Cách chống say xe và chóng mặt: 6 mẹo hết say trò chơi cảm giác mạnh

Chuyến vui chơi có thể nhanh chóng biến thành “cơn ác mộng” khi bạn chóng mặt, buồn nôn hoặc nôn sau vài vòng xoay. Theo CDC, 55–70% sự khác biệt về mức độ nhạy cảm với say chuyển động có liên quan đến di truyền; thậm chí gần như bất kỳ ai cũng có thể bị say nếu chuyển động đủ mạnh. Nguyên nhân chủ yếu là não nhận tín hiệu không đồng nhất từ mắt, tai trong và cơ thể. Bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách chống say xe, hạn chế say trò chơi cảm giác mạnh và giúp cơ thể nhanh hết say tàu lượn bằng việc điều chỉnh ăn uống, tư thế, nhịp thở và sử dụng thuốc đúng thời điểm.

Phần 1: Dùng thuốc chống say xe hiệu quả và an toàn

Mẹo 1: Dùng thuốc chống say đúng cách

Kiểm tra đúng hoạt chất trước khi dùng.

• Dimenhydrinate là thuốc kháng histamine thế hệ cũ, thường được dùng để phòng và giảm buồn nôn, chóng mặt do say trò chơi cảm giác mạnh hoặc say tàu xe.

• Thuốc tác động lên hệ tiền đình và vùng kiểm soát nôn trong não, nhưng có thể gây buồn ngủ, khô miệng hoặc nhìn mờ.

• Đừng chỉ nhìn chữ “Dramamine” hay “không buồn ngủ”. Mỗi sản phẩm có thể chứa dimenhydrinate, meclizine hoặc thành phần khác. Hãy đọc kỹ mục hoạt chất trên bao bì.

Uống thuốc trước khi triệu chứng xuất hiện.

• Dimenhydrinate thường được dùng trước khi lên trò chơi khoảng 30–60 phút, theo đúng liều ghi trên nhãn hoặc hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Thuốc phòng say chuyển động hiệu quả hơn khi uống trước lúc chóng mặt, buồn nôn. Khi đã nôn, thuốc uống có thể hấp thu kém hơn.

• Không tự ý uống thêm thuốc chỉ vì chưa hết say tàu lượn ngay lập tức. Cần tuân thủ khoảng cách giữa các liều và tổng liều tối đa trên bao bì.

Không xem thuốc “ít buồn ngủ” là hoàn toàn tỉnh táo.

• Meclizine có thể ít gây buồn ngủ hơn dimenhydrinate ở một số người, nhưng vẫn có khả năng làm giảm sự tỉnh táo và phản xạ.

• Không dùng thuốc cùng rượu bia, thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc thuốc dị ứng khác nếu chưa hỏi bác sĩ hay dược sĩ.

• Sau khi uống, nên thử những trò nhẹ trước. Nếu thấy lơ mơ, nhìn mờ hoặc mất thăng bằng, hãy ngừng chơi các trò tốc độ cao.

Thận trọng khi dùng cho trẻ em.

• Không áp dụng liều của người lớn cho trẻ. Liều dùng phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, hàm lượng và dạng bào chế của từng sản phẩm.

• Cha mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng cho trẻ nhỏ. Thuốc kháng histamine đôi khi gây kích động bất thường thay vì buồn ngủ.

• Không dùng thuốc để làm trẻ ngủ trong suốt chuyến đi hoặc khi vui chơi.

Hỏi chuyên môn nếu có bệnh nền.

• Nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ nếu đang mang thai, cho con bú, cao tuổi hoặc mắc tăng nhãn áp, hen, bệnh tim, bệnh gan, bệnh thận hay khó tiểu do phì đại tuyến tiền liệt.

• Nếu thường xuyên phải dùng thuốc để chống say xe hoặc chống say khi vui chơi, cần được tư vấn loại thuốc phù hợp thay vì tự đổi thuốc liên tục.

• Chóng mặt dữ dội, ngất, đau đầu bất thường, đau ngực hoặc nôn kéo dài không nên mặc định là say chuyển động; cần được kiểm tra y tế.

Mẹo 2: Dùng miếng dán scopolamine an toàn

Chỉ sử dụng khi được bác sĩ kê đơn.

• Scopolamine là thuốc kháng cholinergic giúp phòng buồn nôn và nôn do say chuyển động. Thuốc thường được bào chế dưới dạng miếng dán giải phóng hoạt chất chậm qua da.

• Đây không nhất thiết là lựa chọn chỉ dành cho người dùng dimenhydrinate không hiệu quả. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên thời gian di chuyển, mức độ say trò chơi cảm giác mạnh, bệnh nền và nguy cơ tác dụng phụ.

• Miếng dán tác dụng chậm nên có thể không phù hợp với một lần chơi tàu lượn ngắn. Không tự mua hoặc dùng lại đơn thuốc cũ để chống say xe.

Dán thuốc đúng thời điểm và vị trí.

1. Dán một miếng lên vùng da sạch, khô và không có lông phía sau một bên tai, ít nhất 4 giờ trước khi cần tác dụng hoặc theo đơn của bác sĩ.

2. Rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi dán, tránh để thuốc dính vào mắt vì có thể gây giãn đồng tử và nhìn mờ.

3. Không cắt miếng dán và không sử dụng nhiều hơn một miếng cùng lúc. Một miếng thường có tác dụng tối đa khoảng 3 ngày, tùy sản phẩm và chỉ định.

4. Sau khi tháo, gấp đôi miếng dán với hai mặt dính úp vào nhau, bỏ an toàn rồi rửa tay và vùng da sau tai.

Theo dõi tác dụng không mong muốn.

• Các phản ứng thường gặp gồm khô miệng, buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ hoặc giãn đồng tử.

• Tháo miếng dán và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện lú lẫn, kích động, mất phương hướng, bí tiểu hoặc ảo giác. Người cao tuổi có nguy cơ gặp tác dụng thần kinh cao hơn.

• Không uống rượu bia hoặc dùng chung với thuốc ngủ, thuốc an thần và thuốc kháng histamine gây buồn ngủ nếu chưa được bác sĩ cho phép.

• Nếu cảm thấy lơ mơ hoặc nhìn mờ, không nên lái xe hay tiếp tục tham gia trò chơi tốc độ cao dù chưa hoàn toàn hết say tàu lượn.

Thông báo đầy đủ bệnh nền cho bác sĩ.

• Không dùng scopolamine nếu mắc glaucoma góc đóng, trừ khi bác sĩ chuyên khoa xác nhận phù hợp.

• Cần thận trọng nếu có glaucoma góc mở, khó tiểu, phì đại tuyến tiền liệt, tắc nghẽn đường tiêu hóa, tiền sử co giật hoặc rối loạn tâm thần.

• Người mang thai, cho con bú, trẻ em và người lớn tuổi cần được bác sĩ đánh giá riêng trước khi sử dụng.

• Hãy hỏi bác sĩ xem có cần tháo miếng dán trước khi chụp MRI hay không, vì một số sản phẩm chứa thành phần kim loại có thể gây bỏng da.

Mẹo 3: Cách dán scopolamine đúng cách

Chuẩn bị trước khi dán thuốc.

• Chỉ dùng miếng dán scopolamine theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ.

• Chọn vùng da phẳng, khô, sạch, không có lông và không bị trầy xước ngay phía sau một bên tai.

• Rửa sạch vùng da rồi lau khô hoàn toàn. Không bôi kem dưỡng, dầu hoặc mỹ phẩm vì có thể làm miếng dán dễ bong.

Dán trước khi cần tác dụng.

1. Dán một miếng ít nhất 4 giờ trước khi di chuyển hoặc tham gia trò chơi, trừ khi bác sĩ hướng dẫn khác.

2. Mở bao bì ngay trước khi dùng. Không cắt, gấp hoặc sử dụng miếng dán bị rách.

3. Bóc lớp bảo vệ nhưng tránh chạm vào mặt chứa thuốc.

4. Áp chắc miếng dán lên vùng da sau tai và giữ nhẹ vài giây để thuốc bám đều.

5. Chỉ dùng một miếng mỗi lần. Dán nhiều miếng không giúp hết say tàu lượn nhanh hơn mà có thể làm tăng nguy cơ quá liều.

Rửa tay ngay sau khi dán.

• Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước để tránh đưa scopolamine vào mắt.

• Nếu thuốc dính vào mắt, đồng tử có thể giãn, gây nhìn mờ và nhạy cảm với ánh sáng. Khi triệu chứng kéo dài hoặc đau mắt, cần liên hệ cơ sở y tế.

• Không chạm hoặc điều chỉnh miếng dán liên tục trong quá trình sử dụng.

Giữ miếng dán đúng thời gian.

• Một miếng thường có thể giải phóng thuốc trong tối đa 3 ngày, nhưng cần tuân thủ thời gian bác sĩ kê đơn và hướng dẫn của từng sản phẩm.

• Không giữ miếng dán lâu hơn quy định chỉ để tiếp tục chống say xe hoặc phòng say trò chơi cảm giác mạnh.

• Nếu cần điều trị quá 3 ngày và đã được bác sĩ cho phép, tháo miếng cũ rồi dán miếng mới phía sau tai còn lại.

• Nếu miếng dán bong ra, không dùng băng dính để cố định và không dán lại miếng cũ; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ cách xử lý.

Tháo và bỏ miếng dán an toàn.

• Tháo thuốc khi hết thời gian chỉ định hoặc khi xuất hiện tác dụng phụ nghiêm trọng.

• Gấp đôi miếng dán đã dùng sao cho hai mặt dính úp vào nhau, rồi bỏ tại nơi trẻ em và vật nuôi không thể tiếp cận.

• Rửa tay và vùng da sau tai bằng xà phòng sau khi tháo.

• Hỏi nhân viên y tế xem sản phẩm có cần tháo trước khi chụp MRI hay không, vì một số miếng dán chứa kim loại và có thể gây bỏng da.

Mẹo 4: Dùng gừng giảm say có hiệu quả?

Hiểu đúng về tác dụng của gừng.

• Gừng (Zingiber officinale) thường được dùng để giảm cảm giác buồn nôn, nhưng không nên khẳng định đây là biện pháp chống say xe hiệu quả với mọi người.

• Phần lớn nghiên cứu về gừng đối với say chuyển động chưa chứng minh lợi ích rõ ràng. CDC cũng đánh giá bằng chứng hiện có còn yếu và không nhất quán. Vì vậy, gừng chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ khi say trò chơi cảm giác mạnh, không thay thế thuốc đã được bác sĩ chỉ định.

Chọn dạng gừng phù hợp.

• Có thể dùng gừng tươi, trà gừng, viên ngậm hoặc thực phẩm bổ sung nếu cơ thể dung nạp tốt.

• Với gừng tươi, hãy gọt vỏ, cắt một lát nhỏ rồi nhai chậm. Không cần ăn miếng quá lớn vì vị cay có thể gây rát miệng, khó chịu dạ dày hoặc ợ nóng.

• Viên ngậm có thể tiện hơn khi đi chơi. Với viên nang hoặc thực phẩm bổ sung, cần đọc kỹ hàm lượng và dùng đúng hướng dẫn trên nhãn, không tự tăng liều để nhanh hết say tàu lượn.

Dùng thử trước ngày vui chơi.

• Nếu chưa từng sử dụng, nên thử một lượng nhỏ vào ngày khác để xem cơ thể có bị ợ nóng, đau bụng hoặc tiêu chảy hay không.

• Không nên lần đầu dùng một sản phẩm bổ sung ngay trước khi lên tàu lượn vì khó phân biệt tác dụng phụ của sản phẩm với triệu chứng say chuyển động.

• Kết hợp với các biện pháp thực tế như ăn nhẹ, ngủ đủ, hạn chế rượu bia và nghỉ giữa các trò chơi.

Thận trọng với thuốc và bệnh nền.

• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung gừng nếu đang uống thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.

• Người đang mang thai, cho con bú, có bệnh lý túi mật, rối loạn chảy máu hoặc chuẩn bị phẫu thuật cũng nên được tư vấn trước.

• Ngừng sử dụng nếu xuất hiện đau bụng nhiều, tiêu chảy kéo dài, phát ban hoặc dấu hiệu bất thường khác.

Phần 2: Mẹo chọn chỗ ngồi tránh say trò chơi cảm giác mạnh

Mẹo 1: Ăn gì để giảm say trò chơi?

Ăn nhẹ trước khi lên trò chơi.

• Không nên để bụng quá đói hoặc ăn quá no. Trước khi lên tàu lượn, có thể dùng một bữa nhỏ với bánh mì, bánh quy nhạt, cơm, cháo, chuối hoặc ngũ cốc.

• Ưu tiên món ít dầu mỡ, dễ tiêu và có khẩu phần vừa phải. Ăn chậm, sau đó chờ cơ thể ổn định trước khi tham gia trò chơi cảm giác mạnh.

• Thực phẩm chỉ có vai trò giúp dạ dày dễ chịu hơn, không thể ngăn hoàn toàn tình trạng say chuyển động.

Chọn món phù hợp khi đang buồn nôn.

• Nếu bắt đầu chóng mặt hoặc nôn nao, hãy ngừng chơi, ngồi nghỉ ở nơi thoáng khí và nhấp từng ngụm nước.

• Khi cảm giác buồn nôn giảm, có thể ăn một lượng nhỏ bánh quy nhạt, bánh mì nướng, cháo hoặc chuối.

• Không cố ăn nhiều ngay sau khi xuống tàu lượn. Dạ dày lúc này giống như chiếc thuyền vừa qua sóng lớn, cần một khoảng lặng để lấy lại thăng bằng.

Không phụ thuộc vào ginger ale.

• Ginger ale không phải thuốc giúp hết say tàu lượn. Nhiều sản phẩm chứa rất ít gừng nhưng lại có nhiều đường và khí carbon dioxide.

• Đồ uống có ga có thể làm tăng đầy bụng, ợ hơi hoặc khó chịu ở một số người. Nếu muốn thử, chỉ nên uống chậm một lượng nhỏ và chọn loại có gừng thật.

• Bằng chứng về hiệu quả của gừng và các chế độ ăn đối với say chuyển động hiện còn yếu, chưa nhất quán.

Tránh món dễ làm dạ dày khó chịu.

• Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, món quá cay, quá chua, khẩu phần lớn và đồ uống có cồn trước khi vui chơi.

• Thực phẩm cay hoặc chua không trực tiếp gây say chuyển động, nhưng có thể làm tăng ợ nóng, trào ngược và buồn nôn ở người nhạy cảm.

• Không thử món ăn lạ ngay trước khi lên trò chơi, đặc biệt nếu bạn vốn dễ say trò chơi cảm giác mạnh hoặc thường phải dùng biện pháp chống say xe.

Bổ sung nước đúng cách.

• Uống nước đều trong ngày nhưng tránh uống quá nhiều ngay trước khi lên trò chơi.

• Nếu bị nôn, hãy nghỉ ngơi và uống từng ngụm nước hoặc dung dịch bù nước để hạn chế mất nước.

• Cần đến cơ sở y tế nếu nôn liên tục, không giữ được nước, đau đầu dữ dội, ngất hoặc chóng mặt kéo dài dù đã ngừng chơi.

Mẹo 2: Chọn vị trí ít rung lắc nhất

Ưu tiên khu vực chuyển động ổn định.

• Vị trí ngồi có thể ảnh hưởng đến mức độ say trò chơi cảm giác mạnh, nhưng không có ghế nào ổn định nhất cho mọi loại tàu lượn.

• Trên một số đoàn tàu dài, các toa ở giữa thường ít có cảm giác bị kéo hoặc quăng mạnh như toa đầu và toa cuối. Tuy nhiên, mức rung lắc còn phụ thuộc vào thiết kế đường ray, tốc độ và loại trò chơi.

• Nếu dễ say, hãy hỏi nhân viên vận hành về vị trí ít rung hoặc chọn trò chơi có tốc độ và số vòng xoay thấp hơn.

Chọn chỗ ngồi phù hợp từng phương tiện.

• Ô tô: Ngồi ghế trước, nhìn thẳng ra đường hoặc đường chân trời. Không đọc sách hay nhìn điện thoại.

• Máy bay: Chọn ghế gần cánh, nơi chuyển động lên xuống thường ít rõ hơn so với phần đầu hoặc đuôi.

• Tàu thủy: Ưu tiên khu vực giữa tàu, ở tầng thấp và gần mặt nước; tránh mũi tàu vì thường dao động mạnh hơn.

• Tàu hỏa: Ngồi quay mặt theo hướng di chuyển và chọn ghế gần giữa toa nếu có thể.

Giữ đầu và cơ thể ổn định.

• Tựa đầu vào ghế, nhìn về phía trước và hạn chế quay đầu liên tục. Giảm chuyển động của đầu có thể giúp hạn chế xung đột tín hiệu giữa mắt và tai trong.

• Trên ô tô hoặc phương tiện có khúc cua, nghiêng cơ thể nhẹ theo hướng cua có thể giúp cơ thể dự đoán chuyển động tốt hơn.

• Đây là biện pháp hỗ trợ chống say xe đã được ghi nhận, nhưng hiệu quả khác nhau ở từng người.

Dừng chơi khi triệu chứng bắt đầu.

• Nếu xuất hiện ngáp nhiều, nóng bừng, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc buồn nôn, hãy nghỉ ngay thay vì tiếp tục thử sức.

• Di chuyển đến nơi thoáng khí, ngồi yên, nhìn một điểm cố định và uống từng ngụm nước nhỏ.

• Chỉ quay lại trò chơi khi đã hoàn toàn ổn định. Cố chơi tiếp không giúp cơ thể nhanh hết say tàu lượn, mà có thể khiến buồn nôn và nôn trở nên nghiêm trọng hơn.

Mẹo 3: Giữ đầu ổn định khi đi tàu lượn

Tựa đầu đúng tư thế.

• Ngồi sát lưng ghế và đặt đầu tự nhiên vào phần tựa đầu nếu trò chơi có trang bị.

• Giữ đầu, cổ và thân người thẳng theo hướng của ghế, tránh cúi xuống, ngoái nhìn phía sau hoặc quay đầu liên tục.

• Hạn chế chuyển động đầu có thể làm giảm sự xung đột giữa tín hiệu từ mắt và tai trong, từ đó hỗ trợ giảm say trò chơi cảm giác mạnh.

Không gồng cứng cổ quá mức.

• Mục tiêu là giữ đầu ổn định, không phải siết chặt toàn bộ cơ cổ. Gồng người quá mức có thể gây đau hoặc căng cơ sau khi xuống tàu.

• Giữ vai thả lỏng, nhìn về phía trước và để đầu tiếp xúc nhẹ với tựa đầu.

• Không tự ý nghiêng người để “đón cua” trên tàu lượn, vì hướng tăng tốc có thể thay đổi rất nhanh và khó dự đoán.

Tuân thủ hướng dẫn của trò chơi.

• Cài thanh chắn hoặc dây an toàn đúng vị trí; không nới lỏng, tháo ra hoặc thay đổi tư thế khi trò chơi đang vận hành.

• Nếu nhân viên yêu cầu một tư thế cụ thể, hãy thực hiện đúng vì thiết kế ghế và hệ thống bảo vệ của mỗi trò chơi không giống nhau.

• Giữ đầu và cổ đúng vị trí giúp hạn chế va đập, nhưng không thể bảo đảm ngăn mọi chấn thương.

Dừng lại nếu thấy bất thường.

• Không tiếp tục chơi nếu đang đau cổ, vừa bị chấn thương đầu, chóng mặt nhiều hoặc cảm thấy thanh chắn không vừa cơ thể.

• Sau khi xuống, hãy nghỉ ở nơi yên tĩnh nếu buồn nôn hoặc mất thăng bằng. Việc cố chơi thêm không giúp hết say tàu lượn nhanh hơn.

• Cần được kiểm tra y tế nếu xuất hiện đau cổ dữ dội, tê yếu tay chân, lú lẫn, ngất hoặc đau đầu tăng dần.

Mẹo 4: Nhìn cố định để giảm chóng mặt

Hướng mắt vào điểm ổn định.

• Khi mắt liên tục quét cảnh vật đang lao nhanh, não phải xử lý nhiều tín hiệu chuyển động trái ngược với tai trong, khiến chóng mặt và buồn nôn dễ xuất hiện.

• Hãy nhìn thẳng về phía trước, tập trung vào một điểm tương đối ổn định và tránh đảo mắt liên tục sang hai bên.

• Giữ ánh nhìn ổn định có thể hỗ trợ giảm say trò chơi cảm giác mạnh, nhưng mức độ hiệu quả khác nhau ở mỗi người.

Quan sát đúng điểm trên tàu lượn.

• Nếu có thể, hãy nhìn theo hướng chuyển động hoặc tập trung vào phần cố định của toa phía trước.

• Không cúi xuống nhìn chân, quay sang người bên cạnh hoặc cố theo dõi cảnh vật lướt nhanh ở hai bên.

• Giữ đầu dựa vào ghế và hướng mắt thẳng. Tư thế này giúp hạn chế đồng thời chuyển động của mắt, đầu và cổ.

Có thể nhắm mắt khi cần.

• Nhắm mắt có thể giúp một số người giảm lượng thông tin chuyển động mà não phải xử lý, đặc biệt khi không tìm được điểm nhìn ổn định.

• Tuy nhiên, cách này không hiệu quả với tất cả mọi người và có thể khiến một số người cảm thấy mất phương hướng hơn.

• Nếu nhắm mắt làm chóng mặt tăng lên, hãy mở mắt, nhìn thẳng và tập trung vào một điểm phía trước.

Nhìn đường chân trời trên tàu thuyền.

• Khi đi tàu, hãy nhìn ra xa về phía đường chân trời thay vì đọc sách, xem điện thoại hoặc nhìn các vật trong khoang.

• Đường chân trời cung cấp mốc thị giác tương đối ổn định, giúp giảm sự xung đột giữa tín hiệu từ mắt và hệ tiền đình.

• Đây là biện pháp đã được ghi nhận có thể hỗ trợ giảm say trên tàu, ô tô và một số môi trường chuyển động khác.

Nghỉ ngay khi triệu chứng tăng dần.

• Ngáp nhiều, nóng bừng, vã mồ hôi, tiết nước bọt, chóng mặt và nôn nao thường là các dấu hiệu sớm của say chuyển động.

• Sau khi xuống trò chơi, hãy ngồi yên, nhìn một vật cố định và hít thở đều. Tránh nhìn màn hình cho đến khi cơ thể ổn định.

• Không nên tiếp tục lên trò chơi chỉ để “làm quen” khi đang buồn nôn; nghỉ ngơi mới là cách an toàn hơn để cơ thể dần hết say tàu lượn.

Mẹo 5: Giảm hoạt động khi bị say xe

Dừng các hoạt động dùng mắt nhiều.

• Ngừng đọc sách, xem phim, chơi game hoặc lướt điện thoại ngay khi bắt đầu chóng mặt, nóng bừng hay buồn nôn.

• Những hoạt động này khiến mắt tập trung vào một vật đứng yên trong khi tai trong vẫn cảm nhận cơ thể đang chuyển động, làm xung đột cảm giác tăng lên.

• Tránh đọc hoặc liên tục quét mắt đã được ghi nhận có thể hỗ trợ giảm say trong nhiều môi trường di chuyển.

Ngồi yên và nhìn ra xa.

• Tựa đầu vào ghế, thả lỏng vai và hạn chế quay đầu.

• Nhìn thẳng ra phía trước hoặc tập trung vào đường chân trời nếu có thể.

• Trên ô tô, ngồi ghế trước thường giúp quan sát hướng di chuyển dễ hơn. Trên máy bay, có thể chọn chỗ gần cánh; trên tàu thuyền, ưu tiên khu vực giữa tàu.

Giảm kích thích xung quanh.

• Tránh mùi thức ăn nồng, nước hoa, khói thuốc và không gian quá nóng vì chúng có thể làm cảm giác buồn nôn khó chịu hơn.

• Mở cửa sổ hoặc hướng luồng gió mát vào mặt nếu điều kiện cho phép.

• Hít thở chậm, đều và tránh trò chuyện quá nhiều khi đang nôn nao.

Nghỉ giữa các trò chơi.

• Sau mỗi trò xoay hoặc tàu lượn, hãy đi chậm đến nơi thoáng khí rồi ngồi nghỉ cho đến khi hết chóng mặt.

• Không nên chuyển ngay từ trò chơi này sang trò khác nếu đang say trò chơi cảm giác mạnh.

• Giảm hoạt động không thể “chữa khỏi” say chuyển động, nhưng có thể giúp triệu chứng dịu dần và cơ thể nhanh hết say tàu lượn hơn.

Xử lý an toàn khi đang lái xe.

• Nếu đang lái xe và cảm thấy chóng mặt hoặc buồn nôn, không nhắm mắt hay cố chịu đựng.

• Hãy dừng xe tại vị trí an toàn, xuống nghỉ và chỉ tiếp tục khi hoàn toàn tỉnh táo.

• Thuốc chống say xe có thể gây buồn ngủ; cần đọc kỹ cảnh báo và không lái xe nếu thuốc làm giảm sự tập trung.

Mẹo 6: Bấm huyệt P6 có giảm say không?

Hiểu đúng về hiệu quả của huyệt P6.

• Huyệt P6, còn gọi là Nội quan, thường được bấm để hỗ trợ giảm buồn nôn.

• Tuy nhiên, chưa thể khẳng định phương pháp này điều trị hiệu quả say trò chơi cảm giác mạnh. CDC cho biết các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm ghi nhận vòng bấm huyệt có hiệu quả không vượt trội giả dược.

• Một số người vẫn cảm thấy dễ chịu hơn khi sử dụng, có thể do tác động thư giãn hoặc hiệu ứng giả dược. Vì tương đối ít rủi ro, người lớn khỏe mạnh có thể thử như biện pháp hỗ trợ.

Xác định vị trí huyệt P6.

1. Ngửa lòng bàn tay lên.

2. Đặt ba ngón tay của bàn tay còn lại ngang dưới nếp gấp cổ tay. Khoảng cách này phù hợp với kích thước cơ thể hơn cách đo cố định bằng centimet.

3. Tìm điểm nằm giữa hai gân nổi ở mặt trong cẳng tay, ngay phía dưới ngón tay thứ ba.

4. Vị trí tương ứng ở cả hai cổ tay.

Bấm huyệt đúng cách.

• Dùng ngón cái ấn vừa phải vào huyệt P6, giữ khoảng 30–60 giây rồi thả lỏng.

• Có thể xoa tròn nhẹ và lặp lại trong vài phút ở cả hai tay.

• Lực ấn nên tạo cảm giác căng nhẹ nhưng không gây đau, tê hoặc bầm tím.

• Nếu dùng vòng chống say xe, đặt nút bấm đúng vị trí huyệt và bảo đảm vòng không quá chặt.

Theo dõi phản ứng của cơ thể.

• Tháo vòng nếu cổ tay đau, tê, sưng, đổi màu hoặc kích ứng da.

• Không đặt vòng lên vùng da trầy xước, viêm hoặc đang có vết thương.

• Người có vấn đề về tuần hoàn, tổn thương thần kinh ở tay hoặc vừa phẫu thuật cổ tay nên hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng.

Không phụ thuộc hoàn toàn vào bấm huyệt.

• Bấm huyệt P6 không thay thế việc nghỉ ngơi, giữ đầu ổn định, nhìn về phía trước hoặc dùng thuốc theo chỉ định.

• Nếu triệu chứng không giảm, hãy ngừng chơi, đến nơi thoáng khí và uống từng ngụm nước nhỏ.

• Không tiếp tục lên tàu lượn chỉ vì đang đeo vòng bấm huyệt; cơ thể cần thời gian nghỉ mới có thể dần hết say tàu lượn.

Nguồn tham khảo

1. Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Motion sickness. Trong CDC Yellow Book 2026: Health Information for International Travel. U.S. Department of Health and Human Services.
2. Cha, Y. H., Golding, J. F., Keshavarz, B., Furman, J., Kim, J. S., Lopez-Escamez, J. A., Magnusson, M., Yates, B. J., Lawson, B. D., & Staab, J. P. (2021). Motion sickness diagnostic criteria: Consensus document of the Classification Committee of the Bárány Society. Journal of Vestibular Research, 31(5), 327–344.
3. Golding, J. F. (2016). Motion sickness. Handbook of Clinical Neurology, 137, 371–390.
4. Koch, A., Cascorbi, I., Westhofen, M., Dafotakis, M., Klapa, S., & Kuhtz-Buschbeck, J. P. (2018). The neurophysiology and treatment of motion sickness. Deutsches Ärzteblatt International, 115(41), 687–696.
5. Leung, A. K. C., & Hon, K. L. (2019). Motion sickness: An overview. Drugs in Context, 8, 2019-9-4.
6. Lien, H. C., Sun, W. M., Chen, Y. H., Kim, H., Hasler, W., & Owyang, C. (2003). Effects of ginger on motion sickness and gastric slow-wave dysrhythmias induced by circular vection. American Journal of Physiology-Gastrointestinal and Liver Physiology, 284(3), G481–G489.
7. Miller, K. E., & Muth, E. R. (2004). Efficacy of acupressure and acustimulation bands for the prevention of motion sickness. Aviation, Space, and Environmental Medicine, 75(3), 227–234.
8. Murdin, L., Golding, J., & Bronstein, A. (2011). Managing motion sickness. BMJ, 343, d7430.
9. Spinks, A., & Wasiak, J. (2011). Scopolamine for preventing and treating motion sickness. Cochrane Database of Systematic Reviews, (6), CD002851.
10. Zhang, L. L., Wang, J. Q., Qi, R. R., Pan, L. L., Li, M., & Cai, Y. L. (2016). Motion sickness: Current knowledge and recent advance. CNS Neuroscience & Therapeutics, 22(1), 15–24.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Harper Martinez.