Cách trị trĩ ngoại tại nhà: 4 mẹo giảm đau nhanh không cần phẫu thuật

Cảm giác đau rát, ngứa và xuất hiện khối sưng quanh hậu môn có thể khiến người mắc bệnh trĩ ngoại đứng ngồi không yên, thậm chí sợ đi vệ sinh. Theo NIDDK, bệnh trĩ ảnh hưởng đến khoảng 1/20 người và gần một nửa số người trên 50 tuổi tại Mỹ—cho thấy đây là vấn đề rất phổ biến. Tin vui là nhiều trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau vài ngày nếu chăm sóc đúng cách. Bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách trị trĩ ngoại tại nhà, giảm đau và hạn chế tái phát; đồng thời làm rõ đâu là phương pháp chữa trĩ ngoại nhanh nhất nhưng vẫn an toàn, cũng như những dấu hiệu cần đi khám sớm.

Cách giảm khó chịu do trĩ ngoại

1. Ngâm hậu môn trong nước ấm

• Ngồi trong chậu nước ấm khoảng 10–15 phút, thực hiện vài lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi đi vệ sinh.

• Nước ấm giúp thư giãn vùng hậu môn, làm dịu cảm giác đau, ngứa và căng tức do bệnh trĩ ngoại.

• Chỉ dùng nước sạch, ấm vừa phải; tránh nước quá nóng hoặc sản phẩm có hương liệu vì có thể gây kích ứng.

2. Chườm lạnh để giảm sưng đau

• Bọc túi đá hoặc túi chườm lạnh bằng khăn mềm rồi đặt nhẹ lên vùng đau trong thời gian ngắn.

• Không đặt đá trực tiếp lên da và không chườm liên tục quá lâu vì có thể làm tổn thương mô.

• Đây là cách giảm đau trĩ ngoại tại nhà tạm thời, không có tác dụng loại bỏ hoàn toàn búi trĩ.

3. Dùng thuốc không kê đơn đúng cách

• Có thể hỏi dược sĩ về kem hoặc thuốc mỡ dành cho trĩ để giảm đau, ngứa và sưng nhẹ.

• Đọc kỹ hướng dẫn và không tự dùng kéo dài. NIDDK khuyến nghị nên trao đổi với bác sĩ nếu thuốc không giúp cải thiện sau khoảng một tuần hoặc gây khô da, phát ban.

• Nếu đang mang thai, cho con bú, dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh nền, cần hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng.

4. Giữ phân mềm để tránh trĩ nặng hơn

• Uống đủ nước, tăng thực phẩm giàu chất xơ và có thể dùng sản phẩm làm mềm phân theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu, không rặn mạnh và không ngồi trên bồn cầu quá lâu.

• Đây là phần quan trọng khi trị trĩ ngoại tại nhà, vì táo bón và rặn nhiều có thể làm búi trĩ tiếp tục sưng đau.

5. Theo dõi và đi khám đúng lúc

• Nhiều trường hợp nhẹ có thể dịu dần sau vài ngày chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, không có một cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất phù hợp với tất cả mọi người.

• Nên đi khám nếu triệu chứng ngày càng nặng, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau khoảng một tuần.

• Cần được khám sớm khi đau dữ dội, búi trĩ căng cứng hoặc tím sẫm vì có thể là trĩ ngoại huyết khối.

• Đi cấp cứu nếu chảy máu liên tục, ra nhiều máu, xuất hiện cục máu đông lớn hoặc đau hậu môn kèm đau bụng, tiêu chảy hay sốt.

Phần 1: Cách giảm đau trĩ ngoại cấp tốc tại nhà

Mẹo 1: Ngâm ấm giúp dịu đau trĩ ngoại

1. Chuẩn bị nước ấm vừa phải

• Đổ nước sạch, ấm vừa đủ vào bồn tắm hoặc chậu ngâm hậu môn chuyên dụng đặt trên bồn cầu.

• Không dùng nước quá nóng vì vùng da quanh hậu môn nhạy cảm, dễ bị bỏng hoặc kích ứng.

• Nước ấm có thể giúp thư giãn cơ hậu môn và làm dịu cảm giác đau, ngứa do bệnh trĩ ngoại, nhưng không làm búi trĩ biến mất ngay lập tức.

2. Ngâm vùng hậu môn đúng cách

• Ngồi ngâm sao cho vùng hậu môn tiếp xúc với nước trong khoảng 10–15 phút.

• Có thể thực hiện vài lần trong ngày, nhất là sau khi đi vệ sinh hoặc khi cảm giác khó chịu tăng lên.

• Đây là biện pháp hỗ trợ giảm đau trĩ ngoại tại nhà, không thay thế việc thăm khám nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài.

3. Không nhất thiết phải thêm muối Epsom

• Nước ấm sạch thường đã đủ để thực hiện phương pháp ngâm hậu môn.

• Hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy muối Epsom giúp điều trị búi trĩ tốt hơn nước ấm đơn thuần.

• Muối hoặc các chất pha thêm có thể gây xót và kích ứng nếu vùng hậu môn đang trầy xước, viêm hoặc chảy máu. Nếu vẫn muốn sử dụng, nên hỏi bác sĩ trước.

4. Làm sạch vùng hậu môn nhẹ nhàng

• Rửa bằng nước sạch sau khi đi vệ sinh; tránh chà xát hoặc dùng giấy vệ sinh thô ráp.

• Không cần thoa xà phòng trực tiếp lên búi trĩ. Xà phòng thơm, dung dịch sát khuẩn và sản phẩm chứa hương liệu có thể làm tình trạng ngứa rát nặng hơn.

• Nếu cần dùng sản phẩm làm sạch, nên chọn loại dịu nhẹ, không mùi và rửa lại thật kỹ.

5. Lau khô đúng cách sau khi ngâm

• Dùng khăn sạch, mềm thấm nhẹ cho đến khi vùng hậu môn khô.

• Không chà mạnh và không để khu vực này ẩm kéo dài vì độ ẩm có thể làm da mềm, dễ kích ứng hơn.

• Mặc quần áo rộng và đồ lót thoáng khí để hạn chế ma sát lên búi trĩ.

6. Theo dõi dấu hiệu cần đi khám

• Đi khám nếu đau hoặc sưng không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc tại nhà, triệu chứng nặng dần hoặc búi trĩ tái phát nhiều lần.

• Cần được kiểm tra sớm khi búi trĩ đột ngột đau dữ dội, căng cứng hoặc chuyển màu tím sẫm vì có thể là trĩ ngoại huyết khối.

• Đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu liên tục, ra nhiều máu, có cục máu đông, sốt hoặc đau hậu môn kèm đau bụng.

Mẹo 2: Chườm lạnh giảm đau trĩ ngoại

1. Chuẩn bị túi chườm đúng cách

• Có thể dùng túi chườm lạnh hoặc khăn cotton sạch được nhúng vào nước lạnh rồi vắt bớt nước.

• Nếu dùng đá, cần bọc kín bằng một lớp khăn mềm trước khi đặt lên vùng hậu môn.

• Không chườm đá trực tiếp lên da vì nhiệt độ quá thấp có thể gây bỏng lạnh và tổn thương mô.

2. Chườm nhẹ lên vùng trĩ ngoại

• Đặt túi chườm nhẹ nhàng lên vùng sưng đau trong khoảng 10–15 phút mỗi lần.

• Không ấn mạnh vào búi trĩ, đặc biệt khi vùng này đang chảy máu hoặc đau dữ dội.

• Chườm lạnh có thể tạm thời làm tê, giảm sưng và hỗ trợ giảm đau trĩ ngoại tại nhà, nhưng không loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

3. Để da nghỉ giữa các lần chườm

• Gỡ túi chườm sau 10–15 phút và để da trở về nhiệt độ bình thường trước khi thực hiện lần tiếp theo.

• Có thể lặp lại vài lần trong ngày khi cần, nhưng không nên chườm liên tục trong thời gian dài.

• Dừng ngay nếu da trở nên trắng bệch, tím tái, tê buốt kéo dài hoặc đau tăng lên.

4. Giữ vùng hậu môn sạch và khô

• Sau khi chườm, dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng; không chà xát lên búi trĩ.

• Giặt sạch khăn sau mỗi lần sử dụng để hạn chế vi khuẩn và kích ứng da.

• Kết hợp mặc đồ lót thoáng khí, tránh ngồi lâu và giữ phân mềm để việc trị trĩ ngoại tại nhà đạt hiệu quả hỗ trợ tốt hơn.

5. Không xem chườm lạnh là cách chữa khỏi

• Chườm lạnh chủ yếu giúp kiểm soát triệu chứng ngắn hạn, không phải phương pháp chữa trĩ ngoại nhanh nhất hay làm búi trĩ biến mất ngay.

• Người bị giảm cảm giác da, rối loạn tuần hoàn hoặc tổn thương hở quanh hậu môn nên hỏi bác sĩ trước khi áp dụng.

• Đi khám nếu đau dữ dội, búi trĩ căng cứng hoặc tím sẫm, chảy máu nhiều hay triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Mẹo 3: Dùng kem giảm đau ngứa do trĩ

1. Chọn sản phẩm theo triệu chứng

• Thuốc bôi không kê đơn có thể giúp giảm tạm thời cảm giác đau, ngứa và sưng nhẹ do bệnh trĩ ngoại, nhưng không loại bỏ búi trĩ.

• Có thể hỏi dược sĩ về sản phẩm chứa pramoxine giúp gây tê tại chỗ, hydrocortisone giúp giảm viêm ngứa hoặc phenylephrine hỗ trợ co mạch.

• Bằng chứng về hiệu quả lâu dài của các thuốc bôi còn hạn chế. Không nên xem đây là phương pháp chữa trĩ ngoại nhanh nhất.

2. Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng

• Chọn thuốc được cấp phép, có nhãn thành phần, hạn dùng và hướng dẫn sử dụng đầy đủ.

• Petrolatum hoặc dầu khoáng có thể tạo lớp bảo vệ, giúp giảm ma sát và kích ứng da; chúng không làm búi trĩ co lại.

• Không cần ưu tiên sản phẩm chứa dầu gan cá mập vì chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy thành phần này điều trị trĩ tốt hơn.

• Gel lô hội có thể tạo cảm giác dịu da nhưng bằng chứng về hiệu quả với trĩ còn hạn chế. Tránh dùng gel tự chế hoặc sản phẩm chứa cồn, hương liệu và chất tạo màu.

3. Làm sạch trước khi bôi

• Rửa nhẹ vùng hậu môn bằng nước sạch rồi dùng khăn mềm thấm khô.

• Lấy một lượng nhỏ thuốc và bôi lớp mỏng bên ngoài búi trĩ theo đúng hướng dẫn trên nhãn.

• Rửa tay trước và sau khi dùng. Không đưa thuốc sâu vào hậu môn nếu sản phẩm chỉ dành để bôi ngoài da.

4. Thận trọng với phenylephrine

• Phenylephrine có tác dụng co mạch nên có thể giúp giảm sưng trong thời gian ngắn, nhưng không phù hợp với tất cả mọi người.

• Người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, cường giáp, tiểu đường hoặc khó tiểu nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

• Không bôi nhiều hơn hoặc lâu hơn hướng dẫn với mong muốn làm teo búi trĩ ngoại nhanh, vì điều này không làm thuốc hiệu quả hơn và có thể tăng kích ứng.

5. Chỉ dùng hydrocortisone ngắn ngày

• Không cần tránh hoàn toàn kem steroid như nội dung gốc đề cập. Hydrocortisone nồng độ thấp có thể giảm ngứa và viêm khi sử dụng đúng cách.

• Không tự dùng liên tục quá 7 ngày, trừ khi được bác sĩ chỉ định. Dùng kéo dài có thể làm mỏng và tổn thương vùng da quanh hậu môn.

• Dừng sử dụng nếu xuất hiện bỏng rát, phát ban, khô da hoặc triệu chứng nặng hơn.

6. Theo dõi đáp ứng sau khi dùng

• Đi khám nếu thuốc không giúp cải thiện sau khoảng một tuần, búi trĩ tái phát nhiều lần hoặc chưa chắc triệu chứng có thực sự do trĩ.

• Cần khám sớm nếu búi trĩ đột ngột đau dữ dội, căng cứng hoặc tím sẫm vì có thể là trĩ ngoại huyết khối.

• Chảy máu liên tục, ra nhiều máu, có cục máu đông hoặc đau hậu môn kèm sốt là những dấu hiệu cần được chăm sóc y tế ngay.

Mẹo 4: Dùng nước cây phỉ giảm ngứa trĩ

1. Hiểu đúng tác dụng của nước cây phỉ

• Nước cây phỉ, còn gọi là witch hazel, có tính làm se và có thể giúp giảm tạm thời cảm giác ngứa, nóng rát hoặc kích ứng do bệnh trĩ ngoại.

• Thành phần này không làm búi trĩ biến mất và không điều trị nguyên nhân như táo bón hoặc rặn mạnh khi đi vệ sinh.

• Hướng dẫn của ASCRS cho biết dữ liệu về các thuốc bôi tại chỗ, bao gồm witch hazel, còn hạn chế. Vì vậy, không nên xem đây là cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất.

2. Chọn sản phẩm phù hợp

• Ưu tiên sản phẩm witch hazel được sản xuất dành riêng cho vùng hậu môn, có nhãn thành phần và hướng dẫn rõ ràng.

• Nên chọn loại không chứa cồn, nước hoa hoặc chất tạo màu vì các thành phần này có thể khiến da khô và xót hơn.

• Không dùng dung dịch tự pha hoặc sản phẩm mỹ phẩm thông thường lên vùng hậu môn đang tổn thương.

3. Làm sạch trước khi sử dụng

• Sau khi đi vệ sinh, rửa nhẹ vùng hậu môn bằng nước sạch rồi dùng khăn mềm thấm khô.

• Không chà xát, dùng giấy thô hoặc xà phòng có hương liệu lên búi trĩ.

• Rửa tay sạch trước và sau khi bôi để hạn chế nhiễm khuẩn.

4. Thoa một lượng nhỏ bên ngoài

• Thấm một lượng vừa đủ vào miếng bông sạch rồi chạm nhẹ lên vùng trĩ ngoại theo hướng dẫn của sản phẩm.

• Chỉ dùng ngoài hậu môn; không đưa miếng bông hoặc dung dịch sâu vào trực tràng.

• Không cần mặc định sử dụng 4–5 lần mỗi ngày. Tần suất nên tuân theo nhãn thuốc hoặc hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ.

5. Không để miếng bông qua lâu

• Không nên đặt miếng bông thấm witch hazel trong quần lót suốt thời gian dài vì độ ẩm và tiếp xúc liên tục có thể gây kích ứng hoặc làm da quanh hậu môn bị mềm.

• Sau khi sử dụng, bỏ miếng bông và giữ vùng hậu môn sạch, khô, thoáng.

• Nếu muốn dùng miếng lót chuyên dụng, cần thay thường xuyên và thực hiện đúng hướng dẫn trên bao bì.

6. Theo dõi phản ứng của da

• Dừng sử dụng nếu xuất hiện đau rát tăng, đỏ da, khô nứt, phát ban hoặc sưng nhiều hơn.

• Nếu đang mang thai, cho con bú, dùng thuốc chống đông hoặc vùng hậu môn có vết thương hở, nên hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng.

• Đi khám khi triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần, đau dữ dội, búi trĩ căng cứng hoặc tím sẫm, chảy máu nhiều hay sốt.

Phần 2: Thói quen sinh hoạt và ăn uống cho người bệnh trĩ

Mẹo 1: Tăng chất xơ để giảm triệu chứng trĩ

1. Hiểu vai trò của chất xơ

• Chất xơ hút nước, giúp phân mềm và dễ đào thải hơn, nhờ đó giảm táo bón và hạn chế rặn khi đi vệ sinh.

• Đây là biện pháp nền tảng trong trị trĩ ngoại tại nhà, vì rặn mạnh và phân cứng có thể khiến búi trĩ đau, sưng hoặc chảy máu nhiều hơn.

• Một tổng quan nghiên cứu cho thấy bổ sung chất xơ giúp giảm khoảng 47% nguy cơ triệu chứng không cải thiện và giảm khoảng 50% nguy cơ chảy máu do trĩ.

2. Đặt mục tiêu phù hợp mỗi ngày

• Nhu cầu chất xơ phụ thuộc vào tổng năng lượng, tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe của từng người.

• Có thể tham khảo mức 14 g chất xơ cho mỗi 1.000 kcal; chế độ ăn 2.000 kcal tương ứng khoảng 28 g mỗi ngày.

• Không cần ép bản thân đạt đúng mục tiêu ngay lập tức. Điều quan trọng là tăng đều và duy trì lâu dài.

3. Tăng chất xơ từng bước

• Bắt đầu bằng cách bổ sung khoảng 3–5 g mỗi ngày, sau đó tăng dần sau vài ngày để hệ tiêu hóa thích nghi.

• Tăng quá nhanh có thể gây đầy hơi, chướng bụng và đau quặn, nhưng không nhất thiết có nghĩa là cơ thể đang ăn “quá nhiều” chất xơ.

• Nếu khó chịu, nên giảm nhẹ lượng đang dùng rồi tăng lại chậm hơn.

4. Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ

• Chọn ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám và các loại ngũ cốc giàu cám.

• Ăn rau xanh, khoai lang, đậu Hà Lan, đậu lăng, đậu đỏ và các loại đậu khác.

• Ưu tiên trái cây ăn được cả vỏ như táo, lê; rửa sạch trước khi ăn.

• Kết hợp nhiều nguồn chất xơ thay vì chỉ phụ thuộc vào cám lúa mì, vì chất xơ hòa tan và không hòa tan đều có vai trò hỗ trợ nhu động ruột.

5. Uống đủ nước khi tăng chất xơ

• Chất xơ cần nước để giúp phân mềm. Tăng chất xơ nhưng uống quá ít nước có thể làm táo bón nặng hơn.

• Uống nước đều trong ngày, thay vì chờ khát mới uống.

• Người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc đang phải hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.

6. Cân nhắc sản phẩm bổ sung chất xơ

• Nếu khẩu phần ăn chưa đáp ứng đủ, có thể hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về psyllium hay methylcellulose.

• Bắt đầu với liều thấp, uống kèm lượng nước theo hướng dẫn và không tự tăng liều quá nhanh.

• Uống sản phẩm bổ sung cách các thuốc khác theo hướng dẫn vì chất xơ có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu một số loại thuốc.

7. Đánh giá hiệu quả qua việc đi tiêu

• Mục tiêu là phân mềm, thành khuôn và đi ra dễ dàng, không phải đi tiêu càng nhiều càng tốt.

• Kết hợp chất xơ với vận động, đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu và tránh ngồi trên bồn cầu quá lâu.

• Chất xơ giúp kiểm soát triệu chứng bệnh trĩ ngoại, nhưng không phải cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất. Đi khám nếu đau dữ dội, chảy máu nhiều hoặc triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần.

Mẹo 2: Uống đủ nước để hỗ trợ giảm trĩ

1. Hiểu đúng vai trò của nước

• Uống đủ nước giúp chất xơ hoạt động hiệu quả hơn, giữ phân mềm và hỗ trợ đi tiêu dễ dàng.

• Nhờ giảm tình trạng phân cứng và rặn mạnh, thói quen này có thể hạn chế đau, sưng hoặc chảy máu do bệnh trĩ ngoại.

• Nước không trực tiếp làm teo búi trĩ, nhưng là một phần quan trọng khi trị trĩ ngoại tại nhà.

2. Uống nước đều trong ngày

• Chia lượng nước thành nhiều lần, uống từ sáng đến tối thay vì đợi khát rồi uống thật nhiều cùng lúc.

• Nước lọc nên là lựa chọn chính; canh, súp và một số thực phẩm giàu nước cũng góp phần bổ sung dịch.

• Quan sát màu nước tiểu: màu vàng nhạt thường cho thấy cơ thể được cung cấp đủ nước, dù đây chỉ là dấu hiệu tham khảo.

3. Điều chỉnh lượng nước theo cơ thể

• Không có một mức nước cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Nhu cầu thay đổi theo cân nặng, thời tiết, mức vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe.

• Khi tăng lượng chất xơ, nên tăng nước tương ứng để tránh phân trở nên khô cứng hoặc gây đầy bụng.

• Người mắc bệnh tim, bệnh thận, bệnh gan hoặc đang được yêu cầu hạn chế dịch cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ.

4. Không phụ thuộc vào đồ uống gây mất nước

• Hạn chế uống quá nhiều rượu bia vì có thể gây mất nước và khiến táo bón nặng hơn.

• Không nên thay toàn bộ nước lọc bằng nước ngọt hoặc đồ uống nhiều đường.

• Cà phê và trà vẫn góp phần vào lượng dịch hằng ngày, nhưng dùng quá nhiều caffeine có thể gây khó chịu tiêu hóa ở một số người.

5. Ăn bữa nhỏ khi cảm thấy dễ chịu hơn

• Chia thành các bữa nhỏ có thể phù hợp với người hay đầy bụng hoặc khó tiêu, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy cách ăn này trực tiếp chữa lành búi trĩ.

• Tổng lượng chất xơ, nước và chất lượng thực phẩm trong cả ngày quan trọng hơn số bữa ăn.

• Mỗi bữa nên ưu tiên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu để hỗ trợ phòng ngừa táo bón.

6. Kết hợp các thói quen đi tiêu đúng

• Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu, không rặn mạnh và không ngồi trên bồn cầu quá lâu.

• Vận động thường xuyên để hỗ trợ nhu động ruột và hạn chế táo bón.

• Uống đủ nước không phải cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất, nhưng giống như dầu bôi trơn cho đường ruột: đơn giản, âm thầm và cần thiết để giảm nguy cơ triệu chứng tái phát.

7. Nhận biết lúc cần đi khám

• Đi khám nếu đau hoặc chảy máu không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc tại nhà.

• Cần kiểm tra sớm nếu búi trĩ đột ngột đau dữ dội, căng cứng hoặc tím sẫm.

• Chảy máu liên tục, ra nhiều máu, có cục máu đông, chóng mặt hoặc đau hậu môn kèm sốt là những dấu hiệu cần được chăm sóc y tế ngay.

Mẹo 3: Vận động đúng cách khi bị trĩ

1. Duy trì vận động thường xuyên

• Hoạt động thể chất giúp hỗ trợ nhu động ruột, hạn chế táo bón và giảm thời gian ngồi một chỗ.

• Nhờ đi tiêu dễ hơn và ít phải rặn, vận động có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng bệnh trĩ ngoại.

• Tập thể dục không trực tiếp làm teo búi trĩ và chưa có đủ bằng chứng cho thấy các bài tập nhẹ có tác dụng chống viêm đặc hiệu tại búi trĩ.

2. Bắt đầu bằng bài tập nhẹ

• Đi bộ là lựa chọn đơn giản, ít gây áp lực lên vùng hậu môn và phù hợp với phần lớn người bệnh.

• Có thể bắt đầu 10–15 phút mỗi ngày, sau đó tăng dần lên khoảng 20–30 phút tùy thể trạng.

• Bơi, khiêu vũ nhẹ hoặc yoga cũng có thể thực hiện nếu không làm vùng trĩ đau, cọ xát hay chảy máu nhiều hơn.

3. Điều chỉnh theo triệu chứng

• Khi búi trĩ đang sưng đau, nên giảm cường độ và ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng.

• Dừng tập nếu cảm giác đau, căng tức hoặc chảy máu tăng lên.

• Sau khi triệu chứng dịu bớt, có thể quay lại mức vận động thông thường theo từng bước thay vì tập nặng ngay.

4. Thận trọng khi nâng tạ

• Không nhất thiết phải ngừng nâng tạ hoàn toàn, nhưng cần tránh mức tạ khiến cơ thể phải rặn hoặc nín thở.

• Thở ra trong lúc nâng, dùng mức tạ vừa sức và giữ đúng kỹ thuật để hạn chế tăng áp lực trong ổ bụng.

• Nếu nâng tạ làm búi trĩ đau hoặc sưng hơn, nên tạm nghỉ và chuyển sang đi bộ hay bài tập nhẹ trong giai đoạn cấp.

5. Hạn chế bài tập gây áp lực trực tiếp

• Đạp xe, chèo thuyền hoặc cưỡi ngựa có thể làm tăng ma sát và áp lực lên vùng hậu môn ở một số người.

• Không cần kiêng tuyệt đối nếu không có triệu chứng, nhưng nên giảm thời lượng hoặc tạm dừng khi vùng trĩ đang đau.

• Quần áo tập cần thoáng, không quá chật và nên thay sớm sau khi đổ nhiều mồ hôi.

6. Hiểu đúng về bài tập sàn chậu

• Bài tập sàn chậu hoặc Kegel giúp tăng sức mạnh cơ hỗ trợ bàng quang và kiểm soát đại tiện trong một số trường hợp.

• Tuy nhiên, chưa có bằng chứng chắc chắn rằng Kegel có thể chữa trĩ ngoại hoặc làm búi trĩ co nhanh.

• Nếu có táo bón do rối loạn phối hợp cơ sàn chậu, tự siết cơ không đúng cách có thể làm việc đi tiêu khó hơn; nên được nhân viên y tế hướng dẫn.

7. Kết hợp vận động với chăm sóc toàn diện

• Ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, đi vệ sinh khi có nhu cầu và không ngồi trên bồn cầu quá lâu.

• Đứng dậy đi lại sau mỗi 30–60 phút nếu công việc phải ngồi nhiều.

• Vận động là một mắt xích trong kế hoạch trị trĩ ngoại tại nhà, không phải cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất.

8. Đi khám khi có dấu hiệu bất thường

• Ngừng tập và đi khám nếu búi trĩ đau dữ dội, căng cứng, chuyển màu tím sẫm hoặc chảy máu tái diễn.

• Cần được chăm sóc y tế ngay nếu chảy máu liên tục, ra nhiều máu, chóng mặt, sốt hoặc đau hậu môn kèm đau bụng.

• Người vừa làm thủ thuật hoặc phẫu thuật trĩ chỉ nên trở lại vận động theo hướng dẫn riêng của bác sĩ.

Mẹo 4: Giảm áp lực khi ngồi để đỡ đau trĩ

1. Hiểu đúng tác động của việc ngồi

• Ngồi lâu có thể làm tăng cảm giác đau, căng tức và khó chịu ở người đang có bệnh trĩ ngoại, nhất là khi ngồi trên bề mặt cứng.

• Chưa có bằng chứng chắc chắn rằng chỉ riêng áp lực từ ghế ngồi sẽ trực tiếp tạo ra búi trĩ mới.

• Những yếu tố liên quan rõ hơn gồm táo bón, rặn khi đại tiện, ngồi lâu trên bồn cầu, mang thai và thường xuyên nâng vật nặng.

2. Ưu tiên đệm phẳng, phân tán áp lực

• Có thể dùng đệm mút mềm, đệm gel hoặc đệm có phần khoét phía sau để giảm tì đè lên vùng hậu môn.

• Chọn đệm đủ chắc để giữ tư thế ổn định; loại quá mềm khiến cơ thể lún sâu có thể làm việc ngồi kém thoải mái hơn.

• Đệm chỉ hỗ trợ giảm khó chịu, không phải cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất hoặc làm búi trĩ biến mất.

3. Thận trọng với đệm hình vòng

• Đệm “bánh donut” không phù hợp với tất cả mọi người. Phần vòng có thể dồn áp lực vào các mô xung quanh và gây khó chịu nhiều hơn.

• Hướng dẫn phòng ngừa tổn thương do tì đè cũng không khuyến khích sử dụng thường quy các dụng cụ kê hình vòng.

• Nếu dùng thử mà thấy đau, tê hoặc sưng tăng, nên ngừng và chuyển sang loại đệm phẳng giúp phân bố trọng lượng đều hơn.

4. Điều chỉnh tư thế ngồi

• Ngồi thẳng, giữ hai bàn chân đặt vững trên sàn và phân bố trọng lượng đều lên hai bên mông.

• Tránh ngồi lệch một bên hoặc đổ người về phía sau quá lâu.

• Có thể điều chỉnh độ cao ghế sao cho đầu gối ngang hoặc thấp hơn hông một chút để cơ thể không bị gập và ép lên vùng chậu.

5. Không ngồi liên tục quá lâu

• Đứng dậy đi lại hoặc thay đổi tư thế sau mỗi 30–60 phút.

• Nếu công việc phải ngồi nhiều, có thể luân phiên giữa ngồi và đứng khi điều kiện cho phép.

• Những khoảng vận động ngắn giúp hỗ trợ nhu động ruột và là một phần thiết thực trong kế hoạch trị trĩ ngoại tại nhà.

6. Rút ngắn thời gian ngồi trên bồn cầu

• Chỉ vào nhà vệ sinh khi có nhu cầu và không ngồi chờ quá lâu.

• Tránh mang điện thoại, đọc sách hoặc làm việc trong lúc đi vệ sinh vì dễ kéo dài thời gian ngồi.

• Không rặn mạnh; nếu chưa đi được, nên đứng dậy và thử lại khi cơ thể có nhu cầu rõ ràng hơn.

7. Đi khám nếu đau khi ngồi không giảm

• Đau đột ngột, dữ dội kèm búi trĩ căng cứng hoặc tím sẫm có thể gợi ý trĩ ngoại huyết khối.

• Nên đi khám nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần, tái phát thường xuyên hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.

• Cần được chăm sóc y tế ngay khi chảy máu liên tục, ra nhiều máu, chóng mặt, sốt hoặc đau hậu môn kèm đau bụng.

Mẹo 5: Đi vệ sinh đúng cách để giảm trĩ

1. Đi vệ sinh khi có nhu cầu

• Không nên nhịn đại tiện vì phân lưu lại lâu trong đại tràng sẽ mất thêm nước, trở nên khô cứng và khó đi hơn.

• Đi tiêu đúng lúc giúp hạn chế rặn mạnh, từ đó giảm áp lực lên vùng hậu môn và hỗ trợ kiểm soát bệnh trĩ ngoại.

• Không cần cố đi đúng một giờ mỗi ngày nếu cơ thể chưa có nhu cầu.

2. Tạo khung giờ thuận tiện

• Có thể thử đi vệ sinh vào thời điểm ruột thường hoạt động mạnh, chẳng hạn khoảng 15–45 phút sau bữa sáng.

• Dành đủ thời gian và giữ không gian riêng tư, nhưng không biến việc đi vệ sinh thành một cuộc “ngồi chờ dài tập”.

• Thói quen đều đặn có thể hỗ trợ phản xạ đại tiện, song không nên ép cơ thể phải đi tiêu bằng mọi giá.

3. Không rặn hoặc nín thở

• Thả lỏng bụng và sàn chậu, hít thở đều rồi để nhu động ruột đẩy phân ra tự nhiên.

• Tránh gồng bụng, nín thở hoặc rặn mạnh vì các động tác này làm tăng áp lực trong ổ bụng và có thể khiến búi trĩ đau, sưng hoặc sa nhiều hơn.

• Nếu phân thường xuyên cứng và khó đi, cần điều chỉnh chất xơ, nước uống và vận động thay vì tiếp tục cố rặn.

4. Không ngồi lâu trên bồn cầu

• Nếu sau vài phút vẫn không đi được, nên đứng dậy, vận động nhẹ và thử lại khi cảm giác buồn đi tiêu rõ hơn.

• Không nhất thiết phải chờ đúng một giờ như nội dung gốc; thời điểm thử lại nên dựa trên tín hiệu của cơ thể.

• Tránh dùng điện thoại, đọc sách hoặc làm việc trong nhà vệ sinh vì dễ kéo dài thời gian ngồi và tăng áp lực lên vùng hậu môn.

5. Thử kê chân để cải thiện tư thế

• Đặt hai bàn chân lên một chiếc ghế thấp, sao cho đầu gối cao hơn hông một chút.

• Hơi nghiêng người về phía trước, giữ lưng tương đối thẳng và đặt khuỷu tay lên đùi.

• Tư thế này có thể giúp một số người đại tiện dễ hơn, nhưng kết quả nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất. Ghế kê chân chỉ là công cụ hỗ trợ, không phải cách chữa trĩ ngoại nhanh nhất.

6. Hiểu đúng về tần suất đại tiện

• Không phải ai cũng cần đi tiêu mỗi ngày. Tần suất từ ba lần mỗi ngày đến ba lần mỗi tuần vẫn có thể bình thường nếu phân mềm và đi dễ dàng.

• Mục tiêu quan trọng là đại tiện không đau, không phải rặn và không có cảm giác tắc nghẽn kéo dài.

• Thay đổi đột ngột về số lần đi tiêu, hình dạng phân hoặc thói quen đại tiện cần được theo dõi và trao đổi với bác sĩ nếu kéo dài.

7. Kết hợp với các biện pháp phòng táo bón

• Ăn đủ chất xơ, uống đủ nước và vận động thường xuyên để giữ phân mềm.

• Thói quen đại tiện đúng là nền móng của việc trị trĩ ngoại tại nhà, nhưng không thể thay thế chăm sóc y tế khi triệu chứng nặng.

• Đi khám nếu táo bón kéo dài, thường xuyên phải rặn, đau hậu môn dữ dội hoặc triệu chứng trĩ không cải thiện sau khoảng một tuần.

8. Không mặc định chảy máu là do trĩ

• Cần đi khám sớm khi chảy máu hậu môn tái diễn, máu trộn trong phân, phân đen, đau bụng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu liên tục, ra nhiều máu, có cục máu đông, chóng mặt hoặc ngất.

• Chảy máu trực tràng còn có thể liên quan đến nứt hậu môn, viêm ruột, polyp hoặc bệnh đại trực tràng khác nên không được tự chẩn đoán kéo dài.

Phần 3: Các phương pháp điều trị trĩ ngoại hiệu quả

Cách 1: Chọn thuốc nhuận tràng khi bị trĩ

1. Chỉ dùng thuốc khi thực sự cần

• Mục tiêu của thuốc nhuận tràng là tạo phân mềm, dễ đi và giảm rặn khi đại tiện.

• Thuốc có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh trĩ ngoại nếu người bệnh đang táo bón, nhưng không trực tiếp làm búi trĩ co lại.

• Nên ưu tiên chất xơ, nước uống, vận động và thói quen đi tiêu trước khi phụ thuộc vào thuốc.

2. Có thể bắt đầu với psyllium

• Psyllium là chất xơ tạo khối có bằng chứng hỗ trợ điều trị táo bón tốt hơn nhiều loại chất xơ bổ sung khác.

• Thuốc hút nước, làm phân mềm và tăng thể tích để phân di chuyển thuận lợi hơn trong ruột.

• Bắt đầu với liều thấp theo nhãn sản phẩm và tăng dần để hạn chế đầy hơi.

• Luôn uống cùng lượng nước được hướng dẫn; dùng psyllium khi thiếu nước có thể gây nghẹn hoặc làm táo bón nặng hơn.

3. Cân nhắc thuốc nhuận tràng thẩm thấu

• Polyethylene glycol, thường viết tắt là PEG hoặc macrogol, giúp giữ nước trong ruột và làm mềm phân.

• Hướng dẫn AGA–ACG khuyến nghị PEG cho táo bón mạn tính với mức bằng chứng tốt hơn nhiều thuốc làm mềm phân truyền thống.

• Thuốc có thể gây đầy bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy; nên dùng đúng liều và giảm hoặc ngừng nếu phân trở nên quá lỏng.

4. Không đánh giá quá cao docusate

• Docusate thường được gọi là thuốc làm mềm phân, nhưng bằng chứng về hiệu quả điều trị táo bón còn hạn chế.

• Không nên mặc định docusate là lựa chọn tốt nhất khi trị trĩ ngoại tại nhà.

• Nếu đã dùng mà phân vẫn cứng hoặc khó đi, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự tăng liều kéo dài.

5. Không cần tránh hoàn toàn thuốc kích thích

• Nội dung gốc cho rằng phải tránh senna và bisacodyl, nhưng khuyến nghị hiện nay không cấm hai thuốc này ở người mắc trĩ.

• Bisacodyl có thể được dùng ngắn hạn hoặc như thuốc “giải cứu” khi táo bón không đáp ứng; senna cũng là một lựa chọn có điều kiện.

• Thuốc có thể gây đau quặn và tiêu chảy. Tiêu chảy kéo dài lại kích ứng hậu môn, vì vậy cần dùng đúng liều và không tự lạm dụng.

• Không nên dùng các chế phẩm lô hội uống để nhuận tràng vì hàm lượng khó kiểm soát và có thể gây tác dụng phụ.

6. Thận trọng với dầu khoáng

• Dầu khoáng có tác dụng bôi trơn phân nhưng không phải lựa chọn ưu tiên để tự điều trị táo bón.

• Thuốc có thể ảnh hưởng đến hấp thu một số thuốc và vitamin tan trong chất béo; nếu hít sặc vào phổi còn có nguy cơ gây viêm phổi do lipid.

• Người lớn tuổi, người khó nuốt, nằm nhiều hoặc có nguy cơ sặc nên tránh sử dụng nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.

7. Dùng thuốc theo nguyên tắc an toàn

• Đọc kỹ thành phần để tránh dùng đồng thời nhiều sản phẩm chứa cùng hoạt chất.

• Không tự dùng thuốc kéo dài hoặc vượt liều ghi trên nhãn với mong muốn chữa trĩ ngoại nhanh nhất.

• Người mang thai, đang cho con bú, trẻ em, người mắc bệnh thận, bệnh tim hoặc đang dùng nhiều thuốc cần hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng.

8. Không dùng thuốc khi có dấu hiệu tắc ruột

• Không tự uống thuốc nhuận tràng nếu đau bụng dữ dội, bụng chướng, nôn, không trung tiện được hoặc không đi tiêu được.

• Đi khám nếu táo bón kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện trên hai tuần, sụt cân hoặc thường xuyên cần thuốc mới đi tiêu được.

• Cần được chăm sóc y tế ngay khi chảy máu hậu môn liên tục, ra nhiều máu, phân đen, chóng mặt hoặc đau hậu môn kèm sốt.

Cách 2: Nhận biết dấu hiệu trĩ ngoại

1. Quan sát khối sưng quanh hậu môn

• Bệnh trĩ ngoại hình thành dưới lớp da quanh hậu môn nên người bệnh có thể nhìn thấy hoặc sờ thấy khối sưng ở bên ngoài.

• Khối trĩ có thể mềm, hơi căng hoặc nhạy cảm khi chạm vào. Kích thước thay đổi từ rất nhỏ đến lớn hơn và không nhất thiết giống quả nho như mô tả trong bản gốc.

• Một mẩu da mềm, không đau quanh hậu môn cũng có thể là da thừa còn lại sau đợt trĩ ngoại cũ, không phải búi trĩ đang viêm.

2. Chú ý cảm giác ngứa và khó chịu

• Trĩ ngoại thường gây ngứa, rát, cảm giác cộm hoặc đau âm ỉ quanh hậu môn.

• Cơn đau có thể rõ hơn khi ngồi, vận động, đi vệ sinh hoặc lau chùi.

• Chà xát, vệ sinh quá mạnh và dùng sản phẩm có hương liệu có thể khiến vùng da nhạy cảm bị kích ứng nặng hơn.

3. Nhận biết trĩ ngoại huyết khối

• Nếu xuất hiện cục máu đông bên trong, búi trĩ có thể trở thành khối cứng, căng, màu xanh tím và đau liên tục.

• Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, có thể dữ dội và đạt mức nặng nhất trong khoảng 48–72 giờ đầu.

• Không tự chọc, nặn hoặc cắt búi trĩ. Bác sĩ có thể cân nhắc thủ thuật khi người bệnh đến sớm và đau nhiều.

4. Hiểu đúng về chảy máu

• Trĩ ngoại có thể chảy máu khi lớp da bên ngoài bị tổn thương hoặc búi trĩ huyết khối bị loét, nhưng đây không phải dấu hiệu điển hình nhất.

• Máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh, phủ ngoài phân hoặc nhỏ vào bồn cầu thường gặp hơn ở trĩ nội.

• Không nên mặc định mọi trường hợp chảy máu hậu môn đều do trĩ vì nứt hậu môn, viêm ruột, polyp và ung thư đại trực tràng cũng có thể gây triệu chứng này.

5. Phân biệt sơ bộ trĩ ngoại và trĩ nội

• Trĩ ngoại nằm dưới da quanh hậu môn nên thường sờ thấy và dễ gây đau.

• Trĩ nội nằm trong ống hậu môn, thường không đau nếu chưa sa và biểu hiện phổ biến là chảy máu đỏ tươi.

• Khi trĩ nội sa ra ngoài, người bệnh vẫn có thể sờ thấy khối mô ở cửa hậu môn. Vì vậy, chỉ dựa vào việc “có sờ thấy hay không” chưa đủ để phân biệt chính xác.

6. Không tự chẩn đoán qua hình dáng

• Áp xe hậu môn, nứt hậu môn, mụn cóc sinh dục, sa trực tràng và một số tổn thương khác có thể bị nhầm với trĩ.

• Bác sĩ có thể cần quan sát bên ngoài, thăm trực tràng hoặc nội soi hậu môn để xác định nguyên nhân.

• Việc nhận diện đúng bệnh giúp tránh áp dụng sai cách trị trĩ ngoại tại nhà và bỏ sót vấn đề nghiêm trọng hơn.

7. Đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo

• Nên đi khám khi triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần, khối sưng tái phát hoặc đau ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.

• Cần khám sớm nếu đau đột ngột dữ dội, búi trĩ căng cứng, tím sẫm hoặc chảy máu tái diễn.

• Đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu liên tục, ra nhiều máu, có cục máu đông, chóng mặt, ngất, sốt hoặc đau hậu môn kèm đau bụng.

Cách 3: Khi nào trĩ ngoại cần đi khám?

1. Theo dõi diễn tiến trong vài ngày đầu

• Triệu chứng nhẹ của bệnh trĩ ngoại có thể giảm sau vài ngày nếu giữ phân mềm, tránh rặn và chăm sóc đúng cách.

• Với trĩ ngoại huyết khối, cơn đau thường đạt mức nặng nhất trong khoảng 48–72 giờ rồi bắt đầu giảm trong những ngày tiếp theo.

• Khối sưng không nhất thiết biến mất sau 3–5 ngày; cơ thể có thể cần vài tuần để hấp thu cục máu đông và làm búi trĩ nhỏ dần.

2. Đi khám nếu không cải thiện sau một tuần

• Nên đặt lịch khám nếu triệu chứng vẫn còn sau khoảng một tuần trị trĩ ngoại tại nhà, ngày càng nặng hoặc thường xuyên tái phát.

• Đi khám sớm hơn nếu cơn đau ảnh hưởng đến việc ngồi, ngủ, đi lại hoặc đại tiện.

• Không nên kéo dài việc tự dùng thuốc bôi nếu xuất hiện phát ban, khô da, bỏng rát hoặc kích ứng.

3. Khám sớm khi đau dữ dội

• Khối sưng cứng, căng, xanh tím và đau liên tục có thể là trĩ ngoại huyết khối.

• Người bệnh đau nhiều và đến khám sớm có thể được bác sĩ cân nhắc lấy cục máu đông bằng thủ thuật.

• Không tự chọc, nặn hoặc cắt búi trĩ vì có thể gây chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương hậu môn.

4. Không bỏ qua chảy máu trực tràng

• Máu đỏ tươi có thể liên quan đến trĩ, nhưng cũng có thể xuất phát từ nứt hậu môn, viêm đại trực tràng, polyp hoặc ung thư.

• Nên đi khám nếu đây là lần đầu chảy máu, máu tái diễn hoặc tiếp tục xuất hiện dù các triệu chứng trĩ đã cải thiện.

• Cần chăm sóc y tế ngay nếu chảy máu liên tục, ra nhiều máu, có cục máu đông, chóng mặt, yếu lả hoặc ngất.

5. Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo khác

• Khám sớm khi chảy máu đi kèm đau bụng, chướng bụng, táo bón mới xuất hiện hoặc ngày càng nặng.

• Phân đen, máu sẫm trộn trong phân, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thiếu máu cũng cần được đánh giá.

• Sốt, rét run, chảy mủ hoặc vùng hậu môn sưng đỏ lan rộng có thể gợi ý nhiễm trùng hay áp xe, không nên tự điều trị tại nhà.

6. Hiểu quy trình khám trĩ

• Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, thói quen đại tiện, chế độ ăn, thuốc đang dùng và tiền sử bệnh cá nhân hoặc gia đình.

• Trĩ ngoại thường được nhận biết qua quan sát vùng hậu môn.

• Để kiểm tra trĩ nội và loại trừ bệnh khác, bác sĩ có thể thăm trực tràng bằng ngón tay và thực hiện nội soi hậu môn. Không phải mọi trường hợp đều cần nội soi đại tràng.

7. Nội soi đại tràng được chỉ định có chọn lọc

• Bác sĩ có thể đề nghị nội soi đại tràng khi không tìm thấy nguồn chảy máu rõ ràng ở hậu môn, máu vẫn tiếp diễn sau điều trị hoặc có triệu chứng bất thường ở bụng và đại tiện.

• Nội soi cũng có thể cần thiết khi người bệnh đến tuổi tầm soát ung thư đại trực tràng hoặc có tiền sử gia đình làm tăng nguy cơ.

• Chảy máu trực tràng không đồng nghĩa với ung thư, nhưng quy mọi vệt máu cho trĩ giống như che đèn cảnh báo trên bảng điều khiển: có thể bỏ lỡ nguyên nhân cần điều trị sớm.

Cách 4: Điều trị y tế cho trĩ ngoại

1. Đi khám khi chăm sóc tại nhà không đủ

• Bác sĩ có thể đề nghị can thiệp khi bệnh trĩ ngoại gây đau nhiều, búi trĩ lớn, thường xuyên tái phát hoặc không cải thiện sau điều trị bảo tồn.

• Trước khi chọn phương pháp, bác sĩ cần xác định người bệnh mắc trĩ ngoại, trĩ nội hay trĩ hỗn hợp.

• Không phải mọi thủ thuật điều trị trĩ nội đều áp dụng được cho búi trĩ nằm bên ngoài hậu môn.

2. Xử trí trĩ ngoại huyết khối

• Trĩ ngoại huyết khối thường biểu hiện bằng khối căng cứng, màu xanh tím và đau dữ dội xuất hiện đột ngột.

• Nếu đau đang giảm, bác sĩ có thể tiếp tục điều trị bảo tồn bằng ngâm ấm, thuốc giảm đau, chất xơ và giữ phân mềm.

• Trong một số trường hợp đau nhiều và đến khám sớm, bác sĩ có thể gây tê tại chỗ rồi cắt bỏ búi trĩ huyết khối.

• Không tự chọc hoặc nặn cục máu đông vì có nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương hậu môn.

3. Phẫu thuật cắt trĩ ngoại

• Cắt trĩ, hay hemorrhoidectomy, có thể được cân nhắc khi búi trĩ ngoại lớn, gây triệu chứng kéo dài hoặc đi kèm trĩ nội sa độ nặng.

• Phương pháp này loại bỏ mô trĩ nên thường hiệu quả cao, nhưng đau sau mổ và thời gian hồi phục dài hơn các thủ thuật tại phòng khám.

• Người bệnh có thể về trong ngày hoặc cần theo dõi tại bệnh viện, tùy loại phẫu thuật, tình trạng sức khỏe và mức độ bệnh.

4. Thắt vòng cao su chỉ dành cho trĩ nội

• Thắt vòng cao su cắt nguồn máu nuôi mô trĩ, khiến búi trĩ teo và rụng sau vài ngày.

• Phương pháp này chủ yếu áp dụng cho trĩ nội độ I, II và một số trường hợp độ III, không dùng để thắt trĩ ngoại vì vùng da bên ngoài rất nhạy cảm với đau.

• Tuyệt đối không tự mua dụng cụ và thắt búi trĩ tại nhà.

5. Tiêm xơ cũng chủ yếu điều trị trĩ nội

• Bác sĩ tiêm dung dịch vào mô trĩ để tạo sẹo và làm giảm lượng máu đến búi trĩ.

• Tiêm xơ thường được sử dụng cho trĩ nội độ I hoặc II, không phải phương pháp thông thường để chữa trĩ ngoại.

• Một số người có thể cần điều trị nhiều lần; nguy cơ và hiệu quả cần được bác sĩ giải thích trước thủ thuật.

6. Làm đông mô thay cho “đốt trĩ”

• Từ “đốt trĩ” trong nội dung gốc khá chung chung. Các phương pháp thực tế có thể gồm quang đông hồng ngoại hoặc điện đông.

• Năng lượng được sử dụng để tạo mô sẹo và giảm dòng máu nuôi mô trĩ.

• Những thủ thuật này chủ yếu dành cho trĩ nội nhỏ gây chảy máu hoặc sa nhẹ, không phải lựa chọn tiêu chuẩn cho trĩ ngoại.

7. Lựa chọn điều trị theo loại trĩ

• Trĩ ngoại huyết khối đau nhiều: có thể được cân nhắc cắt bỏ sớm sau khi bác sĩ đánh giá.

• Trĩ ngoại lớn hoặc trĩ hỗn hợp nặng: có thể cần phẫu thuật cắt trĩ.

• Trĩ nội độ nhẹ đến vừa: có thể điều trị bằng thắt vòng, tiêm xơ hoặc quang đông.

• Phương pháp chữa trĩ ngoại nhanh nhất không nhất thiết là phương pháp phù hợp nhất; quyết định cần dựa trên vị trí búi trĩ, mức độ đau, thời gian xuất hiện và nguy cơ của từng người.

8. Chuẩn bị trước khi can thiệp

• Báo cho bác sĩ về thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thực phẩm bổ sung và các bệnh nền đang mắc.

• Hỏi rõ về gây tê, thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc vết thương, thuốc giảm đau và cách phòng táo bón sau thủ thuật.

• Sau điều trị, cần tái khám ngay nếu chảy máu nhiều, sốt, đau tăng không kiểm soát, bí tiểu hoặc sưng đỏ lan rộng.

Ba lưu ý khi chăm sóc trĩ ngoại

1. Vệ sinh bằng nước là lựa chọn ưu tiên

• Sau khi đi vệ sinh, nên rửa nhẹ vùng hậu môn bằng nước sạch rồi dùng khăn mềm thấm khô.

• Nếu không thuận tiện rửa nước, có thể dùng khăn ướt không mùi, không cồn và dành cho làn da nhạy cảm.

• Khăn ướt trẻ em không mặc định an toàn cho người mắc bệnh trĩ ngoại; hương liệu, chất bảo quản và chất làm sạch trong một số sản phẩm có thể gây ngứa hoặc viêm da tiếp xúc.

• Không chà xát, lau đi lau lại hoặc dùng giấy vệ sinh thô ráp. Ngừng sử dụng nếu da đỏ, xót hoặc ngứa tăng.

• Không xả khăn ướt xuống bồn cầu, kể cả sản phẩm được quảng cáo là có thể phân hủy.

2. Chườm lạnh trong thời gian ngắn

• Bọc túi đá bằng khăn sạch rồi đặt nhẹ lên vùng sưng đau; không để đá tiếp xúc trực tiếp với da.

• Có thể chườm khoảng 5–10 phút mỗi lần và để da trở về nhiệt độ bình thường trước khi lặp lại.

• Không có một giới hạn thời gian tuyệt đối phù hợp với tất cả mọi người, nhưng không nên chườm liên tục hoặc kéo dài quá mức.

• Dừng ngay nếu da trắng bệch, tím tái, tê buốt lâu hoặc đau tăng lên.

• Chườm lạnh chỉ giúp giảm sưng đau trĩ ngoại tạm thời, không làm búi trĩ biến mất.

3. Không cần tránh tuyệt đối thuốc nhuận tràng kích thích

• Nhận định rằng senna hoặc bisacodyl luôn gây “nghiện thuốc” và làm ruột yếu hiện không phản ánh đầy đủ bằng chứng y khoa.

• Hướng dẫn tiêu hóa hiện nay cho phép dùng bisacodyl ngắn hạn hoặc khi cần giải cứu táo bón; senna cũng có thể được cân nhắc trong trường hợp phù hợp.

• Những thuốc này có thể gây đau quặn, tiêu chảy và rối loạn điện giải nếu dùng quá liều hoặc lạm dụng kéo dài.

• Không tự tăng liều khi thuốc kém hiệu quả và không nên phụ thuộc vào thuốc hằng ngày nếu chưa được bác sĩ đánh giá.

4. Ưu tiên kiểm soát táo bón lâu dài

• Tăng chất xơ từ từ, uống đủ nước, vận động và đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu.

• Psyllium hoặc thuốc nhuận tràng thẩm thấu như polyethylene glycol có thể được cân nhắc khi thay đổi lối sống chưa đủ, sau khi hỏi nhân viên y tế.

• Mục tiêu là tạo phân mềm, thành khuôn và dễ đi; tiêu chảy cũng có thể kích ứng hậu môn và làm việc trị trĩ ngoại tại nhà khó khăn hơn.

5. Biết khi nào cần tư vấn y tế

• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc nhuận tràng nếu đang mang thai, mắc bệnh thận, bệnh tim, có đau bụng không rõ nguyên nhân hoặc đang dùng nhiều thuốc.

• Không tự dùng thuốc khi đau bụng dữ dội, bụng chướng, nôn, không trung tiện hoặc không đi tiêu được vì có thể liên quan đến tắc ruột.

• Đi khám nếu triệu chứng trĩ không cải thiện sau khoảng một tuần, đau dữ dội hoặc chảy máu tái diễn.

• Cần chăm sóc y tế ngay khi chảy máu liên tục, ra nhiều máu, chóng mặt, ngất hoặc đau hậu môn kèm sốt.

Nguồn tham khảo

1. Hawkins, A. T., Davis, B. R., Bhama, A. R., Fang, S. H., Dawes, A. J., Feingold, D. L., Lightner, A. L., & Paquette, I. M. (2024). The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum, 67(5), 614–623. doi:10.1097/DCR.0000000000003276.
2. Chang, L., Chey, W. D., Imdad, A., et al. (2023). American Gastroenterological Association–American College of Gastroenterology clinical practice guideline: Pharmacological management of chronic idiopathic constipation. Gastroenterology, 164(7), 1086–1106.
3. Chang, L., Chey, W. D., Imdad, A., et al. (2023). American Gastroenterological Association–American College of Gastroenterology clinical practice guideline: Pharmacological management of chronic idiopathic constipation. The American Journal of Gastroenterology, 118(6), 936–954. doi:10.14309/ajg.0000000000002227.
4. Alonso-Coello, P., Mills, E., Heels-Ansdell, D., López-Yarto, M., Zhou, Q., Johanson, J. F., & Guyatt, G. H. (2006). Fiber for the treatment of hemorrhoids complications: A systematic review and meta-analysis. The American Journal of Gastroenterology, 101(1), 181–188.
5. Alonso-Coello, P., Guyatt, G. H., Heels-Ansdell, D., Johanson, J. F., López-Yarto, M., Mills, E., & Zhou, Q. (2005). Laxatives for the treatment of hemorrhoids. Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4, Article CD004649. doi:10.1002/14651858.CD004649.pub2.
6. Gallo, G., Martellucci, J., Sturiale, A., et al. (2020). Consensus statement of the Italian Society of Colorectal Surgery: Management and treatment of hemorrhoidal disease. Techniques in Coloproctology, 24, 145–164.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Definition and facts of hemorrhoids. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
8. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Symptoms and causes of hemorrhoids. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
9. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Diagnosis of hemorrhoids. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
10. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Treatment of hemorrhoids. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
11. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2016). Eating, diet, and nutrition for hemorrhoids. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
12. American Society of Colon and Rectal Surgeons. (n.d.). Hemorrhoids: Expanded information. ASCRS Patient Education Resources.
13. National Health Service. (2026). Piles (haemorrhoids). NHS Health A to Z.

Biên tập nội dung: Rene Lee Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Ava Anderson.