôn vào ban đêm.

• Vì vậy, nếu hay bị buồn nôn về đêm, cần xác định nguyên nhân trước thay vì tự tìm các sản phẩm chứa THC hoặc CBD.

Cannabinoid chỉ có vai trò hạn chế trong buồn nôn do hóa trị khó kiểm soát.

• Hướng dẫn năm 2024 của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO) cho biết ở người trưởng thành đang hóa trị có nguy cơ gây nôn vừa hoặc cao, nếu vẫn buồn nôn hoặc nôn dù đã được dùng phác đồ chống nôn tiêu chuẩn phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung dronabinol, nabilone hoặc chế phẩm uống THC:CBD 1:1 được kiểm soát chất lượng.

• Mức khuyến nghị này là yếu và cannabinoid chỉ là một trong nhiều lựa chọn có thể cân nhắc khi điều trị tiêu chuẩn chưa kiểm soát được triệu chứng.

• NCI cũng cho biết dronabinol và nabilone được FDA Hoa Kỳ phê duyệt cho buồn nôn và nôn do hóa trị ở những bệnh nhân không đáp ứng đầy đủ với thuốc chống nôn thông thường.

Không đánh đồng cần sa thảo dược với thuốc cannabinoid.

• Dronabinol và nabilone là thuốc cannabinoid có thành phần và liều lượng xác định, khác với việc tự hút cần sa hoặc sử dụng các sản phẩm THC/CBD không được kiểm soát.

• NCI cho biết dữ liệu hiện tại chưa đủ để khuyến nghị các sản phẩm Cannabis nói chung trong phòng ngừa hoặc điều trị buồn nôn và nôn do hóa trị. Các nghiên cứu về cần sa dạng hít còn nhỏ và cho kết quả không nhất quán.

• Vì vậy, việc lựa chọn kẹo, thực phẩm chứa cần sa hoặc các dạng dùng khác chỉ vì cho rằng chúng “tốt cho buồn nôn” là không phù hợp với bằng chứng hiện tại.

Cần cân nhắc tác dụng phụ và tương tác thuốc.

• Các sản phẩm chứa THC có thể gây những tác dụng không mong muốn như chóng mặt, buồn ngủ, lo âu thoáng qua, lú lẫn hoặc cảm giác “phê”; mức độ ảnh hưởng phụ thuộc chế phẩm và liều sử dụng.

• Các chế phẩm cannabinoid cũng có khả năng tương tác với thuốc khác. Với bệnh nhân ung thư đang sử dụng nhiều thuốc cùng lúc, việc trao đổi với bác sĩ điều trị càng quan trọng.

• ASCO cũng khuyến nghị không sử dụng cannabis hoặc cannabinoid để thay thế hay tăng hiệu quả điều trị ung thư ngoài nghiên cứu lâm sàng, do chưa có bằng chứng chất lượng cao chứng minh lợi ích điều trị ung thư.

Trao đổi với bác sĩ nếu buồn nôn liên quan đến hóa trị.

1. Dùng thuốc chống nôn tiêu chuẩn đúng theo phác đồ bác sĩ ung thư chỉ định.

2. Báo cho bác sĩ nếu vẫn buồn nôn hoặc nôn dù đã dùng thuốc đúng cách.

3. Chỉ cân nhắc cannabinoid khi bác sĩ xác định đây là lựa chọn phù hợp với tình trạng cụ thể và pháp luật tại nơi điều trị.

4. Không tự thay thuốc chống nôn bằng cần sa, THC hoặc CBD.

5. Nếu buồn nôn về đêm không liên quan đến hóa trị, cần tìm nguyên nhân gây triệu chứng và lựa chọn phương pháp điều trị tương ứng thay vì áp dụng bằng chứng về cannabinoid trong ung thư sang trường hợp khác.

Lưu ý 3: Đi khám khi buồn nôn kéo dài

Nên đi khám nếu buồn nôn thường xuyên tái phát.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm, triệu chứng lặp lại nhiều lần hoặc không cải thiện sau vài ngày, nên đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà. NHS khuyến nghị gặp bác sĩ khi buồn nôn không đỡ trong vài ngày hoặc thường xuyên quay trở lại.

• Mayo Clinic khuyến nghị đặt lịch khám nếu các đợt buồn nôn và nôn kéo dài trên 1 tháng, hoặc buồn nôn và nôn đi kèm sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Những mốc thời gian này chỉ mang tính định hướng. Không cần chờ đủ một tháng nếu triệu chứng nghiêm trọng hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.

Không nên chờ 2 ngày nếu nôn nhiều hoặc không uống được nước.

• Nội dung gốc đề cập người lớn nên đi khám khi nôn kéo dài hơn 2 ngày. Đây là một mốc được Mayo Clinic sử dụng để khuyến nghị đặt lịch khám, nhưng các nguồn y khoa khác đưa ra ngưỡng thận trọng hơn tùy mức độ triệu chứng.

• MedlinePlus khuyến nghị liên hệ nhân viên y tế ngay nếu nôn kéo dài hơn 24 giờ, không thể giữ chất lỏng trong ít nhất 12 giờ, không đi tiểu từ 8 giờ trở lên hoặc nôn từ 3 lần trở lên trong một ngày.

• Vì vậy, với buồn nôn về đêm kèm nôn, mức độ mất nước và khả năng uống được chất lỏng quan trọng không kém số ngày đã xuất hiện triệu chứng.

Đi khám sớm nếu bị sụt cân không chủ ý.

• Buồn nôn kéo dài có thể khiến ăn uống giảm sút và dẫn đến sụt cân. Ngược lại, buồn nôn kèm sụt cân không rõ nguyên nhân cũng có thể là dấu hiệu cần tìm nguyên nhân nền.

• Mayo Clinic lưu ý rằng giảm hơn khoảng 5% trọng lượng cơ thể trong 6–12 tháng mà không chủ động giảm cân là một mốc đáng quan tâm và nên trao đổi với nhân viên y tế.

• Không nên chỉ tăng khẩu phần hoặc dùng thuốc chống buồn nôn để che lấp triệu chứng nếu cân nặng tiếp tục giảm.

Cần được chăm sóc y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo.

1. Nôn ra máu hoặc chất nôn giống bã cà phê.

2. Đau bụng dữ dội hoặc co thắt bụng nghiêm trọng.

3. Đau ngực, khó thở, lú lẫn hoặc sốt cao kèm cứng cổ.

4. Chất nôn có màu xanh hoặc xuất hiện các dấu hiệu mất nước rõ rệt như khát dữ dội, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, yếu hoặc chóng mặt khi đứng lên.

Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân trước khi lựa chọn cách điều trị.

• Buồn nôn về đêm có nhiều nguyên nhân, từ trào ngược dạ dày thực quản, nhiễm trùng tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm, đau nửa đầu, thai kỳ và tác dụng phụ của thuốc đến liệt dạ dày hoặc tắc ruột.

• Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể khai thác thời điểm buồn nôn, mối liên quan với bữa ăn, thuốc đang sử dụng và các triệu chứng đi kèm; đồng thời khám tình trạng mất nước. Một số trường hợp cần xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc chẩn đoán hình ảnh.

• Cách trị buồn nôn về đêm sau đó có thể bao gồm điều chỉnh chế độ ăn, bù nước, thay đổi thuốc gây triệu chứng hoặc sử dụng thuốc chống nôn và điều trị bệnh nền. Phương pháp phù hợp phụ thuộc vào nguyên nhân, không chỉ vào mức độ buồn nôn.

Lưu ý 4: Theo dõi dấu hiệu cảnh báo buồn nôn

Không bỏ qua các triệu chứng bất thường đi kèm buồn nôn.

• Phần lớn các đợt buồn nôn có thể không nguy hiểm, nhưng buồn nôn về đêm đi kèm một số triệu chứng nhất định có thể là dấu hiệu của vấn đề cần được đánh giá khẩn cấp.

• Mayo Clinic khuyến nghị tìm kiếm trợ giúp y tế khẩn cấp khi buồn nôn và nôn đi cùng đau ngực, đau bụng hoặc co thắt bụng dữ dội, nhìn mờ, lú lẫn, sốt cao kèm cứng cổ hoặc chất nôn có mùi/phân.

• Vì vậy, không nên chỉ cố trị buồn nôn về đêm tại nhà khi đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo này.

Cần cấp cứu khi buồn nôn đi kèm triệu chứng nghiêm trọng.

1. Đau ngực, đặc biệt nếu mới xuất hiện, không rõ nguyên nhân hoặc kéo dài vài phút. Buồn nôn cũng có thể xuất hiện trong cơn nhồi máu cơ tim, cùng với khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc đau lan đến cánh tay, lưng, cổ hay hàm.

2. Đau hoặc co thắt bụng dữ dội, nhất là khi xuất hiện đột ngột hoặc không thuyên giảm.

3. Lú lẫn, nhìn mờ hoặc ngất xỉu. Đây không phải những biểu hiện nên quy đơn thuần cho rối loạn tiêu hóa.

4. Sốt cao kèm cứng cổ, đặc biệt khi có đau đầu hoặc thay đổi ý thức.

5. Chất nôn có máu, giống bã cà phê, màu xanh hoặc có chất/mùi giống phân. Những biểu hiện này cần được đánh giá y tế ngay.

Theo dõi cả dấu hiệu mất nước khi nôn nhiều.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm kèm nôn liên tục, hãy chú ý đến khát dữ dội, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, yếu, chóng mặt hoặc choáng khi đứng lên. Đây có thể là những biểu hiện của mất nước.

• Với hội chứng nôn chu kỳ, NIDDK khuyến nghị tìm trợ giúp y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, choáng váng hoặc ngất.

Ghi nhật ký nếu buồn nôn và nôn xuất hiện theo từng đợt.

• Nếu các đợt buồn nôn, nôn có xu hướng lặp lại theo một mô hình tương tự rồi biến mất giữa các đợt, bác sĩ có thể cần đánh giá khả năng hội chứng nôn chu kỳ (cyclic vomiting syndrome – CVS). CVS đặc trưng bởi các đợt buồn nôn và nôn dữ dội tái diễn, có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, xen kẽ những khoảng thời gian không có triệu chứng.

• Nhật ký triệu chứng có thể ghi thời điểm bắt đầu, thời gian kéo dài, số lần nôn, món ăn và đồ uống trước đó, giấc ngủ, hoạt động, kỳ kinh, thuốc đang dùng, mức độ căng thẳng và các triệu chứng đi kèm.

• Những thông tin này giúp nhận diện mô hình và yếu tố kích hoạt, đồng thời cung cấp dữ liệu hữu ích khi đi khám. Chẩn đoán CVS dựa một phần vào đặc điểm và chu kỳ của các đợt triệu chứng sau khi bác sĩ loại trừ những nguyên nhân khác.

Chú ý các yếu tố có thể kích hoạt nôn chu kỳ.

• Ở người mắc CVS, những yếu tố được NIDDK ghi nhận có thể kích hoạt một đợt nôn gồm căng thẳng cảm xúc, lo âu hoặc cơn hoảng sợ, thiếu ngủ, kiệt sức, nhiễm trùng, nhịn ăn, say tàu xe, kinh nguyệt, rượu và một số thực phẩm.

• Điều này không có nghĩa lo âu là nguyên nhân của mọi trường hợp buồn nôn về đêm. Không nên tự kết luận triệu chứng “chỉ do tâm lý” trước khi các nguyên nhân y khoa phù hợp được xem xét.

• Nếu đã được chẩn đoán CVS, nhận diện và kiểm soát yếu tố kích hoạt, ngủ đủ và quản lý căng thẳng có thể là một phần của kế hoạch phòng ngừa các đợt tái phát.

Lưu ý 5: Cấp cứu khi buồn nôn có dấu hiệu nặng

Tìm trợ giúp y tế ngay nếu buồn nôn kèm đau đầu dữ dội bất thường.

• Nếu buồn nôn về đêm đi cùng cơn đau đầu đột ngột, dữ dội hoặc khác hẳn những lần đau đầu trước đây, không nên chỉ nằm nghỉ và chờ triệu chứng tự hết.

• Mayo Clinic khuyến nghị chăm sóc cấp cứu khi buồn nôn và nôn đi kèm đau đầu dữ dội, đặc biệt nếu đây là kiểu đau đầu chưa từng trải qua trước đó.

• Càng cần xử trí khẩn cấp nếu đau đầu xuất hiện đột ngột và kèm lú lẫn, ngất, sốt cao, cứng cổ, yếu hoặc tê một bên cơ thể, khó nói, khó nhìn hoặc khó đi lại.

Không trì hoãn nếu nôn khiến bạn không giữ được nước.

• MedlinePlus khuyến nghị liên hệ nhân viên y tế nếu bạn không thể giữ bất kỳ thức ăn hoặc chất lỏng nào trong 12 giờ trở lên, nôn từ 3 lần trở lên trong một ngày hoặc không đi tiểu trong ít nhất 8 giờ.

• Khi nôn liên tục, ưu tiên từng ngụm nhỏ chất lỏng nếu vẫn có thể uống được. Tuy nhiên, nếu uống vào lại nôn hoặc tình trạng ngày càng nặng, cần được đánh giá y tế thay vì cố trị buồn nôn về đêm tại nhà.

• Trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền có thể mất nước nhanh hơn, vì vậy ngưỡng cần đi khám có thể sớm hơn.

Đi cấp cứu nếu chất nôn có máu, màu xanh hoặc giống bã cà phê.

1. Nôn ra máu đỏ tươi có thể liên quan đến chảy máu ở đường tiêu hóa trên.

2. Chất nôn màu nâu hoặc đen giống bã cà phê có thể là máu đã tiếp xúc với acid dạ dày và cần được đánh giá khẩn cấp.

3. Chất nôn màu xanh có thể chứa mật và trong một số trường hợp liên quan đến vấn đề nghiêm trọng như tắc nghẽn đường tiêu hóa.

4. Mayo Clinic xếp chất nôn có máu, giống bã cà phê hoặc màu xanh vào nhóm dấu hiệu cần tìm kiếm chăm sóc y tế ngay.

Nhận biết sớm các dấu hiệu mất nước.

• Nôn nhiều có thể gây mất cả nước và điện giải. Những dấu hiệu đáng chú ý gồm khát dữ dội, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu vàng sẫm, yếu, chóng mặt hoặc choáng khi đứng lên.

• Mayo Clinic khuyến nghị tìm trợ giúp y tế khi buồn nôn và nôn đi kèm các biểu hiện mất nước như khát nhiều, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, yếu hoặc chóng mặt khi đứng.

• Trường hợp mất nước nặng có thể cần bù dịch và điện giải qua đường tĩnh mạch tại cơ sở y tế.

Không chờ đủ thời gian nếu tình trạng đang xấu đi nhanh.

• Các mốc như “12 giờ không giữ được thức ăn hoặc nước” chỉ là hướng dẫn để nhận biết khi nào cần liên hệ nhân viên y tế, không phải thời gian bắt buộc phải chờ.

• Nếu hay bị buồn nôn về đêm nhưng đột nhiên xuất hiện đau đầu dữ dội, nôn ra máu, chất nôn màu xanh, ngất, lú lẫn hoặc dấu hiệu mất nước nặng, cần tìm kiếm chăm sóc y tế ngay.

• Trong những trường hợp này, ưu tiên xử trí nguyên nhân nguy hiểm và phòng biến chứng thay vì tiếp tục áp dụng các biện pháp giảm buồn nôn tại nhà.

Nguồn tham khảo

1. Li, Z., Wu, J., Song, J., & Wen, Y. (2024). Ginger for treating nausea and vomiting: An overview of systematic reviews and meta-analyses. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 75(2), 122–133. doi:10.1080/09637486.2023.2284647.
2. Crichton, M., Marshall, S., Marx, W., McCarthy, A. L., & Isenring, E. (2019). Efficacy of ginger (Zingiber officinale) in ameliorating chemotherapy-induced nausea and vomiting and chemotherapy-related outcomes: A systematic review update and meta-analysis. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 119(12), 2055–2068. doi:10.1016/j.jand.2019.06.009.
3. Zhu, W., Dai, Y., Huang, M., & Li, J. (2021). Efficacy of ginger in preventing postoperative nausea and vomiting: A systematic review and meta-analysis. Journal of Nursing Scholarship, 53(6), 671–679. doi:10.1111/jnu.12691.
4. Lu, C., Chen, X., Yan, X., He, J., & Nie, Z. (2022). The preventive and relieving effects of ginger on postoperative nausea and vomiting: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. International Journal of Nursing Studies, 125, 104094. doi:10.1016/j.ijnurstu.2021.104094.
5. Viljoen, E., Visser, J., Koen, N., & Musekiwa, A. (2014). A systematic review and meta-analysis of the effect and safety of ginger in the treatment of pregnancy-associated nausea and vomiting. Nutrition Journal, 13, 20. doi:10.1186/1475-2891-13-20.
6. Ezzo, J., Streitberger, K., & Schneider, A. (2006). Cochrane systematic reviews examine P6 acupuncture-point stimulation for nausea and vomiting. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 12(5), 489–495. doi:10.1089/acm.2006.12.489.
7. Matthews, A., Haas, D. M., O'Mathúna, D. P., & Dowswell, T. (2015). Interventions for nausea and vomiting in early pregnancy. Cochrane Database of Systematic Reviews, (9), CD007575. doi:10.1002/14651858.CD007575.pub4.
8. Choi, J., Lee, J., Kim, K., Choi, H. K., Lee, S. A., & Lee, H. J. (2022). Effects of ginger intake on chemotherapy-induced nausea and vomiting: A systematic review of randomized clinical trials. Nutrients, 14(23), 4982. doi:10.3390/nu14234982.
9. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Symptoms & causes of cyclic vomiting syndrome. National Institutes of Health.
10. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Treatment of cyclic vomiting syndrome. National Institutes of Health.
11. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Eating, diet, & nutrition for GER & GERD. National Institutes of Health.
12. National Library of Medicine. (n.d.). Nausea and vomiting. MedlinePlus Medical Encyclopedia.
13. National Library of Medicine. (n.d.). When you have nausea and vomiting. MedlinePlus Medical Encyclopedia.
14. National Cancer Institute. (n.d.). Cannabis and cannabinoids (PDQ®): Health professional version. National Institutes of Health.
15. Mayo Clinic Staff. (n.d.). Nausea and vomiting: When to see a doctor. Mayo Clinic.

Biên tập nội dung: Rowan Hudson Le.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Sophia Miller.