Chữa viêm thực quản tại nhà: 4 cách tự nhiên không dùng thuốc hiệu quả

Khoảng 14% dân số thế giới mắc trào ngược thực quản, tương đương hơn 1 tỷ người. Khi axit dạ dày liên tục đi ngược lên, niêm mạc thực quản có thể bị tổn thương, gây viêm thực quản, nóng rát sau xương ức, đau họng, khàn tiếng và khó nuốt. Những triệu chứng này không chỉ khiến việc ăn uống khó chịu mà còn dễ làm gián đoạn giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.

Theo chuyên gia tại Tiptory, các biện pháp chữa viêm thực quản tại nhà như điều chỉnh thực đơn và thay đổi lối sống có thể hỗ trợ giảm triệu chứng; tuy nhiên, người bệnh vẫn cần xác định đúng nguyên nhân và biết khi nào phải đi khám để phòng ngừa loét, chảy máu hoặc hẹp thực quản.

Phần 1: Thay đổi chế độ ăn cho người viêm thực quản

Mẹo 1: Ăn bữa nhỏ để giảm trào ngược

Chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ

• Thay vì ăn 3 bữa lớn, hãy chia lượng thức ăn trong ngày thành khoảng 5–6 bữa nhỏ, mỗi bữa cách nhau 2–3 giờ. Có thể điều chỉnh số bữa theo thể trạng và lịch sinh hoạt, không cần áp dụng cứng nhắc.

• Mỗi bữa chỉ nên ăn vừa đủ, tránh để dạ dày quá căng. Dạ dày đầy làm tăng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới, khiến thức ăn và axit dễ trào ngược lên trên.

Ăn đúng cách để bảo vệ thực quản

• Ăn chậm, nhai kỹ và dừng lại khi gần no. Cách này giúp giảm đầy bụng, ợ nóng, ợ chua và cảm giác nóng rát sau xương ức.

• Không nằm ngay sau khi ăn; nên chờ ít nhất 2–3 giờ trước khi đi ngủ. Thói quen này đặc biệt hữu ích với người thường bị trào ngược thực quản về đêm.

Theo dõi triệu chứng sau khi điều chỉnh

• Ghi lại thời điểm ăn, lượng thức ăn và các triệu chứng xuất hiện sau mỗi bữa để tìm ra khẩu phần phù hợp.

• Các bữa ăn nhỏ có thể hỗ trợ giảm trào ngược axit, hạn chế kích ứng và tạo điều kiện cho niêm mạc bị viêm thực quản phục hồi. Đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Mẹo 2: Tránh thực phẩm gây trào ngược

Xác định thực phẩm làm triệu chứng nặng hơn

• Ghi nhật ký ăn uống trong 1–2 tuần: thời gian ăn, món ăn, khẩu phần và các dấu hiệu như ợ nóng, ợ chua, đau rát họng hoặc đầy bụng.

• Khi nhận thấy một món ăn thường xuyên làm tăng trào ngược thực quản, hãy giảm hoặc tạm ngừng món đó trong vài tuần để theo dõi thay đổi.

• Không cần kiêng toàn bộ danh sách ngay từ đầu. Mỗi người có tác nhân kích hoạt khác nhau; kiêng khem quá mức dễ làm bữa ăn mất cân bằng dinh dưỡng.

Nhóm thực phẩm thường gây trào ngược

• Đồ uống chứa caffeine như cà phê, trà đặc và nước tăng lực.

• Món cay, nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán hoặc khẩu phần quá nhiều chất béo.

• Bạc hà, chocolate, nước ngọt có gas.

• Cà chua, trái cây họ cam quýt và các món có vị chua mạnh.

• Hành, tỏi nếu đây là những thực phẩm khiến bạn khó chịu sau ăn.

Thay thế bằng lựa chọn dễ chịu hơn

• Ưu tiên món luộc, hấp, ít dầu; ăn với lượng vừa phải và chia nhỏ bữa trong ngày.

• Thay nước ngọt có gas bằng nước lọc; chọn đồ uống không caffeine nếu cà phê hoặc trà làm tăng triệu chứng.

• Việc nhận diện và hạn chế đúng tác nhân có thể hỗ trợ giảm trào ngược axit, hạn chế kích ứng niêm mạc và góp phần kiểm soát viêm thực quản. Đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế khám và điều trị khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên.

Mẹo 3: Tăng chất xơ đúng cách khi trào ngược

Bổ sung chất xơ từ từ, không ăn quá nhiều ngay

• Chất xơ cần thiết cho tiêu hóa và phòng táo bón, nhưng không phải là cách làm dạ dày rỗng nhanh hơn. Tăng chất xơ quá đột ngột có thể gây đầy hơi, chướng bụng và làm triệu chứng trào ngược thực quản khó chịu hơn.

• Người trưởng thành thường cần khoảng 22–34 g chất xơ mỗi ngày, tùy tuổi, giới và mức năng lượng. Có thể đặt mục tiêu tăng dần từng ít một trong 1–2 tuần, đồng thời uống đủ nước.

Ưu tiên nguồn chất xơ ít gây kích ứng

• Chọn yến mạch, rau củ nấu chín mềm, chuối, táo bỏ vỏ, đậu hũ, các loại đậu dùng lượng vừa phải và ngũ cốc nguyên hạt nếu cơ thể dung nạp tốt.

• Hạn chế ăn quá nhiều hạt, quả hạch hoặc thực phẩm giàu chất béo trong một lần, vì chúng có thể làm một số người tăng ợ nóng và khó chịu sau ăn.

• Theo dõi phản ứng cá nhân. Nếu một loại thực phẩm gây đầy bụng, ợ chua hoặc nóng rát, hãy giảm khẩu phần hoặc đổi sang nguồn chất xơ khác.

Cân nhắc thực phẩm bổ sung chất xơ

• Chỉ dùng sản phẩm bổ sung chất xơ khi chế độ ăn không đáp ứng được nhu cầu hoặc theo tư vấn của bác sĩ/dược sĩ.

• Người đang bị viêm thực quản, nuốt nghẹn hoặc đau khi nuốt không nên tự dùng chất xơ liều cao. Điều quan trọng là kiểm soát các thực phẩm kích hoạt và điều trị đúng nguyên nhân gây trào ngược axit.

Mẹo 4: Dùng probiotic đúng cách khi trào ngược

Không xem probiotic là cách chữa trào ngược

• Probiotic là các vi sinh vật có lợi, có thể hỗ trợ hệ tiêu hóa ở một số người. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định probiotic làm dạ dày tiêu hóa nhanh hơn hoặc chữa khỏi trào ngược thực quản.

• Một số nghiên cứu cho thấy probiotic có thể giúp cải thiện triệu chứng như ợ nóng hoặc ợ chua ở một số trường hợp, nhưng hiệu quả còn tùy chủng men, liều dùng và cơ địa.

Chọn thực phẩm lên men phù hợp với cơ thể

• Có thể thử sữa chua có men sống với lượng nhỏ nếu không bị đầy bụng hoặc tăng ợ nóng sau ăn.

• Cẩn trọng với kimchi, dưa cải muối, kombucha hoặc thực phẩm lên men cay, chua, có gas. Những món này có thể kích hoạt trào ngược axit ở một số người.

• Ghi nhận triệu chứng sau khi dùng để quyết định có tiếp tục hay không. Không nên cố ăn thực phẩm lên men khi chúng làm nóng rát ngực, khó chịu ở họng hoặc đầy hơi.

Thận trọng khi dùng men vi sinh bổ sung

• Không tự mua probiotic chỉ với mục tiêu điều trị viêm thực quản. Các sản phẩm khác nhau có thành phần và mức độ kiểm soát chất lượng không giống nhau.

• Người có bệnh nặng, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc điều trị nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng. Men vi sinh không thay thế thuốc và kế hoạch điều trị trào ngược thực quản theo chỉ định.

Mẹo 5: Hạn chế rượu bia để giảm trào ngược

Tạm ngừng rượu bia khi còn triệu chứng

• Rượu bia là tác nhân thường làm nặng trào ngược thực quản. Chúng có thể làm giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới, tạo điều kiện để axit dạ dày trào ngược và kích ứng niêm mạc.

• Nếu đang ợ nóng, ợ chua hoặc bị viêm thực quản, nên tạm ngừng rượu bia để đánh giá triệu chứng có cải thiện hay không. Đồ uống có cồn cũng được các tổ chức tiêu hóa xếp vào nhóm thường gây khó chịu cho người bị GERD.

Không uống rượu bia gần giờ ngủ

• Tránh uống rượu bia trong vòng ít nhất 2–3 giờ trước khi nằm ngủ. Khi nằm, axit dễ đi ngược lên thực quản hơn và có thể làm triệu chứng về đêm nặng hơn.

• Không nên xem “một ly mỗi ngày” là mức an toàn cho người bị trào ngược axit. Nếu rượu bia luôn gây ợ nóng hoặc đau rát họng, lựa chọn phù hợp là tránh hoàn toàn.

Tìm hỗ trợ nếu khó ngừng uống

• Nếu thường xuyên uống rượu bia hoặc khó giảm lượng uống, hãy trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch phù hợp. Việc ngừng đột ngột có thể cần được theo dõi ở người uống nhiều trong thời gian dài.

• Giảm hoặc ngừng rượu bia là biện pháp hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, không thay thế điều trị nguyên nhân gây viêm thực quản.

Phần 2: Lối sống lành mạnh giúp giảm trào ngược thực quản

Mẹo 1: Giữ cân nặng hợp lý để giảm trào ngược

Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì

• Thừa cân, đặc biệt là mỡ tích tụ vùng bụng, có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng. Áp lực này khiến axit dạ dày dễ trào ngược lên thực quản hơn.

• Với người thừa cân hoặc béo phì có triệu chứng trào ngược thực quản, giảm cân là một biện pháp lối sống được khuyến nghị để cải thiện triệu chứng.

• Không phải ai bị ợ nóng cũng cần giảm cân. Người có cân nặng phù hợp nên tập trung duy trì thói quen ăn uống và vận động lành mạnh, thay vì ép cân.

Xác định mục tiêu cân nặng phù hợp

• Trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đánh giá cân nặng, vòng eo và tình trạng sức khỏe tổng thể trước khi đặt mục tiêu giảm cân.

• Tránh các chế độ ăn quá khắt khe, nhịn ăn kéo dài hoặc tập luyện quá sức. Những cách này có thể làm cơ thể mệt mỏi, tăng thèm ăn và khó duy trì lâu dài.

Giảm cân theo cách bền vững

• Ưu tiên bữa ăn cân đối, giảm đồ chiên rán, thức ăn nhiều đường và rượu bia; đồng thời chia nhỏ khẩu phần nếu dễ bị đầy bụng.

• Duy trì vận động phù hợp như đi bộ, đạp xe nhẹ hoặc tập sức mạnh theo khả năng. Không nên tập ngay sau bữa ăn vì có thể làm trào ngược axit khó chịu hơn.

• Duy trì cân nặng hợp lý giúp hỗ trợ kiểm soát ợ nóng và hạn chế tổn thương do viêm thực quản, nhưng không thay thế việc khám và điều trị khi triệu chứng kéo dài.

Mẹo 2: Uống thuốc đúng cách bảo vệ thực quản

Uống thuốc với đủ nước

• Nuốt viên thuốc cùng một cốc nước lọc đầy, khoảng 180–240 ml, trừ khi bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng nước. Nước giúp thuốc đi qua thực quản thuận lợi hơn và giảm nguy cơ viên thuốc bám lại, gây kích ứng niêm mạc.

• Không uống thuốc chỉ với một ngụm nước nhỏ, đặc biệt khi đang có viêm thực quản, đau rát họng hoặc trào ngược thực quản.

Giữ tư thế thẳng sau khi uống

• Uống thuốc khi ngồi hoặc đứng thẳng. Không nằm ngay sau khi uống; nên giữ tư thế thẳng ít nhất 30 phút, hoặc lâu hơn nếu hướng dẫn của loại thuốc yêu cầu.

• Một số thuốc có thể gây tổn thương thực quản nếu bị kẹt lại, vì vậy hãy luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tuân theo chỉ định riêng của bác sĩ.

Uống từng viên một

• Nếu cần dùng nhiều viên, hãy nuốt từng viên riêng lẻ với nước, thay vì uống cùng lúc. Cách này giúp giảm cảm giác vướng nghẹn và dễ kiểm soát hơn.

• Không tự bẻ, nghiền hoặc mở viên nang để dễ nuốt nếu chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn. Một số thuốc cần được nuốt nguyên viên để bảo đảm hiệu quả và an toàn.

Mẹo 3: Ăn tối sớm để giảm trào ngược

Kết thúc bữa ăn trước khi ngủ 2–3 giờ

• Không ăn bữa lớn, đồ ăn vặt hoặc uống nhiều đồ uống sát giờ đi ngủ. Sau khi ăn, dạ dày cần thời gian để tiêu hóa; nằm quá sớm làm thức ăn và axit dễ trào ngược lên thực quản.

• Nếu thường bị trào ngược thực quản về đêm, hãy sắp xếp bữa tối sớm hơn và chọn khẩu phần vừa phải, ít dầu mỡ. Đây là khuyến nghị lối sống thường dùng để giảm triệu chứng GERD.

Nâng cao phần đầu khi ngủ

• Có thể nâng đầu giường hoặc dùng gối chêm dạng dốc để phần thân trên cao hơn. Tư thế này hỗ trợ trọng lực giữ axit dạ dày ở lại trong dạ dày.

• Không nên chỉ chồng nhiều gối dưới đầu vì có thể làm gập cổ và tăng áp lực ổ bụng. Mục tiêu là nâng cả phần đầu và ngực trên một cách thoải mái.

Duy trì thói quen đều đặn

• Theo dõi xem các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, ho về đêm hoặc nóng rát họng có giảm khi ăn tối sớm hơn hay không.

• Thay đổi giờ ăn giúp hỗ trợ kiểm soát trào ngược axit và hạn chế kích ứng do viêm thực quản, nhưng không thay thế điều trị nếu triệu chứng kéo dài hoặc tiến triển nặng.

Mẹo 4: Tập đúng thời điểm để giảm trào ngược

Chờ 2–3 giờ trước khi tập nặng

• Sau bữa ăn no, nên chờ khoảng 2–3 giờ trước khi chạy nhanh, tập HIIT, nhảy, gập bụng hoặc nâng tạ nặng. Những hoạt động này có thể làm tăng áp lực ổ bụng, khiến trào ngược axit và ợ nóng dễ xuất hiện hơn.

• Nếu chỉ ăn nhẹ, thời gian chờ có thể ngắn hơn tùy khả năng dung nạp. Hãy điều chỉnh khi nhận thấy đầy bụng, buồn nôn hoặc nóng rát sau tập.

Ưu tiên vận động nhẹ sau ăn

• Đi bộ chậm 10–15 phút sau bữa ăn thường phù hợp hơn so với ngồi hoặc nằm ngay. Giữ cơ thể vận động nhẹ cũng giúp duy trì thói quen tập luyện đều đặn.

• Tránh các tư thế cúi gập người, ép chặt vùng bụng hoặc nằm trên sàn ngay sau khi ăn nếu đang bị trào ngược thực quản.

Sắp xếp giờ tập hợp lý

• Có thể tập vào buổi sáng trước bữa sáng nếu cơ thể đáp ứng tốt, hoặc tập sau bữa chiều khoảng 2–3 giờ và trước bữa tối.

• Vận động đều đặn hỗ trợ kiểm soát cân nặng và có lợi cho sức khỏe tiêu hóa. Tuy nhiên, người bị viêm thực quản cần giảm cường độ hoặc trao đổi với bác sĩ nếu tập luyện thường xuyên gây đau ngực, khó nuốt hoặc ợ nóng nhiều hơn.

Mẹo 5: Nhai kẹo cao su để giảm ợ nóng

Nhai kẹo cao su sau bữa ăn

• Nhai kẹo cao su có thể kích thích tiết nước bọt và tăng tần suất nuốt. Nước bọt giúp trung hòa một phần axit, đồng thời hỗ trợ làm sạch axit đã trào lên thực quản.

• Có thể nhai khoảng 20–30 phút sau bữa ăn nếu xuất hiện ợ nóng hoặc ợ chua. Một nghiên cứu nhỏ cho thấy kẹo cao su không đường sau ăn có thể làm giảm lượng axit trào ngược.

Chọn loại kẹo cao su phù hợp

• Ưu tiên loại không đường và không vị bạc hà. Bạc hà có thể là tác nhân làm nặng trào ngược thực quản ở một số người.

• Ngừng nhai nếu thấy đầy hơi, chướng bụng hoặc đau bụng. Việc nhai kẹo cao su có thể khiến bạn nuốt thêm không khí; một số chất tạo ngọt như sorbitol cũng dễ gây khó chịu tiêu hóa.

Chỉ xem đây là biện pháp hỗ trợ

• Nhai kẹo cao su không thay thế thuốc hoặc điều trị nguyên nhân gây viêm thực quản. Người có triệu chứng kéo dài, đau khi nuốt hoặc nuốt nghẹn nên đi khám để được đánh giá phù hợp.

Mẹo 6: Bỏ thuốc lá để giảm trào ngược

Ngừng hút thuốc để bảo vệ thực quản

• Hút thuốc có thể làm cơ thắt thực quản dưới yếu đi, khiến axit dạ dày dễ trào ngược lên thực quản. Khói thuốc cũng làm tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ bệnh lý thực quản.

• Bỏ thuốc lá là thay đổi quan trọng giúp kiểm soát trào ngược thực quản và giảm kích ứng ở người bị viêm thực quản.

Lập kế hoạch cai thuốc cụ thể

• Chọn một ngày bắt đầu cai thuốc, xác định tình huống dễ khiến bạn muốn hút và chuẩn bị cách thay thế như uống nước, đi bộ ngắn hoặc nhai kẹo cao su không đường nếu phù hợp.

• Tránh hút thuốc thụ động. Khói thuốc từ người xung quanh cũng có thể làm triệu chứng trào ngược axit nặng hơn.

Tận dụng hỗ trợ có bằng chứng

• Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên y tế về tư vấn hành vi và các lựa chọn hỗ trợ như liệu pháp thay thế nicotine (miếng dán, kẹo cao su, viên ngậm), varenicline hoặc bupropion khi phù hợp.

• Kết hợp thuốc hỗ trợ với tư vấn cai thuốc thường giúp tăng khả năng bỏ thuốc thành công hơn so với chỉ tự cố gắng.

Phần 3: Mẹo chữa viêm thực quản tại nhà bằng thảo dược

Mẹo 1: Thảo dược hỗ trợ trào ngược

Không tự dùng thảo dược để điều trị

• Cam thảo, cúc La Mã, slippery elm và marshmallow thường được quảng bá để làm dịu triệu chứng trào ngược thực quản. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả điều trị viêm thực quản vẫn còn hạn chế; chúng không thay thế thuốc hoặc đánh giá y khoa.

• Trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt khi đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính, thuốc chống đông, thuốc huyết áp hoặc thuốc lợi tiểu.

Đọc kỹ thành phần và liều dùng

• Chỉ chọn sản phẩm có nhãn rõ ràng, dùng đúng liều ghi trên nhãn và không phối hợp nhiều loại thảo dược cùng lúc khi chưa được tư vấn.

• Ngừng sử dụng nếu xuất hiện đau bụng, phát ban, chóng mặt, khó thở hoặc triệu chứng ợ nóng nặng hơn.

Đặc biệt thận trọng với cam thảo

• Cam thảo thông thường có thể làm tăng huyết áp, giữ nước và hạ kali máu nếu dùng liều cao hoặc kéo dài. Người có tăng huyết áp, bệnh tim, bệnh thận hoặc đang dùng thuốc liên quan không nên tự sử dụng.

• Sản phẩm DGL là cam thảo đã giảm glycyrrhizin, nhưng vẫn cần hỏi ý kiến chuyên môn; không nên xem đây là cách chữa viêm thực quản tại nhà an toàn cho mọi người.

Ưu tiên điều trị đúng nguyên nhân

• Nếu triệu chứng trào ngược axit xảy ra thường xuyên, đau khi nuốt, nuốt nghẹn, sụt cân hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, cần đi khám thay vì tiếp tục tự dùng thảo dược.

Mẹo 2: Thư giãn để giảm khó chịu trào ngược

Quản lý căng thẳng mỗi ngày

• Căng thẳng không phải lúc nào cũng trực tiếp gây trào ngược thực quản, nhưng có thể làm cảm nhận ợ nóng, đau ngực hoặc khó chịu trở nên rõ hơn. Giảm căng thẳng hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và cải thiện giấc ngủ.

• Dành 10 phút mỗi ngày cho một hoạt động thư giãn phù hợp. Duy trì đều đặn quan trọng hơn việc thực hiện quá lâu trong một lần.

Chọn kỹ thuật dễ áp dụng

• Thiền hoặc hít thở chậm: ngồi thoải mái, hít vào nhẹ nhàng và thở ra dài hơn trong vài phút.

• Thư giãn cơ tiến triển: lần lượt siết nhẹ rồi thả lỏng từng nhóm cơ, từ bàn chân lên vai và mặt.

• Hình dung có hướng dẫn: nhắm mắt, tưởng tượng một không gian bình yên và tập trung vào các chi tiết dễ chịu.

• Viết nhật ký: ghi lại thời điểm căng thẳng, bữa ăn và triệu chứng ợ nóng để nhận ra các yếu tố thường đi cùng nhau.

• Trò chuyện với người tin cậy khi cảm thấy quá tải. Sự chia sẻ đúng lúc đôi khi có tác dụng “hạ nhiệt” cho cả tinh thần lẫn dạ dày.

Kết hợp với điều trị phù hợp

• Các kỹ thuật thư giãn là biện pháp hỗ trợ, không thay thế thuốc hoặc điều trị nguyên nhân gây viêm thực quản.

• Nếu lo âu, mất ngủ hoặc triệu chứng trào ngược axit kéo dài ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, nên trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ toàn diện.

Mẹo 3: Châm cứu hỗ trợ giảm ợ nóng

Chỉ xem châm cứu là biện pháp bổ trợ

• Một số nghiên cứu cho thấy châm cứu, dùng riêng hoặc kết hợp điều trị thông thường, có thể giúp giảm triệu chứng trào ngược thực quản ở một số người. Tuy vậy, bằng chứng chưa đủ mạnh để xem đây là phương pháp điều trị chuẩn hoặc thay thế thuốc.

• Không nên trì hoãn khám, nội soi hoặc dùng thuốc theo chỉ định để chỉ châm cứu, đặc biệt khi bị đau khi nuốt, nuốt nghẹn, sụt cân hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Chọn cơ sở thực hiện an toàn

• Chỉ châm cứu tại cơ sở được cấp phép, do người hành nghề có chuyên môn thực hiện và sử dụng kim vô trùng, dùng một lần.

• Thủ thuật thường chỉ gây cảm giác châm chích nhẹ hoặc bầm tím nhỏ tại vị trí châm. Hãy báo ngay nếu đau nhiều, choáng váng hoặc có dấu hiệu bất thường.

Hỏi ý kiến bác sĩ trước khi châm cứu

• Người đang dùng thuốc chống đông, có rối loạn đông máu, đang mang thai hoặc có bệnh nền cần trao đổi với bác sĩ trước khi thực hiện.

• Châm cứu có thể hỗ trợ giảm cảm giác ợ nóng ở một số trường hợp, nhưng không có bằng chứng chắc chắn rằng nó chữa lành viêm thực quản.

Mẹo 4: Dùng thuốc kháng axit đúng cách

Chỉ dùng khi có triệu chứng nhẹ, không thường xuyên

• Thuốc kháng axit không kê đơn giúp trung hòa axit dạ dày, từ đó giảm nhanh cảm giác ợ nóng, ợ chua hoặc nóng rát sau xương ức.

• Đây là thuốc giảm triệu chứng tức thời, không điều trị nguyên nhân và không thay thế phác đồ điều trị viêm thực quản. Hãy dùng đúng liều, đúng cách ghi trên nhãn hoặc theo hướng dẫn của dược sĩ.

Tránh tự dùng hằng ngày

• Không nên dùng thuốc kháng axit mỗi ngày hoặc kéo dài khi chưa có tư vấn y tế. Lạm dụng có thể gây táo bón, tiêu chảy và che lấp triệu chứng của bệnh lý cần điều trị.

• Nếu cần dùng thường xuyên, triệu chứng tái diễn nhiều lần hoặc không cải thiện, hãy đi khám để đánh giá tình trạng trào ngược thực quản.

Lưu ý tương tác thuốc

• Thuốc kháng axit có thể làm thay đổi khả năng hấp thu của nhiều thuốc khác. Thông thường nên uống các thuốc khác cách thuốc kháng axit ít nhất 2–4 giờ; kiểm tra lại hướng dẫn riêng của từng thuốc với bác sĩ hoặc dược sĩ.

• Hỏi ý kiến chuyên môn trước khi dùng nếu có bệnh thận, tăng huyết áp, bệnh tim, đang ăn nhạt hoặc đang dùng thuốc hằng ngày.

Đi khám ngay khi có dấu hiệu cảnh báo

• Không tự điều trị nếu đau ngực, nuốt nghẹn, đau khi nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

Phần 4: Viêm thực quản khi nào cần đi gặp bác sĩ

Lưu ý 1: Tham khảo bác sĩ trước khi tự điều trị

Không mặc định “tự nhiên” là an toàn

• Thảo dược, men vi sinh, châm cứu hoặc các mẹo chữa viêm thực quản tại nhà có thể phù hợp với một số người, nhưng cũng có thể gây tác dụng phụ, làm nặng bệnh nền hoặc tương tác với thuốc đang dùng.

• Hãy cho bác sĩ biết tất cả sản phẩm bạn định dùng, kể cả trà thảo mộc, thực phẩm chức năng và thuốc không kê đơn.

Trao đổi rõ mục tiêu điều trị

• Nói với bác sĩ về các triệu chứng đang gặp, chẳng hạn như ợ nóng, đau rát họng, khàn tiếng hoặc nuốt khó, và mong muốn giảm trào ngược thực quản bằng thay đổi lối sống.

• Bác sĩ có thể giúp phân biệt nguyên nhân gây tổn thương thực quản, từ đó gợi ý biện pháp hỗ trợ phù hợp và an toàn hơn.

Không trì hoãn khám khi có dấu hiệu bất thường

• Đi khám sớm nếu đau khi nuốt, nuốt nghẹn, sụt cân, nôn kéo dài, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Những dấu hiệu này không nên chỉ xử lý bằng phương pháp tự nhiên.

Lưu ý 2: Chẩn đoán đúng nguyên nhân tổn thương

Không tự kết luận mọi tổn thương đều do trào ngược

• Viêm thực quản có thể do trào ngược thực quản, thuốc bị mắc lại trong thực quản, dị ứng như viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan, nhiễm trùng hoặc các nguyên nhân khác.

• Chẩn đoán đúng nguyên nhân giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, thay vì chỉ giảm triệu chứng ợ nóng tại nhà.

Thực hiện xét nghiệm theo chỉ định

• Nội soi tiêu hóa trên giúp quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, phát hiện viêm, loét, hẹp hoặc biến đổi bất thường. Bác sĩ có thể lấy một mẫu mô nhỏ để xét nghiệm khi cần tìm nguyên nhân.

• Chụp X-quang có thuốc cản quang baryt có thể được chỉ định khi nghi ngờ hẹp thực quản hoặc có khó nuốt. Tuy nhiên, phương pháp này không dùng đơn độc để chẩn đoán trào ngược axit.

• Khi chẩn đoán còn chưa rõ, bác sĩ có thể chỉ định đo pH thực quản để ghi nhận mức độ axit trào ngược. Đây là phương pháp có độ chính xác cao để phát hiện axit trong thực quản.

Trao đổi rõ kế hoạch điều trị

• Sau khi có kết quả, hãy hỏi bác sĩ về nguyên nhân, mức độ tổn thương, thuốc cần dùng, thay đổi lối sống và thời điểm tái khám.

• Đi khám sớm nếu có nuốt nghẹn, đau khi nuốt, sụt cân, nôn kéo dài, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

Lưu ý 3: Rà soát thuốc có thể hại thực quản

Không tự ý ngừng thuốc đang dùng

• Một số thuốc có thể kích ứng trực tiếp niêm mạc thực quản hoặc làm triệu chứng trào ngược thực quản nặng hơn. Tuy nhiên, việc tự ngừng thuốc có thể khiến bệnh nền trở nên nguy hiểm hơn.

• Hãy đặt lịch khám hoặc hỏi dược sĩ trước khi đổi liều, ngừng thuốc hay thay sang sản phẩm khác.

Trao đổi về các nhóm thuốc cần lưu ý

• Thuốc giảm đau kháng viêm không steroid như aspirin, ibuprofen hoặc naproxen có thể gây kích ứng đường tiêu hóa ở một số người.

• Thuốc điều trị loãng xương nhóm bisphosphonate đường uống, gồm alendronate, ibandronate và risedronate, có thể gây viêm thực quản do thuốc nếu lưu lại trong thực quản quá lâu.

• Một số thuốc chống trầm cảm ba vòng có thể làm tăng nguy cơ trào ngược axit. Liệu pháp estrogen sau mãn kinh cũng nên được bác sĩ đánh giá nếu triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn sau khi bắt đầu điều trị.

Giảm nguy cơ viên thuốc gây kích ứng

• Uống thuốc với một cốc nước đầy, nuốt từng viên và giữ tư thế ngồi hoặc đứng thẳng sau khi uống theo đúng hướng dẫn của thuốc.

• Báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện đau khi nuốt, cảm giác thuốc mắc ở cổ họng, đau ngực hoặc nuốt nghẹn. Bác sĩ có thể cân nhắc đổi dạng thuốc, thay thuốc hoặc điều chỉnh cách dùng phù hợp.

Duy trì thói quen để bảo vệ thực quản

Duy trì thay đổi sau khi triệu chứng giảm

• Khi viêm thực quản đã cải thiện, vẫn nên tiếp tục các thói quen hữu ích như ăn đúng giờ, tránh ăn quá no, hạn chế thực phẩm kích hoạt, không nằm ngay sau ăn và duy trì cân nặng hợp lý.

• Ngừng các thay đổi quá sớm có thể khiến trào ngược thực quản tái phát và làm niêm mạc bị kích ứng trở lại.

Điều trị theo đúng nguyên nhân

• Không nên tự chẩn đoán hoặc chỉ chữa viêm thực quản tại nhà khi chưa biết nguyên nhân tổn thương.

• Hãy khám bác sĩ để xác định tình trạng do trào ngược axit, thuốc, dị ứng, nhiễm trùng hoặc nguyên nhân khác. Chẩn đoán chính xác là nền tảng để điều trị đúng và phòng biến chứng lâu dài.

Nguồn tham khảo

1. Katz, P. O., Dunbar, K. B., Schnoll-Sussman, F. H., Greer, K. B., Yadlapati, R., Spechler, S. J. (2022). ACG clinical guideline for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease. The American Journal of Gastroenterology, 117(1), 27–56.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2020). Diagnosis of GER and GERD in adults. U.S. Department of Health and Human Services.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2020). Treatment for GER and GERD in adults. U.S. Department of Health and Human Services.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2020). Eating, diet, and nutrition for GER and GERD. U.S. Department of Health and Human Services.
5. Mayo Clinic. (2024). Esophagitis: Diagnosis and treatment. Mayo Foundation for Medical Education and Research.
6. Mayo Clinic. (2024). Esophagitis: Symptoms and causes. Mayo Foundation for Medical Education and Research.
7. National Center for Complementary and Integrative Health. (2024). Gastroesophageal reflux disease and complementary health approaches. National Institutes of Health.
8. National Center for Complementary and Integrative Health. (2024). Licorice root: Usefulness and safety. National Institutes of Health.
9. National Center for Complementary and Integrative Health. (2024). Chamomile: Usefulness and safety. National Institutes of Health.
10. World Health Organization. (2024). WHO clinical treatment guideline for tobacco cessation in adults. World Health Organization.
11. Cheng, J., & Ouwehand, A. C. (2020). Gastroesophageal reflux disease and probiotics: A systematic review. Nutrients, 12(1), 132.
12. Zhu, J., Guo, Y., Liu, S., Su, X., Li, Y., Yang, Y., Hou, L., Wang, Q., Wei, W. (2017). Acupuncture for the treatment of gastro-oesophageal reflux disease: A systematic review and meta-analysis. Acupuncture in Medicine, 35(5), 316–323.

Biên tập nội dung: Ashley Wright Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Mia Taylor.