Cách trị đầy hơi khó tiêu: 15 mẹo chữa xì hơi liên tục và chướng bụng

Xì hơi là phản ứng tự nhiên khi cơ thể tiêu hóa thức ăn; một người khỏe mạnh có thể thải khí khoảng 20 lần mỗi ngày. Tuy nhiên, xì hơi liên tục, bụng căng tức hoặc khó chịu sau ăn dễ khiến bạn mất tự tin và ảnh hưởng sinh hoạt. Theo chuyên gia, muốn trị đầy hơi khó tiêu và chữa xì hơi nhiều, cần điều chỉnh cả thực phẩm lẫn tốc độ, thói quen ăn uống. Bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn những cách chữa đầy hơi, giảm khí trong bụng và cải thiện tiêu hóa đơn giản, an toàn, dễ áp dụng tại nhà.

Phần 1: Thay đổi chế độ ăn giảm xì hơi đầy hơi

Mẹo 1: Giảm carbohydrate dễ sinh hơi

Không cần loại bỏ toàn bộ carbohydrate. Khí thường xuất hiện khi một số loại carbohydrate không được hấp thu hoàn toàn ở ruột non, sau đó đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men. Vì vậy, để trị đầy hơi khó tiêu, bạn nên xác định đúng thực phẩm gây triệu chứng thay vì kiêng tất cả tinh bột.

Bước 1: Hạn chế carbohydrate tinh chế và nhiều đường.

• Giảm bánh ngọt, kẹo, nước ngọt, bánh mì trắng và các món chứa nhiều đường bổ sung.

• Đường rượu như sorbitol, mannitol hoặc xylitol trong kẹo cao su và thực phẩm “không đường” cũng có thể gây chướng bụng, tiêu chảy hoặc xì hơi ở người nhạy cảm.

• Đây là bước hữu ích khi muốn chữa xì hơi nhiều, đồng thời giúp hạn chế đường huyết tăng nhanh.

Bước 2: Theo dõi các loại đường khó tiêu.

• Nếu uống sữa thường bị đầy bụng, hãy chú ý đến lactose.

• Nếu triệu chứng xuất hiện sau khi ăn nhiều trái cây, mật ong hoặc sản phẩm chứa siro fructose, fructose có thể là yếu tố liên quan.

• Ghi lại món ăn, lượng dùng và thời điểm xuất hiện triệu chứng trong 1–2 tuần để tìm ra “thủ phạm” cụ thể.

Bước 3: Chọn nguồn tinh bột ít chế biến.

• Ưu tiên khoai, yến mạch, gạo, ngũ cốc nguyên hạt và rau củ thay cho bánh kẹo hoặc thực phẩm làm từ bột tinh luyện.

• Tuy nhiên, thực phẩm nguyên hạt, đậu và một số loại rau vẫn có thể tạo khí do chứa chất xơ hoặc carbohydrate lên men. Hãy bắt đầu với khẩu phần nhỏ và tăng dần theo khả năng dung nạp.

• Không nên xem cà rốt, khoai tây hay bất kỳ thực phẩm nào là lựa chọn “không sinh hơi” tuyệt đối vì phản ứng tiêu hóa ở mỗi người khác nhau.

Bước 4: Điều chỉnh từng nhóm thực phẩm.

• Chỉ giảm một nhóm trong mỗi lần thử để biết chính xác món nào gây đầy hơi.

• Không tự áp dụng chế độ ăn quá khắt khe hoặc loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm trong thời gian dài vì có thể làm khẩu phần mất cân đối.

• Nếu cần thử chế độ ít FODMAP để chữa đầy hơi, nên thực hiện có thời hạn và dưới hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Lưu ý: Hãy đi khám nếu đầy hơi kéo dài, đau bụng nhiều, nôn, sụt cân không rõ nguyên nhân, tiêu chảy dai dẳng, táo bón nặng hoặc có máu trong phân. Đây có thể không chỉ là tình trạng sinh hơi thông thường.

Mẹo 2: Giảm mùi xì hơi bằng chế độ ăn

Giảm thực phẩm giàu lưu huỳnh nếu xì hơi nặng mùi. Mùi khó chịu chủ yếu đến từ một lượng rất nhỏ các hợp chất chứa lưu huỳnh, đặc biệt là hydrogen sulfide có mùi giống trứng thối. Chế độ ăn giàu protein động vật có thể cung cấp nguyên liệu để vi khuẩn đại tràng tạo sulfide, nhưng mức độ ảnh hưởng khác nhau ở mỗi người.

Bước 1: Theo dõi thực phẩm gây mùi.

• Ghi lại món ăn và triệu chứng trong 1–2 tuần.

• Chú ý thịt đỏ, thịt chế biến, trứng, cá và bia nếu mùi xuất hiện rõ sau khi dùng.

• Đậu, bông cải xanh, súp lơ, bắp cải, hành và tỏi cũng có thể làm tăng khí hoặc mùi dù đều là thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

Bước 2: Giảm từng món, không kiêng đồng loạt.

• Thử giảm một loại thực phẩm nghi ngờ trong vài ngày rồi đánh giá sự thay đổi.

• Giảm khẩu phần thịt đỏ và thịt chế biến; thay một phần bằng lượng vừa phải cá, thịt gia cầm, đậu phụ hoặc nguồn protein phù hợp với khả năng tiêu hóa.

• Không cần loại bỏ hoàn toàn thịt, cá hay rau họ cải nếu chúng không gây triệu chứng.

Bước 3: Điều chỉnh cách ăn để giảm sinh khí.

• Ăn chậm, nhai kỹ và chia nhỏ khẩu phần.

• Không tăng đột ngột đậu hoặc rau nhiều chất xơ vì cơ thể có thể chưa kịp thích nghi.

• Hạn chế nước có ga và kẹo cao su nếu đồng thời bị ợ hơi hoặc chướng bụng.

Hiểu đúng về chế độ ăn chay. Chưa có đủ bằng chứng để khẳng định người ăn chay luôn xì hơi ít mùi hơn người ăn cả động vật và thực vật. Một số món thực vật vẫn chứa carbohydrate dễ lên men hoặc hợp chất lưu huỳnh. Vì vậy, cách chữa xì hơi nhiều và trị đầy hơi khó tiêu thực tế hơn là tìm đúng thực phẩm kích hoạt, thay vì loại bỏ cả một nhóm thức ăn.

Đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Nếu tình trạng xì hơi nặng mùi kéo dài kèm đau bụng, tiêu chảy, táo bón, sốt, sụt cân hoặc có máu trong phân, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn.

Mẹo 3: Tìm thực phẩm gây đầy hơi

Theo dõi phản ứng của cơ thể với từng món ăn. Không có một danh sách thực phẩm gây đầy hơi đúng với tất cả mọi người. Khả năng tiêu hóa lactose, fructose, chất xơ và carbohydrate lên men phụ thuộc vào hệ vi sinh đường ruột, khẩu phần cũng như bệnh lý tiêu hóa của từng người. Vì vậy, bước quan trọng để trị đầy hơi khó tiêu là tìm đúng món gây triệu chứng thay vì kiêng khem theo cảm tính.

Bước 1: Lập nhật ký ăn uống trong 1–2 tuần.

• Ghi lại món ăn, lượng dùng và thời gian ăn.

• Theo dõi các biểu hiện như căng bụng, đau quặn, ợ hơi, xì hơi hoặc tiêu chảy.

• Đánh dấu triệu chứng xuất hiện sau bữa ăn và mức độ từ nhẹ đến nặng.

• Lưu ý cả cách chế biến, vì món chiên nhiều dầu mỡ có thể gây khó chịu khác với món luộc hoặc hấp.

Bước 2: Chú ý những nhóm thường gây sinh khí.

• Trái cây nhiều fructose hoặc polyol: táo, lê, đào, mơ, mận, nho khô và trái cây sấy.

• Các loại đậu: đậu nành, đậu lăng, đậu Hà Lan và một số loại đậu hạt chứa carbohydrate khó tiêu hóa hoàn toàn.

• Rau dễ lên men: bông cải xanh, súp lơ, bắp cải, cải Brussels, hành và tỏi.

• Sữa và sản phẩm từ sữa: có thể gây đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy ở người không dung nạp lactose.

• Đồ uống có ga: đưa thêm khí vào đường tiêu hóa, khiến bụng căng và ợ hơi nhiều hơn.

• Chất tạo ngọt dạng đường rượu: sorbitol, xylitol và mannitol thường có trong kẹo cao su, bánh kẹo hoặc đồ uống “không đường”.

• Bánh ngọt và thực phẩm tinh chế: đường, chất béo và khẩu phần lớn có thể làm triệu chứng đầy hơi khó tiêu rõ hơn.

Bước 3: Không mặc định mọi thực phẩm trong danh sách đều có hại.

• Cà rốt, cà tím, bỏng ngô, các loại hạt hoặc cá ngừ không phải tác nhân phổ biến đối với tất cả mọi người.

• Thực phẩm giàu chất xơ có thể làm tăng khí lúc đầu nhưng vẫn mang lại lợi ích cho đường ruột.

• Khi tăng chất xơ, hãy tăng từ từ, uống đủ nước và quan sát khả năng dung nạp.

• Không nên loại bỏ rau, trái cây hay sữa trong thời gian dài nếu chưa xác định chúng thực sự gây triệu chứng.

Bước 4: Thử loại trừ và ăn lại từng món.

1. Chọn một thực phẩm nghi ngờ và tạm giảm trong khoảng 1–2 tuần.

2. Giữ các phần còn lại của chế độ ăn tương đối ổn định.

3. Theo dõi xem tình trạng xì hơi và chướng bụng có cải thiện không.

4. Ăn lại với lượng nhỏ để kiểm tra triệu chứng có tái xuất hiện.

5. Chỉ hạn chế lâu dài khi mối liên hệ đã tương đối rõ.

Cẩn trọng với chế độ ăn ít FODMAP. Chế độ này có thể giúp một số người mắc hội chứng ruột kích thích chữa đầy hơi và chữa xì hơi nhiều, nhưng không nên tự loại bỏ hàng loạt thực phẩm trong thời gian dài. Giai đoạn hạn chế cần được theo sau bằng việc thử lại từng nhóm, tốt nhất dưới hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Đi khám nếu triệu chứng kéo dài. Hãy trao đổi với bác sĩ nếu đầy hơi không cải thiện sau khi điều chỉnh ăn uống hoặc đi kèm đau bụng dữ dội, nôn, tiêu chảy kéo dài, sụt cân, sốt hay có máu trong phân. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng không dung nạp thực phẩm hoặc bệnh đường tiêu hóa cần được chẩn đoán.

Mẹo 4: Ngâm đậu để giảm đầy hơi

Ngâm đậu có thể giúp giảm một phần chất gây sinh khí. Đậu gà, đậu lăng và nhiều loại đậu khô chứa galacto-oligosaccharide (GOS) như raffinose và stachyose. Cơ thể không tiêu hóa hoàn toàn các carbohydrate này; khi xuống đại tràng, chúng bị vi khuẩn lên men và tạo khí. Tuy nhiên, mức giảm GOS sau khi ngâm thay đổi tùy loại đậu, thời gian ngâm và cách nấu, nên con số “giảm 25%” không đúng trong mọi trường hợp.

Bước 1: Ngâm đậu khô đúng cách.

1. Nhặt bỏ hạt hỏng rồi rửa sạch đậu.

2. Cho đậu vào lượng nước gấp khoảng ba lần thể tích hạt.

3. Ngâm từ 8–12 giờ hoặc để qua đêm.

4. Đổ bỏ nước ngâm và rửa lại đậu dưới vòi nước sạch.

5. Dùng nước mới để nấu đậu chín mềm hoàn toàn.

GOS có khả năng hòa tan trong nước, vì vậy việc bỏ nước ngâm có thể loại bớt một phần carbohydrate dễ lên men. Ngâm và nấu chín cũng giúp đậu mềm, dễ ăn hơn, nhưng không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn tình trạng xì hơi.

Bước 2: Bắt đầu với khẩu phần nhỏ.

• Dùng khoảng 2–3 thìa canh đậu đã nấu chín trong lần đầu.

• Tăng lượng từ từ khi cơ thể đã thích nghi.

• Không nên ăn một khẩu phần lớn ngay sau thời gian dài ít dùng đậu.

• Nhai kỹ và tránh kết hợp cùng lúc với quá nhiều thực phẩm dễ sinh khí khác.

Cách này có thể hỗ trợ trị đầy hơi khó tiêu mà không phải loại bỏ hoàn toàn đậu, vốn là nguồn chất xơ và protein thực vật có giá trị.

Không nên xem xay nhuyễn rau là cách chữa xì hơi. Xay hoặc nghiền rau chỉ làm thay đổi kết cấu, giúp một số người dễ nhai và dung nạp món ăn hơn. Phương pháp này không loại bỏ GOS, fructan hay các carbohydrate lên men, đồng thời chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy xay nhuyễn rau chắc chắn làm giảm lượng khí do đại tràng tạo ra.

Chế biến rau theo khả năng dung nạp.

• Có thể hấp, luộc hoặc nấu mềm rau nếu rau sống khiến bụng khó chịu.

• Ăn lượng nhỏ bông cải xanh, súp lơ, bắp cải hoặc hành rồi theo dõi phản ứng.

• Tăng chất xơ từ từ thay vì bổ sung quá nhiều trong một bữa.

• Ghi nhật ký ăn uống để tìm đúng món và khẩu phần gây triệu chứng.

Theo chuyên gia, mục tiêu của việc chữa xì hơi nhiều và chữa đầy hơi không phải là loại bỏ toàn bộ đậu hoặc rau, mà là điều chỉnh cách sơ chế và khẩu phần để đường ruột có thời gian thích nghi. Nếu đầy hơi kéo dài kèm đau bụng, tiêu chảy, sụt cân hoặc có máu trong phân, người bệnh nên đi khám.

Mẹo 5: Dùng hạt thì là hỗ trợ tiêu hóa

Có thể thử hạt thì là với lượng nhỏ. Hạt thì là (Foeniculum vulgare) được sử dụng lâu đời trong ẩm thực và y học truyền thống để hỗ trợ tiêu hóa. Một số hợp chất trong thì là có khả năng tác động lên cơ trơn đường ruột trong nghiên cứu tiền lâm sàng, nhưng hiện chưa có đủ thử nghiệm chất lượng cao để khẳng định hạt thì là có thể ngăn hoặc chữa xì hơi nhiều ở tất cả mọi người.

Cách dùng sau bữa ăn.

• Nhai chậm khoảng 1/2–1 thìa cà phê hạt thì là sau bữa ăn nếu cơ thể dung nạp tốt.

• Có thể đập nhẹ hạt rồi ngâm trong một cốc nước nóng khoảng 5–10 phút để pha trà.

• Không cần thêm nhiều đường vì đồ uống quá ngọt có thể khiến một số người đầy hơi khó tiêu hơn.

• Theo dõi phản ứng trong vài lần sử dụng thay vì xem đây là cách điều trị bắt buộc.

Dùng thì là trong món ăn.

• Rắc một lượng nhỏ hạt thì là lên salad, súp hoặc món rau.

• Phần củ và lá thì là có thể dùng như rau hoặc gia vị.

• Bắt đầu với khẩu phần nhỏ vì bản thân củ thì là vẫn chứa chất xơ và có thể gây khó chịu ở người nhạy cảm.

Không xem thì là là thuốc chữa đầy hơi. Hạt thì là có thể mang lại cảm giác dễ chịu cho một số người, nhưng không loại bỏ nguyên nhân như không dung nạp lactose, táo bón, hội chứng ruột kích thích hoặc ăn nhiều carbohydrate dễ lên men. Để trị đầy hơi khó tiêu hiệu quả, nên kết hợp ăn chậm, giảm món gây triệu chứng và theo dõi nhật ký thực phẩm.

Lưu ý khi sử dụng.

• Ngừng dùng nếu xuất hiện ngứa, nổi mề đay, sưng môi hoặc khó thở.

• Người dị ứng với cần tây, cà rốt, rau mùi hoặc các cây cùng họ nên thận trọng.

• Không tự uống tinh dầu thì là hoặc dùng sản phẩm chiết xuất cô đặc.

• Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, người dùng thuốc hoặc mắc bệnh nhạy cảm với hormone nên hỏi bác sĩ trước khi dùng chế phẩm bổ sung.

Nếu xì hơi và chướng bụng sau ăn kéo dài, đau tăng dần, sụt cân, nôn hoặc có máu trong phân, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị bằng thảo mộc.

Mẹo 6: Ghi nhật ký để tìm món gây đầy hơi

Ghi lại thực phẩm và triệu chứng mỗi ngày. Nhật ký ăn uống giúp nhận ra mối liên hệ giữa từng món ăn với đầy hơi, xì hơi, đau bụng hoặc thay đổi đại tiện. Đây là cách thực tế để tìm nguyên nhân trước khi loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi khẩu phần.

Bước 1: Ghi đầy đủ những gì đã dùng.

• Thời gian ăn và lượng thực phẩm tương đối.

• Thành phần của bữa chính, món ăn vặt, gia vị và nước chấm.

• Các loại đồ uống, kể cả sữa, cà phê, bia rượu và nước có ga.

• Kẹo cao su, thực phẩm “không đường” và sản phẩm bổ sung chất xơ.

• Thuốc hoặc thực phẩm chức năng đang sử dụng nếu có liên quan.

Bước 2: Theo dõi triệu chứng sau mỗi bữa.

• Ghi thời điểm bắt đầu đầy bụng, đau quặn, ợ hơi hoặc xì hơi.

• Đánh giá mức độ từ 0–10 để dễ so sánh giữa các ngày.

• Ghi số lần xì hơi tăng bất thường và mùi có khó chịu hơn hay không.

• Theo dõi thêm tiêu chảy, táo bón và hình dạng phân vì những yếu tố này có thể liên quan đến tình trạng sinh khí.

Bước 3: Không giới hạn theo dõi trong 6 giờ. Khẳng định cơ thể “tiêu hóa hoàn toàn thức ăn trong 6 giờ” chưa chính xác. Thức ăn có thể mất vài giờ để đi qua dạ dày và ruột non, sau đó tiếp tục lưu lại trong đại tràng lâu hơn. Vì vậy:

• Theo dõi cả triệu chứng xuất hiện ngay sau ăn, vài giờ sau và vào ngày kế tiếp.

• Ghi nhật ký liên tục ít nhất 1–2 tuần để tìm quy luật lặp lại.

• Không vội kết luận chỉ sau một lần bị đầy hơi vì bữa trước đó, khẩu phần hoặc cách kết hợp món ăn cũng có thể ảnh hưởng.

Bước 4: So sánh và thử lại có kiểm soát.

1. Tìm những món thường xuất hiện trước các đợt đầy hơi.

2. Chọn một món nghi ngờ để giảm hoặc tạm ngừng trong 1–2 tuần.

3. Giữ những phần khác của chế độ ăn tương đối ổn định.

4. Ăn lại với lượng nhỏ và quan sát xem triệu chứng có tái diễn không.

5. Chỉ hạn chế lâu dài khi mối liên hệ đã rõ hoặc có hướng dẫn chuyên môn.

Không kiêng khem quá mức. Nhật ký thực phẩm là công cụ hỗ trợ trị đầy hơi khó tiêu và chữa xì hơi nhiều, không phải cơ sở để tự chẩn đoán dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm. Nếu phải loại bỏ nhiều nhóm thức ăn, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để tránh thiếu chất.

Đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo. Người bệnh nên đi khám nếu đầy hơi kéo dài kèm đau dữ dội, nôn, sốt, sụt cân, khó nuốt, tiêu chảy dai dẳng hoặc có máu trong phân.

Phần 2: Thói quen ăn uống đúng cách hết chướng bụng

Mẹo 1: Ăn chậm, nhai kỹ để giảm đầy hơi

Không cần bắt buộc nhai đúng 20 lần. Chưa có số lần nhai tiêu chuẩn phù hợp với mọi loại thức ăn. Thực phẩm mềm và cứng đòi hỏi thời gian nhai khác nhau. Mục tiêu quan trọng hơn là nhai đến khi thức ăn mềm, dễ nuốt và không vội vàng.

Bước 1: Tạo nhịp ăn chậm hơn.

• Cắn miếng vừa phải, khép miệng khi nhai và nuốt hết trước khi ăn miếng tiếp theo.

• Đặt đũa hoặc thìa xuống trong lúc nhai nếu thường ăn quá nhanh.

• Dành khoảng 15–20 phút cho bữa chính thay vì ăn vội trong vài phút.

• Có thể đếm số lần nhai trong vài miếng đầu để luyện thói quen, nhưng không cần đếm suốt bữa.

Bước 2: Hạn chế nuốt thêm không khí.

• Tránh vừa nhai vừa nói.

• Không uống liên tục bằng ống hút hoặc uống nước có ga trong bữa ăn.

• Hạn chế kẹo cao su và kẹo cứng nếu thường xuyên ợ hơi, căng bụng.

• Kiểm tra răng giả nếu bị lỏng vì tình trạng này có thể khiến bạn nuốt nhiều không khí hơn.

Ăn hoặc uống quá nhanh có thể làm tăng lượng không khí nuốt vào, góp phần gây ợ hơi và chướng bụng. Tuy nhiên, phần lớn khí thoát qua hậu môn được tạo ra khi vi khuẩn đại tràng lên men carbohydrate chưa tiêu hóa hoàn toàn, nên nhai kỹ không thể giải quyết mọi nguyên nhân gây xì hơi.

Bước 3: Theo dõi kết quả thực tế.

• Áp dụng cách ăn chậm trong 1–2 tuần.

• Ghi nhận mức độ ợ hơi, đầy hơi sau ăn và số lần xì hơi.

• Kết hợp theo dõi thực phẩm kích hoạt nếu triệu chứng không giảm.

• Tránh ép bản thân nhai quá lâu vì có thể khiến bữa ăn căng thẳng và khó duy trì.

Theo chuyên gia, ăn chậm và nhai kỹ là thói quen hỗ trợ trị đầy hơi khó tiêu, nhưng không phải cách chữa xì hơi nhiều duy nhất. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc kèm đau bụng, nôn, tiêu chảy, táo bón, sụt cân hay có máu trong phân, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Mẹo 2: Ăn chậm để hạn chế đầy hơi

Ăn quá nhanh có thể khiến bạn nuốt nhiều không khí. Lượng không khí này thường thoát ra qua đường ợ, nhưng một phần có thể đi xuống ruột và góp phần gây căng bụng hoặc xì hơi. Nói chính xác hơn, không khí nuốt vào không làm cơ thể “sản xuất” thêm khí mà làm tăng lượng khí đi vào đường tiêu hóa.

Bước 1: Kéo dài thời gian dùng bữa.

• Dành khoảng 15–20 phút cho một bữa chính nếu điều kiện cho phép.

• Cắn miếng vừa phải và nhai đến khi thức ăn mềm trước khi nuốt.

• Nuốt xong mới đưa miếng tiếp theo vào miệng.

• Không cần ép bản thân ăn chậm quá mức hoặc đếm từng lần nhai.

Bước 2: Đặt dụng cụ xuống giữa các miếng.

• Đặt đũa, thìa hoặc nĩa xuống trong lúc nhai.

• Chờ vài giây sau khi nuốt rồi mới gắp món tiếp theo.

• Có thể uống từng ngụm nhỏ bằng cốc; tránh uống quá nhanh hoặc dùng ống hút nếu thường xuyên đầy hơi.

• Hạn chế vừa nhai vừa nói vì thói quen này dễ làm bạn nuốt thêm không khí.

Bước 3: Loại bỏ những thói quen làm tăng khí.

• Tránh nước ngọt có ga trong bữa ăn.

• Hạn chế kẹo cao su và kẹo cứng.

• Không hút thuốc hoặc thuốc lá điện tử khi ăn.

• Tránh ăn vội trong lúc đi lại hoặc đang căng thẳng.

Hiểu đúng về cảm giác no và giảm cân. Ăn chậm có thể giúp một số người nhận biết tín hiệu no rõ hơn và kiểm soát khẩu phần tốt hơn, nhưng không tự động giúp giảm cân. Hiệu quả vẫn phụ thuộc vào tổng năng lượng, chất lượng khẩu phần, vận động và giấc ngủ.

Theo dõi trong 1–2 tuần. Hãy quan sát xem ăn chậm có giúp giảm ợ hơi, chướng bụng sau ăn và xì hơi hay không. Nếu không cải thiện, nguyên nhân có thể liên quan đến thực phẩm dễ lên men, không dung nạp lactose, táo bón hoặc bệnh lý tiêu hóa khác.

Theo chuyên gia, ăn chậm là bước hỗ trợ đơn giản khi muốn trị đầy hơi khó tiêu hoặc chữa xì hơi nhiều, nhưng không thay thế việc xác định đúng nguyên nhân. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc kèm đau bụng, nôn, sụt cân, tiêu chảy hay có máu trong phân, người bệnh nên đi khám.

Mẹo 3: Hạn chế nuốt khí để giảm đầy hơi

Nuốt khí là nguyên nhân thường gặp của ợ hơi. Mọi người đều nuốt một lượng không khí nhỏ khi ăn uống. Phần lớn được đẩy ra bằng cách ợ; chỉ một phần đi xuống ruột và có thể góp phần gây đầy hơi, căng bụng hoặc xì hơi. Trong khi đó, phần lớn khí trong đại tràng hình thành khi vi khuẩn lên men thức ăn chưa được tiêu hóa hoàn toàn.

Bước 1: Ăn uống chậm rãi.

• Ăn từng miếng vừa phải và nhai kỹ trước khi nuốt.

• Nuốt xong mới nói hoặc ăn miếng tiếp theo.

• Tránh ăn vội, vừa ăn vừa đi lại hoặc vừa ăn vừa nói liên tục.

• Uống từng ngụm nhỏ thay vì uống ừng ực.

Bước 2: Thử ngừng dùng ống hút.

• Uống trực tiếp từ cốc nếu thường xuyên ợ hơi hoặc chướng bụng.

• Không phải ai dùng ống hút cũng nuốt nhiều khí, nhưng uống nhanh hoặc hút liên tục có thể làm triệu chứng tăng lên ở một số người.

• Thử không dùng ống hút trong 1–2 tuần để đánh giá sự thay đổi.

Bước 3: Hạn chế nhai kẹo cao su.

• Hoạt động nhai và nuốt nước bọt liên tục có thể khiến bạn nuốt thêm không khí.

• Kẹo cao su “không đường” thường chứa sorbitol, mannitol hoặc xylitol; các chất này có thể bị vi khuẩn đường ruột lên men và làm tăng khí.

• Nếu cần làm thơm miệng, có thể uống nước hoặc vệ sinh răng miệng thay thế.

Bước 4: Ngừng hút thuốc.

• Hút thuốc và thuốc lá điện tử có thể làm tăng động tác hít, nuốt khí ở một số người.

• Quan trọng hơn, ngừng hút thuốc giúp giảm nguy cơ ung thư, bệnh phổi và tim mạch; lợi ích lớn hơn nhiều so với việc chỉ chữa xì hơi nhiều.

• Nếu khó bỏ thuốc, nên tìm hỗ trợ từ bác sĩ hoặc chương trình cai thuốc lá.

Kiểm tra những nguyên nhân khác. Nuốt khí có thể tăng khi lo âu, thở bằng miệng, đeo răng giả không vừa hoặc thường xuyên ợ theo thói quen. Nếu ợ hơi là triệu chứng chính, việc điều chỉnh cách ăn uống thường phù hợp hơn việc kiêng nhiều thực phẩm.

Theo chuyên gia, giảm nuốt khí có thể hỗ trợ trị đầy hơi khó tiêu và giảm chướng bụng sau ăn, nhưng không giải quyết hoàn toàn khí do thức ăn lên men trong đại tràng. Người bệnh nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc kèm đau bụng, nôn, sụt cân, khó nuốt hay có máu trong phân.

Mẹo 4: Chia nhỏ bữa ăn để giảm đầy hơi

Tránh ăn quá nhiều trong một bữa. Khẩu phần lớn làm dạ dày căng hơn và có thể gây no lâu, ợ hơi, trào ngược hoặc đầy hơi khó tiêu. Tuy nhiên, không nên hiểu đơn giản rằng càng nhiều thức ăn trong dạ dày thì càng có nhiều khí; phần lớn khí đường ruột được tạo ra khi vi khuẩn đại tràng lên men carbohydrate chưa tiêu hóa hết.

Bước 1: Giảm khẩu phần mỗi bữa.

• Dùng đĩa hoặc bát nhỏ hơn để dễ kiểm soát lượng ăn.

• Ăn đến khi vừa đủ no, tránh cố ăn hết khi bụng đã căng.

• Ăn chậm để cơ thể có thời gian nhận biết cảm giác no.

• Nếu thường khó chịu sau bữa lớn, có thể chia ba bữa chính thành nhiều bữa nhỏ hơn.

Bước 2: Vẫn bảo đảm đủ dinh dưỡng.

• Chia nhỏ bữa ăn không có nghĩa là cắt giảm quá mức tổng lượng thức ăn trong ngày.

• Mỗi bữa nên có lượng phù hợp protein, tinh bột, rau và chất béo.

• Tránh bỏ bữa rồi ăn bù quá nhiều vào buổi tối.

• Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em hoặc người đang giảm cân nên được tư vấn nếu việc chia bữa làm giảm lượng dinh dưỡng cần thiết.

Bước 3: Giảm khẩu phần thực phẩm kích hoạt.

• Thử dùng lượng nhỏ hơn với đậu, hành, tỏi, sữa hoặc rau họ cải nếu chúng thường gây xì hơi.

• Hạn chế món chiên nhiều dầu mỡ vì chất béo có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và tăng cảm giác đầy.

• Đồ cay không trực tiếp tạo nhiều khí ở tất cả mọi người, nhưng có thể làm nặng thêm ợ nóng, đau thượng vị hoặc tiêu chảy ở người nhạy cảm.

• Không cần kiêng một món nếu nó không gây triệu chứng cho bạn.

Bước 4: Theo dõi phản ứng sau ăn.

1. Ghi lại khẩu phần và thời điểm dùng bữa.

2. Chấm mức độ căng bụng hoặc xì hơi theo thang điểm 0–10.

3. So sánh bữa lớn với bữa nhỏ có thành phần tương tự.

4. Duy trì cách chia bữa nếu triệu chứng cải thiện rõ ràng.

Theo chuyên gia, chia nhỏ khẩu phần có thể hỗ trợ chữa đầy hơi, giảm no căng và trào ngược sau ăn, nhưng không phải cách chữa xì hơi nhiều trong mọi trường hợp. Nếu đầy bụng kéo dài dù ăn ít, nhanh no bất thường, nôn, sụt cân, đau dữ dội hoặc có máu trong phân, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Mẹo 5: Đi bộ nhẹ giúp giảm đầy hơi

Vận động nhẹ có thể giúp khí di chuyển qua ruột. Nghiên cứu cho thấy hoạt động thể chất nhẹ hỗ trợ quá trình đào thải khí và giảm cảm giác chướng bụng ở một số người. Tuy nhiên, vận động không trực tiếp “tăng tốc tiêu hóa” mọi loại thức ăn hoặc làm khí biến mất ngay lập tức.

Bước 1: Đi bộ khi cảm thấy đầy bụng.

• Đi bộ nhẹ nhàng khoảng 10–15 phút sau bữa ăn.

• Giữ tốc độ vừa phải, vẫn có thể nói chuyện bình thường.

• Duy trì tư thế thẳng lưng và hít thở đều.

• Dừng lại nếu xuất hiện đau bụng, chóng mặt, buồn nôn hoặc khó thở.

Bước 2: Duy trì vận động hằng ngày.

• Bắt đầu bằng 20–30 phút đi bộ trong hầu hết các ngày.

• Có thể chọn đạp xe nhẹ, bơi, yoga hoặc các bài kéo giãn phù hợp.

• Nếu phải ngồi lâu, hãy đứng dậy và đi lại vài phút sau mỗi 30–60 phút.

• Tăng thời lượng và cường độ từ từ theo thể trạng.

Vận động đều đặn còn có thể hỗ trợ nhu động đại tràng và phòng táo bón—một nguyên nhân thường khiến khí bị giữ lại, làm bụng căng tức hơn.

Bước 3: Tránh tập nặng ngay sau khi ăn.

• Không chạy nhanh, nâng tạ nặng hoặc tập cường độ cao khi bụng đang no.

• Chờ cơ thể ổn định trước khi bắt đầu buổi tập nặng.

• Người bị trào ngược nên tránh động tác gập bụng hoặc nằm ngay sau bữa ăn.

• Ưu tiên đi bộ nhẹ nếu mục tiêu trước mắt là giảm đầy hơi sau ăn.

Hiểu đúng về tác dụng của vận động. Đi bộ có thể giúp đẩy lượng khí đang mắc trong ruột ra ngoài, nhưng không ngăn vi khuẩn tiếp tục tạo khí nếu chế độ ăn vẫn chứa thực phẩm khó dung nạp. Vì vậy, để trị đầy hơi khó tiêu và chữa xì hơi nhiều, nên kết hợp vận động với ăn chậm, chia nhỏ khẩu phần và theo dõi thực phẩm gây triệu chứng.

Đi khám nếu vận động không giúp cải thiện. Người bệnh nên được kiểm tra nếu chướng bụng kéo dài, đau tăng khi vận động hoặc kèm nôn, sốt, bụng cứng, bí trung đại tiện, sụt cân hay có máu trong phân.

Phần 3: Mẹo giảm xì hơi và đầy bụng nhanh nhất

Mẹo 1: Dùng alpha-galactosidase đúng cách

Chọn sản phẩm theo hoạt chất, không chỉ theo tên Beano. Beano là một nhãn hàng chứa enzyme alpha-galactosidase. Enzyme này hỗ trợ phân giải một số carbohydrate khó tiêu như raffinose và stachyose trước khi chúng xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men. Một số thử nghiệm cho thấy hoạt chất có thể giảm số lần xì hơi sau bữa ăn chứa nhiều đậu, nhưng hiệu quả khác nhau giữa từng người.

Chỉ dùng cho đúng nhóm thực phẩm.

• Có thể hữu ích khi ăn đậu, đậu lăng, đậu gà và một số loại rau chứa carbohydrate dễ lên men.

• Không có tác dụng phân giải lactose trong sữa; trường hợp không dung nạp lactose cần xem xét enzyme lactase.

• Không xử lý khí do nước có ga, nuốt nhiều không khí, táo bón hoặc ăn quá nhanh.

• Không phải thuốc điều trị hội chứng ruột kích thích hay bệnh tiêu hóa tiềm ẩn.

Dùng đúng thời điểm.

1. Đọc kỹ nhãn để xác định thành phần và liều lượng của sản phẩm.

2. Dùng ngay trước miếng đầu tiên hoặc theo đúng hướng dẫn trên bao bì.

3. Không nên đợi đến khi đầy hơi rõ mới uống vì enzyme có tác dụng phòng ngừa tốt hơn là giải quyết lượng khí đã hình thành.

4. Không tự tăng liều nếu lần đầu chưa thấy hiệu quả.

Hướng dẫn có thể khác nhau giữa viên nén, viên nang và dạng nhỏ giọt, vì vậy cần tuân thủ nhãn của sản phẩm cụ thể.

Theo dõi hiệu quả trong vài lần sử dụng.

• Chỉ thử với bữa ăn có món từng gây nhiều khí.

• Ghi lại lượng thực phẩm, thời điểm dùng enzyme và mức độ chướng bụng.

• Ngừng sử dụng nếu sản phẩm không đem lại khác biệt sau vài lần dùng đúng cách.

• Kết hợp điều chỉnh khẩu phần thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào enzyme.

Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng nếu thuộc nhóm cần thận trọng.

• Người mắc đái tháo đường, đặc biệt đang dùng acarbose hoặc thuốc kiểm soát đường huyết.

• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

• Trẻ em, người có bệnh mạn tính hoặc đang dùng nhiều thuốc.

• Người từng dị ứng với enzyme, nấm mốc hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.

• Người mắc galactosemia cần tránh tự ý sử dụng.

Theo chuyên gia, alpha-galactosidase có thể hỗ trợ chữa xì hơi nhiều do một số loại đậu và rau, nhưng không phải lựa chọn chung cho mọi trường hợp đầy hơi khó tiêu. Nếu triệu chứng kéo dài, xuất hiện sau nhiều loại thực phẩm hoặc kèm đau bụng, tiêu chảy, sụt cân hay có máu trong phân, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Mẹo 2: Dùng simethicone đúng cách

Ưu tiên kiểm tra hoạt chất thay vì tên thương hiệu. Một số sản phẩm Mylanta hoặc Maalox chứa simethicone, nhưng công thức có thể thay đổi theo quốc gia và từng phiên bản. Nhiều loại còn kết hợp thuốc kháng acid như nhôm hydroxide hoặc magie hydroxide. Vì vậy, cần đọc nhãn trước khi sử dụng, không mặc định mọi sản phẩm cùng thương hiệu đều có tác dụng giảm khí.

Hiểu đúng tác dụng của simethicone. Simethicone không “hòa tan” hoặc ngăn cơ thể tạo khí. Hoạt chất này làm giảm sức căng bề mặt, giúp các bọt khí nhỏ kết tụ thành bọt lớn hơn để cơ thể ợ hoặc thải khí dễ hơn.

• Có thể hỗ trợ giảm căng tức, chướng bụng do khí.

• Không điều trị nguyên nhân như không dung nạp lactose, táo bón hoặc hội chứng ruột kích thích.

• Hiệu quả đối với chữa xì hơi nhiều không giống nhau ở mọi người.

• Có thể dùng sau ăn hoặc theo đúng thời điểm ghi trên nhãn sản phẩm.

Cách sử dụng an toàn.

1. Xem kỹ thành phần để xác nhận sản phẩm thực sự chứa simethicone.

2. Dùng đúng liều và số lần được ghi trên nhãn.

3. Không kết hợp nhiều thuốc trị đầy hơi có cùng hoạt chất.

4. Ngừng tự điều trị và hỏi dược sĩ nếu triệu chứng không cải thiện sau vài ngày.

5. Nếu sản phẩm chứa thêm thuốc kháng acid, kiểm tra khả năng tương tác với những thuốc đang dùng.

Một số phiên bản Mylanta có cả nhôm hydroxide, magie hydroxide và simethicone; đây không phải sản phẩm chỉ chứa thuốc giảm khí.

Thận trọng với thuốc kháng acid phối hợp.

• Magie hydroxide có thể gây tiêu chảy, còn nhôm hydroxide có thể gây táo bón.

• Người mắc bệnh thận không nên tự dùng thường xuyên nếu chưa hỏi bác sĩ.

• Thuốc kháng acid có thể làm thay đổi khả năng hấp thu của một số thuốc khác.

• Phụ nữ mang thai, trẻ em và người đang điều trị bệnh mạn tính nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.

Không nên tự dùng than hoạt tính để trị đầy hơi thường xuyên. Bằng chứng về khả năng giảm xì hơi hoặc mùi khí của viên than hoạt tính chưa nhất quán; một số hướng dẫn sức khỏe cộng đồng cho rằng sản phẩm này thường không mang lại lợi ích rõ ràng.

• Than hoạt tính có thể gây buồn nôn, nôn, táo bón và làm phân chuyển màu đen.

• Phân đen do than có thể che lấp dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.

• Than có thể hấp phụ nhiều loại thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị.

• Không dùng than hoạt tính để tự xử trí ngộ độc nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Theo chuyên gia, simethicone có thể hỗ trợ tạm thời khi cần chữa đầy hơi, nhưng không nên dùng thuốc để che lấp triệu chứng kéo dài. Hãy đi khám nếu chướng bụng kèm đau dữ dội, nôn, sốt, bụng cứng, bí trung đại tiện, sụt cân hoặc phân đen không liên quan đến việc dùng than hoạt tính.

Mẹo 3: Dùng trà thảo mộc đúng cách

Có thể thử trà thảo mộc nhưng không xem là thuốc chữa. Bạc hà, hoa cúc, xô thơm và kinh giới được sử dụng theo kinh nghiệm dân gian để hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy các loại trà này trực tiếp chữa xì hơi nhiều còn hạn chế, đặc biệt với xô thơm và kinh giới.

Bước 1: Thử riêng từng loại trà.

1. Chọn một loại thảo mộc thay vì pha nhiều loại cùng lúc.

2. Pha loãng theo hướng dẫn trên bao bì và dùng một cốc nhỏ sau ăn.

3. Không thêm quá nhiều đường hoặc chất tạo ngọt dạng polyol.

4. Theo dõi đầy bụng, ợ hơi, trào ngược hoặc phản ứng dị ứng.

5. Ngừng dùng nếu triệu chứng nặng hơn.

Thử từng loại giúp xác định cơ thể phản ứng với thảo mộc nào; nếu pha cả một “dàn nhạc”, sẽ khó biết nhạc cụ nào đang lạc nhịp.

Thận trọng với trà bạc hà. Các nghiên cứu tích cực chủ yếu đánh giá viên nang dầu bạc hà bao tan trong ruột ở người mắc hội chứng ruột kích thích, không phải trà bạc hà thông thường. Bạc hà còn có thể làm giãn cơ thắt thực quản dưới và khiến ợ nóng hoặc trào ngược nặng hơn.

• Tránh dùng nếu thường xuyên bị trào ngược sau bạc hà.

• Không tự uống tinh dầu bạc hà nguyên chất.

• Không xem trà bạc hà là phương pháp điều trị hội chứng ruột kích thích.

Thận trọng với hoa cúc. Trà hoa cúc có thể đem lại cảm giác thư giãn, nhưng chưa có bằng chứng mạnh cho thấy nó ngăn xì hơi sau bữa ăn.

• Người dị ứng với cúc, cỏ phấn hương hoặc cây cùng họ có nguy cơ phản ứng dị ứng.

• Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc an thần hoặc nhiều thuốc khác nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.

• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên thận trọng với sản phẩm cô đặc.

Không tự dùng chế phẩm xô thơm hoặc kinh giới cô đặc. Lượng nhỏ dùng làm gia vị thường khác với viên uống, cao chiết hoặc tinh dầu. Độ an toàn và hiệu quả của các dạng cô đặc chưa được xác lập đầy đủ; một số sản phẩm có thể gây tương tác thuốc hoặc không phù hợp khi mang thai.

Kết hợp với biện pháp có cơ sở rõ hơn.

• Ăn chậm và chia nhỏ khẩu phần.

• Đi bộ nhẹ sau bữa ăn.

• Theo dõi thực phẩm kích hoạt bằng nhật ký.

• Điều trị táo bón hoặc tình trạng không dung nạp thực phẩm nếu có.

Theo chuyên gia, trà thảo mộc chỉ nên là biện pháp hỗ trợ nhẹ trong kế hoạch trị đầy hơi khó tiêu và chữa đầy hơi. Người bệnh nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc kèm đau dữ dội, nôn, sụt cân, khó nuốt hay có máu trong phân.

Mẹo 4: Khi nào xì hơi nhiều cần đi khám

Đi khám nếu điều chỉnh tại nhà không hiệu quả. Xì hơi là hoạt động sinh lý bình thường, nhưng nên được kiểm tra khi xuất hiện thường xuyên, tăng đột ngột, kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt. Đặc biệt, hãy đặt lịch khám nếu đã điều chỉnh chế độ ăn và thói quen trong khoảng 2–4 tuần mà triệu chứng không cải thiện.

Theo dõi các triệu chứng đi kèm.

• Đầy bụng hoặc đau bụng tái diễn.

• Tiêu chảy, táo bón hoặc thay đổi thói quen đại tiện.

• Buồn nôn, nhanh no hoặc chán ăn.

• Phân nhờn, nổi trên nước hoặc có mùi bất thường.

• Xì hơi tăng rõ sau khi dùng sữa, trái cây, lúa mì hoặc một nhóm thực phẩm cụ thể.

• Triệu chứng xuất hiện sau khi bắt đầu thuốc hay thực phẩm bổ sung mới.

Theo NIDDK, bác sĩ có thể dựa vào bệnh sử, chế độ ăn, thuốc đang dùng và các triệu chứng kèm theo để xác định nguyên nhân.

Không tự ý ngừng thuốc đang dùng. Một số thuốc và sản phẩm bổ sung có thể làm tăng khí, chẳng hạn:

• Metformin và acarbose dùng trong điều trị đái tháo đường.

• Một số thuốc nhuận tràng hoặc chất bổ sung chất xơ.

• Kháng sinh làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột.

• Sản phẩm chứa sorbitol, mannitol hoặc lactose.

• Một số thuốc gây táo bón, khiến khí khó thoát ra ngoài.

Hãy mang danh sách đầy đủ thuốc, vitamin và thực phẩm chức năng khi đi khám. Bác sĩ có thể điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc nếu cần; người bệnh không nên tự dừng thuốc kê đơn.

Chuẩn bị thông tin trước buổi khám.

1. Ghi nhật ký ăn uống và triệu chứng trong 1–2 tuần.

2. Ghi thời điểm bắt đầu xì hơi nhiều và mức độ ảnh hưởng.

3. Liệt kê các món thường làm triệu chứng nặng hơn.

4. Ghi nhận tình trạng đau bụng, đại tiện và thay đổi cân nặng.

5. Mang theo tên hoặc ảnh nhãn các thuốc đang sử dụng.

Bác sĩ có thể tìm những nguyên nhân nào? Tùy biểu hiện, tình trạng đầy hơi khó tiêu kéo dài có thể liên quan đến:

• Không dung nạp lactose hoặc fructose.

• Táo bón.

• Hội chứng ruột kích thích.

• Bệnh celiac.

• Kém hấp thu hoặc rối loạn tiêu hóa carbohydrate.

• Sự phát triển quá mức của vi khuẩn ruột non.

• Một số bệnh viêm hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa.

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm phân, nghiệm pháp hơi thở hoặc nội soi khi bệnh sử và triệu chứng cho thấy cần thiết. Không phải người bị xì hơi nhiều nào cũng cần thực hiện toàn bộ xét nghiệm này.

Cần cấp cứu hoặc khám sớm khi có dấu hiệu cảnh báo.

• Đau bụng dữ dội hoặc tăng nhanh.

• Bụng chướng căng kèm bí trung tiện, bí đại tiện.

• Nôn liên tục, sốt hoặc mất nước.

• Có máu trong phân hoặc phân đen như hắc ín.

• Sụt cân không chủ ý, thiếu máu hoặc mệt mỏi kéo dài.

• Khó nuốt, đau ngực hoặc vàng da.

Theo chuyên gia, mục tiêu của việc thăm khám không chỉ là tìm thuốc chữa xì hơi nhiều, mà là nhận diện đúng nguyên nhân để có cách trị đầy hơi khó tiêu an toàn và bền vững.

Giảm căng thẳng, kiểm tra thuốc

Căng thẳng có thể làm triệu chứng tiêu hóa rõ hơn. Stress không nhất thiết khiến cơ thể sản xuất thêm khí, nhưng có thể ảnh hưởng đến trục não–ruột, làm thay đổi nhu động và khiến đường ruột nhạy cảm hơn. Vì vậy, cùng một lượng khí cũng có thể gây cảm giác căng tức, đau hoặc khó chịu nhiều hơn khi bạn lo âu.

Bước 1: Giảm căng thẳng theo cách thực tế.

• Hít vào bằng mũi và thở ra chậm trong 3–5 phút.

• Đi bộ nhẹ khoảng 10–15 phút.

• Ăn trong không gian thoải mái, tránh vừa ăn vừa làm việc căng thẳng.

• Duy trì giờ ngủ và thức tương đối ổn định.

• Không cố nhịn xì hơi kéo dài vì có thể làm tăng cảm giác đầy tức.

Bước 2: Không quy mọi triệu chứng cho tâm lý. Kiểm soát stress có thể hỗ trợ trị đầy hơi khó tiêu, nhưng không thay thế việc tìm nguyên nhân từ thực phẩm, thuốc hoặc bệnh lý tiêu hóa. Người bệnh không nên tự trách mình vì căng thẳng; cảm giác khó chịu là có thật và cần được đánh giá nếu kéo dài.

Kiểm tra các thuốc đang sử dụng. Một số thuốc có thể gây đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón, bao gồm:

• Kháng sinh.

• Metformin hoặc acarbose.

• Thuốc kháng acid chứa magie.

• Thuốc nhuận tràng và sản phẩm bổ sung chất xơ.

• Một số thuốc gây táo bón, khiến khí khó thoát.

• Thuốc nước chứa sorbitol, mannitol hoặc xylitol.

Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột và gây tiêu chảy ở một số người. Tuy nhiên, không được tự giảm liều hoặc ngừng thuốc; hãy liên hệ bác sĩ nếu triệu chứng bắt đầu sau khi dùng thuốc.

Không mặc định probiotic sẽ khắc phục tác dụng phụ của kháng sinh. Hiệu quả của probiotic phụ thuộc vào chủng vi sinh, liều lượng, đối tượng sử dụng và mục tiêu điều trị. Không thể xem mọi loại sữa chua hoặc men vi sinh là tương đương.

• Một số chế phẩm có thể giảm nguy cơ tiêu chảy liên quan đến kháng sinh ở những nhóm nhất định, nhưng không bảo đảm giúp chữa xì hơi nhiều.

• Sữa chua có thể làm đầy hơi nặng hơn nếu người dùng không dung nạp lactose.

• Probiotic đôi khi gây tăng khí trong những ngày đầu.

• Người suy giảm miễn dịch, đang điều trị bệnh nặng hoặc có ống thông tĩnh mạch nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Nếu được phép dùng probiotic, hãy dùng có kiểm soát.

1. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về sản phẩm và chủng vi sinh phù hợp.

2. Dùng đúng liều và thời gian được hướng dẫn.

3. Không uống probiotic thay cho kháng sinh.

4. Theo dõi khí, đau bụng và số lần đi ngoài.

5. Ngừng dùng và liên hệ nhân viên y tế nếu triệu chứng nặng hơn.

Đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường sau kháng sinh. Tiêu chảy nhiều lần, sốt, đau bụng tăng, phân có máu, dấu hiệu mất nước hoặc triệu chứng xuất hiện trong hay sau đợt kháng sinh cần được đánh giá vì có thể liên quan đến nhiễm Clostridioides difficile, không nên chỉ tự xử trí bằng sữa chua hoặc men vi sinh.

Nguồn tham khảo

1. Badgujar, S. B., Patel, V. V., & Bandivdekar, A. H. (2014). Foeniculum vulgare Mill: A review of its botany, phytochemistry, pharmacology, contemporary application, and toxicology. BioMed Research International, 2014, 842674.
2. Dainese, R., Serra, J., Azpiroz, F., & Malagelada, J. R. (2004). Effects of physical activity on intestinal gas transit and evacuation in healthy subjects. The American Journal of Medicine, 116(8), 536–539.
3. Ganiats, T. G., Norcross, W. A., Halverson, A. L., Burford, P. A., & Palinkas, L. A. (1994). Does Beano prevent gas? A double-blind crossover study of oral alpha-galactosidase to treat dietary oligosaccharide intolerance. The Journal of Family Practice, 39(5), 441–445.
4. Gibson, P. R., & Shepherd, S. J. (2010). Evidence-based dietary management of functional gastrointestinal symptoms: The FODMAP approach. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 25(2), 252–258.
5. Hasler, W. L. (2006). Gas and bloating. Gastroenterology & Hepatology, 2(9), 654–662.
6. Lacy, B. E., Pimentel, M., Brenner, D. M., Chey, W. D., Keefer, L. A., Long, M. D., & Moshiree, B. (2021). ACG clinical guideline: Management of irritable bowel syndrome. The American Journal of Gastroenterology, 116(1), 17–44.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2021). Symptoms and causes of gas in the digestive tract. National Institutes of Health.
8. Pimentel, M., Saad, R. J., Long, M. D., & Rao, S. S. C. (2020). ACG clinical guideline: Small intestinal bacterial overgrowth. The American Journal of Gastroenterology, 115(2), 165–178.
9. Staudacher, H. M., & Whelan, K. (2017). The low FODMAP diet: Recent advances in understanding its mechanisms and efficacy in irritable bowel syndrome. Gut, 66(8), 1517–1527.
10. Su, G. L., Ko, C. W., Bercik, P., Falck-Ytter, Y., Sultan, S., Weizman, A. V., & Morgan, R. L. (2020). AGA clinical practice guidelines on the role of probiotics in the management of gastrointestinal disorders. Gastroenterology, 159(2), 697–705.
11. Suarez, F. L., Springfield, J., & Levitt, M. D. (1998). Identification of gases responsible for the odour of human flatus and evaluation of a device purported to reduce this odour. Gut, 43(1), 100–104.
12. Suarez, F. L., Furne, J., Springfield, J., & Levitt, M. D. (1999). Failure of activated charcoal to reduce the release of gases produced by the colonic flora. The American Journal of Gastroenterology, 94(1), 208–212.
13. Villoria, A., Serra, J., Azpiroz, F., & Malagelada, J. R. (2006). Physical activity and intestinal gas clearance in patients with bloating. The American Journal of Gastroenterology, 101(11), 2552–2557.

Biên tập nội dung: Lesley Collins Tran.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Amelia Wilson.