Dấu hiệu ung thư hạch sớm nhất: 10 cách nhận biết ung thư hạch bạch huyết

Ung thư hạch bạch huyết (lymphoma) là một trong những nhóm ung thư máu phổ biến, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Theo thống kê của Globocan 2022, mỗi năm thế giới ghi nhận hơn 660.000 ca mắc mới và hàng trăm nghìn ca tử vong liên quan đến các dạng u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin. Điều đáng lo ngại là nhiều người thường bỏ qua các dấu hiệu ban đầu như nổi hạch không đau, sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, khiến bệnh được phát hiện khi đã tiến triển.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu cách nhận biết ung thư hạch bạch huyết, phân biệt những triệu chứng thường gặp và tìm hiểu cách chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết bằng các phương pháp y khoa hiện nay. Tiptory cũng sẽ giải thích vì sao bác sĩ cần kết hợp khám lâm sàng, xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh và sinh thiết hạch để xác định chính xác loại lymphoma, từ đó giúp người bệnh có cơ hội điều trị sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

Cách chẩn đoán ung thư hạch

Nhận biết các dấu hiệu nghi ngờ ung thư hạch bạch huyết

• Trước khi chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ đánh giá các triệu chứng ung thư hạch bạch huyết mà bạn đang gặp phải.
• Những dấu hiệu thường gặp gồm:
  • Nổi hạch bạch huyết ở cổ, nách hoặc bẹn, thường không gây đau.
  • Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.
  • Đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm mà không liên quan đến thời tiết.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân trong thời gian ngắn.
  • Ngứa da hoặc phát ban kéo dài không xác định được nguyên nhân.
  • Đầy bụng, chướng bụng hoặc đau bụng, có thể do hạch hoặc lá lách to.
• Những triệu chứng này không chỉ xuất hiện ở ung thư hạch mà còn có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.

Thăm khám lâm sàng và khai thác tiền sử bệnh

• Bác sĩ sẽ hỏi về thời gian xuất hiện triệu chứng, mức độ tiến triển và tiền sử sức khỏe của bạn.
• Đồng thời, bác sĩ sẽ khám các vùng hạch bạch huyết, gan, lá lách và đánh giá tình trạng toàn thân để xác định nguy cơ mắc u lympho Hodgkin hoặc u lympho không Hodgkin.

Thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh

• Nếu nghi ngờ lymphoma, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều phương pháp chẩn đoán hình ảnh như:
  • Chụp X-quang để phát hiện hạch bất thường hoặc tổn thương trong lồng ngực.
  • Chụp CT (cắt lớp vi tính) giúp quan sát vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của hạch bạch huyết cũng như các cơ quan liên quan.
• Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kỹ thuật chẩn đoán khác để đánh giá chính xác giai đoạn bệnh.

Sinh thiết hạch để xác nhận chẩn đoán

• Sinh thiết hạch bạch huyết là phương pháp quan trọng nhất để xác định có mắc ung thư hạch bạch huyết hay không.
• Bác sĩ sẽ lấy một phần hoặc toàn bộ hạch nghi ngờ để phân tích dưới kính hiển vi.
• Kết quả sinh thiết giúp:
  • Xác định có tế bào ung thư hay không.
  • Phân biệt u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin.
  • Làm cơ sở lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và đánh giá tiên lượng bệnh.

Phần 1: Cách tự kiểm tra triệu chứng ung thư hạch

Cách 1: Kiểm tra hạch bạch huyết sưng

Sờ kiểm tra hạch bạch huyết có bị sưng hay không

• Hạch bạch huyết sưng to là một trong những dấu hiệu ung thư hạch bạch huyết thường gặp nhất. Bạn có thể tự kiểm tra bằng cách nhẹ nhàng sờ vào các vị trí có nhiều hạch nằm nông dưới da.
• Những vị trí nên kiểm tra gồm:
  • Vùng cổ.
  • Vùng nách.
  • Vùng bẹn.
• Nếu hạch sưng, bạn có thể cảm nhận hoặc nhìn thấy một khối nhỏ nổi dưới da. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp hạch to đều là ung thư. Nhiều bệnh nhiễm trùng hoặc tình trạng viêm cũng có thể khiến hạch bạch huyết sưng tạm thời.

Quan sát đặc điểm của hạch

• Hạch nghi ngờ liên quan đến u lympho thường có một số đặc điểm sau:
  • Không gây đau khi sờ hoặc ấn nhẹ.
  • Chắc, cứng vừa phải khi chạm vào.
  • Có thể di động dưới da, không dính chặt vào mô xung quanh trong giai đoạn đầu.
• Vì hạch thường không đau, nhiều người dễ bỏ qua hoặc chỉ phát hiện khi khối hạch đã lớn hơn.

Theo dõi sự thay đổi của hạch theo thời gian

• Nếu phát hiện hạch sưng kéo dài trên 2–4 tuần, hạch tiếp tục to lên hoặc xuất hiện kèm các triệu chứng như sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài, bạn nên đến cơ sở y tế để được khám và làm các xét nghiệm cần thiết.
• Chỉ thông qua các phương pháp như chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm và đặc biệt là sinh thiết hạch bạch huyết, bác sĩ mới có thể xác định chính xác nguyên nhân và chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết.

Cách 2: Chú ý đổ mồ hôi ban đêm

Theo dõi tình trạng đổ mồ hôi nhiều khi ngủ

• Đổ mồ hôi ban đêm là một trong những triệu chứng có thể gặp ở người mắc ung thư hạch bạch huyết. Tình trạng này thường nghiêm trọng hơn so với việc ra mồ hôi do thời tiết nóng hoặc chăn quá dày.
• Một số biểu hiện thường gặp gồm:
  • Thức dậy với quần áo và ga giường ướt đẫm mồ hôi.
  • Đổ mồ hôi nhiều dù phòng ngủ mát hoặc sử dụng điều hòa.
  • Có thể kèm theo ớn lạnh hoặc rét run sau khi tỉnh giấc.

Không nên chủ quan nhưng cũng không quá lo lắng

• Đổ mồ hôi khi ngủ không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của u lympho. Triệu chứng này cũng có thể xuất hiện do:
  • Nhiễm trùng.
  • Thay đổi nội tiết tố.
  • Tác dụng phụ của một số loại thuốc.
  • Các bệnh lý khác không liên quan đến ung thư.
• Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hoặc xuất hiện cùng các dấu hiệu như nổi hạch bạch huyết, sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài hoặc mệt mỏi dai dẳng, bạn nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết và loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng.

Cách 3: Theo dõi sụt cân bất thường

Chú ý tình trạng sụt cân không rõ nguyên nhân

• Sụt cân không rõ nguyên nhân là một trong những dấu hiệu có thể liên quan đến ung thư hạch bạch huyết, đặc biệt khi xảy ra trong thời gian ngắn mà không thay đổi chế độ ăn uống hoặc mức độ vận động.
• Bạn nên lưu ý nếu gặp các biểu hiện như:
  • Giảm cân dù không ăn kiêng hoặc tập luyện nhiều hơn bình thường.
  • Chán ăn, ăn ít hơn hoặc mất cảm giác ngon miệng trong thời gian dài.
  • Cân nặng giảm liên tục trong khoảng 6 tháng gần đây mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Theo dõi cân nặng định kỳ

• Việc cân trọng lượng cơ thể thường xuyên sẽ giúp bạn dễ nhận biết những thay đổi bất thường.
• Bạn nên:
  • Cân vào cùng một thời điểm trong ngày, tốt nhất là vào buổi sáng.
  • Ghi lại cân nặng theo tuần hoặc theo tháng để theo dõi xu hướng thay đổi.
  • Đặc biệt chú ý nếu cân nặng giảm liên tục hoặc giảm nhanh trong thời gian ngắn.

Kết hợp đánh giá cùng các triệu chứng khác

• Sụt cân không đồng nghĩa với việc mắc u lympho, vì triệu chứng này cũng có thể liên quan đến nhiều bệnh lý hoặc tình trạng sức khỏe khác.
• Tuy nhiên, nếu sụt cân xuất hiện cùng nổi hạch bạch huyết, đổ mồ hôi ban đêm, sốt kéo dài hoặc mệt mỏi dai dẳng, bạn nên đến cơ sở y tế để được khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết nhằm chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết sớm.

Cách 4: Theo dõi triệu chứng ở bụng

Chú ý tình trạng đầy bụng, chướng bụng hoặc đau bụng

• Một số người mắc ung thư hạch bạch huyết có thể xuất hiện các triệu chứng ở vùng bụng do gan hoặc lá lách to bất thường.
• Những biểu hiện thường gặp gồm:
  • Đầy bụng hoặc chướng bụng kéo dài.
  • Đau hoặc cảm giác khó chịu ở vùng bụng, đặc biệt vùng bụng trên.
  • Bụng có cảm giác căng tức mà không rõ nguyên nhân.

Lưu ý cảm giác nhanh no khi ăn

• Khi lá lách hoặc gan phì đại, các cơ quan này có thể chèn ép lên dạ dày, khiến bạn:
  • Nhanh có cảm giác no dù chỉ ăn một lượng nhỏ thức ăn.
  • Ăn kém hoặc giảm cảm giác ngon miệng.
  • Dễ đầy hơi và khó chịu sau bữa ăn.

Không nên tự kết luận nguyên nhân

• Đầy bụng, đau bụng hoặc nhanh no có thể liên quan đến nhiều bệnh lý tiêu hóa hoặc gan mật, không chỉ riêng u lympho.
• Tuy nhiên, nếu các triệu chứng này kéo dài hoặc đi kèm nổi hạch bạch huyết, sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài, bạn nên đi khám sớm để được chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết và xác định nguyên nhân chính xác.

Cách 5: Quan sát thay đổi trên da

Chú ý tình trạng ngứa hoặc phát ban bất thường

• Một số dạng ung thư hạch bạch huyết có thể gây ra các thay đổi trên da. Dù không phải triệu chứng phổ biến, đây vẫn là dấu hiệu cần được theo dõi nếu kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân.
• Những biểu hiện có thể gặp gồm:
  • Ngứa da kéo dài, có thể ngứa nhiều nhưng không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng.
  • Xuất hiện mảng da đỏ, kích ứng giống như bị cháy nắng.
  • Các nốt đỏ hoặc sẩn nhỏ nổi dưới bề mặt da, đôi khi lan rộng theo thời gian.

Đây có thể là dấu hiệu của u lympho ở da

• Các triệu chứng trên thường liên quan đến u lympho da, một nhóm ung thư hạch bạch huyết hiếm gặp khởi phát từ các tế bào lympho trong da.
• Tuy nhiên, tình trạng ngứa da hoặc phát ban cũng có thể xuất phát từ dị ứng, bệnh da liễu hoặc nhiều nguyên nhân khác, vì vậy không thể chỉ dựa vào biểu hiện trên da để kết luận bệnh.

Khi nào nên đi khám?

• Bạn nên đến cơ sở y tế nếu các tổn thương da:
  • Kéo dài nhiều tuần và không cải thiện sau khi chăm sóc thông thường.
  • Tái phát nhiều lần hoặc lan rộng.
  • Xuất hiện cùng nổi hạch bạch huyết, sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài.
• Bác sĩ có thể chỉ định khám chuyên khoa, xét nghiệm hoặc sinh thiết da hay sinh thiết hạch bạch huyết khi cần để xác định có liên quan đến ung thư hạch bạch huyết hay không.

Cách 6: Theo dõi tình trạng mệt mỏi

Chú ý cảm giác mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân

• Mệt mỏi kéo dài là một trong những triệu chứng có thể xuất hiện ở người mắc ung thư hạch bạch huyết. Khác với cảm giác mệt sau khi làm việc hoặc thiếu ngủ, tình trạng này thường kéo dài và không cải thiện đáng kể sau khi nghỉ ngơi.
• Bạn nên lưu ý nếu gặp các biểu hiện như:
  • Luôn cảm thấy kiệt sức hoặc thiếu năng lượng trong sinh hoạt hằng ngày.
  • Mệt mỏi dù đã ngủ đủ giấc và nghỉ ngơi hợp lý.
  • Khó tập trung, giảm hiệu suất làm việc hoặc học tập do tình trạng mệt kéo dài.

Không nên bỏ qua triệu chứng kéo dài

• Mệt mỏi không rõ nguyên nhân có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như thiếu máu, rối loạn nội tiết, nhiễm trùng, căng thẳng kéo dài hoặc các bệnh mạn tính. Trong một số trường hợp, đây cũng có thể là dấu hiệu của u lympho hoặc các bệnh lý về máu.
• Vì vậy, nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài nhiều tuần và không tìm được nguyên nhân rõ ràng, bạn nên đi khám để được đánh giá toàn diện.

Kết hợp với các dấu hiệu cảnh báo khác

• Nguy cơ mắc ung thư hạch bạch huyết cần được lưu ý hơn nếu mệt mỏi kéo dài xuất hiện cùng với:
  • Nổi hạch bạch huyết không đau.
  • Đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân.
  • Sốt kéo dài hoặc tái phát.
  • Ngứa da hoặc phát ban bất thường.
• Bác sĩ có thể chỉ định khám lâm sàng, xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh và sinh thiết hạch bạch huyết nếu nghi ngờ lymphoma, từ đó xác định nguyên nhân và xây dựng hướng điều trị phù hợp.

Cách 7: Lưu ý triệu chứng hô hấp

Theo dõi các dấu hiệu bất thường ở đường hô hấp

• Một số người mắc ung thư hạch bạch huyết có thể gặp các triệu chứng liên quan đến hệ hô hấp, đặc biệt khi các hạch bạch huyết trong lồng ngực sưng to và chèn ép lên đường thở.
• Những dấu hiệu cần chú ý gồm:
  • Ho kéo dài không rõ nguyên nhân.
  • Khó thở hoặc cảm thấy hụt hơi khi hoạt động hay nghỉ ngơi.
  • Đau tức ngực hoặc cảm giác nặng ngực.

Đặc biệt lưu ý khi đi kèm hạch bạch huyết sưng

• Nếu các triệu chứng hô hấp xuất hiện cùng nổi hạch bạch huyết, đặc biệt ở vùng cổ hoặc trên xương đòn, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.
• Bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang, chụp CT ngực hoặc các xét nghiệm khác để đánh giá nguyên nhân và loại trừ u lympho cũng như các bệnh lý khác của phổi và trung thất.

Khó thở nghiêm trọng là tình trạng cần cấp cứu

• Nếu bạn bị khó thở dữ dội, thở gấp, cảm giác nghẹt thở hoặc đau ngực dữ dội, hãy đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu ngay lập tức.
• Trong một số trường hợp, hạch bạch huyết phì đại có thể chèn ép đường thở hoặc các cấu trúc trong lồng ngực, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp và cần được xử trí khẩn cấp.
• Dù nguyên nhân là ung thư hạch bạch huyết hay một bệnh lý khác, việc được đánh giá và điều trị kịp thời sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Cách 8: Theo dõi sốt không rõ nguyên nhân

Đo thân nhiệt khi nghi ngờ bị sốt

• Sốt không rõ nguyên nhân là một trong những triệu chứng có thể gặp ở cả u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin. Tình trạng này thường xuất hiện mà không liên quan đến các bệnh nhiễm trùng thông thường.
• Nếu cảm thấy người nóng, ớn lạnh hoặc khó chịu, bạn nên đo thân nhiệt bằng nhiệt kế để xác định có sốt hay không, thay vì chỉ dựa vào cảm giác.

Nhận biết dấu hiệu sốt bất thường

• Bạn nên chú ý nếu:
  • Sốt kéo dài hoặc tái phát nhiều lần mà không tìm được nguyên nhân.
  • Sốt không kèm các triệu chứng điển hình của cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng thông thường.
  • Sốt xuất hiện cùng đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm, mệt mỏi kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Đến cơ sở y tế để tìm nguyên nhân

• Sốt không rõ nguyên nhân có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhiễm trùng, bệnh tự miễn đến các bệnh về máu như ung thư hạch bạch huyết.
• Nếu cơn sốt kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm các dấu hiệu như nổi hạch bạch huyết, ngứa da, khó thở hoặc đau tức ngực, bạn nên đi khám sớm để được đánh giá toàn diện.
• Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh và sinh thiết hạch bạch huyết nếu cần để xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Cách 9: Nhận biết triệu chứng theo vị trí bệnh

Đánh giá các triệu chứng đặc trưng của từng loại ung thư hạch

• Ung thư hạch bạch huyết có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Tùy vào vị trí xuất hiện của tế bào ung thư, người bệnh có thể gặp những triệu chứng khác nhau ngoài các dấu hiệu phổ biến.
• Một số biểu hiện ít gặp nhưng cần lưu ý gồm:
  • Đau hạch bạch huyết sau khi uống rượu bia, đây là triệu chứng hiếm gặp nhưng có thể liên quan đến u lympho Hodgkin.
  • Đau đầu kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng.
  • Co giật không rõ nguyên nhân.
  • Buồn nôn hoặc nôn kéo dài.
  • Thay đổi tính cách hoặc hành vi, chẳng hạn như dễ cáu gắt, thờ ơ hoặc lú lẫn.
  • Khó tập trung, suy giảm trí nhớ hoặc giảm khả năng tư duy, đặc biệt khi bệnh ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương.

Không phải mọi triệu chứng đều xuất hiện ở tất cả người bệnh

• Mỗi người mắc u lympho có thể có biểu hiện khác nhau. Một số trường hợp chỉ có nổi hạch bạch huyết, trong khi những người khác lại xuất hiện triệu chứng ở não, hệ tiêu hóa hoặc các cơ quan khác.
• Vì vậy, việc không có đầy đủ các triệu chứng điển hình không đồng nghĩa với việc có thể loại trừ bệnh.

Khi nào cần đi khám?

• Nếu xuất hiện các triệu chứng thần kinh hoặc toàn thân kéo dài, đặc biệt khi đi kèm sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc nổi hạch bạch huyết, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.
• Bác sĩ sẽ căn cứ vào triệu chứng, khám lâm sàng và chỉ định các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hoặc sinh thiết hạch bạch huyết khi cần để xác định có mắc ung thư hạch bạch huyết hay không.

Cách 10: Đánh giá yếu tố nguy cơ

Xác định các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư hạch

• Mặc dù ung thư hạch bạch huyết có thể xảy ra ở bất kỳ ai, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chú ý hơn đến những dấu hiệu bất thường của cơ thể và khám sức khỏe định kỳ.

Tiền sử gia đình có người mắc bệnh

• Nguy cơ mắc u lympho có thể tăng nếu trong gia đình có người từng mắc ung thư hạch bạch huyết hoặc một số bệnh lý ác tính của hệ bạch huyết.
• Tuy nhiên, yếu tố di truyền chỉ làm tăng nguy cơ chứ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Mắc các bệnh ảnh hưởng đến hệ miễn dịch

• Một số bệnh hoặc tình trạng làm suy giảm hệ miễn dịch có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn, bao gồm:
  • Nhiễm HIV/AIDS.
  • Nhiễm virus viêm gan C.
  • Nhiễm virus Epstein–Barr (EBV).
• Các tác nhân này có thể làm thay đổi hoạt động của tế bào lympho, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển một số loại u lympho.

Theo dõi sức khỏe nếu thuộc nhóm nguy cơ

• Có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa với việc bạn sẽ mắc ung thư hạch bạch huyết, và nhiều người mắc bệnh lại không có bất kỳ yếu tố nguy cơ rõ ràng nào.
• Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ và xuất hiện các dấu hiệu như nổi hạch bạch huyết, sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết nhằm phát hiện bệnh sớm nếu có.

Phần 2: Các xét nghiệm chẩn đoán ung thư hạch

Bước 1: Đi khám khi nghi ngờ mắc bệnh

Đến gặp bác sĩ nếu có dấu hiệu nghi ngờ ung thư hạch

• Nếu bạn có hạch bạch huyết sưng kèm theo các triệu chứng như sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài, hãy sắp xếp đi khám sớm để được đánh giá chính xác.
• Việc phát hiện và chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết ở giai đoạn sớm có thể giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng.

Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử và triệu chứng

• Trong buổi khám, bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về:
  • Thời điểm các triệu chứng bắt đầu xuất hiện.
  • Mức độ và tần suất của từng triệu chứng.
  • Tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình.
  • Các yếu tố nguy cơ có thể liên quan đến u lympho hoặc các bệnh lý khác.

Thực hiện khám lâm sàng toàn diện

• Sau khi khai thác bệnh sử, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng để tìm các dấu hiệu bất thường.
• Các vị trí hạch bạch huyết thường được kiểm tra gồm:
  • Vùng cổ.
  • Vùng nách.
  • Vùng bẹn.
• Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ khám gan và lá lách, vì hai cơ quan này có thể to lên ở một số người mắc ung thư hạch bạch huyết.

Tiếp tục thực hiện các xét nghiệm khi cần

• Nếu kết quả khám lâm sàng cho thấy có dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh hoặc sinh thiết hạch bạch huyết để xác định chính xác nguyên nhân và phân biệt u lympho Hodgkin, u lympho không Hodgkin với các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.

Bước 2: Thực hiện chẩn đoán hình ảnh

Chụp hình ảnh để đánh giá hạch bạch huyết

• Nếu nghi ngờ ung thư hạch bạch huyết, bác sĩ thường sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để kiểm tra vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của hạch bạch huyết.
• Những kỹ thuật thường được sử dụng gồm:
  • Chụp X-quang ngực để phát hiện hạch bất thường hoặc các tổn thương trong lồng ngực.
  • Chụp CT (cắt lớp vi tính) giúp quan sát chi tiết hạch bạch huyết và các cơ quan lân cận.
  • Chụp PET (PET/CT) để đánh giá hoạt động của tế bào ung thư, xác định phạm vi bệnh và hỗ trợ phân giai đoạn điều trị.

Chẩn đoán hình ảnh giúp phát hiện hạch nằm sâu trong cơ thể

• Không phải tất cả hạch bạch huyết đều có thể sờ thấy khi khám lâm sàng. Các phương pháp chụp chiếu giúp phát hiện:
  • Hạch nằm trong lồng ngực, ổ bụng hoặc các vị trí sâu khác.
  • Tình trạng gan, lá lách và các cơ quan khác có bị ảnh hưởng hay không.
  • Mức độ lan rộng của u lympho, từ đó hỗ trợ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Đặc biệt quan trọng khi có triệu chứng ở ngực

• Nếu bạn có ho kéo dài, khó thở hoặc đau tức ngực, bác sĩ thường ưu tiên thực hiện chụp X-quang ngực hoặc chụp CT ngực để tìm nguyên nhân.
• Nhiều trường hợp u lympho Hodgkin xuất hiện với các hạch bạch huyết phì đại ở vùng trung thất (khu vực giữa lồng ngực). Các hạch này có thể chèn ép đường thở hoặc các cấu trúc lân cận, gây ra các triệu chứng hô hấp.
• Mặc dù chẩn đoán hình ảnh cung cấp nhiều thông tin quan trọng, bác sĩ vẫn cần kết hợp với sinh thiết hạch bạch huyết để xác định chính xác loại ung thư hạch bạch huyết và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Bước 3: Sinh thiết để xác định bệnh

Thực hiện sinh thiết hạch bạch huyết

• Nếu nghi ngờ ung thư hạch bạch huyết, bác sĩ thường sẽ chỉ định sinh thiết hạch bạch huyết. Đây là phương pháp quan trọng nhất để xác định chính xác người bệnh có mắc u lympho hay không.
• Trong quá trình thực hiện:
  • Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ hoặc toàn bộ hạch bạch huyết nghi ngờ.
  • Mẫu mô sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích dưới kính hiển vi.

Phân tích mẫu mô tại phòng xét nghiệm

• Mẫu sinh thiết sẽ được bác sĩ giải phẫu bệnh hoặc chuyên gia huyết học - giải phẫu bệnh đánh giá nhằm:
  • Phát hiện sự hiện diện của tế bào ung thư.
  • Xác định các tế bào lympho có phát triển bất thường hay không.
  • Đánh giá đặc điểm của tế bào để xác định chính xác loại bệnh.

Phân biệt các loại ung thư hạch

• Kết quả sinh thiết hạch bạch huyết giúp bác sĩ:
  • Phân biệt u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin.
  • Xác định dưới nhóm của từng loại ung thư hạch bạch huyết, vì mỗi loại có đặc điểm và phương pháp điều trị khác nhau.
  • Cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá tiên lượng và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán

• Mặc dù xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh có thể gợi ý khả năng mắc bệnh, sinh thiết hạch bạch huyết vẫn được xem là tiêu chuẩn vàng để xác nhận chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết.
• Sau khi có kết quả sinh thiết, bác sĩ sẽ kết hợp với các xét nghiệm khác để xác định giai đoạn bệnh, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp với từng người bệnh.

Bước 4: Đánh giá giai đoạn ung thư hạch

Thực hiện các xét nghiệm để xác định giai đoạn bệnh

• Sau khi chẩn đoán ung thư hạch bạch huyết, bác sĩ sẽ chỉ định thêm nhiều xét nghiệm để xác định giai đoạn ung thư hạch và mức độ lan rộng của bệnh.
• Việc phân giai đoạn giúp:
  • Xác định vị trí và phạm vi tổn thương.
  • Đánh giá mức độ tiến triển của u lympho.
  • Lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và theo dõi tiên lượng.

Chẩn đoán hình ảnh để đánh giá mức độ lan rộng

• Bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp như CT, PET/CT hoặc các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác để:
  • Kiểm tra các hạch bạch huyết đang sưng to.
  • Phát hiện tổn thương tại các cơ quan như gan, lá lách, phổi hoặc những vị trí khác.
  • Đánh giá xem bệnh đã lan sang các vùng khác của cơ thể hay chưa.

Xét nghiệm máu để kiểm tra sức khỏe tổng thể

• Xét nghiệm máu giúp bác sĩ đánh giá:
  • Số lượng và chất lượng các tế bào máu.
  • Dấu hiệu bất thường liên quan đến bệnh lý huyết học.
  • Chức năng của các cơ quan như gan và thận trước khi xây dựng kế hoạch điều trị.
• Những thông tin này cũng giúp theo dõi tình trạng sức khỏe và khả năng đáp ứng với điều trị.

Xét nghiệm tủy xương khi cần thiết

• Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định sinh thiết hoặc chọc hút tủy xương để kiểm tra xem ung thư hạch bạch huyết đã lan đến tủy xương hay chưa.
• Tuy nhiên, xét nghiệm này không áp dụng cho tất cả người bệnh. Quyết định thực hiện sẽ phụ thuộc vào:
  • Loại u lympho Hodgkin hoặc u lympho không Hodgkin.
  • Vị trí xuất hiện của bệnh.
  • Kết quả khám lâm sàng và các xét nghiệm trước đó.

Kết quả phân giai đoạn quyết định hướng điều trị

• Sau khi tổng hợp kết quả từ sinh thiết hạch bạch huyết, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm máu và các xét nghiệm khác, bác sĩ sẽ xác định giai đoạn ung thư hạch bạch huyết.
• Đây là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch, liệu pháp nhắm trúng đích hoặc ghép tế bào gốc, đồng thời giúp dự đoán khả năng đáp ứng điều trị và tiên lượng lâu dài.

Bước 5: Thực hiện xét nghiệm chuyên sâu

Làm các xét nghiệm chuyên biệt theo từng loại ung thư hạch

• Sau khi xác định loại ung thư hạch bạch huyết, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá chính xác vị trí tổn thương và mức độ lan rộng của bệnh.
• Các xét nghiệm được lựa chọn sẽ phụ thuộc vào loại u lympho, triệu chứng và cơ quan nghi ngờ bị ảnh hưởng.

Chẩn đoán hình ảnh tại vị trí nghi ngờ

• Nếu u lympho có dấu hiệu xuất hiện ở một cơ quan cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, CT hoặc MRI tại vùng đó.
• Ví dụ, khi phát hiện khối bất thường ở tinh hoàn, người bệnh có thể cần chụp hình ảnh chuyên biệt để đánh giá tổn thương và hỗ trợ lập kế hoạch điều trị.

Nội soi đại tràng khi nghi ngờ u lympho tế bào áo

• Nếu nghi ngờ u lympho tế bào áo (Mantle Cell Lymphoma), bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng.
• Xét nghiệm này giúp phát hiện các tổn thương trong đại tràng và đường tiêu hóa, đồng thời có thể kết hợp lấy mẫu mô nếu cần.

Kiểm tra đường tiêu hóa khi nghi ngờ u lympho MALT

• Khi nghi ngờ u lympho MALT (Mucosa-Associated Lymphoid Tissue Lymphoma), bác sĩ có thể chỉ định nội soi để đánh giá toàn bộ hoặc một phần đường tiêu hóa.
• Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết tại các vị trí bất thường để xác định chẩn đoán và đánh giá mức độ tổn thương.

Chọc dò tủy sống nếu bệnh có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh

• Nếu nghi ngờ ung thư hạch bạch huyết đã lan đến hệ thần kinh trung ương, bác sĩ có thể chỉ định chọc dò dịch não tủy.
• Mẫu dịch não tủy sẽ được phân tích nhằm:
  • Phát hiện tế bào ung thư trong dịch não tủy.
  • Đánh giá mức độ xâm lấn của bệnh vào não và tủy sống.
  • Hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Mỗi người bệnh sẽ có kế hoạch xét nghiệm khác nhau

• Không phải ai mắc ung thư hạch bạch huyết cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm chuyên sâu.
• Bác sĩ sẽ lựa chọn những xét nghiệm cần thiết dựa trên loại u lympho, vị trí tổn thương, triệu chứng lâm sàng và kết quả của các xét nghiệm trước đó để bảo đảm chẩn đoán chính xác và xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả.

Bước 6: Cân nhắc xin ý kiến thứ hai

Tham khảo thêm ý kiến từ bác sĩ khác khi cần

• U lympho Hodgkin đôi khi khó chẩn đoán vì có thể có đặc điểm giống với một số loại u lympho không Hodgkin hoặc các bệnh lý khác của hệ bạch huyết.
• Nếu kết quả chẩn đoán chưa rõ ràng hoặc bạn muốn yên tâm hơn trước khi bắt đầu điều trị, việc xin ý kiến chuyên môn thứ hai là một lựa chọn hợp lý.

Trao đổi thẳng thắn với bác sĩ điều trị

• Hãy chia sẻ với bác sĩ nếu bạn muốn được đánh giá thêm bởi một chuyên gia khác.
• Trong hầu hết các trường hợp, bác sĩ sẽ:
  • Tôn trọng quyết định của bạn.
  • Giải thích rõ về chẩn đoán hiện tại.
  • Giới thiệu đến cơ sở hoặc chuyên gia có kinh nghiệm về ung thư hạch bạch huyết nếu cần.

Ưu tiên chuyên gia về huyết học và giải phẫu bệnh

• Nếu có điều kiện, bạn nên tìm đến bác sĩ huyết học hoặc bác sĩ giải phẫu bệnh chuyên về bệnh lý huyết học (hematopathologist) để xem xét lại kết quả sinh thiết hạch bạch huyết.
• Việc đánh giá lại mẫu mô bởi chuyên gia có nhiều kinh nghiệm có thể giúp:
  • Xác nhận chính xác loại u lympho Hodgkin hoặc u lympho không Hodgkin.
  • Hạn chế nguy cơ chẩn đoán nhầm giữa các thể bệnh có đặc điểm tương tự.
  • Hỗ trợ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Ý kiến thứ hai giúp tăng độ tin cậy của chẩn đoán

• Xin ý kiến chuyên môn thứ hai không có nghĩa là bạn không tin tưởng bác sĩ điều trị, mà là một bước giúp xác nhận chẩn đoán đối với những bệnh lý phức tạp như ung thư hạch bạch huyết.
• Khi kết quả từ nhiều chuyên gia thống nhất, người bệnh có thể yên tâm hơn trong việc lựa chọn phương pháp điều trị và bắt đầu điều trị đúng thời điểm.

Bước 7: Bắt đầu điều trị sớm

Điều trị ngay sau khi được chẩn đoán

• Sau khi được xác định mắc ung thư hạch bạch huyết, bạn nên bắt đầu điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ càng sớm càng tốt.
• Điều trị kịp thời có thể:
  • Tăng khả năng kiểm soát bệnh.
  • Nâng cao cơ hội điều trị thành công đối với một số loại u lympho.
  • Giảm nguy cơ bệnh tiến triển hoặc lan rộng sang các cơ quan khác.

Phác đồ điều trị phụ thuộc vào từng loại u lympho

• Không có một phương pháp điều trị phù hợp cho tất cả người bệnh. Bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị dựa trên:
  • Loại u lympho Hodgkin hoặc u lympho không Hodgkin.
  • Giai đoạn bệnh.
  • Vị trí tổn thương.
  • Tuổi, sức khỏe tổng quát và các bệnh lý đi kèm.

Điều trị u lympho Hodgkin

• U lympho Hodgkin là một trong những loại ung thư có tỷ lệ điều trị thành công cao nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ.
• Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:
  • Hóa trị để tiêu diệt tế bào ung thư.
  • Xạ trị nhằm kiểm soát các vùng hạch bị tổn thương.
  • Ghép tế bào gốc trong một số trường hợp tái phát hoặc khó điều trị.
  • Liệu pháp nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch khi có chỉ định phù hợp.

Điều trị u lympho không Hodgkin

• U lympho không Hodgkin bao gồm nhiều nhóm bệnh khác nhau nên phương pháp điều trị cũng rất đa dạng.
• Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:
  • Hóa trị.
  • Liệu pháp miễn dịch.
  • Liệu pháp nhắm trúng đích.
  • Xạ trị nếu tổn thương khu trú ở một số vị trí nhất định.
  • Ghép tế bào gốc đối với một số người bệnh có chỉ định.
• Tiên lượng của u lympho không Hodgkin phụ thuộc vào từng phân nhóm. Nhiều thể bệnh có thể được kiểm soát lâu dài, và một số thể vẫn có khả năng điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm và áp dụng phác đồ phù hợp.

Trao đổi với bác sĩ về tiên lượng điều trị

• Mỗi người mắc ung thư hạch bạch huyết sẽ có tiên lượng khác nhau. Hãy trao đổi với bác sĩ về:
  • Mục tiêu điều trị.
  • Lợi ích và tác dụng phụ của từng phương pháp.
  • Khả năng đáp ứng điều trị và kế hoạch theo dõi lâu dài.
• Việc tuân thủ đúng phác đồ, tái khám đúng hẹn và thông báo sớm các triệu chứng bất thường sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nguồn tham khảo

1. American Cancer Society. Tests for Non-Hodgkin Lymphoma. American Cancer Society, cập nhật 2025.
2. American Cancer Society. Tests for Hodgkin Lymphoma. American Cancer Society, cập nhật 2025.
3. National Comprehensive Cancer Network (NCCN). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Hodgkin Lymphoma. Phiên bản mới nhất. Plymouth Meeting, PA: NCCN.
4. National Comprehensive Cancer Network (NCCN). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: B-Cell Lymphomas. Phiên bản mới nhất. Plymouth Meeting, PA: NCCN.
5. National Comprehensive Cancer Network (NCCN). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: T-Cell Lymphomas. Phiên bản mới nhất. Plymouth Meeting, PA: NCCN.
6. European Society for Medical Oncology (ESMO). ESMO Clinical Practice Guidelines for Diagnosis, Treatment and Follow-up of Hodgkin Lymphoma. Lugano, Switzerland: ESMO.
7. European Society for Medical Oncology (ESMO). ESMO Clinical Practice Guidelines for Diagnosis, Treatment and Follow-up of Diffuse Large B-Cell Lymphoma and Other Non-Hodgkin Lymphomas. Lugano, Switzerland: ESMO.
8. National Cancer Institute. Adult Non-Hodgkin Lymphoma Treatment (PDQ®) – Health Professional Version. Bethesda, MD: National Cancer Institute.
9. National Cancer Institute. Adult Hodgkin Lymphoma Treatment (PDQ®) – Health Professional Version. Bethesda, MD: National Cancer Institute.
10. National Cancer Institute. Lymphoma. Bethesda, MD: National Cancer Institute.
11. World Health Organization. WHO Classification of Tumours: Haematolymphoid Tumours. 5th ed. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer (IARC), 2024.
12. International Agency for Research on Cancer (IARC). Global Cancer Observatory (GLOBOCAN): Lymphoma Factsheets. Lyon, France: World Health Organization.
13. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Non-Hodgkin's Lymphoma: Diagnosis and Management. London: NICE.
14. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Haematological Cancers: Improving Outcomes. London: NICE.
15. Leukemia & Lymphoma Society. Understanding Lymphoma. Rye Brook, NY: The Leukemia & Lymphoma Society.
16. Merck Manual Professional Edition. Overview of Lymphomas. Merck & Co., Inc.
17. UpToDate. Clinical Presentation and Diagnosis of Hodgkin Lymphoma. Wolters Kluwer.
18. UpToDate. Clinical Presentation and Diagnosis of Non-Hodgkin Lymphoma. Wolters Kluwer.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Amelia Wilson.