Cách làm teo búi trĩ tại nhà: 8 mẹo co búi trĩ tự nhiên an toàn

Đau rát, ngứa ngáy, chảy máu hoặc cảm giác vướng khi ngồi khiến nhiều người chỉ mong búi trĩ “biến mất” thật nhanh. Theo NIDDK, bệnh trĩ ảnh hưởng đến khoảng 1 trong 20 người trưởng thành và gần 50% người trên 50 tuổi. Tin vui là những trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau vài ngày nếu chăm sóc đúng cách.

Bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách làm teo búi trĩ, hỗ trợ co búi trĩ tự nhiên và chữa bệnh trĩ tại nhà bằng những biện pháp thực tế như giảm táo bón, điều chỉnh thói quen đi vệ sinh và làm dịu vùng hậu môn. Chuyên gia cũng chỉ rõ dấu hiệu cần đi khám, giúp người bệnh tránh tự điều trị kéo dài hoặc bỏ sót nguyên nhân chảy máu nguy hiểm.

Cách giảm sưng búi trĩ tại nhà

1. Ngâm hậu môn bằng nước ấm

• Ngâm vùng hậu môn trong chậu nước ấm khoảng 10–15 phút, thực hiện 2–3 lần mỗi ngày hoặc sau khi đi đại tiện.

• Nước ấm giúp thư giãn cơ hậu môn, làm dịu cảm giác đau rát và ngứa. Chỉ dùng nước sạch, không cần pha muối, tinh dầu hay dung dịch sát khuẩn vì chúng có thể gây kích ứng.

• Lau khô bằng cách thấm nhẹ với khăn mềm, không chà xát lên búi trĩ.

• Biện pháp này chủ yếu giúp giảm khó chịu, không bảo đảm làm teo búi trĩ ngay lập tức.

2. Chườm lạnh để giảm sưng

• Bọc túi đá hoặc túi chườm lạnh trong khăn sạch rồi đặt nhẹ lên vùng hậu môn khoảng 10–15 phút mỗi lần.

• Có thể lặp lại sau vài giờ nếu vùng hậu môn vẫn sưng đau.

• Không đặt đá trực tiếp lên da và không chườm quá lâu vì có thể gây tổn thương mô.

• Chườm lạnh có tác dụng giảm sưng và đau tạm thời, hỗ trợ quá trình co búi trĩ tự nhiên khi kết hợp với việc giữ phân mềm và hạn chế rặn.

3. Dùng kem bôi và thuốc giảm đau đúng cách

• Có thể hỏi dược sĩ về kem hoặc thuốc đặt trĩ phù hợp để giảm ngứa, đau và sưng trong thời gian ngắn.

• Sản phẩm chứa hydrocortisone không nên dùng quá 7 ngày, trừ khi có chỉ định của bác sĩ, vì sử dụng kéo dài có thể làm mỏng và kích ứng vùng da quanh hậu môn.

• Nếu đau, có thể dùng paracetamol theo đúng liều ghi trên nhãn. Tránh thuốc chứa codeine vì dễ gây táo bón; không tự dùng ibuprofen khi búi trĩ đang chảy máu.

• Thuốc không thay thế việc điều chỉnh chế độ ăn và thói quen đi vệ sinh trong quá trình chữa bệnh trĩ tại nhà.

4. Tăng chất xơ và uống đủ nước

• Bổ sung rau xanh, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt để phân mềm, dễ đi ngoài hơn.

• Nếu khẩu phần ăn chưa cung cấp đủ chất xơ, có thể cân nhắc psyllium hoặc sản phẩm bổ sung chất xơ theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ.

• Uống đủ nước trong ngày, đặc biệt khi dùng chất xơ bổ sung. Tăng chất xơ quá nhanh nhưng uống ít nước có thể khiến đầy bụng hoặc táo bón nặng hơn.

• Không nhịn đại tiện, không rặn mạnh và tránh ngồi trên bồn cầu quá lâu. Đây là những bước quan trọng để ngăn búi trĩ tiếp tục sưng.

5. Theo dõi trong 7 ngày

• Bệnh trĩ nhẹ thường có thể giảm dần sau vài ngày chăm sóc đúng cách.

• Nên đi khám nếu đã áp dụng biện pháp tại nhà trong 7 ngày nhưng triệu chứng không cải thiện, búi trĩ tái phát nhiều lần hoặc ngày càng sưng đau.

• Cần khám sớm nếu chảy máu trực tràng, vì không phải trường hợp đi ngoài ra máu nào cũng do bệnh trĩ.

• Đến cơ sở y tế ngay khi máu chảy liên tục, lượng máu nhiều, xuất hiện cục máu đông, đau dữ dội, sốt hoặc có mủ.

Phần 1: Cách làm teo búi trĩ tại nhà

Mẹo 1: Ngâm hậu môn đúng cách khi bị trĩ

1. Chuẩn bị nước ấm sạch

• Đổ nước ấm vào bồn tắm hoặc chậu ngâm chuyên dụng đặt trên bồn cầu. Mực nước chỉ cần đủ ngập vùng mông và hậu môn.

• Nước nên ấm vừa phải, không dùng nước quá nóng vì có thể làm da khô, bỏng hoặc kích ứng búi trĩ.

• Chuyên gia khuyến nghị ưu tiên nước sạch, không pha xà phòng, tinh dầu hay dung dịch sát khuẩn.

2. Ngâm hậu môn từ 10–15 phút

• Ngồi thư giãn trong nước ấm khoảng 10–15 phút mỗi lần. Có thể thực hiện 2–3 lần/ngày, đặc biệt sau khi đi đại tiện.

• Phương pháp ngâm hậu môn bằng nước ấm có thể làm dịu ngứa, đau rát và co thắt cơ vòng hậu môn. Đây là biện pháp hỗ trợ giảm đau trĩ tại nhà, không phải cách khiến búi trĩ biến mất ngay lập tức.

• Không nên ngồi ngâm quá lâu vì độ ẩm kéo dài có thể khiến vùng da quanh hậu môn mềm, dễ kích ứng.

3. Lau khô nhẹ nhàng

• Sau khi ngâm, đứng dậy từ từ rồi dùng khăn sạch, mềm thấm khô vùng hậu môn.

• Không chà xát hoặc lau mạnh vì có thể làm búi trĩ tổn thương, đau rát và chảy máu.

• Giữ vùng hậu môn sạch, khô và mặc quần áo thoáng để hạn chế kích ứng.

4. Không bắt buộc pha muối Epsom

• Nước ấm sạch thường đã đủ để làm dịu triệu chứng. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chắc chắn cho thấy muối Epsom giúp làm teo búi trĩ tốt hơn so với ngâm nước ấm đơn thuần.

• Muối hoặc sản phẩm có hương liệu có thể gây xót và kích ứng, nhất là khi hậu môn đang nứt, trầy xước hoặc chảy máu.

• Nếu vẫn muốn sử dụng, cần làm đúng hướng dẫn trên sản phẩm, hòa tan hoàn toàn và ngừng ngay khi xuất hiện cảm giác bỏng rát.

5. Theo dõi triệu chứng sau khi ngâm

• Ngâm nước ấm chủ yếu giúp giảm khó chịu; người bệnh vẫn cần ăn đủ chất xơ, uống đủ nước và tránh rặn khi đại tiện để búi trĩ không sưng nặng hơn.

• Nên đi khám nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần, đau tăng dần hoặc búi trĩ thường xuyên sa ra ngoài.

• Cần được kiểm tra sớm khi chảy máu nhiều, máu chảy liên tục, đau dữ dội, sốt hoặc có dịch mủ.

Mẹo 2: Dùng kem bôi trĩ đúng cách

1. Chọn thuốc theo triệu chứng

• Kem bôi trĩ không kê đơn có thể hỗ trợ giảm đau, ngứa, bỏng rát và sưng nhẹ trong thời gian ngắn nhưng không điều trị dứt điểm nguyên nhân gây bệnh.

• Sản phẩm chứa phenylephrine có tác dụng co mạch tại chỗ, nhờ đó có thể tạm thời giảm sưng mô quanh hậu môn.

• Hydrocortisone giúp giảm viêm và ngứa; thuốc gây tê tại chỗ giúp giảm đau; các chất bảo vệ da có tác dụng hạn chế kích ứng.

• Nên nhờ dược sĩ tư vấn hoạt chất phù hợp thay vì chỉ chọn thuốc theo quảng cáo hoặc tên thương hiệu.

2. Đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng

• Rửa tay và làm sạch vùng hậu môn nhẹ nhàng bằng nước, sau đó thấm khô trước khi bôi thuốc.

• Chỉ thoa một lớp mỏng với liều lượng và số lần ghi trên bao bì. Không tự đưa kem dùng ngoài vào sâu trong hậu môn.

• Không bôi lên vùng da trầy xước, nhiễm trùng hoặc đang chảy máu nhiều nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

• Ngừng sử dụng nếu xuất hiện bỏng rát, phát ban, sưng đỏ hoặc kích ứng tăng lên.

3. Không dùng kéo dài quá mức

• Kem chứa hydrocortisone thường không nên sử dụng quá 7 ngày, trừ khi bác sĩ chỉ định. Dùng kéo dài có thể khiến da quanh hậu môn mỏng và nhạy cảm hơn.

• Với các hoạt chất khác, cần tuân thủ đúng thời gian ghi trên nhãn thay vì mặc định mọi thuốc bôi trĩ đều an toàn khi dùng lâu dài.

• Nếu người bệnh đang mang thai, cho con bú hoặc mắc tăng huyết áp, bệnh tim, tiểu đường, bệnh tuyến giáp hay khó tiểu, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng sản phẩm chứa phenylephrine.

4. Không xem kem bôi là cách làm teo búi trĩ duy nhất

• Tác dụng của thuốc chủ yếu là giảm triệu chứng tạm thời; búi trĩ có thể tiếp tục sưng nếu người bệnh vẫn táo bón, rặn mạnh hoặc ngồi lâu khi đại tiện.

• Để hỗ trợ làm teo búi trĩ, cần kết hợp ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, vận động đều và giữ phân mềm.

• Không tự phối hợp nhiều loại kem hoặc thuốc đặt trĩ cùng lúc vì các sản phẩm có thể chứa hoạt chất trùng nhau.

5. Đi khám khi thuốc không hiệu quả

• Ngừng tự điều trị và đi khám nếu triệu chứng không cải thiện sau 7 ngày, thường xuyên tái phát hoặc ngày càng đau, sưng hơn.

• Cần kiểm tra sớm khi có chảy máu trực tràng vì đây không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh trĩ.

• Đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu nhiều hoặc liên tục, xuất hiện cục máu đông, đau dữ dội, sốt hay có dịch mủ.

Mẹo 3: Dùng cây phỉ giảm khó chịu do trĩ

1. Hiểu đúng tác dụng của cây phỉ

• Chiết xuất cây phỉ (witch hazel) có tính làm se và thường xuất hiện trong khăn lau, miếng đệm hoặc kem bôi trĩ không kê đơn.

• Sản phẩm có thể tạm thời làm dịu tình trạng ngứa, nóng rát và kích ứng do bệnh trĩ ngoại hoặc sau khi đi đại tiện.

• Bằng chứng về hiệu quả điều trị vẫn còn hạn chế. Cây phỉ không loại bỏ nguyên nhân và chưa được chứng minh có thể làm teo búi trĩ lâu dài.

2. Làm sạch vùng hậu môn

• Rửa nhẹ vùng hậu môn bằng nước sạch rồi dùng khăn mềm thấm khô.

• Tránh dùng xà phòng có hương liệu, giấy vệ sinh thô hoặc chà xát mạnh vì có thể khiến búi trĩ kích ứng và chảy máu.

• Rửa tay trước và sau khi sử dụng sản phẩm.

3. Thoa cây phỉ đúng cách

• Ưu tiên khăn lau hoặc miếng đệm chứa cây phỉ được sản xuất dành riêng cho vùng hậu môn.

• Áp nhẹ sản phẩm lên vùng trĩ ngoại, không lau mạnh và không đưa sâu vào hậu môn.

• Nếu dùng dung dịch, thấm một lượng nhỏ vào miếng gạc sạch rồi chạm nhẹ lên vùng khó chịu.

• Chọn sản phẩm không chứa hương liệu và hạn chế cồn vì các thành phần này có thể làm da khô, xót hoặc kích ứng hơn.

4. Không bôi liên tục mỗi khi ngứa

• Sử dụng đúng số lần và thời gian ghi trên bao bì; không tự ý bôi lặp lại không giới hạn.

• Ngừng dùng nếu cảm giác bỏng rát, khô da, phát ban, sưng đỏ hoặc ngứa tăng lên.

• Không bôi vào vùng da trầy xước, nhiễm trùng hoặc đang chảy máu nhiều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.

5. Theo dõi và đi khám khi cần

• Có thể kết hợp cây phỉ với việc ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, tránh rặn và không ngồi lâu trên bồn cầu để hỗ trợ giảm khó chịu do trĩ.

• Đi khám nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng 7 ngày, thường xuyên tái phát hoặc búi trĩ ngày càng đau và sưng.

• Cần được kiểm tra sớm nếu chảy máu trực tràng; đến cơ sở y tế ngay khi chảy máu nhiều, đau dữ dội, sốt hoặc có dịch mủ.

Mẹo 4: Chườm lạnh giảm sưng búi trĩ

1. Chuẩn bị túi chườm lạnh

• Dùng túi đá, túi gel lạnh hoặc vài viên đá cho vào túi kín.

• Bọc túi chườm bằng một chiếc khăn sạch, mềm trước khi đặt lên vùng hậu môn.

• Không áp đá trực tiếp lên da vì nhiệt độ quá thấp có thể gây bỏng lạnh và tổn thương vùng da nhạy cảm.

2. Chườm trong khoảng 10–15 phút

• Nằm nghiêng hoặc nằm sấp ở tư thế thoải mái, sau đó đặt nhẹ túi chườm lên vùng búi trĩ.

• Chườm khoảng 10–15 phút mỗi lần. MedlinePlus khuyến cáo không chườm quá 15 phút để hạn chế tổn thương da do lạnh.

• Nhiệt độ lạnh giúp giảm lưu lượng máu tạm thời, từ đó hỗ trợ giảm sưng búi trĩ, đau rát và khó chịu.

3. Dành thời gian nghỉ giữa các lần chườm

• Sau mỗi lần chườm, tháo túi lạnh và để da trở về nhiệt độ bình thường trước khi thực hiện lại.

• Có thể chườm vài lần trong ngày khi sưng đau, nhưng không nên chườm liên tục hoặc ngủ quên với túi đá trên da.

• Dừng ngay nếu vùng hậu môn trở nên tê buốt kéo dài, da trắng bệch, tím tái hoặc đau rát tăng lên.

4. Giữ vùng hậu môn sạch và khô

• Sau khi chườm, dùng khăn mềm thấm nhẹ nếu vùng da bị ẩm.

• Không chà xát, ấn mạnh hoặc cố ép túi lạnh vào búi trĩ đang đau.

• Vệ sinh nhẹ nhàng sau khi đi đại tiện và mặc đồ lót rộng, thoáng để hạn chế kích ứng.

5. Hiểu đúng hiệu quả của chườm lạnh

• Chườm lạnh là biện pháp giảm đau trĩ tại nhà và giảm sưng tạm thời, không điều trị nguyên nhân hoặc bảo đảm làm teo búi trĩ hoàn toàn.

• Cần kết hợp ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, tránh rặn và không ngồi lâu trên bồn cầu.

• Đi khám nếu đau hoặc sưng không cải thiện sau khoảng 7 ngày. Cần được kiểm tra sớm khi chảy máu trực tràng; đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu nhiều, đau dữ dội, sốt hoặc có dịch mủ.

Mẹo 5: Dùng thuốc giảm đau khi bị trĩ

1. Ưu tiên paracetamol khi đau nhẹ

• Paracetamol có thể hỗ trợ giảm đau trĩ trong thời gian ngắn, đặc biệt khi búi trĩ gây đau rát hoặc khó chịu lúc ngồi.

• Dùng đúng liều và khoảng cách giữa các lần uống ghi trên bao bì; không tự tăng liều khi thuốc chưa phát huy tác dụng.

• Kiểm tra thành phần của thuốc cảm cúm hoặc thuốc phối hợp đang dùng để tránh vô tình uống trùng paracetamol.

• Người mắc bệnh gan, uống nhiều rượu hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc nên hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng.

2. Thận trọng với ibuprofen và naproxen

• Ibuprofen và naproxen thuộc nhóm thuốc chống viêm không steroid, có thể giúp giảm đau nhưng cũng làm tăng nguy cơ kích ứng, loét hoặc chảy máu đường tiêu hóa.

• Không tự dùng ibuprofen khi búi trĩ đang chảy máu. Đây cũng là khuyến cáo trong hướng dẫn chăm sóc bệnh trĩ của NHS.

• Người có tiền sử viêm loét dạ dày, bệnh thận, bệnh tim, tăng huyết áp hoặc đang mang thai cần hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng.

• Không dùng ibuprofen và naproxen cùng lúc vì chúng thuộc cùng một nhóm thuốc.

3. Không tự dùng aspirin để giảm đau trĩ

• Aspirin ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu và có thể khiến tình trạng chảy máu kéo dài hơn.

• Người đang dùng aspirin để phòng ngừa nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ không được tự ý ngừng thuốc; cần liên hệ bác sĩ khi xuất hiện chảy máu trực tràng.

• Nếu đang sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc giảm đau nào.

4. Tránh thuốc chứa codeine

• Codeine có thể gây táo bón, làm phân cứng và khiến người bệnh phải rặn nhiều hơn khi đại tiện.

• Điều này có thể làm búi trĩ tiếp tục sưng đau và cản trở quá trình chữa bệnh trĩ tại nhà.

• Hãy kiểm tra thành phần thuốc giảm đau phối hợp vì một số sản phẩm có thể chứa codeine.

5. Hiểu đúng vai trò của thuốc giảm đau

• Thuốc giảm đau chỉ kiểm soát triệu chứng, không trực tiếp làm teo búi trĩ hoặc điều trị nguyên nhân gây bệnh.

• Cần kết hợp uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ, giữ phân mềm, tránh rặn và không ngồi lâu trên bồn cầu.

• Đi khám nếu đau không cải thiện sau vài ngày hoặc triệu chứng kéo dài quá một tuần. Đến cơ sở y tế ngay nếu đau dữ dội, chảy máu liên tục, mất nhiều máu hoặc xuất hiện cục máu đông lớn.

Mẹo 6: Bổ sung chất xơ để giảm táo bón

1. Hiểu vai trò của chất xơ

• Chất xơ hút và giữ nước, giúp phân mềm, thành khuôn và dễ đào thải hơn.

• Phân mềm giúp người bệnh hạn chế rặn khi đại tiện, từ đó giảm áp lực lên các tĩnh mạch quanh hậu môn và ngăn búi trĩ sưng nặng hơn.

• Hiệp hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ khuyến nghị người mắc bệnh trĩ nên cung cấp khoảng 25–35 g chất xơ mỗi ngày từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung.

2. Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ

• Bổ sung rau xanh, bông cải xanh, cà rốt, đậu, yến mạch, bánh mì nguyên cám và ngũ cốc nguyên hạt.

• Nên ăn trái cây còn vỏ khi phù hợp, chẳng hạn táo, lê, quả mọng và cam.

• Phân bổ thực phẩm giàu chất xơ trong các bữa ăn thay vì dồn toàn bộ vào một bữa.

• Đây là nền tảng quan trọng khi chữa bệnh trĩ tại nhà, đồng thời cung cấp thêm vitamin và khoáng chất cho cơ thể.

3. Tăng lượng chất xơ từ từ

• Không nên tăng chất xơ quá nhanh vì có thể gây đầy hơi, chướng bụng và đau quặn.

• Hãy tăng từng lượng nhỏ để hệ tiêu hóa có thời gian thích nghi.

• Nếu xuất hiện khó chịu, có thể giảm nhẹ lượng chất xơ rồi tăng lại chậm hơn.

4. Cân nhắc sản phẩm bổ sung chất xơ

• Nếu chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, có thể hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về psyllium, methylcellulose hay sản phẩm phù hợp khác.

• Bắt đầu với liều thấp và sử dụng đúng hướng dẫn trên bao bì.

• Chất xơ bổ sung giúp giữ phân mềm và giảm rặn nhưng không trực tiếp làm teo búi trĩ. NIDDK xem psyllium và methylcellulose là những lựa chọn có thể dùng trong chăm sóc bệnh trĩ tại nhà.

5. Uống đủ nước

• Uống nước đều trong ngày để chất xơ hoạt động hiệu quả. Nhu cầu cụ thể phụ thuộc thể trạng, mức vận động, thời tiết và bệnh lý nền.

• Mỗi lần dùng sản phẩm bổ sung chất xơ cần uống với lượng nước theo đúng hướng dẫn.

• Uống quá ít nước có thể khiến chất xơ làm phân cứng hơn, gây đầy bụng hoặc làm táo bón nặng thêm.

6. Dùng chất xơ an toàn

• Không tự dùng nếu đang khó nuốt, đau bụng dữ dội, nôn ói hoặc nghi ngờ tắc ruột.

• Chất xơ có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu một số thuốc; nên hỏi dược sĩ về khoảng cách giữa thuốc đang điều trị và sản phẩm bổ sung.

• Đi khám nếu táo bón kéo dài, đau bụng tăng, không thể đi tiêu hoặc trung tiện, phân có màu đen hay chảy máu trực tràng nhiều.

Mẹo 7: Uống đủ nước để giảm táo bón

1. Uống nước đều trong ngày

• Chia lượng nước thành nhiều lần uống, thay vì chỉ uống nhiều khi đã khát.

• Có thể đặt chai nước ở nơi làm việc hoặc mang theo khi ra ngoài để tạo thói quen uống đều đặn.

• Uống đủ nước giúp chất xơ hoạt động hiệu quả hơn, từ đó làm phân mềm và dễ đào thải. Điều này giúp giảm rặn và hạn chế búi trĩ bị kích ứng.

2. Điều chỉnh lượng nước theo nhu cầu

• Hướng dẫn chung dành cho người trưởng thành là khoảng 6–8 cốc chất lỏng mỗi ngày, nhưng đây không phải con số cố định cho tất cả mọi người.

• Có thể cần uống nhiều hơn khi vận động, thời tiết nóng, sốt, mang thai hoặc cho con bú.

• Nước tiểu màu vàng nhạt thường cho thấy cơ thể được cung cấp đủ nước, dù vitamin, thuốc và một số thực phẩm có thể làm thay đổi màu nước tiểu.

• Người mắc bệnh tim, bệnh thận, bệnh gan hoặc đang được yêu cầu hạn chế chất lỏng cần tuân theo hướng dẫn riêng của bác sĩ.

3. Uống thêm nước khi tăng chất xơ

• Khi ăn nhiều chất xơ hoặc dùng psyllium, methylcellulose, cần uống đủ lượng nước ghi trên nhãn sản phẩm.

• Chất xơ hút nước để tạo khối phân mềm; nếu uống quá ít, tình trạng đầy bụng và táo bón có thể nặng hơn.

• Uống nước cần đi cùng chế độ ăn giàu chất xơ, không phải biện pháp duy nhất để chữa táo bón do bệnh trĩ.

4. Hạn chế đồ uống dễ làm triệu chứng nặng hơn

• Hạn chế rượu bia vì uống nhiều có thể góp phần gây mất nước và làm rối loạn thói quen đại tiện.

• Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn cà phê hoặc trà, nhưng nên giảm nếu uống quá nhiều, bị mất ngủ, tiêu chảy hoặc nhận thấy chúng làm ngứa và khó chịu vùng hậu môn tăng lên.

• Hạn chế nước ngọt nhiều đường và không dùng đồ uống có cồn để thay nước lọc.

5. Hiểu đúng tác dụng của việc uống nước

• Nước giúp phòng ngừa phân khô cứng và hỗ trợ giảm táo bón, qua đó hạn chế đau, chảy máu và kích ứng búi trĩ.

• Uống thật nhiều nước không trực tiếp làm teo búi trĩ và cũng không thay thế việc ăn đủ chất xơ, vận động hoặc điều trị y tế khi cần.

• Đi khám nếu táo bón kéo dài, đau bụng liên tục, không thể trung tiện, nôn ói hoặc chảy máu trực tràng nhiều.

Mẹo 8: Đi vệ sinh đúng cách khi bị trĩ

1. Đi đại tiện ngay khi có nhu cầu

• Không nhịn đại tiện vì phân nằm lâu trong đại tràng sẽ mất thêm nước, trở nên khô cứng và khó đào thải.

• Chỉ ngồi vào bồn cầu khi thật sự buồn đi ngoài, không cố “ngồi chờ” theo thói quen.

• Tạo lịch đi tiêu đều đặn, chẳng hạn sau bữa sáng, có thể giúp hình thành phản xạ tự nhiên.

2. Không cố rặn mạnh

• Rặn làm tăng áp lực trong ổ bụng và các tĩnh mạch vùng hậu môn, khiến búi trĩ dễ sưng, đau hoặc sa ra ngoài.

• Nếu phân chưa ra, hãy thư giãn, thở đều và thử lại sau thay vì nín thở rồi dồn sức rặn.

• Táo bón, tiêu chảy kéo dài, mang thai, béo phì và nâng vật nặng cũng là những yếu tố liên quan; vì vậy không nên xem rặn là nguyên nhân duy nhất của bệnh trĩ.

3. Rút ngắn thời gian ngồi trên bồn cầu

• Chỉ ngồi trong khoảng thời gian cần thiết để đi đại tiện. Nếu sau vài phút vẫn không đi được, nên đứng dậy và thử lại khi có nhu cầu rõ ràng hơn.

• Không mang điện thoại, đọc báo hoặc làm việc trong nhà vệ sinh vì rất dễ ngồi lâu mà không nhận ra.

• Ngồi lâu làm tăng áp lực lên vùng hậu môn và có thể khiến búi trĩ sưng đau hơn. ASCRS khuyến nghị rút ngắn thời gian đi vệ sinh, thường chỉ khoảng 1–2 phút nếu đại tiện diễn ra thuận lợi.

4. Điều chỉnh tư thế ngồi

• Đặt hai bàn chân lên một chiếc ghế kê thấp để đầu gối cao hơn hông một chút.

• Hơi nghiêng người về phía trước, giữ lưng tương đối thẳng và đặt khuỷu tay lên đùi.

• Tư thế này có thể giúp đường thoát phân thuận lợi hơn ở một số người, từ đó hạn chế rặn.

• Không cần đặt đệm dày lên bồn cầu vì chưa có bằng chứng rõ ràng rằng cách này giúp làm teo búi trĩ; đệm quá mềm còn có thể khiến người bệnh ngồi lâu hơn.

5. Vệ sinh nhẹ nhàng sau đại tiện

• Rửa bằng nước sạch hoặc dùng giấy vệ sinh mềm được làm ẩm, sau đó thấm khô nhẹ nhàng.

• Nếu sử dụng khăn ướt, chọn loại không chứa cồn, hương liệu hoặc chất khử mùi và không xả xuống bồn cầu.

• Tránh chà xát nhiều lần vì có thể làm vùng hậu môn trầy xước, ngứa và chảy máu.

• Giữ vùng hậu môn sạch và khô là bước quan trọng khi chữa bệnh trĩ tại nhà.

6. Đi khám khi có dấu hiệu bất thường

• Đi khám nếu táo bón kéo dài, thường xuyên phải rặn hoặc các triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

• Cần được kiểm tra sớm khi có chảy máu trực tràng tái diễn, phân đen hoặc thay đổi thói quen đại tiện.

• Đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu nhiều, đau dữ dội, chóng mặt, sốt hoặc có dịch mủ.

Phần 2: Cách điều trị bệnh trĩ nặng

Cách 1: Khi nào bệnh trĩ cần đi khám?

1. Đi khám khi điều trị tại nhà không hiệu quả

• Đặt lịch khám nếu đã chăm sóc đúng cách khoảng 7 ngày nhưng tình trạng đau, ngứa, sưng hoặc chảy máu không cải thiện.

• Cũng nên đi khám khi triệu chứng ngày càng nặng, búi trĩ tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt và đại tiện.

• Bác sĩ có thể kiểm tra xem triệu chứng thực sự do bệnh trĩ hay bắt nguồn từ nứt hậu môn, áp xe, polyp hoặc bệnh lý đại trực tràng khác.

2. Khám sớm khi búi trĩ sa ra ngoài

• Búi trĩ nội có thể sa ra khi đại tiện rồi tự co vào, cần dùng tay đẩy vào hoặc nằm hẳn bên ngoài.

• Nên đi khám nếu búi trĩ không tự co vào, khó đẩy trở lại, thường xuyên sa ra ngoài hoặc gây tiết dịch, đau và cản trở vệ sinh.

• Không tự buộc, chọc thủng, cắt hoặc cố đẩy mạnh búi trĩ vì có thể gây chảy máu, tổn thương và nhiễm trùng.

• Mức độ sa và triệu chứng quan trọng hơn số ngày xuất hiện hoặc kích thước ước lượng bằng mắt.

3. Đau dữ dội cần được kiểm tra sớm

• Đau đột ngột kèm một khối sưng cứng, tím ở rìa hậu môn có thể là trĩ ngoại huyết khối.

• Nếu đau nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc lấy cục máu đông hoặc điều trị phù hợp. ASCRS cho biết thủ thuật có thể được xem xét khi đau do trĩ huyết khối ở mức nghiêm trọng.

• Đau hậu môn dữ dội cũng có thể do nứt hậu môn hoặc áp xe, vì vậy không nên mặc định mọi cơn đau đều là bệnh trĩ.

4. Chảy máu trực tràng cần được đánh giá

• Nên đi khám khi chảy máu lần đầu, chảy máu tái diễn hoặc chưa từng được bác sĩ xác định nguyên nhân.

• Cần khám sớm hơn nếu đang dùng thuốc chống đông, aspirin hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.

• Máu trong phân không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh trĩ; bác sĩ có thể cần loại trừ polyp, viêm ruột hoặc ung thư đại trực tràng.

5. Đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nguy hiểm

• Chảy máu không ngừng, lượng máu nhiều hoặc xuất hiện cục máu đông lớn.

• Đau hậu môn dữ dội, chóng mặt, choáng, ngất, da nhợt hoặc tim đập nhanh.

• Sốt, rét run, sưng đỏ lan rộng hoặc có mủ chảy từ vùng hậu môn.

• Không thể đại tiện hoặc trung tiện, kèm đau bụng, chướng bụng hay nôn ói.

6. Không tự đánh giá mức độ bằng kích thước

• Chưa có hướng dẫn đáng tin cậy nào khuyến nghị cấp cứu chỉ vì búi trĩ lớn hơn một đồng xu.

• Không cần dùng gương và tự đo búi trĩ; màu sắc, mức độ đau, chảy máu và khả năng đẩy búi trĩ vào trong có giá trị định hướng hơn.

• Một búi trĩ nhỏ nhưng đau dữ dội hoặc chảy máu nhiều vẫn cần được kiểm tra khẩn cấp.

7. Người lớn tuổi nên thận trọng hơn

• Tuổi cao không đồng nghĩa mọi trường hợp trĩ đều phải cấp cứu ngay.

• Tuy nhiên, người lớn tuổi nên đi khám sớm khi mới xuất hiện chảy máu trực tràng, thay đổi khuôn phân, sụt cân, thiếu máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện.

• Việc thăm khám giúp tránh “đổ oan” mọi triệu chứng cho bệnh trĩ và bỏ sót bệnh lý đại trực tràng cần điều trị.

Cách 2: Các cách chữa trĩ không phẫu thuật

1. Khi nào cần điều trị bằng thủ thuật?

• Bác sĩ có thể đề nghị thủ thuật ngoại trú khi trĩ nội vẫn chảy máu, sa ra ngoài hoặc tái phát dù người bệnh đã tăng chất xơ, uống đủ nước và điều chỉnh thói quen đại tiện.

• Những phương pháp này thường phù hợp với trĩ nội độ I, II và một số trường hợp độ III; không phải lựa chọn chung cho mọi loại bệnh trĩ ngoại.

• Phần lớn thủ thuật được thực hiện trong ngày, không cần gây mê toàn thân nhưng đôi khi cần gây tê tại chỗ.

2. Thắt búi trĩ bằng vòng cao su

• Bác sĩ đặt một vòng cao su nhỏ vào phần gốc của búi trĩ nội, phía trên vùng nhạy cảm đau.

• Vòng cao su chặn dòng máu nuôi, khiến mô trĩ teo lại và rụng sau khoảng 1–2 tuần.

• Đây được ASCRS xem là thủ thuật tại phòng khám hiệu quả nhất cho nhiều trường hợp trĩ nội có triệu chứng.

• Phương pháp có thể gây cảm giác tức, đau nhẹ hoặc chảy máu khi búi trĩ rụng. Một số người cần thực hiện thêm lần nữa nếu bệnh tái phát.

• Không bao giờ tự mua dây hoặc dụng cụ để thắt búi trĩ tại nhà.

3. Tiêm xơ búi trĩ

• Bác sĩ tiêm dung dịch gây xơ vào mô dưới niêm mạc, tạo phản ứng sẹo hóa và giảm lượng máu đến búi trĩ.

• Búi trĩ sẽ co nhỏ dần; phương pháp thường được cân nhắc cho trĩ nội nhỏ hoặc chủ yếu gây chảy máu.

• Tiêm xơ không mặc định là phương pháp phổ biến hay hiệu quả nhất. So với thắt vòng cao su, người bệnh có thể cần điều trị bổ sung nhiều hơn.

• Tác dụng phụ có thể gồm đau, chảy máu nhẹ hoặc loét tại vị trí tiêm; biến chứng nghiêm trọng hiếm gặp khi thủ thuật được thực hiện đúng kỹ thuật.

4. Quang đông bằng tia hồng ngoại

• Đầu dò phát năng lượng hồng ngoại tạo nhiệt tại mô trĩ, làm đông mạch máu và tạo sẹo cố định niêm mạc.

• Búi trĩ giảm nguồn máu nuôi rồi co nhỏ theo thời gian.

• Phương pháp thường được áp dụng cho trĩ nội độ I–II, nhất là búi trĩ nhỏ hoặc có biểu hiện chảy máu.

• Quang đông thường ít đau hơn thắt vòng cao su ngay sau thủ thuật nhưng khả năng cần điều trị lại có thể cao hơn.

5. Điều trị bằng dòng điện

• Bác sĩ đưa dòng điện có kiểm soát vào búi trĩ để gây đông mô, tạo xơ và giảm nguồn máu nuôi.

• Búi trĩ co dần chứ không biến mất ngay sau khi thực hiện.

• Phương pháp này ít được sử dụng hơn thắt vòng cao su và chỉ phù hợp với một số trường hợp trĩ nội được bác sĩ lựa chọn. NHS vẫn liệt kê điện trị liệu là một phương pháp chữa trĩ không phẫu thuật.

6. Lựa chọn phương pháp phù hợp

• Bác sĩ sẽ dựa vào loại trĩ, mức độ sa, tình trạng chảy máu, kích thước búi trĩ và các lần điều trị trước đó.

• Cần thông báo đầy đủ nếu đang dùng aspirin, thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc có rối loạn đông máu.

• Không tự ngừng các thuốc này trước thủ thuật; bác sĩ sẽ cân nhắc nguy cơ chảy máu và nguy cơ hình thành huyết khối để đưa ra hướng xử trí.

7. Theo dõi sau thủ thuật

• Đau âm ỉ, cảm giác muốn đi đại tiện hoặc ra một ít máu có thể xuất hiện trong thời gian ngắn.

• Cần tiếp tục ăn đủ chất xơ, uống đủ nước và tránh rặn để hạn chế tái phát.

• Liên hệ bác sĩ ngay nếu đau tăng mạnh, sốt, bí tiểu, buồn nôn hoặc chảy máu nhiều. Đây có thể là dấu hiệu biến chứng cần được xử trí sớm.

• Nếu các thủ thuật ngoại trú không hiệu quả hoặc búi trĩ sa lớn, bác sĩ có thể trao đổi về phương pháp phẫu thuật phù hợp.

Cách 3: Khi nào nên phẫu thuật cắt trĩ?

1. Khi nào cần cân nhắc phẫu thuật?

• Phẫu thuật thường được xem xét khi búi trĩ lớn, sa thường xuyên, không thể đẩy vào trong hoặc gây chảy máu và đau kéo dài.

• Phương pháp này cũng có thể phù hợp với trĩ ngoại lớn, trĩ hỗn hợp nội–ngoại hoặc trĩ nội độ III–IV không đáp ứng với thắt vòng cao su và các thủ thuật ngoại trú.

• Không phải người bệnh nào cũng cần mổ. Bác sĩ sẽ cân nhắc mức độ ảnh hưởng, nguy cơ biến chứng và lợi ích của từng phương pháp.

2. Phẫu thuật cắt búi trĩ

• Bác sĩ cắt bỏ các búi trĩ phì đại và xử lý cuống mạch liên quan, thay vì loại bỏ toàn bộ mạch máu quanh hậu môn.

• Đây là phương pháp có hiệu quả cao và nguy cơ tái phát thường thấp hơn các thủ thuật ít xâm lấn, nhưng đau sau mổ cũng thường nhiều hơn.

• Các nguy cơ có thể gồm chảy máu, nhiễm trùng, bí tiểu, hẹp hậu môn và hiếm gặp hơn là ảnh hưởng khả năng kiểm soát đại tiện.

• Thời gian hồi phục trung bình thường khoảng 2–4 tuần, không chỉ vài ngày. Người làm việc nặng hoặc tập luyện cường độ cao có thể cần 6–8 tuần để trở lại hoàn toàn.

3. Phẫu thuật Longo

• Phẫu thuật Longo, hay khâu treo búi trĩ bằng máy, cắt một vòng niêm mạc phía trên búi trĩ rồi kéo phần trĩ nội sa trở lại vị trí ban đầu.

• Thao tác này đồng thời làm giảm lượng máu nuôi để búi trĩ co nhỏ dần.

• Phương pháp không dùng để “ghim trĩ ngoại vào trong” và không xử lý hiệu quả phần trĩ ngoại.

• Người bệnh có thể ít đau và hồi phục nhanh hơn so với cắt trĩ truyền thống, nhưng nguy cơ tái phát hoặc sa trở lại có thể cao hơn.

• Hướng dẫn ASCRS 2024 không khuyến nghị Longo thường quy như lựa chọn phẫu thuật đầu tiên vì hiệu quả dài hạn và hồ sơ rủi ro chưa tối ưu.

4. Thắt động mạch trĩ

• Bác sĩ sử dụng đầu dò Doppler để xác định các động mạch cấp máu cho búi trĩ rồi khâu thắt chúng.

• Khi nguồn máu giảm, búi trĩ sẽ co lại trong vài ngày đến vài tuần. Nếu trĩ sa, bác sĩ có thể kết hợp khâu treo niêm mạc.

• Phương pháp này thường ít đau hơn cắt trĩ truyền thống nhưng khả năng trĩ tái phát hoặc sa trở lại có thể cao hơn, nhất là với trĩ tiến triển.

• Đây vẫn là một ca phẫu thuật, không phải thủ thuật hoàn toàn không đau hay không cần hồi phục.

5. Chuẩn bị trước phẫu thuật

• Thông báo cho bác sĩ tất cả thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng, đặc biệt là aspirin, thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu.

• Không tự ngừng những thuốc này nếu chưa được bác sĩ chỉ định.

• Hỏi rõ phương pháp gây mê, thời gian nằm viện, cách kiểm soát đau, chế độ ăn và thời điểm có thể trở lại làm việc.

• Chủ động sắp xếp người đưa về và hỗ trợ trong những ngày đầu sau mổ.

6. Chăm sóc sau phẫu thuật

• Dùng thuốc giảm đau, thuốc làm mềm phân hoặc nhuận tràng đúng chỉ định.

• Uống đủ nước, ăn lượng chất xơ phù hợp và tránh rặn khi đại tiện.

• Ngâm hậu môn bằng nước ấm có thể giúp làm dịu đau và giữ vùng mổ sạch nếu bác sĩ cho phép.

• Tránh nâng vật nặng, vận động mạnh và tự bôi thuốc lên vết mổ khi chưa được hướng dẫn.

• Một ít máu hoặc dịch trong những ngày đầu có thể xảy ra, nhưng cần liên hệ bác sĩ ngay nếu chảy máu nhiều, sốt, đau tăng mạnh, bí tiểu, nôn ói hoặc có dịch mủ.

Tránh mẹo dân gian gây kích ứng trĩ

1. Không bôi giấm táo lên búi trĩ

• Giấm táo có tính acid, có thể gây xót, kích ứng hoặc bỏng da vùng hậu môn, đặc biệt khi da đang trầy xước và chảy máu.

• Chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy giấm táo có thể làm teo búi trĩ hoặc chữa khỏi bệnh.

• Cleveland Clinic khuyến cáo không dùng phương pháp này vì giấm táo có thể làm bỏng da và khiến triệu chứng nặng hơn.

• Pha loãng giấm không bảo đảm sản phẩm sẽ an toàn cho vùng hậu môn nhạy cảm.

2. Không tự bôi tinh dầu tràm trà

• Tinh dầu tràm trà có thể gây viêm da tiếp xúc, nóng rát, sưng hoặc phản ứng dị ứng.

• Chưa có đủ nghiên cứu lâm sàng chứng minh tinh dầu này điều trị hiệu quả bệnh trĩ ngoại hoặc trĩ nội.

• Không bôi tinh dầu nguyên chất, không đưa vào hậu môn và tuyệt đối không uống.

• Nếu đã sử dụng và thấy bỏng rát, hãy ngừng ngay, rửa nhẹ bằng nước sạch và đi khám khi kích ứng không giảm hoặc xuất hiện phồng rộp.

3. Ưu tiên biện pháp an toàn hơn

• Ngâm hậu môn bằng nước ấm sạch trong khoảng 10–15 phút để làm dịu đau và ngứa.

• Chườm lạnh qua một lớp khăn mềm để giảm sưng tạm thời.

• Ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, tránh rặn và hạn chế ngồi lâu trên bồn cầu.

• Chỉ sử dụng thuốc bôi trĩ có hướng dẫn rõ ràng và dùng đúng thời gian ghi trên nhãn hoặc theo tư vấn của nhân viên y tế.

4. Không mặc định chảy máu là do trĩ

• Chảy máu trực tràng có thể liên quan đến bệnh trĩ nhưng cũng có thể do nứt hậu môn, viêm ruột, polyp hoặc ung thư đại trực tràng.

• Đặt lịch khám nếu chảy máu tái diễn, lượng máu tăng, máu trộn trong phân hoặc triệu chứng vẫn tiếp tục dù búi trĩ đã được điều trị.

• Bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng để tìm nguyên nhân khi có chảy máu hậu môn, thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng hoặc sụt cân không chủ ý.

5. Theo dõi thay đổi thói quen đại tiện

• Nên đi khám khi táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài, khuôn phân thay đổi rõ rệt, thường xuyên cảm thấy đi ngoài chưa hết hoặc nhu cầu đại tiện khác hẳn bình thường.

• Cần thận trọng hơn nếu các biểu hiện đi kèm thiếu máu, mệt mỏi, da nhợt, đau bụng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Những dấu hiệu này không khẳng định ung thư nhưng cần được bác sĩ đánh giá thay vì tiếp tục chữa bệnh trĩ tại nhà.

6. Cấp cứu khi chảy máu nghiêm trọng

• Đến cơ sở y tế ngay nếu máu chảy liên tục, lượng máu nhiều, xuất hiện cục máu đông lớn hoặc phân đen như hắc ín.

• Cần hỗ trợ khẩn cấp nếu chảy máu kèm chóng mặt, ngất, khó thở, tim đập nhanh hoặc da nhợt.

• Không tự bôi giấm, tinh dầu hay dùng thuốc cầm máu khi chưa xác định được nguyên nhân.

Nguồn tham khảo

1. Hawkins, A. T., Davis, B. R., Bhama, A. R., Fang, S. H., Dawes, A. J., Feingold, D. L., Lightner, A. L., & Paquette, I. M. (2024). The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum, 67(5), 614–623.
2. Alonso-Coello, P., Mills, E., Heels-Ansdell, D., López-Yarto, M., Zhou, Q., Johanson, J. F., & Guyatt, G. (2006). Fiber for the treatment of hemorrhoids complications: A systematic review and meta-analysis. The American Journal of Gastroenterology, 101(1), 181–188.
3. Alonso-Coello, P., Guyatt, G., Heels-Ansdell, D., Johanson, J. F., López-Yarto, M., Mills, E., & Zhou, Q. (2005). Laxatives for the treatment of hemorrhoids. Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4, CD004649.
4. Lohsiriwat, V. (2012). Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management. World Journal of Gastroenterology, 18(17), 2009–2017.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Hemorrhoids: Definition, facts, diagnosis, treatment, eating, diet, and nutrition. National Institutes of Health.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Symptoms and causes of gastrointestinal bleeding. National Institutes of Health.
7. National Library of Medicine. (2025). Hemorrhoids. MedlinePlus Medical Encyclopedia.
8. National Health Service. (2026). Piles (haemorrhoids). NHS.
9. Cleveland Clinic. (2023). Hemorrhoidectomy: Surgery, recovery and complications. Cleveland Clinic Health Library.
10. Cleveland Clinic. (2024). Home treatments and remedies for hemorrhoids. Cleveland Clinic Health Essentials.
11. Johns Hopkins Medicine. (2024). Hemorrhoids: Symptoms, diagnosis and treatment. The Johns Hopkins University.
12. American Society of Colon and Rectal Surgeons. (2024). Hemorrhoids: Expanded information for patients. ASCRS Patient Education.
13. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. (2023). Piles: Overview, lifestyle changes, banding and surgery. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust.
14. Royal Free London NHS Foundation Trust. (2025). Having a haemorrhoidectomy: Recovery, risks and postoperative care. Royal Free London NHS Foundation Trust.

Biên tập nội dung: Rowan Hudson Le.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Evelyn Clark.