Cách đặt bô cho người bệnh nằm liệt: 9 bước dùng bô hứng tại nhà

Khi người bệnh không thể tự đi vệ sinh vì bệnh tật, chấn thương hoặc tuổi cao, việc đặt bô cho người bệnh không chỉ giúp giải quyết nhu cầu đi tiểu, đi ngoài mà còn hạn chế nguy cơ té ngã và giữ vệ sinh tại giường. Tuy nhiên, nếu đặt bô sai tư thế, người bệnh có thể đau, khó chịu, thậm chí bị trượt hoặc tổn thương vùng da nhạy cảm.

Đối với người chăm sóc, đây cũng là công việc dễ gây lúng túng, đặc biệt khi chăm sóc người nằm liệt hoặc người bệnh cần hỗ trợ hoàn toàn. Sử dụng đúng loại bô hứng cho người già, đặt đúng vị trí và thao tác nhẹ nhàng sẽ giúp người bệnh cảm thấy an toàn, riêng tư và thoải mái hơn. Bài viết này, Tiptory hướng dẫn cách thực hiện đơn giản, đúng quy trình để người chăm sóc có thể áp dụng ngay tại nhà.

Đặt bô đúng vị trí cho người bệnh

1. Xác định đúng chiều của bô

• Đặt đầu thấp của bô về phía mông người bệnh, còn phần cao hơn hướng về phía giữa hai chân.

• Kiểm tra bô nằm chắc chắn, không bị nghiêng hoặc đặt lệch trước khi người bệnh sử dụng.

• Với bô hứng cho người già hoặc người bệnh phải nằm lâu, chọn loại phù hợp với thể trạng sẽ giúp giảm áp lực và tăng sự thoải mái.

2. Hỗ trợ người bệnh nâng hông

• Nếu người bệnh còn đủ sức vận động, hướng dẫn họ co hai đầu gối và nâng nhẹ hông lên.

• Khi người bệnh nâng hông, nhẹ nhàng đưa bô vào bên dưới mông rồi điều chỉnh để bô nằm đúng vị trí.

• Thao tác chậm, báo trước từng bước để người bệnh phối hợp và hạn chế đau hoặc mất thăng bằng.

3. Xử lý khi người bệnh không thể nâng hông

• Nếu người bệnh yếu, không thể tự nâng hông hoặc đang nằm liệt, không cố kéo bô vào bên dưới cơ thể.

• Hỗ trợ người bệnh nghiêng sang một bên một cách nhẹ nhàng, đồng thời giữ cơ thể ổn định.

• Đặt bô sát vị trí cần thiết, sau đó giúp người bệnh từ từ trở lại tư thế nằm ngửa để phần mông nằm đúng trên bô.

• Đây là cách thường được áp dụng khi đặt bô cho người bệnh nằm tại giường và cần hạn chế việc nâng đỡ cơ thể quá mức.

4. Kiểm tra trước khi người bệnh đi vệ sinh

• Đảm bảo bô nằm đúng vị trí, không bị xô lệch và người bệnh cảm thấy tương đối thoải mái.

• Giữ tư thế của người bệnh ổn định, đồng thời bảo đảm sự riêng tư trong quá trình đi vệ sinh.

• Với người cần hỗ trợ hoàn toàn, người chăm sóc nên quan sát và sẵn sàng hỗ trợ khi người bệnh cần thay đổi tư thế.

5. Thực hiện nhẹ nhàng và tôn trọng người bệnh

• Khi chăm sóc người nằm liệt, điều quan trọng không chỉ là đặt bô đúng kỹ thuật mà còn phải giảm cảm giác ngại ngùng, đau đớn và mất tự chủ cho người bệnh.

• Luôn giải thích ngắn gọn trước khi chạm hoặc thay đổi tư thế của người bệnh.

• Nếu xuất hiện đau bất thường, khó chịu nhiều hoặc không thể đặt bô đúng vị trí, nên dừng thao tác và đánh giá lại tư thế trước khi tiếp tục.

Phần 1: Chuẩn bị dụng cụ đặt bô cho người bệnh

Bước 1: Giải thích trước khi đặt bô

1. Chào hỏi và giải thích rõ việc sắp thực hiện

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, người chăm sóc nên chào hỏi, xác nhận người bệnh và nói ngắn gọn rằng mình sẽ hỗ trợ họ đi vệ sinh tại giường.

• Giải thích trước từng bước giúp người bệnh biết điều gì sắp xảy ra, giảm cảm giác bất ngờ hoặc lo lắng. Hướng dẫn chăm sóc điều dưỡng cũng nhấn mạnh việc giải thích quy trình và trao đổi với người bệnh trước khi thực hiện.

• Có thể nói đơn giản: “Tôi sẽ hỗ trợ bác đặt bô và giúp bác giữ tư thế thoải mái. Nếu thấy đau hoặc không thoải mái, bác hãy báo ngay.”

2. Tạo cảm giác an tâm và tôn trọng

• Đi vệ sinh tại giường có thể khiến người bệnh ngại ngùng, đặc biệt với người cao tuổi, người yếu hoặc người nằm liệt. Vì vậy, thái độ bình tĩnh, kiên nhẫn và kín đáo quan trọng không kém thao tác kỹ thuật.

• Tránh thể hiện sự vội vàng, khó chịu hoặc bình luận về mùi, chất thải hay tình trạng vệ sinh của người bệnh.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, nên để người bệnh biết rằng họ có thể yêu cầu dừng lại nếu đau, khó chịu hoặc cần thay đổi tư thế.

3. Bảo đảm riêng tư trước khi thực hiện

• Kéo rèm hoặc đóng cửa nếu phù hợp, hạn chế người không cần thiết có mặt trong khu vực chăm sóc.

• Che phủ phần cơ thể không cần thiết để tránh người bệnh bị phơi bày quá mức.

• Các hướng dẫn chăm sóc người bệnh đều xem việc duy trì riêng tư, phẩm giá và sự kín đáo là một phần quan trọng của chăm sóc khi sử dụng bô hoặc hỗ trợ vệ sinh cá nhân.

4. Khuyến khích người bệnh phối hợp

• Hỏi người bệnh xem họ có đau, chóng mặt hoặc khó chịu trước khi thay đổi tư thế hay không.

• Nói trước khi chạm vào cơ thể hoặc di chuyển người bệnh để họ chủ động phối hợp.

• Nếu người bệnh có khó khăn về nghe, nói, nhận thức hoặc giao tiếp, cần điều chỉnh cách giải thích để họ có thể hiểu và bày tỏ nhu cầu. Giao tiếp rõ ràng và phù hợp với khả năng của người bệnh là một nguyên tắc quan trọng trong chăm sóc an toàn.

5. Không biến việc dùng bô thành một trải nghiệm đáng xấu hổ

• Người chăm sóc nên xem đây là một nhu cầu sinh lý bình thường và tập trung vào sự an toàn, thoải mái của người bệnh.

• Với bô hứng cho người già hoặc người cần hỗ trợ hoàn toàn, hãy ưu tiên thao tác nhẹ nhàng, giải thích ngắn gọn và duy trì sự tôn trọng trong suốt quá trình.

• Mục tiêu không chỉ là đặt bô đúng vị trí mà còn giúp người bệnh cảm thấy mình vẫn được tôn trọng và có quyền kiểm soát nhất định đối với việc chăm sóc cá nhân.

Bước 2: Vệ sinh tay trước khi đặt bô

1. Vệ sinh tay trước khi chăm sóc người bệnh

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, hãy vệ sinh tay để giảm nguy cơ đưa vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân gây bệnh vào vùng da và môi trường chăm sóc.

• Có thể rửa tay bằng xà phòng và nước sạch. CDC khuyến nghị chà xát toàn bộ bàn tay, kẽ ngón và dưới móng trong ít nhất 20 giây, sau đó xả sạch và lau khô.

• Không cần dùng nước quá nóng. Nước ấm hoặc nước mát đều có thể sử dụng; nước quá nóng dễ làm khô và kích ứng da.

2. Đeo găng dùng một lần khi cần tiếp xúc với chất thải

• Sau khi vệ sinh tay, đeo găng tay dùng một lần trước khi hỗ trợ người bệnh đi tiểu, đi ngoài hoặc xử lý bô hứng cho người già.

• Găng tay giúp tạo hàng rào bảo vệ khi có khả năng tiếp xúc với phân, nước tiểu, dịch cơ thể hoặc bề mặt có nguy cơ nhiễm bẩn.

• Cần chọn găng vừa kích thước bàn tay, không bị rách hoặc thủng.

3. Không xem găng tay là biện pháp thay thế vệ sinh tay

• Ngay cả khi đã đeo găng, người chăm sóc vẫn cần vệ sinh tay trước khi đeo và ngay sau khi tháo găng.

• Không rửa hoặc tái sử dụng găng dùng một lần. Nếu găng bị bẩn, rách hoặc cần chuyển từ vùng bẩn sang vùng sạch, nên thay găng để hạn chế lây nhiễm chéo.

4. Đặc biệt chú ý khi chăm sóc người nằm lâu tại giường

• Khi chăm sóc người nằm liệt, vệ sinh tay và sử dụng găng đúng cách giúp bảo vệ cả người bệnh lẫn người chăm sóc, đặc biệt trong những thao tác có tiếp xúc với chất thải.

• Sau khi hoàn tất việc sử dụng bô, tháo găng cẩn thận để tránh chạm vào mặt ngoài của găng, bỏ đúng nơi quy định rồi vệ sinh tay lại.

• Quy trình này nên được thực hiện nhất quán mỗi lần hỗ trợ người bệnh, thay vì chỉ áp dụng khi nhìn thấy chất bẩn. CDC xem vệ sinh tay là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế lây truyền tác nhân gây nhiễm trùng trong chăm sóc y tế.

Bước 3: Đảm bảo riêng tư khi dùng bô

1. Tạo không gian riêng tư trước khi đặt bô

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, hãy đóng cửa phòng hoặc kéo rèm để hạn chế người khác nhìn thấy quá trình chăm sóc.

• Nếu người bệnh nằm chung phòng, kéo rèm ngăn cách giữa các giường để tạo không gian riêng.

• Các hướng dẫn chăm sóc người bệnh nhấn mạnh rằng riêng tư và phẩm giá cần được duy trì trong suốt quá trình hỗ trợ vệ sinh cá nhân và sử dụng bô.

2. Che phủ cơ thể người bệnh

• Dùng chăn hoặc ga sạch che phần chân và cơ thể người bệnh trong khi chuẩn bị.

• Chỉ để lộ vùng cơ thể cần thiết khi bắt đầu đặt bô hứng cho người già hoặc hỗ trợ đi vệ sinh.

• Việc dùng chăn, ga, quần áo hoặc màn che để hạn chế phơi bày cơ thể là một biện pháp được khuyến nghị nhằm bảo vệ sự kín đáo và phẩm giá của người bệnh.

3. Hạn chế người không cần thiết có mặt

• Chỉ nên có người thực sự cần thiết trong quá trình hỗ trợ chăm sóc người nằm liệt.

• Nếu có người nhà hoặc khách không tham gia chăm sóc, có thể đề nghị họ tạm thời ra ngoài để người bệnh cảm thấy thoải mái hơn.

• Đồng thời, nên hỏi người bệnh về mong muốn của họ và tôn trọng lựa chọn trong phạm vi an toàn cho phép.

4. Duy trì sự riêng tư trong toàn bộ quá trình

• Không mở rèm hoặc để cửa mở chỉ vì đã đặt xong bô. Hãy tiếp tục duy trì sự kín đáo cho đến khi người bệnh hoàn tất việc đi vệ sinh và được hỗ trợ vệ sinh cá nhân.

• Nếu người bệnh có thể tự thực hiện một phần thao tác, hãy tạo điều kiện để họ giữ được mức độ độc lập phù hợp thay vì hỗ trợ quá mức.

• Với người cần quan sát vì lý do an toàn, việc bảo đảm riêng tư vẫn cần được cân bằng với nguy cơ té ngã hoặc các vấn đề sức khỏe khác.

5. Ưu tiên sự thoải mái và phẩm giá

• Đi vệ sinh tại giường có thể khiến người bệnh cảm thấy dễ ngại hoặc mất tự tin. Vì vậy, người chăm sóc nên giữ thái độ bình tĩnh, kín đáo và không thể hiện sự khó chịu.

• Sau khi người bệnh sử dụng bô hứng cho người già, nên hỗ trợ vệ sinh và thu dọn bô kịp thời để hạn chế cảm giác xấu hổ, đồng thời giữ môi trường chăm sóc sạch sẽ.

• Mục tiêu của chăm sóc người nằm liệt không chỉ là đáp ứng nhu cầu đi vệ sinh mà còn giúp người bệnh cảm thấy được tôn trọng, an toàn và vẫn giữ được phẩm giá trong những sinh hoạt riêng tư.

Bước 4: Bảo vệ ga giường trước khi đặt bô

1. Đặt tấm lót bảo vệ dưới người bệnh

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, hãy đặt một tấm lót chống thấm, tấm lót vệ sinh hoặc khăn sạch bên dưới vùng mông.

• Tấm lót nên nằm trên ga giường, phủ đủ khu vực dưới mông và vùng đùi trên để hạn chế nước tiểu hoặc phân làm bẩn ga.

• Hướng dẫn điều dưỡng về sử dụng bô cũng khuyến nghị đặt tấm lót dưới vùng đáy chậu và mông như một hàng rào bảo vệ ga giường.

2. Ưu tiên vật liệu dễ làm sạch

• Nếu có thể, nên sử dụng tấm lót chuyên dụng có khả năng chống thấm thay vì chỉ dùng khăn vải mỏng.

• Với bô hứng cho người già hoặc người phải sử dụng bô thường xuyên, tấm lót chống thấm giúp giảm công việc thay ga và vệ sinh giường sau mỗi lần đi vệ sinh.

• Không để tấm lót bị nhăn hoặc gấp thành các nếp cứng dưới người bệnh vì có thể gây khó chịu và làm tăng áp lực lên da khi nằm lâu.

3. Kiểm tra tấm lót trước khi tiếp tục

• Đảm bảo tấm lót nằm phẳng, không bị xô lệch và vẫn phủ kín khu vực có khả năng bị dây bẩn.

• Nếu tấm lót đã ướt hoặc bẩn trước khi sử dụng, cần thay bằng tấm sạch.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, việc giữ vùng da và bề mặt giường khô sạch đặc biệt quan trọng vì người bệnh ít có khả năng tự thay đổi tư thế hoặc xử lý khi bị ẩm bẩn.

4. Xử lý ngay nếu ga hoặc tấm lót bị nhiễm bẩn

• Nếu phân, nước tiểu hoặc dịch cơ thể lọt ra ngoài bô và làm bẩn ga, nên xử lý sớm thay vì để chất bẩn tiếp xúc lâu với da hoặc bề mặt giường.

• CDC khuyến nghị xử lý ngay các khu vực bị nhiễm máu hoặc dịch cơ thể và quản lý ga bẩn theo quy trình phù hợp để hạn chế nguy cơ phát tán tác nhân gây bệnh.

• Khi thay ga bẩn, tránh giũ mạnh hoặc áp sát ga bẩn vào người; cuộn gọn và đưa vào túi hoặc nơi chứa đồ vải bẩn phù hợp.

5. Kết hợp bảo vệ ga với tư thế đúng

• Tấm lót chỉ có tác dụng hỗ trợ bảo vệ giường, không thay thế việc đặt bô đúng vị trí.

• Sau khi đặt bô, cần kiểm tra để mông người bệnh nằm chắc trên bô và bô không bị lệch. Đặt sai vị trí có thể khiến chất thải tràn ra ngoài và làm bẩn ga.

Bước 5: Làm ấm bô trước khi sử dụng

1. Làm ấm bô để người bệnh dễ chịu hơn

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, có thể tráng bô bằng nước ấm để giảm cảm giác lạnh khi bô tiếp xúc với da.

• Cho nước ấm vào bô trong vài phút, sau đó đổ hết nước và lau khô bên trong trước khi sử dụng.

• Một khảo sát trên 431 nhân viên y tế cho thấy 83% người tham gia cho rằng cảm giác khó chịu khi dùng bô thường xuyên hoặc rất thường xuyên có thể góp phần khiến người bệnh đi vệ sinh không hiệu quả. Điều này cho thấy sự thoải mái của bô là yếu tố đáng lưu ý khi chăm sóc người nằm liệt.

2. Kiểm tra nhiệt độ trước khi đặt bô

• Không sử dụng bô khi còn quá nóng. Sau khi tráng bằng nước ấm, hãy đổ nước ra và kiểm tra bề mặt bô trước khi tiếp xúc với da người bệnh.

• Với người cao tuổi, người có da mỏng, giảm cảm giác hoặc đang yếu, cần đặc biệt thận trọng vì họ có thể khó nhận biết bô quá nóng.

• Nguyên tắc chăm sóc cơ bản là nhiệt độ phải ấm và dễ chịu, không gây bỏng hoặc kích ứng da. Các tài liệu điều dưỡng cũng khuyến nghị kiểm tra nhiệt độ của nước trước khi sử dụng trong chăm sóc tại giường.

3. Đặc biệt lưu ý với bô kim loại

• Bô hứng cho người già bằng kim loại có thể giữ nhiệt lâu hơn sau khi tiếp xúc với nước nóng.

• Không dùng nước sôi hoặc nước quá nóng để làm ấm bô.

• Sau khi làm ấm, cần kiểm tra trực tiếp để chắc chắn bề mặt bô không gây bỏng hoặc khó chịu trước khi đặt bô cho người bệnh.

4. Lau khô bô trước khi sử dụng

• Sau khi đổ nước, lau khô toàn bộ phần tiếp xúc với người bệnh.

• Không để nước còn đọng trong bô vì có thể làm giảm sự thoải mái và khiến chất thải bị pha loãng, gây khó khăn nếu cần quan sát hoặc đo lượng bài tiết.

• Đảm bảo bô sạch và khô trước khi sử dụng; vệ sinh bô sau mỗi lần dùng cũng là một phần của quy trình chăm sóc an toàn.

5. Ưu tiên sự thoải mái nhưng không kéo dài thời gian sử dụng

• Làm ấm bô chỉ là một biện pháp hỗ trợ sự thoải mái, không thay thế việc chọn đúng loại bô và đặt đúng tư thế.

• Người bệnh không nên nằm trên bô lâu hơn cần thiết. Việc sử dụng bô kéo dài có thể làm tăng áp lực lên da và liên quan đến nguy cơ tổn thương da, loét tỳ đè hoặc tổn thương thần kinh.

Bước 6: Không nên dùng phấn talc để đặt bô

1. Không nên mặc định rắc phấn talc lên mép bô

• Nội dung hướng dẫn cũ thường đề xuất rắc một lớp mỏng phấn talc lên mép bô để bô dễ trượt dưới người bệnh.

• Tuy nhiên, với chăm sóc tại nhà hiện nay, chuyên gia không khuyến khích xem đây là bước bắt buộc khi đặt bô cho người bệnh.

• Đặc biệt, không nên rắc bột trực tiếp lên vùng mông, bộ phận sinh dục hoặc vùng da đang ẩm, tổn thương.

2. Tuyệt đối không dùng trên vùng da có vết thương

• Không sử dụng talc nếu người bệnh có loét tì đè, vết cắt, trầy xước, viêm da hoặc vết thương hở ở mông.

• Người nằm liệt có nguy cơ tổn thương da cao hơn do ít vận động, áp lực kéo dài và tiếp xúc với độ ẩm. AHRQ khuyến nghị kiểm tra da thường xuyên để phát hiện sớm tổn thương do áp lực và tổn thương da liên quan đến độ ẩm.

• Nếu phát hiện vùng da đỏ kéo dài, phồng rộp, trợt da hoặc vết loét, nên ưu tiên đánh giá và chăm sóc da phù hợp thay vì tìm cách làm bô trượt dễ hơn.

3. Ưu tiên cách đặt bô ít ma sát

• Thay vì phụ thuộc vào phấn talc, hãy tập trung vào tư thế và kỹ thuật di chuyển đúng.

• Khi người bệnh có thể phối hợp, hướng dẫn họ co đầu gối và nâng nhẹ hông để đưa bô vào bên dưới.

• Nếu người bệnh không thể nâng hông, hỗ trợ họ nghiêng sang một bên rồi đưa bô vào đúng vị trí. Cách này giúp hạn chế kéo lê bô trên da và giảm lực ma sát không cần thiết.

4. Cẩn trọng với bột talc dạng hạt mịn

• Talc có thể tạo bụi khi rắc. FDA lưu ý talc có thể có nguy cơ nhiễm amiăng nếu nguồn nguyên liệu không được kiểm soát, trong khi amiăng là chất gây ung thư khi hít phải.

• Vì vậy, nếu gia đình vẫn sử dụng sản phẩm chứa talc cho mục đích chăm sóc cá nhân, cần tránh tạo bụi và tránh để người bệnh hít phải bột.

• Không nên dùng phấn talc như một giải pháp thay thế cho kỹ thuật đặt bô hứng cho người già đúng cách.

5. Kiểm tra da sau khi sử dụng bô

• Sau khi người bệnh đi vệ sinh, kiểm tra vùng mông và vùng da tiếp xúc với bô xem có đỏ, đau, trầy xước hoặc bất thường hay không.

• Với chăm sóc người nằm liệt, việc theo dõi tình trạng da nên được thực hiện thường xuyên, đặc biệt tại các vùng chịu áp lực như mông và xương cùng. AHRQ khuyến nghị đánh giá da định kỳ và tích hợp việc kiểm tra vào các hoạt động chăm sóc thường ngày.

• Nếu có tổn thương da hoặc người bệnh đau nhiều khi đặt bô, nên dừng thao tác và trao đổi với nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp.

Bước 7: Chuẩn bị đáy bô để dễ vệ sinh

1. Chỉ cần chuẩn bị một lớp mỏng ở đáy bô

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, có thể cho một lượng nhỏ nước sạch vào bô, vừa đủ phủ kín đáy.

• Mục đích chính là hạn chế chất thải bám trực tiếp vào bề mặt bô, từ đó giúp việc làm sạch sau khi sử dụng thuận tiện hơn.

• Không cần đổ nhiều nước vì có thể làm tăng nguy cơ tràn khi di chuyển hoặc thay đổi tư thế.

2. Có thể dùng giấy vệ sinh thay thế

• Trong điều kiện chăm sóc tại nhà, có thể đặt vài lớp giấy vệ sinh ở đáy bô trước khi sử dụng.

• Sau khi người bệnh đi vệ sinh, giấy có thể giúp chất thải ít bám trực tiếp vào bề mặt bô và thuận tiện hơn khi thu dọn.

• Với bô hứng cho người già, nên ưu tiên loại có thiết kế phù hợp, dễ cầm và dễ vệ sinh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các mẹo xử lý đáy bô.

3. Không cần sử dụng dầu xịt nếu không phù hợp

• Một số hướng dẫn tại nhà đề cập đến việc xịt một lượng nhỏ dầu thực vật vào đáy bô để hạn chế chất thải bám dính.

• Tuy nhiên, đây không phải bước bắt buộc và cần cân nhắc khả năng làm bề mặt bô trơn, đặc biệt khi người chăm sóc phải cầm hoặc di chuyển bô.

• Nếu sử dụng sản phẩm hỗ trợ vệ sinh, cần bảo đảm sản phẩm không gây kích ứng và không làm ảnh hưởng đến chất liệu của bô.

4. Ưu tiên an toàn khi chuẩn bị bô

• Không để nước, giấy hoặc bất kỳ vật liệu nào làm cản trở việc đặt bô đúng vị trí.

• Sau khi đặt bô cho người bệnh, cần kiểm tra bô nằm ổn định dưới mông và không bị nghiêng, xô lệch.

• Nếu người bệnh yếu hoặc không thể tự nâng hông, nên hỗ trợ thay đổi tư thế thay vì cố kéo bô dưới cơ thể.

5. Vệ sinh bô ngay sau khi sử dụng

• Sau khi người bệnh đi vệ sinh, đổ chất thải đúng nơi quy định và làm sạch bô càng sớm càng tốt.

• Rửa bô bằng nước và chất tẩy rửa phù hợp, sau đó làm khô trước khi cất hoặc sử dụng lần tiếp theo.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, giữ bô sạch và khô giúp giảm mùi, hạn chế nhiễm bẩn môi trường và tạo cảm giác dễ chịu hơn cho người bệnh.

Bước 8: Chuẩn bị người bệnh trước khi đặt bô

1. Hướng dẫn người bệnh tự chuẩn bị nếu có thể

• Khi bô và các vật dụng cần thiết đã sẵn sàng, nhẹ nhàng hướng dẫn người bệnh cởi quần hoặc đồ mặc ở phần thân dưới.

• Khuyến khích người bệnh tự thực hiện trong khả năng cho phép để duy trì sự chủ động và riêng tư.

• Với chăm sóc người nằm liệt, không nên yêu cầu người bệnh cố gắng quá sức hoặc tự thay đổi tư thế khi họ không đủ khả năng vận động.

2. Hỗ trợ khi người bệnh không thể tự cởi quần áo

• Nếu người bệnh yếu hoặc hạn chế vận động, người chăm sóc cần hỗ trợ từ từ, giải thích trước mỗi thao tác.

• Thực hiện nhẹ nhàng để tránh kéo căng da, gây đau hoặc làm người bệnh mất thăng bằng.

• Khi đặt bô cho người bệnh nằm tại giường, nên hạn chế những động tác nâng hoặc xoay người không cần thiết.

3. Xử lý áo choàng hoặc quần áo phù hợp

• Nếu người bệnh mặc áo choàng bệnh nhân có phần mở ở phía sau, có thể giữ áo nguyên vị trí và chỉ điều chỉnh phần cần thiết.

• Nếu áo choàng không có phần mở phía sau, nhẹ nhàng kéo áo lên trên thắt lưng trước khi bắt đầu đặt bô hứng cho người già.

• Chỉ để lộ vùng cơ thể cần thiết, tránh để người bệnh bị phơi bày quá mức.

4. Giữ cơ thể được che phủ

• Sau khi chuẩn bị, kéo ga hoặc chăn phủ lại phần cơ thể không cần thiết để duy trì sự kín đáo.

• Chỉ mở phần chăn cần thiết ngay trước khi đưa bô vào vị trí.

• Việc che phủ cơ thể giúp người bệnh cảm thấy riêng tư và được tôn trọng, đặc biệt khi phải nhờ người khác hỗ trợ một nhu cầu sinh lý cá nhân.

5. Kiểm tra sự sẵn sàng trước khi đặt bô

• Hỏi người bệnh xem họ đã sẵn sàng và có đau, chóng mặt hoặc khó chịu hay không.

• Đảm bảo bô, găng tay, tấm lót và các vật dụng cần thiết đều ở trong tầm tay để không phải rời người bệnh giữa chừng.

• Nếu người bệnh không thể phối hợp hoặc xuất hiện đau bất thường khi thay đổi tư thế, nên dừng lại và đánh giá tình trạng trước khi tiếp tục.

Phần 2: Hướng dẫn cách đặt bô hứng đúng kỹ thuật

Bước 1: Hạ giường để giảm nguy cơ té ngã

1. Hạ giường xuống mức thấp an toàn

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, hạ giường xuống mức thấp phù hợp để giảm khoảng cách từ cơ thể người bệnh đến sàn nếu chẳng may trượt hoặc ngã.

• Kiểm tra giường đã ổn định và khóa bánh xe trước khi hỗ trợ người bệnh thay đổi tư thế.

• Đây là bước quan trọng khi chăm sóc người nằm liệt, đặc biệt với người yếu cơ, mất thăng bằng hoặc cần người khác hỗ trợ di chuyển.

2. Điều chỉnh phần đầu giường phù hợp

• Có thể hạ phần đầu giường nếu tình trạng sức khỏe cho phép, giúp người bệnh dễ co gối, nâng hông hoặc nghiêng người khi cần.

• Không hạ đầu giường một cách máy móc. Nếu người bệnh khó thở, có chỉ định phải giữ đầu cao hoặc không chịu được tư thế nằm phẳng, cần duy trì tư thế phù hợp và hỏi ý kiến nhân viên y tế.

• Khi đặt bô hứng cho người già, ưu tiên tư thế vừa an toàn vừa giúp người bệnh phối hợp được với người chăm sóc.

3. Khóa bánh xe trước khi thay đổi tư thế

• Đảm bảo bánh xe của giường đã được khóa trước khi người bệnh co chân, nâng hông hoặc nghiêng sang một bên.

• Không để giường di chuyển trong lúc đang đưa bô vào dưới cơ thể vì có thể làm người bệnh mất thăng bằng hoặc khiến thao tác đặt bô bị lệch.

• Nếu sử dụng giường bệnh có cơ cấu nâng hạ, người chăm sóc cần làm quen với cơ chế khóa và điều chỉnh trước khi bắt đầu.

4. Không chỉ dựa vào việc hạ giường để phòng té ngã

• Hạ giường giúp giảm mức độ chấn thương nếu xảy ra té ngã nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.

• Luôn ở gần người bệnh khi họ đang thay đổi tư thế hoặc có nguy cơ trượt khỏi giường.

• Không để người bệnh tự đứng lên hoặc xuống giường nếu họ đang yếu, chóng mặt hoặc không đủ khả năng vận động.

5. Điều chỉnh theo tình trạng thực tế của người bệnh

• Với người còn khả năng phối hợp, hãy hướng dẫn họ thực hiện từng động tác chậm rãi.

• Với người không thể tự nâng hông hoặc xoay người, cần sử dụng kỹ thuật hỗ trợ phù hợp thay vì yêu cầu họ cố gắng.

• Nếu người bệnh đau, chóng mặt, khó thở hoặc có biểu hiện bất thường khi hạ đầu giường, nên dừng thao tác và đánh giá lại trước khi tiếp tục đặt bô cho người bệnh nằm tại giường.

Bước 2: Tư thế nằm đúng trước khi đặt bô

1. Hướng dẫn người bệnh nằm ngửa

• Khi đã hạ giường và chuẩn bị đầy đủ, hướng dẫn người bệnh nằm ngửa nếu tình trạng sức khỏe cho phép.

• Tư thế này giúp người chăm sóc dễ đưa bô hứng cho người già vào đúng vị trí và kiểm tra độ ổn định của bô.

• Trước khi thay đổi tư thế, nên báo trước để người bệnh biết và phối hợp.

2. Co đầu gối và đặt bàn chân lên nệm

• Hướng dẫn người bệnh co hai đầu gối, đồng thời đặt bàn chân phẳng và chắc trên mặt nệm.

• Tư thế này tạo điểm tựa để người bệnh có thể nâng nhẹ hông khi đặt bô cho người bệnh, nếu họ còn đủ sức vận động.

• Không yêu cầu người bệnh cố gắng nâng hông nếu họ đau, yếu cơ hoặc không thể tự kiểm soát cơ thể.

3. Hỗ trợ người bệnh không thể tự giữ tư thế

• Với người bệnh yếu hoặc đang chăm sóc người nằm liệt, người chăm sóc cần hỗ trợ tư thế thay vì cố ép người bệnh thực hiện động tác.

• Nếu người bệnh không thể nằm ngửa an toàn, có đau hoặc có chỉ định duy trì một tư thế khác, không nên tự ý thay đổi tư thế.

• Trong trường hợp cần xoay trở, thực hiện chậm, phối hợp với người bệnh và giữ cơ thể ổn định để hạn chế trượt hoặc tổn thương da.

4. Kiểm tra sự ổn định trước khi đưa bô vào

• Đảm bảo hai bàn chân không trượt trên nệm và đầu gối ở tư thế người bệnh cảm thấy thoải mái.

• Kiểm tra giường đã khóa bánh và ở độ cao phù hợp.

• Hỏi người bệnh xem có đau, chóng mặt hoặc khó chịu trước khi tiếp tục đặt bô cho người bệnh nằm tại giường.

5. Ưu tiên an toàn thay vì cố giữ một tư thế

• Tư thế nằm ngửa, co gối và đặt chân trên nệm phù hợp với người có khả năng phối hợp, nhưng không phải người bệnh nào cũng thực hiện được.

• Với người có hạn chế vận động nghiêm trọng, mục tiêu quan trọng nhất là giữ cơ thể ổn định, tránh kéo lê trên nệm và giảm áp lực lên vùng da nhạy cảm.

• Nếu việc thay đổi tư thế gây đau hoặc khó khăn bất thường, nên dừng lại và nhờ nhân viên y tế hướng dẫn kỹ thuật phù hợp.

Bước 3: Đặt bô gần người bệnh trước khi di chuyển

1. Đặt bô ở vị trí dễ với tới

• Đặt bô hứng cho người già đã được vệ sinh sạch sẽ ngay cạnh hông người bệnh, ở phía giường mà bạn sẽ thao tác.

• Để bô càng gần vị trí cần đặt càng tốt, nhưng không để bô chạm vào người bệnh hoặc cản trở việc xoay trở.

• Chuẩn bị bô trước khi di chuyển người bệnh giúp rút ngắn thời gian thao tác và giảm số lần phải thay đổi tư thế.

2. Đặt bô gần trước khi hỗ trợ người bệnh nâng hoặc nghiêng

• Nếu người bệnh còn khả năng nâng hông, bô nên được đặt trong tầm tay để có thể đưa vào ngay khi họ nâng hông.

• Nếu người bệnh không thể tự nâng hông, bô cần ở gần phía hông trước khi hỗ trợ họ nghiêng sang một bên.

• Cách chuẩn bị này đặc biệt hữu ích khi chăm sóc người nằm liệt, vì mỗi lần thay đổi tư thế đều có thể gây mệt mỏi hoặc đau.

3. Kiểm tra bô trước khi đưa vào dưới cơ thể

• Đảm bảo bô sạch, khô, không nứt vỡ và không có cạnh sắc có thể gây tổn thương da.

• Nếu sử dụng tấm lót hoặc chuẩn bị một lớp nước mỏng ở đáy bô, cần thực hiện trước khi đưa bô đến cạnh người bệnh.

• Với đặt bô cho người bệnh nằm tại giường, nên chọn loại bô có kích thước phù hợp với cơ thể và khả năng vận động của người bệnh.

4. Không để người bệnh tự với lấy bô nếu có nguy cơ té ngã

• Người bệnh yếu, chóng mặt hoặc hạn chế vận động không nên phải xoay người hoặc với tay quá xa để lấy bô.

• Người chăm sóc nên chủ động đưa bô đến vị trí cần thiết thay vì yêu cầu người bệnh tự di chuyển nhiều.

• Trong suốt quá trình, giữ người bệnh ổn định và tránh để họ tự ngồi dậy hoặc đứng lên nếu chưa đủ khả năng.

5. Chuẩn bị trước giúp giảm áp lực lên người bệnh

• Đưa bô đến gần trước khi thay đổi tư thế giúp giảm quãng đường phải di chuyển và hạn chế số lần nâng, xoay người.

• Điều này đặc biệt quan trọng khi đặt bô cho người bệnh có thể trạng yếu, đau hoặc phụ thuộc nhiều vào người chăm sóc.

• Sau khi bô đã ở vị trí thuận tiện, tiếp tục hướng dẫn người bệnh từng bước để đưa bô vào đúng vị trí một cách nhẹ nhàng và an toàn.

Bước 4: Hỗ trợ nâng hông hoặc nghiêng người

1. Đánh giá khả năng vận động trước khi di chuyển

• Trước khi đặt bô cho người bệnh, xác định người bệnh có thể tự co gối, nâng hông hoặc xoay người ở mức nào.

• Không yêu cầu người bệnh thực hiện động tác vượt quá khả năng. Với người yếu, đau hoặc chăm sóc người nằm liệt, nên ưu tiên kỹ thuật hỗ trợ thay vì cố nâng cơ thể bằng sức của một người chăm sóc.

• Đảm bảo giường đã khóa bánh và bô được đặt sẵn gần hông người bệnh.

2. Nếu người bệnh còn khả năng nâng hông

• Hướng dẫn người bệnh co đầu gối, đặt bàn chân chắc trên nệm và chuẩn bị nâng hông.

• Đếm chậm “1, 2, 3” để người bệnh và người chăm sóc phối hợp cùng lúc.

• Có thể đặt một tay dưới vùng lưng dưới để hỗ trợ nhẹ và giữ cơ thể ổn định.

• Không dùng tay để nhấc toàn bộ trọng lượng cơ thể. Nếu người bệnh không thể tự nâng hông, nên chuyển sang phương án nghiêng người.

3. Nếu người bệnh không thể nâng hông

• Nhẹ nhàng giúp người bệnh nghiêng sang bên đối diện với người chăm sóc.

• Giữ vai và vùng hông ổn định trong khi xoay, thực hiện chậm để hạn chế đau và ma sát trên da.

• Đảm bảo người bệnh không bị lăn úp bụng hoặc trượt khỏi mép giường.

• Với bô hứng cho người già, kỹ thuật nghiêng người thường phù hợp hơn khi người bệnh không đủ sức nâng hông.

4. Tránh kéo lê người bệnh trên nệm

• Không cố kéo mạnh người bệnh bằng tay hoặc kéo trực tiếp vùng vai, cánh tay hay chân.

• Ma sát và lực kéo có thể làm tổn thương da, đặc biệt ở người nằm lâu, người cao tuổi hoặc người có da yếu.

• Khi cần di chuyển người bệnh nhiều hơn khả năng của một người, nên nhờ thêm người hỗ trợ hoặc sử dụng thiết bị hỗ trợ di chuyển phù hợp.

5. Ưu tiên an toàn trong suốt quá trình

• Luôn giữ người bệnh ở giữa vùng an toàn của giường và tránh để cơ thể quá gần mép giường.

• Nếu người bệnh chóng mặt, đau đột ngột, khó thở hoặc không thể phối hợp, dừng thao tác và đưa họ về tư thế an toàn.

• Mục tiêu của đặt bô cho người bệnh nằm tại giường là đưa bô vào đúng vị trí với ít lực nâng, kéo và xoay nhất có thể, đồng thời bảo vệ da và sự thoải mái của người bệnh.

Bước 5: Đặt bô đúng vị trí dưới mông

1. Đưa bô vào dưới mông người bệnh

• Khi đặt bô cho người bệnh, đưa bô vào sát dưới vùng mông, giữ phần rộng của bô hướng về phía đầu giường và phần hẹp hướng về phía bàn chân. Đây là cách định hướng được sử dụng trong hướng dẫn điều dưỡng về đặt bô.

• Đưa bô vào từ từ, tránh dùng lực để đẩy hoặc kéo bô dưới cơ thể vì có thể gây đau và làm tổn thương da.

2. Nếu người bệnh có thể tự nâng hông

• Hướng dẫn người bệnh co đầu gối, đặt bàn chân chắc trên nệm và nâng hông theo nhịp đếm.

• Khi hông đã được nâng lên, nhẹ nhàng trượt bô vào dưới mông rồi hướng dẫn người bệnh từ từ hạ người xuống bô.

• Có thể dùng tay hỗ trợ nhẹ vùng hông hoặc lưng để giữ thăng bằng, nhưng không cố nâng toàn bộ trọng lượng cơ thể người bệnh.

• Sau khi người bệnh hạ xuống, kiểm tra để đảm bảo bô hứng cho người già nằm chắc và phần mông được đặt trọn trên bô.

3. Nếu người bệnh không thể nâng hông

• Hỗ trợ người bệnh nghiêng sang một bên, hướng phần mông về phía người chăm sóc nếu kỹ thuật này phù hợp với tình trạng của họ.

• Đặt bô sát vùng mông khi người bệnh đang nằm nghiêng, sau đó giữ bô ổn định và nhẹ nhàng hỗ trợ người bệnh trở lại tư thế nằm ngửa.

• Khi người bệnh trở lại tư thế nằm ngửa, kiểm tra để mông nằm chắc trên bô và bô không bị xô lệch.

• Không cố ép bô vào dưới mông. Nếu cần nâng hoặc xoay người bệnh mà một người không thể thực hiện an toàn, nên nhờ thêm người hỗ trợ hoặc sử dụng thiết bị di chuyển phù hợp.

4. Kiểm tra vị trí trước khi để người bệnh sử dụng

• Đảm bảo bô nằm cân đối dưới mông, không nghiêng và không đặt quá sát mép giường.

• Với chăm sóc người nằm liệt, kiểm tra vùng da tiếp xúc với bô để tránh mép bô tì trực tiếp vào một điểm quá lâu.

• Có thể điều chỉnh gối hoặc tư thế đầu giường để người bệnh cảm thấy thoải mái hơn, nếu không có chống chỉ định. Hướng dẫn điều dưỡng khuyến nghị tư thế đầu cao vừa phải khi người bệnh sử dụng bô để hỗ trợ quá trình đi tiểu hoặc đại tiện.

5. Không để người bệnh nằm trên bô quá lâu

• Sau khi đặt bô cho người bệnh nằm tại giường, cần để chuông gọi hoặc phương tiện liên lạc trong tầm tay nếu người bệnh cần hỗ trợ.

• Không nên để người bệnh nằm trên bô lâu hơn cần thiết vì áp lực kéo dài có thể gây đau, tổn thương da, loét tì đè hoặc tổn thương thần kinh.

• Nếu người bệnh đau, tê, chóng mặt hoặc bô bị lệch trong quá trình sử dụng, cần hỗ trợ ngay thay vì yêu cầu họ cố giữ nguyên tư thế.

Bước 6: Nâng đầu giường để đi vệ sinh

1. Nâng đầu giường từ từ

• Sau khi đặt bô cho người bệnh đúng vị trí, từ từ nâng phần đầu giường để đưa người bệnh vào tư thế nửa ngồi, tự nhiên hơn khi đi tiểu hoặc đại tiện.

• Hướng dẫn điều dưỡng khuyến nghị nâng đầu giường lên tư thế Semi-Fowler, thường ít nhất khoảng 30 độ nếu tình trạng người bệnh cho phép. Tư thế này giúp tạo vị trí thuận lợi hơn cho quá trình bài tiết.

• Không nâng quá nhanh hoặc đột ngột vì có thể khiến người bệnh chóng mặt, khó chịu hoặc trượt xuống phía cuối giường.

2. Điều chỉnh theo khả năng của người bệnh

• Hỏi người bệnh xem tư thế mới có thoải mái hay gây đau, khó thở hoặc chóng mặt không.

• Với chăm sóc người nằm liệt, cần đặc biệt chú ý khả năng giữ tư thế của người bệnh và không tự ý nâng đầu giường nếu họ có chống chỉ định về tư thế.

• Nếu người bệnh không thể chịu được tư thế nâng cao, hãy điều chỉnh xuống mức thấp hơn nhưng vẫn bảo đảm khả năng đi vệ sinh an toàn.

3. Giúp người bệnh giữ tư thế ổn định

• Có thể đặt một chiếc gối phù hợp phía sau vùng thắt lưng để tăng sự thoải mái và tạo điểm tựa.

• Kiểm tra để người bệnh vẫn nằm giữa giường, không trượt về phía cuối giường khi nâng đầu giường.

• Nếu người bệnh có nguy cơ trượt hoặc tổn thương da, cần hạn chế nâng đầu giường cao hơn mức cần thiết. Hướng dẫn phòng ngừa loét tì đè lưu ý rằng góc nâng đầu giường càng cao có thể làm tăng áp lực và lực trượt trên vùng da tiếp xúc với giường.

4. Đặt các vật dụng cần thiết trong tầm tay

• Để giấy vệ sinh, khăn lau và chuông gọi trong tầm với của người bệnh nếu họ có thể tự sử dụng.

• Dặn người bệnh không tự đứng dậy hoặc rời khỏi giường khi chưa được hỗ trợ nếu có nguy cơ té ngã.

• Với bô hứng cho người già, việc giữ chuông gọi trong tầm tay đặc biệt quan trọng để người bệnh có thể yêu cầu hỗ trợ khi đã đi vệ sinh xong.

5. Không để người bệnh trên bô quá lâu

• Sau khi người bệnh đã ở tư thế thuận lợi, cho họ thời gian riêng tư để đi vệ sinh nhưng vẫn duy trì khả năng gọi người hỗ trợ.

• Khi người bệnh báo đã xong, hỗ trợ tháo bô sớm và nhẹ nhàng để hạn chế áp lực kéo dài lên vùng mông và da.

• Nếu xuất hiện đau, tê, chóng mặt hoặc khó chịu bất thường, cần hỗ trợ ngay thay vì để người bệnh tiếp tục nằm trên bô.

Bước 7: Kiểm tra bô nằm đúng vị trí

1. Kiểm tra vị trí của bô

• Sau khi đặt bô cho người bệnh, cần kiểm tra lại để chắc chắn bô nằm ổn định và phần mông được đặt trọn trên bô.

• Có thể nhẹ nhàng hướng dẫn người bệnh mở hai chân một chút nếu họ có thể thực hiện an toàn. Điều này giúp người chăm sóc quan sát và xác nhận vị trí của bô mà không cần di chuyển người bệnh quá nhiều.

• Không yêu cầu người bệnh thực hiện động tác nếu họ đau, yếu hoặc không thể tự kiểm soát chân.

2. Đảm bảo bô nâng đỡ đúng vùng mông

• Phần mông cần nằm hoàn toàn trong vùng tiếp xúc của bô, tránh tình trạng chỉ một phần mông nằm trên bô.

• Kiểm tra mép bô không tì mạnh vào vùng da nhạy cảm hoặc gây đau.

• Với bô hứng cho người già, kích thước và hình dạng bô cần phù hợp với cơ thể để giảm nguy cơ bô bị lệch khi người bệnh thay đổi tư thế.

3. Kiểm tra bô có bị xô lệch không

• Đảm bảo bô nằm cân bằng, không nghiêng sang một bên và không trượt khỏi vị trí khi người bệnh nằm yên.

• Nếu bô bị lệch, không nên cố kéo bô khi người bệnh đang đè trọng lượng lên bô. Hãy hỗ trợ người bệnh thay đổi tư thế phù hợp rồi điều chỉnh lại.

• Với chăm sóc người nằm liệt, kiểm tra vị trí bô càng quan trọng vì người bệnh thường không thể tự nhận biết hoặc tự điều chỉnh khi bô bị lệch.

4. Hỏi người bệnh về cảm giác khi đặt bô

• Hỏi người bệnh xem bô có gây đau, cấn, tê hoặc khó chịu không.

• Nếu có đau hoặc cảm giác bất thường, nên điều chỉnh ngay thay vì để người bệnh cố chịu.

• Người bệnh cần được biết rằng họ có thể báo cho người chăm sóc bất cứ lúc nào nếu tư thế không thoải mái.

5. Kiểm tra lần cuối trước khi để người bệnh đi vệ sinh

• Xác nhận bô nằm chắc dưới toàn bộ vùng mông, người bệnh ở tư thế ổn định và đầu giường đã được điều chỉnh phù hợp.

• Đặt chuông gọi hoặc phương tiện liên lạc trong tầm tay nếu người bệnh cần hỗ trợ.

• Sau khi xác nhận mọi thứ ổn định, giữ sự riêng tư cho người bệnh nhưng vẫn đảm bảo có thể hỗ trợ nhanh khi cần.

Bước 8: Đặt giấy và chuông gọi trong tầm tay

1. Đặt giấy vệ sinh trong tầm với

• Sau khi đặt bô cho người bệnh, đặt giấy vệ sinh ở vị trí người bệnh có thể dễ dàng với tới mà không cần xoay người hoặc ngồi dậy.

• Nói rõ cho người bệnh biết giấy vệ sinh đang ở đâu để họ chủ động sử dụng nếu có khả năng.

• Với người bệnh yếu hoặc chăm sóc người nằm liệt, không nên yêu cầu họ cố với xa vì có thể làm mất thăng bằng hoặc khiến bô bị xê dịch.

2. Chuẩn bị khăn lau tay

• Có thể đặt khăn giấy ướt hoặc khăn lau dùng một lần phù hợp để người bệnh vệ sinh tay sau khi đi vệ sinh.

• Nếu sử dụng khăn lau, nên chọn loại dịu nhẹ, không chứa thành phần dễ gây kích ứng, đặc biệt với người cao tuổi hoặc người có làn da nhạy cảm.

• Sau khi hỗ trợ người bệnh, người chăm sóc vẫn cần vệ sinh tay đúng quy trình.

3. Đặt chuông hoặc thiết bị gọi hỗ trợ gần người bệnh

• Đặt chuông gọi, dây gọi hoặc thiết bị báo hiệu trong tầm tay, tốt nhất ở phía tay mà người bệnh có thể sử dụng dễ dàng.

• Hướng dẫn người bệnh bấm chuông hoặc gọi người chăm sóc khi đã đi vệ sinh xong hoặc nếu cần hỗ trợ.

• Với bô hứng cho người già, đây là bước quan trọng nếu người bệnh có nguy cơ té ngã hoặc không thể tự tháo bô.

4. Dặn người bệnh không tự đứng dậy nếu chưa an toàn

• Nếu người bệnh yếu, chóng mặt hoặc cần hỗ trợ khi di chuyển, cần nhắc họ không tự rời giường chỉ để lấy giấy, gọi người chăm sóc hoặc tháo bô.

• Khi cần thay đổi tư thế hoặc tháo bô cho người bệnh, hãy sử dụng chuông gọi để được hỗ trợ.

• Việc này giúp hạn chế nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi và người có khả năng vận động hạn chế.

5. Giữ sự riêng tư nhưng không để người bệnh bị bỏ mặc

• Sau khi kiểm tra mọi vật dụng đã ở trong tầm tay, có thể tạo không gian riêng tư để người bệnh đi vệ sinh.

• Tuy nhiên, người chăm sóc cần duy trì khả năng nghe hoặc nhận tín hiệu gọi hỗ trợ.

• Khi người bệnh báo đã xong, nên hỗ trợ tháo bô và vệ sinh cá nhân sớm, tránh để người bệnh nằm trên bô quá lâu.

Bước 9: Tạo riêng tư nhưng vẫn đảm bảo an toàn

1. Lùi ra để người bệnh có không gian riêng

• Sau khi đặt bô cho người bệnh đúng vị trí và kiểm tra mọi thứ an toàn, người chăm sóc có thể lùi ra một khoảng phù hợp để người bệnh đi vệ sinh trong sự riêng tư.

• Nói rõ rằng bạn sẽ quay lại kiểm tra sau vài phút để người bệnh biết mình không bị bỏ mặc.

• Với nhiều người, đi vệ sinh là hoạt động riêng tư; duy trì khoảng cách phù hợp giúp giảm cảm giác ngại ngùng và giữ phẩm giá cho người bệnh.

2. Hướng dẫn người bệnh sử dụng chuông gọi

• Nhắc người bệnh bấm chuông, kéo dây gọi hoặc sử dụng thiết bị báo hiệu ngay khi đi vệ sinh xong hoặc cần hỗ trợ.

• Đảm bảo thiết bị gọi nằm trong tầm tay trước khi rời khỏi giường.

• Với bô hứng cho người già, bước này đặc biệt quan trọng nếu người bệnh không thể tự tháo bô hoặc có nguy cơ té ngã.

3. Không rời người bệnh nếu việc đó không an toàn

• Không nên rời khỏi phòng nếu người bệnh có nguy cơ té ngã cao, lú lẫn, không thể sử dụng chuông gọi hoặc cần giám sát liên tục.

• Người bệnh yếu, chăm sóc người nằm liệt hoặc không thể tự kiểm soát tư thế có thể cần người chăm sóc ở gần trong suốt quá trình.

• Nếu cần ở lại, hãy duy trì sự kín đáo bằng cách kéo rèm, đóng cửa hoặc đứng ở vị trí hạn chế tầm nhìn trực tiếp nhưng vẫn có thể hỗ trợ ngay khi cần.

4. Không để người bệnh tự đứng dậy

• Dặn người bệnh không tự đứng lên, bước xuống giường hoặc cố tháo bô nếu họ không đủ khả năng vận động.

• Việc đứng dậy khi đang yếu hoặc còn choáng sau khi đi vệ sinh có thể làm tăng nguy cơ mất thăng bằng và té ngã.

• Khi người bệnh cần hỗ trợ, hãy yêu cầu họ gọi người chăm sóc thay vì tự di chuyển.

5. Quay lại kiểm tra đúng lúc

• Nếu người bệnh có thể tự sử dụng bô an toàn, quay lại kiểm tra sau một khoảng thời gian ngắn hoặc ngay khi nhận được tín hiệu.

• Khi quay lại, hỏi người bệnh đã đi vệ sinh xong chưa, có đau hoặc khó chịu không trước khi tháo bô.

• Không nên để người bệnh nằm trên bô lâu hơn cần thiết vì áp lực kéo dài lên vùng mông có thể gây khó chịu và làm tăng nguy cơ tổn thương da, đặc biệt ở người chăm sóc người nằm liệt.

Phần 3: Cách lấy bô vệ sinh ra an toàn không dính

Bước 1: Thay găng và rửa tay đúng lúc

1. Tháo găng ngay sau khi hoàn tất thao tác

• Sau khi rời người bệnh, tháo găng tay dùng một lần nếu găng đã được sử dụng trong quá trình đặt bô hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn.

• Tránh chạm vào mặt ngoài của găng bằng tay trần khi tháo để hạn chế đưa chất bẩn lên da.

• Bỏ găng vào thùng rác phù hợp, không giặt hoặc tái sử dụng găng dùng một lần.

2. Vệ sinh tay ngay sau khi tháo găng

• Sau khi tháo găng, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt khi tay có thể đã tiếp xúc với phân, nước tiểu hoặc dịch cơ thể.

• CDC khuyến nghị vệ sinh tay sau khi tháo găng vì găng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm bẩn bàn tay.

• Chà kỹ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón và đầu ngón tay, sau đó lau khô bằng khăn sạch.

3. Rửa tay lại trước khi quay lại hỗ trợ người bệnh

• Nếu đã vài phút kể từ khi rời người bệnh, hãy vệ sinh tay lại trước khi tiếp tục chăm sóc.

• Sau đó đeo một đôi găng tay dùng một lần mới, sạch và vừa kích thước.

• Việc thay găng đặc biệt quan trọng khi chuẩn bị tháo bô cho người bệnh, vệ sinh vùng mông hoặc tiếp xúc với chất thải.

4. Không sử dụng cùng một đôi găng cho nhiều bước

• Không tiếp tục dùng đôi găng đã tiếp xúc với bô, chất thải hoặc bề mặt bẩn để chạm vào cơ thể, đồ dùng sạch hoặc môi trường xung quanh người bệnh.

• Găng tay có thể bị nhiễm bẩn mà mắt thường không nhìn thấy, vì vậy cần thay găng khi chuyển từ thao tác bẩn sang thao tác sạch.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, tuân thủ nguyên tắc vệ sinh tay và thay găng giúp hạn chế lây nhiễm chéo trong quá trình chăm sóc.

5. Ưu tiên vệ sinh tay ngay cả khi không thấy bẩn

• Nếu tay không nhìn thấy bẩn, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn có thể được sử dụng trong nhiều tình huống chăm sóc thông thường.

• Khi tay nhìn thấy bẩn hoặc sau khi tiếp xúc trực tiếp với chất thải, nên rửa tay bằng xà phòng và nước.

• Đây là bước đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ cả người bệnh và người chăm sóc trong quá trình sử dụng bô hứng cho người già.

Bước 2: Quay lại kiểm tra người bệnh đúng lúc

1. Quay lại ngay khi người bệnh gọi

• Khi nhận được tín hiệu từ chuông, dây gọi hoặc lời gọi, người chăm sóc nên quay lại sớm để hỗ trợ người bệnh.

• Khi đặt bô cho người bệnh, không nên để người bệnh chờ lâu sau khi đã đi vệ sinh xong, đặc biệt nếu họ không thể tự tháo bô hoặc tự vệ sinh.

• Trước khi quay lại, chuẩn bị đầy đủ vật dụng cần thiết như chậu nước ấm, xà phòng, giấy vệ sinh và khăn lau dùng một lần.

2. Chuẩn bị nước ấm và dụng cụ vệ sinh

• Nước nên ở mức ấm dễ chịu, không quá nóng để tránh gây bỏng hoặc kích ứng da.

• Chuẩn bị giấy vệ sinh và khăn lau sạch trong tầm tay để hỗ trợ vệ sinh vùng mông và tay sau khi người bệnh sử dụng bô hứng cho người già.

• Nếu người bệnh có da nhạy cảm hoặc tổn thương, cần lựa chọn sản phẩm vệ sinh phù hợp và tránh chà xát mạnh.

3. Chủ động kiểm tra nếu người bệnh không gọi

• Nếu sau khoảng 5–10 phút người bệnh chưa gọi, người chăm sóc nên quay lại kiểm tra nếu điều kiện chăm sóc cho phép.

• Không nên chỉ dựa vào việc người bệnh có bấm chuông hay không, đặc biệt khi họ yếu, khó giao tiếp hoặc có khả năng không tự sử dụng thiết bị gọi.

• Nếu người bệnh vẫn đang sử dụng bô, hỏi nhẹ nhàng xem họ có cần thêm thời gian hay cần hỗ trợ gì không.

4. Không để người bệnh nằm trên bô quá lâu

• Khi chăm sóc người nằm liệt, cần đặc biệt chú ý thời gian người bệnh tiếp xúc với bô vì áp lực kéo dài lên vùng mông có thể gây đau và tổn thương da.

• Nếu người bệnh đã đi vệ sinh xong, nên hỗ trợ tháo bô và vệ sinh càng sớm càng tốt.

• Nếu bô bị đầy, nghiêng hoặc người bệnh báo đau, cần xử lý ngay thay vì tiếp tục để người bệnh nằm trên bô.

5. Điều chỉnh cách kiểm tra theo tình trạng thực tế

• Tần suất kiểm tra cần phù hợp với khả năng vận động, nhận thức và mức độ phụ thuộc của từng người bệnh.

• Với người có nguy cơ té ngã hoặc không thể tự gọi, không nên để họ tự xử lý sau khi đi vệ sinh.

• Mục tiêu của đặt bô cho người bệnh nằm tại giường là vừa đáp ứng nhu cầu bài tiết, vừa duy trì sự an toàn, riêng tư và thoải mái trong suốt quá trình.

Bước 3: Hạ đầu giường trước khi tháo bô

1. Hạ đầu giường từ từ

• Khi người bệnh đã đi vệ sinh xong, hạ phần đầu giường xuống mức thấp phù hợp trước khi tháo bô cho người bệnh.

• Thực hiện chậm và quan sát phản ứng của người bệnh để tránh chóng mặt, khó chịu hoặc trượt người.

• Không nhất thiết phải hạ hoàn toàn nếu người bệnh không thể chịu được tư thế nằm thấp hoặc có chỉ định duy trì đầu cao.

2. Điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe

• Hỏi người bệnh xem họ có thấy thoải mái khi hạ đầu giường hay không.

• Với người bệnh khó thở, có vấn đề về hô hấp hoặc được yêu cầu duy trì một tư thế nhất định, không tự ý hạ đầu giường quá thấp.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, an toàn và sự ổn định của người bệnh luôn được ưu tiên hơn việc cố đưa giường về một vị trí cố định.

3. Giúp người bệnh dễ rời khỏi bô

• Tư thế đầu giường thấp hơn có thể tạo điều kiện để người bệnh thay đổi tư thế và tháo bô thuận lợi hơn.

• Nếu người bệnh có thể nâng hông, hướng dẫn họ co đầu gối và nâng nhẹ hông khi cần.

• Nếu người bệnh không thể tự nâng hông, hỗ trợ họ nghiêng người thay vì cố kéo bô ra khi cơ thể vẫn đang đè lên bô.

4. Giữ bô ổn định trong khi tháo

• Trước khi tháo bô, kiểm tra người bệnh đã sẵn sàng và có thể phối hợp với động tác thay đổi tư thế.

• Giữ bô chắc chắn để tránh làm đổ chất thải hoặc kéo mạnh vào da.

• Tháo bô từ từ, tránh giật hoặc kéo ngang gây ma sát lên vùng mông, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người nằm liệt có làn da dễ tổn thương.

5. Kiểm tra người bệnh sau khi tháo bô

• Sau khi tháo bô hứng cho người già, hỗ trợ người bệnh trở về tư thế nghỉ ngơi thoải mái.

• Kiểm tra nhanh vùng mông và vùng da tiếp xúc với bô nếu phù hợp, chú ý các dấu hiệu đỏ da, đau hoặc trầy xước.

• Sau đó tiếp tục vệ sinh cá nhân và thay tấm lót hoặc ga giường nếu bị ướt, bẩn.

Bước 4: Hỗ trợ người bệnh rời khỏi bô

1. Đánh giá khả năng tự thay đổi tư thế

• Sau khi người bệnh đi vệ sinh xong, xác định họ có thể tự nâng hông hoặc nghiêng người hay cần hỗ trợ.

• Nếu người bệnh có thể tự di chuyển an toàn, khuyến khích họ chủ động thực hiện để duy trì khả năng vận động.

• Với chăm sóc người nằm liệt, không nên yêu cầu người bệnh cố gắng nếu họ không đủ sức hoặc có nguy cơ mất thăng bằng.

2. Nếu người bệnh có thể tự nâng hông

• Hướng dẫn người bệnh co hai đầu gối và đặt bàn chân chắc trên nệm.

• Yêu cầu họ nâng nhẹ phần hông để giảm áp lực lên bô hứng cho người già.

• Người chăm sóc có thể đặt tay dưới vùng lưng dưới để hỗ trợ và giữ ổn định, nhưng không cố nâng toàn bộ trọng lượng người bệnh.

• Khi hông đã được nâng, nhẹ nhàng lấy bô ra và giúp người bệnh trở lại tư thế thoải mái.

3. Nếu người bệnh không thể tự nâng hông

• Giữ bô nằm ngang và ổn định trên giường trước khi bắt đầu xoay người để tránh chất thải bị đổ ra ngoài.

• Nhẹ nhàng hỗ trợ người bệnh nghiêng sang bên đối diện với người chăm sóc, đồng thời giữ bô sát cơ thể trong quá trình di chuyển.

• Khi người bệnh đã nghiêng đủ, lấy bô ra từ từ rồi hỗ trợ họ trở lại tư thế nằm an toàn.

• Không kéo mạnh bô khi người bệnh vẫn đang đè trọng lượng lên bô vì có thể gây ma sát và tổn thương da.

4. Giảm ma sát và bảo vệ vùng da mông

• Khi đặt bô cho người bệnh hoặc tháo bô, hạn chế kéo lê cơ thể trên nệm.

• Đặc biệt thận trọng với người cao tuổi, người ít vận động hoặc người nằm liệt vì họ có nguy cơ tổn thương da do áp lực và ma sát cao hơn.

• Nếu người bệnh đau, tê hoặc có dấu hiệu da bị tổn thương, nên dừng thao tác và đánh giá lại trước khi tiếp tục.

5. Đưa người bệnh về tư thế nghỉ ngơi

• Sau khi tháo bô, hỗ trợ người bệnh nằm hoặc ngồi ở tư thế phù hợp với tình trạng sức khỏe.

• Kiểm tra xem người bệnh có đau, chóng mặt hoặc khó chịu sau khi thay đổi tư thế hay không.

• Hoàn tất vệ sinh cá nhân, thay tấm lót nếu cần và đặt chuông gọi trong tầm tay trước khi rời khỏi người bệnh.

Bước 5: Tháo bô nhẹ nhàng để bảo vệ da

1. Trượt bô ra từ từ

• Khi người bệnh đã hoàn tất, nhẹ nhàng trượt bô hứng cho người già ra khỏi vị trí dưới mông.

• Thực hiện chậm, phối hợp với tư thế của người bệnh để hạn chế chất thải bị đổ hoặc tràn ra ngoài.

• Không kéo mạnh hoặc giật bô khi bô vẫn đang tì vào cơ thể.

2. Tránh để mép bô cọ vào da

• Khi tháo bô, cần đặc biệt tránh để mép bô kéo lê hoặc chà xát lên vùng mông và vùng da quanh hậu môn.

• Điều này đặc biệt quan trọng khi chăm sóc người nằm liệt, người cao tuổi hoặc người có da mỏng, yếu.

• Nếu người bệnh cảm thấy đau, rát hoặc bô bị kẹt, nên dừng lại và điều chỉnh tư thế thay vì cố kéo mạnh.

3. Giữ bô ổn định khi di chuyển

• Giữ bô nằm ngang trong quá trình lấy ra để hạn chế nguy cơ chất thải bị đổ.

• Sau khi tháo bô, đặt tạm ở vị trí chắc chắn, tránh nơi người bệnh có thể vô tình chạm vào hoặc làm đổ.

• Có thể phủ khăn sạch lên bô trong thời gian chờ xử lý để giảm mùi và giữ sự kín đáo.

4. Cho người bệnh nghỉ ngơi sau khi tháo bô

• Sau khi đặt bô cho người bệnh và hoàn tất việc tháo bô, hỗ trợ người bệnh trở về tư thế nghỉ ngơi thoải mái.

• Kiểm tra xem người bệnh có đau, chóng mặt hoặc khó chịu sau khi thay đổi tư thế hay không.

• Nếu cần tiếp tục vệ sinh vùng mông, nên thực hiện nhẹ nhàng và tránh chà xát mạnh lên da.

5. Không để bô đã sử dụng quá lâu

• Việc phủ khăn chỉ là biện pháp tạm thời, không thay thế cho việc xử lý và làm sạch bô.

• Sau khi người bệnh ổn định, đưa bô đến khu vực vệ sinh phù hợp, đổ chất thải và làm sạch theo quy trình.

• Với chăm sóc người nằm liệt, giữ dụng cụ vệ sinh sạch sẽ và xử lý chất thải kịp thời giúp môi trường chăm sóc an toàn, kín đáo và dễ chịu hơn.

Bước 6: Vệ sinh người bệnh sau khi dùng bô

1. Đánh giá mức độ cần hỗ trợ

• Sau khi tháo bô cho người bệnh, hỏi xem người bệnh có thể tự vệ sinh hay cần người chăm sóc hỗ trợ.

• Nếu người bệnh còn đủ khả năng, hãy để họ tự thực hiện trong phạm vi an toàn để duy trì sự chủ động và riêng tư.

• Với chăm sóc người nằm liệt hoặc người hạn chế vận động, người chăm sóc cần hỗ trợ nhẹ nhàng và chỉ để lộ vùng cơ thể đang được vệ sinh.

2. Vệ sinh tay trước và sau khi đi vệ sinh

• Hỗ trợ người bệnh làm sạch tay bằng khăn ướt có xà phòng hoặc khăn lau dùng một lần phù hợp.

• Người chăm sóc cần vệ sinh tay và thay găng theo quy trình sau khi tiếp xúc với chất thải hoặc vùng đáy chậu.

• Các hướng dẫn chăm sóc điều dưỡng nhấn mạnh vệ sinh tay và thay găng phù hợp để hạn chế lây nhiễm chéo.

3. Vệ sinh vùng mông và bộ phận sinh dục nhẹ nhàng

• Dùng giấy vệ sinh hoặc khăn lau sạch để loại bỏ chất thải còn sót lại.

• Không chà xát mạnh vì vùng da quanh mông và đáy chậu có thể nhạy cảm, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người nằm lâu.

• Nếu sử dụng khăn và nước, nên dùng nước ấm dễ chịu, sau đó thấm khô thay vì chà mạnh lên da. Hướng dẫn chăm sóc đáy chậu khuyến nghị làm sạch nhẹ nhàng và lau khô để hạn chế kích ứng.

4. Với nữ giới, lau từ trước ra sau

• Khi vệ sinh vùng sinh dục cho nữ, lau từ trước ra sau, tức từ phía âm hộ về phía hậu môn.

• Mỗi lần lau nên dùng phần khăn sạch hoặc giấy mới, tránh đưa chất bẩn từ vùng hậu môn về phía niệu đạo và âm đạo.

• Nguyên tắc này được sử dụng trong hướng dẫn chăm sóc đáy chậu vì giúp hạn chế vi khuẩn từ vùng hậu môn tiếp xúc với đường tiết niệu.

5. Vệ sinh kỹ nhưng không làm tổn thương da

• Sau khi làm sạch, kiểm tra vùng mông, quanh hậu môn và bộ phận sinh dục xem có đỏ da, trầy xước, sưng, đau hoặc vùng da ẩm kéo dài hay không.

• Với chăm sóc người nằm liệt, cần đặc biệt chú ý tình trạng da vì áp lực, độ ẩm và tiếp xúc với phân hoặc nước tiểu có thể làm tăng nguy cơ tổn thương da.

• Nếu phát hiện vết loét, chảy máu, đau nhiều hoặc tổn thương da bất thường, nên báo nhân viên y tế để được đánh giá thay vì tự xử lý bằng các sản phẩm bôi ngoài da.

6. Giữ người bệnh sạch, khô và thoải mái

• Sau khi vệ sinh, lau khô nhẹ nhàng và thay quần áo, tấm lót hoặc ga giường nếu bị bẩn hoặc ẩm.

• Đưa người bệnh về tư thế nghỉ ngơi phù hợp, đặt chuông gọi trong tầm tay và kiểm tra xem họ có cần hỗ trợ thêm không.

• Khi đặt bô cho người bệnh nằm tại giường, vệ sinh sau khi sử dụng bô là bước cuối nhưng rất quan trọng để bảo vệ da, duy trì sự thoải mái và giữ phẩm giá cho người bệnh.

Bước 7: Làm sạch khu vực sau khi dùng bô

1. Thu dọn tấm lót sau khi người bệnh đã sạch

• Sau khi hoàn tất vệ sinh cho người bệnh, nhẹ nhàng lấy tấm lót chống thấm hoặc khăn bảo vệ ra khỏi giường.

• Gấp phần bẩn vào phía trong, hạn chế giũ hoặc vung mạnh để tránh phát tán chất bẩn ra môi trường.

• Cho đồ vải bẩn vào túi hoặc nơi chứa phù hợp trước khi tiếp tục vệ sinh khu vực.

2. Xử lý ngay khi ga giường bị bẩn

• Nếu nước tiểu, phân hoặc chất dịch bị tràn ra ngoài bô hứng cho người già, cần thay ga hoặc tấm lót bị bẩn càng sớm càng tốt.

• Không để người bệnh tiếp tục nằm trên bề mặt ẩm hoặc nhiễm bẩn vì độ ẩm và tiếp xúc kéo dài có thể làm tăng nguy cơ kích ứng, tổn thương da.

• Khi thay đồ vải bẩn, thao tác nhẹ nhàng và tránh giũ mạnh. CDC khuyến nghị xử lý đồ vải bẩn cẩn thận để hạn chế phát tán tác nhân gây nhiễm.

3. Thay quần áo hoặc áo choàng nếu bị nhiễm bẩn

• Nếu quần áo, áo choàng hoặc tấm phủ của người bệnh bị dính chất thải, cần thay bằng đồ sạch.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, nên ưu tiên quần áo rộng, khô và dễ thay để giảm ma sát khi thay đồ.

• Kiểm tra lại vùng da bên dưới quần áo để bảo đảm không còn ẩm hoặc chất bẩn bám trên da.

4. Làm sạch bề mặt xung quanh

• Nếu chất thải hoặc dịch cơ thể rơi ra giường, sàn hoặc bề mặt khác, cần làm sạch và khử khuẩn theo loại bề mặt và quy trình vệ sinh phù hợp.

• Không chỉ lau qua bằng khăn khô nếu có chất thải hoặc dịch cơ thể nhìn thấy được.

• Sau khi vệ sinh, để bề mặt khô trước khi người bệnh tiếp tục sử dụng khu vực đó. CDC khuyến nghị làm sạch trước và khử khuẩn khi cần đối với bề mặt bị nhiễm bẩn bởi dịch cơ thể.

5. Xử lý mùi theo cách an toàn

• Sau khi thu dọn chất thải và làm sạch khu vực, thông thoáng phòng nếu điều kiện cho phép.

• Không nên dùng xịt khử mùi để che lấp mùi chất thải trước khi xử lý nguyên nhân.

• Nếu sử dụng sản phẩm tạo mùi, cần tránh xịt trực tiếp gần người bệnh, đặc biệt khi họ có bệnh đường hô hấp hoặc nhạy cảm với mùi.

6. Hoàn tất chăm sóc và kiểm tra người bệnh

• Sau khi khu vực sạch và khô, giúp người bệnh mặc lại quần áo, điều chỉnh tư thế nằm và đặt các vật dụng cần thiết trong tầm tay.

• Kiểm tra lần cuối xem giường có khô, sạch và người bệnh có cảm thấy thoải mái hay không.

• Trong chăm sóc người nằm liệt, việc làm sạch ngay sau mỗi lần sử dụng bô giúp duy trì môi trường vệ sinh và giảm nguy cơ kích ứng da do độ ẩm hoặc chất thải.

Bước 8: Đưa người bệnh về tư thế nghỉ ngơi

1. Đưa người bệnh về tư thế thoải mái

• Sau khi hoàn tất đặt bô cho người bệnh và vệ sinh, hỗ trợ người bệnh trở lại tư thế nghỉ ngơi phù hợp.

• Hỏi người bệnh xem họ muốn nằm ngửa, nghiêng hoặc điều chỉnh gối như thế nào, miễn là tư thế đó phù hợp với tình trạng sức khỏe.

• Thực hiện từng động tác chậm rãi, đặc biệt với người cao tuổi hoặc người chăm sóc người nằm liệt.

2. Điều chỉnh độ cao của giường

• Nếu cần, nâng hoặc hạ toàn bộ giường đến độ cao phù hợp để người bệnh cảm thấy thoải mái và người chăm sóc có thể hỗ trợ an toàn.

• Sau khi hoàn tất chăm sóc, nếu người bệnh chuẩn bị nghỉ ngơi, có thể đưa giường về độ cao thấp phù hợp để giảm nguy cơ chấn thương nếu xảy ra trượt hoặc té ngã.

• Luôn khóa bánh xe giường trước khi rời người bệnh.

3. Điều chỉnh đầu giường theo nhu cầu

• Có thể nâng hoặc hạ phần đầu giường để người bệnh dễ thở và thư giãn hơn, tùy tình trạng sức khỏe.

• Không nên tự ý đặt người bệnh nằm hoàn toàn phẳng nếu họ có chỉ định phải duy trì đầu cao hoặc cảm thấy khó thở khi nằm thấp.

• Với bô hứng cho người già, sau khi tháo bô cần ưu tiên tư thế nghỉ ngơi thay vì tiếp tục giữ người bệnh ở tư thế phục vụ việc đi vệ sinh.

4. Kiểm tra các điểm chịu áp lực

• Sau khi người bệnh nằm ổn định, kiểm tra nhanh vùng mông, lưng và các vị trí chịu áp lực nếu phù hợp.

• Với người nằm lâu, tránh để một vùng da chịu áp lực liên tục trong thời gian dài; thay đổi tư thế theo kế hoạch chăm sóc hoặc hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Đảm bảo ga giường phẳng, khô và không có vật cứng hoặc nếp gấp gây cấn dưới cơ thể.

5. Đặt vật dụng cần thiết trong tầm tay

• Đặt chuông gọi, nước uống, kính, điện thoại hoặc các vật dụng cần thiết trong tầm với nếu người bệnh có thể sử dụng.

• Nhắc người bệnh gọi người chăm sóc nếu cần thay đổi tư thế hoặc hỗ trợ xuống giường.

• Sau khi đặt bô cho người bệnh nằm tại giường, việc kết thúc quy trình không chỉ là thu dọn bô mà còn phải bảo đảm người bệnh sạch sẽ, an toàn và thực sự thoải mái.

Bước 9: Kiểm tra và ghi nhận chất thải

1. Kiểm tra chất thải sau khi sử dụng bô

• Sau khi người bệnh được vệ sinh và ổn định, đưa bô đến khu vực vệ sinh phù hợp để quan sát chất thải.

• Với bô hứng cho người già, việc quan sát không chỉ giúp đánh giá lượng nước tiểu hoặc phân mà còn có thể phát hiện sớm những thay đổi bất thường cần được lưu ý.

• Trong chăm sóc điều dưỡng, màu sắc, độ đặc, mùi và lượng chất thải có thể được ghi nhận trong hồ sơ chăm sóc khi cần.

2. Quan sát nước tiểu

• Nếu bô có nước tiểu, chú ý các đặc điểm như màu sắc, độ trong, mùi và lượng nước tiểu.

• Nước tiểu thông thường có màu vàng nhạt đến vàng hổ phách và tương đối trong. Nước tiểu rất sẫm màu, đục, có máu hoặc lượng ít bất thường cần được ghi nhận và báo cho nhân viên y tế theo tình huống.

• Nếu cần theo dõi lượng nước tiểu, có thể đổ vào dụng cụ chia vạch và ghi lại theo đơn vị mL theo hướng dẫn chăm sóc.

3. Quan sát phân và những dấu hiệu bất thường

• Chú ý màu sắc, độ đặc và các thành phần bất thường như máu, chất nhầy hoặc tình trạng tiêu chảy.

• Phân đen như hắc ín hoặc có máu là dấu hiệu cần được đánh giá y tế, đặc biệt nếu đây là thay đổi mới xuất hiện.

• Nếu người bệnh bị tiêu chảy kèm máu, chất nhầy, đau bụng kéo dài, sốt hoặc dấu hiệu mất nước, cần liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá.

• Không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa vào màu hoặc hình dạng phân; một số thực phẩm và thuốc cũng có thể làm thay đổi màu chất thải.

4. Đo lượng chất thải khi có yêu cầu

• Nếu người bệnh đang được theo dõi lượng nước tiểu, đổ nước tiểu từ bô vào dụng cụ đo có vạch và ghi chính xác số mL.

• Không ước lượng bằng mắt nếu việc theo dõi lượng bài tiết có ý nghĩa đối với chăm sóc.

• Trong môi trường y tế, lượng nước tiểu và đặc điểm bài tiết được ghi nhận để theo dõi tình trạng của người bệnh và hỗ trợ đánh giá diễn biến sức khỏe.

5. Ghi nhận và báo cáo khi có bất thường

• Ghi lại thời điểm đi vệ sinh, loại chất thải, lượng nếu cần và những đặc điểm bất thường theo yêu cầu của kế hoạch chăm sóc.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, việc ghi nhận đều đặn có thể giúp phát hiện những thay đổi về bài tiết mà người bệnh khó tự nhận biết hoặc mô tả.

• Nếu thấy máu trong phân hoặc nước tiểu, phân đen như hắc ín, tiêu chảy đáng kể, lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc người bệnh có dấu hiệu mất nước, nên báo nhân viên y tế thay vì chỉ tiếp tục theo dõi tại nhà.

Bước 10: Đổ chất thải và vệ sinh bô

1. Đổ chất thải vào bồn cầu

• Sau khi kiểm tra và ghi nhận nếu cần, đưa bô hứng cho người già đến khu vực vệ sinh.

• Đổ nước tiểu hoặc phân vào bồn cầu một cách từ từ để hạn chế bắn tóe.

• Đậy nắp bồn cầu trước khi xả nước nếu có thể để giảm phát tán giọt bắn vào môi trường. CDC khuyến nghị đóng nắp khi xả nước trong các tình huống có nguy cơ phát tán tác nhân gây bệnh qua chất thải.

2. Xả nước và xử lý chất thải đúng cách

• Xả nước sau khi đã đổ hết chất thải vào bồn cầu.

• Không đổ phân, giấy lau hoặc các vật dụng không tan trong nước vào bồn cầu vì có thể gây tắc nghẽn.

• Nếu cơ sở chăm sóc có quy trình xử lý chất thải riêng, cần tuân thủ đúng hướng dẫn thay vì tự ý đổ bỏ.

3. Tránh làm bắn chất thải ra ngoài

• Khi đổ bô, giữ bô gần mặt nước trong bồn cầu và nghiêng từ từ.

• Không đổ từ độ cao lớn hoặc thực hiện động tác mạnh.

• Nếu chất thải bắn ra ngoài, cần làm sạch và khử khuẩn khu vực bị nhiễm bẩn theo quy trình phù hợp. CDC khuyến nghị làm sạch trước và khử khuẩn bề mặt khi bị nhiễm dịch cơ thể.

4. Làm sạch bô ngay sau khi đổ

• Sau khi đặt bô cho người bệnh và hoàn tất việc xử lý chất thải, cần rửa sạch bô theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc quy trình của cơ sở chăm sóc.

• Làm sạch các phần tiếp xúc với phân, nước tiểu và da người bệnh, sau đó để bô khô hoàn toàn trước khi cất.

• Không dùng chung bô chưa được làm sạch giữa những người bệnh khác nhau.

5. Vệ sinh tay sau khi xử lý

• Tháo găng đúng cách và vệ sinh tay sau khi xử lý bô và chất thải.

• Nếu tay nhìn thấy bẩn, rửa bằng xà phòng và nước; trong các tình huống phù hợp khi tay không nhìn thấy bẩn, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, duy trì vệ sinh tay sau mỗi lần tiếp xúc với chất thải là một trong những bước quan trọng để hạn chế lây nhiễm chéo.

Bước 11: Vệ sinh bô sạch sẽ sau khi dùng

1. Kiểm tra loại bô trước khi vệ sinh

• Nếu sử dụng bô hứng cho người già loại dùng một lần, hãy xử lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định của cơ sở chăm sóc.

• Với bô tái sử dụng, cần làm sạch và khử khuẩn sau mỗi lần sử dụng để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

• Không cất bô khi vẫn còn chất thải, nước bẩn hoặc mùi khó chịu.

2. Tráng sạch chất thải còn sót lại

• Sau khi đổ chất thải vào bồn cầu, tráng bô bằng nước sạch phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất.

• Đổ nước tráng vào bồn cầu một cách cẩn thận để hạn chế bắn tóe.

• Không dùng nước quá nóng nếu chất liệu bô không chịu được nhiệt vì có thể làm biến dạng hoặc hư hỏng dụng cụ.

3. Rửa bô bằng chất tẩy rửa phù hợp

• Dùng nước và xà phòng hoặc chất tẩy rửa phù hợp để làm sạch toàn bộ bề mặt bên trong và bên ngoài bô.

• Dùng bàn chải chuyên dụng để chà những vị trí có thể còn bám chất thải.

• Sau đó, tráng lại bằng nước sạch cho đến khi không còn xà phòng hoặc cặn bẩn.

• Trong môi trường y tế, cần tuân thủ quy trình làm sạch và khử khuẩn của cơ sở thay vì chỉ rửa bằng nước. CDC lưu ý dụng cụ chăm sóc dùng lại phải được làm sạch đúng cách trước các bước khử khuẩn hoặc tiệt khuẩn cần thiết.

4. Làm khô trước khi cất

• Sau khi rửa, để bô ráo hoặc lau khô bằng khăn sạch dùng cho mục đích này.

• Không cất bô khi bên trong vẫn còn ẩm vì môi trường ẩm có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.

• Đặt bô tại nơi sạch, khô, thông thoáng và tách biệt với đồ dùng cá nhân hoặc dụng cụ ăn uống.

5. Kiểm tra bô trước lần sử dụng tiếp theo

• Kiểm tra xem bô có nứt, vỡ, biến dạng hoặc có cạnh sắc hay không.

• Nếu bô bị hư hỏng, không nên tiếp tục sử dụng vì có thể gây rò rỉ, mất vệ sinh hoặc làm tổn thương da.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, dụng cụ còn nguyên vẹn và được vệ sinh đúng cách giúp quá trình đặt bô cho người bệnh an toàn, thuận tiện hơn.

Bước 12: Rửa tay sau khi hoàn tất chăm sóc

1. Tháo găng và vệ sinh tay

• Sau khi hoàn tất việc vệ sinh và cất bô hứng cho người già, tháo găng tay dùng một lần đúng cách để tránh chạm vào mặt ngoài của găng.

• Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch. Theo CDC, không nhất thiết phải dùng nước nóng; nước sạch ở nhiệt độ phù hợp là đủ nếu thực hiện đúng kỹ thuật.

• Chà xát toàn bộ bàn tay, bao gồm lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, đầu ngón và vùng quanh móng trong ít nhất 20 giây, sau đó xả sạch và lau khô.

2. Vệ sinh tay ngay cả khi đã đeo găng

• Găng tay không thay thế cho việc vệ sinh tay. Sau khi tháo găng, bàn tay vẫn có thể bị nhiễm bẩn.

• Nếu tay nhìn thấy bẩn hoặc vừa tiếp xúc với phân, nước tiểu hay dịch cơ thể, ưu tiên rửa bằng xà phòng và nước.

• Đây là bước quan trọng trong chăm sóc người nằm liệt, bởi người chăm sóc thường phải tiếp xúc gần với chất thải và vùng da nhạy cảm trong quá trình hỗ trợ.

3. Khôi phục không gian chăm sóc

• Sau khi người bệnh đã được vệ sinh và nằm ở tư thế thoải mái, có thể mở lại rèm, cửa hoặc cửa sổ đã đóng trong quá trình tạo riêng tư, nếu điều kiện phòng cho phép.

• Không mở cửa sổ nếu thời tiết, nhiệt độ hoặc tình trạng sức khỏe của người bệnh không phù hợp.

• Sắp xếp lại giường, chăn, tấm lót và các vật dụng cần thiết để căn phòng trở về trạng thái sạch sẽ, gọn gàng.

4. Kiểm tra người bệnh trước khi kết thúc

• Hỏi người bệnh xem họ có còn đau, khó chịu, chóng mặt hoặc cần hỗ trợ gì thêm không.

• Đặt chuông gọi và các vật dụng thiết yếu trong tầm tay.

• Đảm bảo giường ở độ cao an toàn, bánh xe đã khóa và người bệnh nằm ổn định.

5. Hoàn tất quy trình chăm sóc

• Sau khi đặt bô cho người bệnh nằm tại giường, toàn bộ quy trình chỉ được xem là hoàn tất khi người bệnh sạch sẽ, khô ráo, thoải mái và khu vực xung quanh đã được thu dọn.

• Duy trì vệ sinh tay đúng cách sau mỗi lần xử lý bô hoặc chất thải giúp giảm nguy cơ lây nhiễm cho cả người bệnh và người chăm sóc.

• Nếu người bệnh xuất hiện đau bất thường, tổn thương da, máu trong phân hoặc nước tiểu hay thay đổi bài tiết đáng kể, nên thông báo nhân viên y tế để được đánh giá phù hợp.

Quy trình dùng bô có thể áp dụng tại nhà

1. Quy trình phù hợp cho cả bệnh viện và gia đình

• Các bước đặt bô cho người bệnh trên đây chủ yếu được xây dựng cho môi trường chăm sóc y tế, nhưng những nguyên tắc cơ bản vẫn có thể áp dụng khi chăm sóc người bệnh tại nhà.

• Người nhà có thể thực hiện các bước như chuẩn bị bô, vệ sinh tay, bảo đảm riêng tư, hỗ trợ thay đổi tư thế và vệ sinh người bệnh sau khi sử dụng.

2. Tại nhà cần ưu tiên an toàn và khả năng thực hiện

• Không nhất thiết phải có đầy đủ thiết bị như tại bệnh viện, nhưng cần chuẩn bị bô sạch, găng tay dùng một lần, tấm lót chống thấm, giấy vệ sinh và dụng cụ vệ sinh.

• Khi chăm sóc người nằm liệt, không nên cố tự nâng hoặc xoay người bệnh nếu trọng lượng hoặc tình trạng sức khỏe vượt quá khả năng của người chăm sóc.

• Có thể nhờ thêm người hỗ trợ hoặc trao đổi với điều dưỡng về kỹ thuật di chuyển an toàn.

3. Chọn bô phù hợp với người sử dụng

• Với bô hứng cho người già, nên ưu tiên loại có kích thước phù hợp, bề mặt nhẵn, không có cạnh sắc và dễ làm sạch.

• Người bệnh đau mông, có loét tì đè hoặc khó thay đổi tư thế có thể cần loại bô chuyên dụng hoặc phương án hỗ trợ khác theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

4. Giữ vệ sinh và bảo vệ da

• Làm sạch bô sau mỗi lần sử dụng, thay tấm lót hoặc ga nếu bị bẩn và vệ sinh tay sau khi xử lý chất thải.

• Kiểm tra vùng mông và da quanh đáy chậu thường xuyên, đặc biệt với người nằm lâu tại giường.

• Nếu xuất hiện vết loét, chảy máu, đau nhiều hoặc tổn thương da bất thường, nên liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn.

5. Biết khi nào cần hỗ trợ chuyên môn

• Nếu người bệnh không thể phối hợp, có nguy cơ té ngã cao, đau nhiều khi xoay trở hoặc cần hai người mới có thể di chuyển an toàn, không nên cố thực hiện một mình.

• Nhân viên điều dưỡng hoặc chuyên viên phục hồi chức năng có thể hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc người nằm liệt và sử dụng thiết bị hỗ trợ phù hợp.

• Dù thực hiện tại bệnh viện hay tại nhà, mục tiêu của đặt bô cho người bệnh vẫn là bảo đảm an toàn, vệ sinh, sự riêng tư và phẩm giá của người bệnh.

Nguồn tham khảo

1. Toney-Butler, T. J., & Gaston, G. (2023). Nursing bedpan management. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.
2. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Clinical safety: Hand hygiene for healthcare workers. Centers for Disease Control and Prevention.
3. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). About hand hygiene for patients in healthcare settings. Centers for Disease Control and Prevention.
4. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Guideline for hand hygiene in healthcare settings. Centers for Disease Control and Prevention.
5. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Fundamental elements needed to prevent transmission of infectious agents in healthcare settings. Centers for Disease Control and Prevention.
6. Agency for Healthcare Research and Quality. (2025). Skin under pressure: Preventing pressure injury. U.S. Department of Health and Human Services.
7. Agency for Healthcare Research and Quality. (2018). Pressure sores. U.S. Department of Health and Human Services.
8. National Institute for Health and Care Excellence. (2014). Pressure ulcers: Prevention and management (CG179). NICE.
9. Open Resources for Nursing. (2023). Chapter 5: Provide for personal care needs of clients. In Nursing Assistant. NCBI Bookshelf.
10. Soni, S., Yarrarapu, S. N. S., & Tobin, E. H. (2025). Infection control. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.
11. Open Resources for Nursing. (2024). Chapter 4: Aseptic technique. In Nursing Skills. NCBI Bookshelf.

Biên tập nội dung: Rene Lee Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Harper Martinez.