Bị kêu khớp thái dương hàm khi há miệng: 3 cách xử lý an toàn

Tiếng kêu khớp thái dương hàm mỗi khi há miệng, nhai hoặc ngáp không chỉ gây khó chịu mà còn có thể là dấu hiệu của đau khớp thái dương hàm (TMJ). Theo thống kê, rối loạn khớp thái dương hàm ảnh hưởng đến khoảng 5–12% dân số, trong đó nhiều người gặp tình trạng khớp phát ra tiếng "lục cục" kéo dài kèm đau, cứng hàm hoặc khó ăn nhai. Nếu không được chăm sóc đúng cách, các triệu chứng có thể xuất hiện thường xuyên hơn và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Bài viết này của Tiptory sẽ hướng dẫn những cách đơn giản giúp giảm kêu khớp thái dương hàm, cải thiện đau khớp thái dương hàm, đồng thời chia sẻ các thói quen tốt để bảo vệ khớp hàm mỗi ngày. Bạn cũng sẽ biết khi nào cần đi khám để được điều trị kịp thời, tránh tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Cách 1: Giảm kêu khớp thái dương hàm tại nhà

Mẹo 1: Thả lỏng hàm để giảm tiếng kêu

Giữ hàm ở trạng thái thư giãn tự nhiên

• Hãy hé miệng nhẹ để hai hàm không chạm khít vào nhau khi không ăn hoặc không nói chuyện. Tư thế nghỉ này giúp giảm áp lực lên khớp thái dương hàm, từ đó hỗ trợ giảm kêu khớp thái dương hàm và hạn chế cảm giác đau khớp thái dương hàm.

• Đặt đầu lưỡi nhẹ lên vòm miệng ngay phía sau răng cửa trên. Đây là tư thế nghỉ sinh lý của hàm, giúp các cơ nhai được thư giãn và giảm căng cứng.

Ngừng ngay khi phát hiện nghiến hoặc siết chặt răng

• Nhiều người có thói quen siết chặt hai hàm khi căng thẳng hoặc tập trung mà không nhận ra. Mỗi khi phát hiện mình đang nghiến răng hoặc cắn chặt hàm, hãy chủ động thả lỏng cơ mặt và hé miệng nhẹ để giảm áp lực lên khớp thái dương hàm.

• Bạn có thể đặt lời nhắc trên điện thoại hoặc dán ghi chú ở nơi làm việc để hình thành thói quen kiểm tra và thư giãn hàm trong ngày. Điều này đặc biệt hữu ích với người thường xuyên bị kêu khớp thái dương hàm khi há miệng hoặc đau mỏi vùng hàm.

Kiểm tra tình trạng nghiến răng khi ngủ

• Nếu thường xuyên thức dậy với cảm giác đau hàm, đau răng, cứng cơ mặt hoặc nhức đầu vào buổi sáng, bạn có thể đang nghiến răng trong lúc ngủ. Đây là một nguyên nhân phổ biến làm đau khớp thái dương hàm và khiến tiếng kêu ở khớp xuất hiện nhiều hơn.

• Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nha sĩ để được đánh giá và tư vấn. Trong nhiều trường hợp, sử dụng máng chống nghiến răng được thiết kế phù hợp có thể giúp bảo vệ răng, giảm tải cho khớp thái dương hàm và cải thiện triệu chứng lâu dài.

• Ngoài máng được chế tạo theo dấu răng tại phòng khám, bạn cũng có thể sử dụng một số loại máng chống nghiến bán sẵn nếu được hướng dẫn sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng, nên ưu tiên thăm khám để có giải pháp điều trị phù hợp.

Mẹo 2: Massage hàm giảm căng cơ

Massage vùng hàm để giảm căng cơ

• Cơ nhai bị căng cứng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây kêu khớp thái dương hàm và làm tăng cảm giác đau khớp thái dương hàm. Massage đúng cách có thể giúp các cơ được thư giãn, giảm áp lực lên khớp và cải thiện khả năng há miệng.

• Dùng đầu ngón trỏ hoặc ngón giữa xác định vùng cơ bị đau hoặc căng ở hai bên má, góc hàm hoặc trước tai. Nhấn nhẹ rồi di chuyển ngón tay theo vòng tròn nhỏ trong khoảng 1–2 phút cho mỗi vị trí. Lực massage chỉ nên đủ để cảm thấy dễ chịu, không gây đau tăng lên.

Kết hợp massage với cử động hàm nhẹ nhàng

• Trong khi massage, hãy từ từ há miệng rồi khép miệng lại trong phạm vi thoải mái, tránh mở quá rộng. Việc phối hợp chuyển động nhẹ nhàng giúp các cơ quanh khớp thái dương hàm thư giãn đồng đều và cải thiện độ linh hoạt của khớp.

• Nếu nghe thấy tiếng lục cục nhưng không đau, hãy thực hiện chậm rãi và dừng lại nếu xuất hiện cảm giác đau hoặc hàm bị kẹt.

Massage mặt trong miệng khi cần thiết

• Nếu cảm thấy căng tức ở mặt trong của má hoặc vùng cơ nhai sâu, bạn có thể massage từ bên trong miệng bằng ngón tay sạch sau khi đã rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước.

• Dùng đầu ngón tay ấn nhẹ lên vùng cơ căng rồi xoay tròn chậm trong khoảng 30–60 giây. Tránh chà xát mạnh hoặc dùng lực quá lớn vì có thể gây kích ứng niêm mạc miệng.

Thực hiện đều đặn để đạt hiệu quả tốt hơn

• Massage 1–2 lần mỗi ngày hoặc sau những thời điểm hàm phải hoạt động nhiều như nhai thức ăn cứng hoặc nói chuyện kéo dài.

• Nếu kêu khớp thái dương hàm, đau khớp thái dương hàm, sưng vùng hàm hoặc hạn chế há miệng không cải thiện sau vài tuần tự chăm sóc, hãy đến nha sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Mẹo 3: Dùng thuốc giảm đau đúng cách

Sử dụng thuốc giảm đau khi khớp hàm bị viêm

• Nếu đau khớp thái dương hàm đi kèm sưng, đau khi nhai hoặc há miệng, bạn có thể cân nhắc dùng thuốc giảm đau không kê đơn để kiểm soát triệu chứng trong thời gian ngắn.

• Các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen hoặc naproxen có thể giúp giảm viêm, giảm đau và giảm áp lực lên khớp thái dương hàm, từ đó hỗ trợ cải thiện tình trạng kêu khớp thái dương hàm ở một số người.

Dùng thuốc đúng hướng dẫn

• Luôn sử dụng thuốc theo đúng liều lượng và thời gian được ghi trên bao bì hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

• Không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng nếu triệu chứng không cải thiện, vì điều này có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Lưu ý trước khi dùng thuốc NSAID

• Thuốc chống viêm không steroid có thể không phù hợp với người bị loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, bệnh thận, bệnh tim mạch, tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc phụ nữ mang thai ở một số giai đoạn. Nếu thuộc các nhóm này, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

• Nên uống thuốc sau bữa ăn và với đủ nước để giảm nguy cơ kích ứng dạ dày.

Đi khám nếu triệu chứng kéo dài

• Thuốc giảm đau chỉ giúp kiểm soát triệu chứng, không điều trị nguyên nhân gây kêu khớp thái dương hàm hoặc đau khớp thái dương hàm.

• Nếu cơn đau kéo dài trên vài ngày, tiếng kêu ngày càng nhiều, hàm bị kẹt hoặc khó há miệng, hãy đến nha sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được thăm khám và điều trị phù hợp.

Mẹo 4: Bổ sung canxi và magie hợp lý

Ưu tiên bổ sung canxi và magie từ chế độ ăn

• Canxi và magie đều tham gia vào hoạt động của cơ, thần kinh và xương. Khi cơ thể được cung cấp đầy đủ các khoáng chất này, cơ nhai có thể hoạt động hiệu quả hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chưa có đủ bằng chứng mạnh để khẳng định việc bổ sung canxi hoặc magie sẽ giúp giảm kêu khớp thái dương hàm hay cải thiện đau khớp thái dương hàm ở đa số người bệnh.

• Trước tiên, hãy tăng cường thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương và rau lá xanh. Magie có nhiều trong các loại hạt, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh đậm.

Chỉ dùng thực phẩm bổ sung khi cần thiết

• Nếu bác sĩ xác định bạn thiếu canxi hoặc magie, hoặc chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, có thể cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung theo hướng dẫn.

• Không nên tự ý dùng liều cố định như 500 mg canxi và 250 mg magie mỗi ngày chỉ với mục đích giảm tiếng kêu khớp thái dương hàm, vì nhu cầu của mỗi người khác nhau tùy theo tuổi, giới tính, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe.

Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng

• Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào, đặc biệt nếu bạn đang mắc bệnh thận, có tiền sử sỏi thận hoặc đang dùng các thuốc điều trị khác.

• Canxi và magie có thể làm giảm hấp thu hoặc tương tác với một số thuốc như kháng sinh nhóm tetracycline, fluoroquinolone, thuốc điều trị loãng xương hoặc thuốc tuyến giáp. Việc dùng đúng thời điểm sẽ giúp hạn chế các tương tác này.

Kết hợp với các biện pháp chăm sóc khớp hàm

• Nếu đang gặp đau khớp thái dương hàm hoặc kêu khớp thái dương hàm, hiệu quả cải thiện thường đến từ việc kết hợp nhiều biện pháp như thư giãn cơ hàm, massage, hạn chế nghiến răng, tránh thức ăn quá cứng và điều chỉnh các thói quen gây áp lực lên khớp hàm.

• Nếu triệu chứng kéo dài, đau tăng hoặc kèm theo khó há miệng, hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân.

Cách 2: Thói quen xấu gây kêu khớp thái dương hàm

Mẹo 1: Đeo máng chống nghiến răng

Sử dụng máng chống nghiến để bảo vệ khớp hàm

• Nghiến răng và siết chặt hàm là những nguyên nhân phổ biến làm tăng kêu khớp thái dương hàm, gây đau khớp thái dương hàm và khiến khớp chịu áp lực liên tục.

• Đeo máng chống nghiến giúp giảm lực tác động giữa hai hàm răng, bảo vệ răng và hỗ trợ giảm tải cho khớp thái dương hàm, đặc biệt ở người có thói quen nghiến răng khi ngủ.

Ưu tiên máng được thiết kế theo dấu răng

• Nha sĩ có thể chế tạo máng chống nghiến vừa khít với cấu trúc răng của bạn. Loại máng này thường mang lại cảm giác thoải mái hơn, phân bố lực cắn đều hơn và có hiệu quả lâu dài.

• Nếu tình trạng đau khớp thái dương hàm hoặc nghiến răng diễn ra thường xuyên, đây là lựa chọn được nhiều chuyên gia khuyến nghị.

Có thể dùng máng chống nghiến bán sẵn

• Nếu chưa thể làm máng theo dấu răng, bạn có thể sử dụng các loại máng chống nghiến bán tại nhà thuốc hoặc cửa hàng dụng cụ y tế. Một số sản phẩm có thể được làm mềm bằng nước nóng để điều chỉnh cho phù hợp với khuôn răng.

• Hãy đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và thay máng khi bị biến dạng hoặc mòn để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Chọn loại phù hợp nếu nghiến răng khi ngủ

• Nếu bạn chỉ nghiến răng vào ban đêm, hãy ưu tiên các loại máng được thiết kế riêng cho người ngủ. Chúng thường mỏng hơn, mềm hơn và tạo cảm giác dễ chịu khi đeo trong nhiều giờ.

• Nếu sau khi sử dụng máng mà vẫn còn kêu khớp thái dương hàm, đau tăng, hàm bị kẹt hoặc khó há miệng, hãy tái khám để nha sĩ kiểm tra độ phù hợp của máng và đánh giá xem có cần điều trị nguyên nhân khác hay không.

Kết hợp thay đổi thói quen để tăng hiệu quả

• Máng chống nghiến sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với việc giảm căng thẳng, hạn chế nhai kẹo cao su, tránh cắn vật cứng và duy trì tư thế nghỉ của hàm với hai răng không chạm nhau. Đây là những biện pháp giúp kiểm soát kêu khớp thái dương hàm và đau khớp thái dương hàm một cách bền vững.

Mẹo 2: Bỏ thói quen cắn nhai vô thức

Hạn chế các thói quen gây áp lực lên khớp hàm

• Những thói quen như cắn móng tay, nhai bút, cắn đầu bút hoặc thường xuyên nhai các vật cứng có thể làm tăng áp lực lên khớp thái dương hàm, khiến kêu khớp thái dương hàm và đau khớp thái dương hàm trở nên nghiêm trọng hơn.

• Cố gắng nhận biết thời điểm mình bắt đầu cắn hoặc nhai vô thức để chủ động dừng lại trước khi tạo thêm áp lực cho khớp hàm.

Thay thế bằng thói quen lành mạnh

• Khi cảm thấy căng thẳng hoặc bồn chồn, hãy chuyển sự chú ý sang các hoạt động khác như bóp bóng giảm căng thẳng, xoay bút, cầm vòng xoay ngón tay hoặc thực hiện vài nhịp hít thở sâu.

• Nếu có thói quen nhai đầu bút, hãy cất bút khỏi tầm miệng hoặc chọn loại bút có chất liệu cứng, kém hấp dẫn để hạn chế việc đưa lên miệng theo phản xạ.

Nhờ người xung quanh hỗ trợ

• Nhiều người cắn hoặc nhai đồ vật mà không hề nhận ra. Bạn có thể nhờ người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp nhắc nhở khi thấy mình lặp lại những thói quen này.

• Việc được nhắc đúng lúc giúp bạn dần hình thành ý thức kiểm soát hành vi và giảm các tác động không cần thiết lên khớp thái dương hàm.

Giảm căng thẳng để hạn chế nghiến và cắn nhai

• Căng thẳng là yếu tố làm tăng các hành vi cắn, nhai và siết chặt hàm. Hãy dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tập các bài thư giãn cơ, thiền hoặc vận động nhẹ mỗi ngày để giảm áp lực tinh thần.

• Khi kiểm soát tốt căng thẳng và loại bỏ các thói quen xấu, bạn sẽ có cơ hội cải thiện kêu khớp thái dương hàm, giảm đau khớp thái dương hàm và bảo vệ khớp hàm về lâu dài.

Mẹo 3: Ăn mềm để giảm áp lực hàm

Ưu tiên thực phẩm mềm, dễ nhai

• Khi bị kêu khớp thái dương hàm hoặc đau khớp thái dương hàm, hãy lựa chọn các món ăn mềm để giảm tải cho khớp và cơ nhai.

• Những thực phẩm như cháo, súp, mì, bún, cơm mềm, trứng, cá, đậu phụ, sữa chua hoặc rau củ nấu chín giúp hàm hoạt động nhẹ nhàng hơn, đồng thời hạn chế cảm giác đau khi ăn.

Hạn chế thực phẩm cứng và giòn

• Các loại thực phẩm cứng hoặc giòn như rau sống, đá viên, khoai tây chiên, bánh quy cứng, bánh mì vỏ cứng, các loại hạt nguyên hạt hoặc ngũ cốc giòn có thể làm tăng áp lực lên khớp thái dương hàm, khiến tiếng kêu xuất hiện nhiều hơn.

• Nếu vẫn muốn ăn rau, hãy ưu tiên rau luộc hoặc hấp để giảm lực nhai.

Tránh thức ăn quá dai

• Các món ăn cần nhai nhiều như kẹo dẻo, caramel mềm, mực khô, thịt khô hoặc các loại bánh quá dai cũng có thể làm cơ hàm mệt mỏi và khiến đau khớp thái dương hàm trở nên nặng hơn.

• Hãy cắt nhỏ thức ăn trước khi ăn và nhai chậm bằng cả hai bên hàm để phân bố lực nhai đồng đều.

Điều chỉnh chế độ ăn trong giai đoạn đau

• Khi triệu chứng đang bùng phát, nên duy trì chế độ ăn mềm trong vài ngày đến vài tuần, tùy theo mức độ khó chịu.

• Sau khi kêu khớp thái dương hàm và cơn đau giảm dần, bạn có thể từ từ quay lại chế độ ăn bình thường, nhưng vẫn nên hạn chế các thực phẩm quá cứng hoặc quá dai để tránh tái phát.

Kết hợp với thói quen ăn uống đúng cách

• Ăn từng miếng nhỏ, nhai chậm, tránh há miệng quá rộng khi ăn hoặc ngáp và không nhai kẹo cao su trong thời gian điều trị. Những thay đổi đơn giản này giúp giảm áp lực lên khớp thái dương hàm, hỗ trợ cải thiện đau khớp thái dương hàm và hạn chế tiếng kêu khi cử động hàm.

Mẹo 4: Giảm căng thẳng để bảo vệ khớp hàm

Kiểm soát căng thẳng để giảm áp lực lên khớp hàm

• Căng thẳng kéo dài có thể khiến bạn vô thức siết chặt hàm hoặc nghiến răng, đặc biệt khi làm việc, học tập hoặc ngủ. Đây là một trong những yếu tố phổ biến làm kêu khớp thái dương hàm và khiến đau khớp thái dương hàm trở nên nghiêm trọng hơn.

• Duy trì các phương pháp thư giãn hằng ngày giúp giảm căng cơ vùng mặt, hạn chế áp lực lên khớp thái dương hàm và hỗ trợ cải thiện triệu chứng lâu dài.

Dành vài phút mỗi ngày để thư giãn

• Chỉ cần 5–10 phút mỗi ngày để ngồi ở nơi yên tĩnh, thả lỏng vai và cơ mặt, sau đó hít thở chậm, sâu và đều.

• Nếu mới bắt đầu, bạn có thể thực hành các bài thiền hoặc thư giãn có hướng dẫn. Nhiều nghiên cứu cho thấy thiền chánh niệm và các kỹ thuật thư giãn giúp giảm căng thẳng và cải thiện tình trạng đau mạn tính ở một số người.

Hít thở sâu khi gặp áp lực

• Khi cảm thấy căng thẳng trong công việc hoặc học tập, hãy tạm dừng vài phút và thực hiện hít thở chậm.

• Hít vào bằng mũi trong khoảng 4 giây, giữ hơi 2 giây rồi thở ra từ từ bằng miệng trong khoảng 6 giây. Lặp lại 5–10 lần để giúp cơ thể thư giãn và giảm xu hướng siết chặt hàm.

Rời khỏi môi trường gây căng thẳng nếu có thể

• Nếu một tình huống khiến bạn quá áp lực, hãy tạm rời khỏi đó trong vài phút để lấy lại bình tĩnh.

• Đi đến nơi yên tĩnh, thư giãn cơ vai, cổ và hàm rồi hít thở sâu trước khi quay lại công việc. Việc ngắt quãng ngắn này có thể giúp giảm phản xạ nghiến răng hoặc cắn chặt hàm.

Tăng cường vận động nhẹ mỗi ngày

• Đi bộ 15–30 phút, tập yoga, kéo giãn cơ hoặc thực hiện các bài tập nhẹ sau giờ làm việc giúp giảm hormone căng thẳng và thư giãn toàn thân.

• Kết hợp vận động với ngủ đủ giấc và nghỉ ngơi hợp lý sẽ hỗ trợ kiểm soát đau khớp thái dương hàm, giảm kêu khớp thái dương hàm và hạn chế nguy cơ tái phát trong tương lai.

Cách 3: Khi nào nên đi khám khớp thái dương hàm?

Lưu ý 1: Châm cứu hỗ trợ giảm đau hàm

Cân nhắc châm cứu nếu triệu chứng kéo dài

• Nếu đã áp dụng các biện pháp tại nhà như thư giãn cơ hàm, massage, thay đổi chế độ ăn và đeo máng chống nghiến nhưng kêu khớp thái dương hàm hoặc đau khớp thái dương hàm vẫn không cải thiện, bạn có thể cân nhắc châm cứu như một phương pháp hỗ trợ.

• Một số nghiên cứu cho thấy châm cứu có thể giúp giảm đau, giảm căng cơ và cải thiện chức năng há miệng ở một số người mắc rối loạn khớp thái dương hàm. Tuy nhiên, hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người và cần thêm bằng chứng để khẳng định lợi ích lâu dài.

Lựa chọn cơ sở và người thực hiện có chuyên môn

• Hãy thực hiện châm cứu tại cơ sở y tế hoặc phòng khám được cấp phép, do bác sĩ y học cổ truyền hoặc kỹ thuật viên châm cứu có chứng chỉ hành nghề thực hiện.

• Trước khi điều trị, hãy thông báo đầy đủ về các triệu chứng như kêu khớp thái dương hàm, đau khi nhai, khó há miệng hoặc nghiến răng để được xây dựng phác đồ phù hợp.

Hiểu đúng về tác dụng của châm cứu

• Châm cứu sử dụng những kim rất mảnh đưa vào các huyệt đạo trên cơ thể nhằm kích thích hệ thần kinh và điều hòa phản ứng giảm đau tự nhiên.

• Mục tiêu của phương pháp này là giảm căng cơ, giảm đau và cải thiện vận động của hàm. Châm cứu không thể điều chỉnh các tổn thương cấu trúc của khớp thái dương hàm nếu nguyên nhân là đĩa khớp lệch hoặc thoái hóa khớp.

Kết hợp với các phương pháp điều trị khác

• Châm cứu thường mang lại hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với các biện pháp đã được khuyến nghị như tập luyện cơ hàm, vật lý trị liệu, kiểm soát căng thẳng, tránh nghiến răng và điều chỉnh thói quen ăn uống.

• Nếu đau khớp thái dương hàm kéo dài trên vài tuần, hàm bị kẹt, khó há hoặc khó ngậm miệng, hãy đến khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Lưu ý 2: Vật lý trị liệu cho khớp hàm

Thăm khám với chuyên gia vật lý trị liệu

• Nếu kêu khớp thái dương hàm hoặc đau khớp thái dương hàm kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc gây khó khăn khi ăn nhai, hãy cân nhắc gặp chuyên gia vật lý trị liệu có kinh nghiệm điều trị rối loạn khớp thái dương hàm.

• Sau khi đánh giá tình trạng của bạn, chuyên gia sẽ xác định nguyên nhân gây đau hoặc tiếng kêu và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp với mức độ tổn thương.

Thực hiện các bài tập và kéo giãn theo hướng dẫn

• Chuyên gia vật lý trị liệu có thể hướng dẫn các bài tập kéo giãn cơ hàm, tăng khả năng phối hợp vận động của khớp, cải thiện biên độ há miệng và giảm tình trạng căng cứng cơ nhai.

• Ngoài ra, bạn có thể được kết hợp các kỹ thuật như massage cơ, vận động khớp bằng tay, tập tư thế đầu – cổ và hướng dẫn điều chỉnh thói quen sử dụng hàm trong sinh hoạt hằng ngày.

Kiên trì tập luyện để đạt hiệu quả

• Hiệu quả của vật lý trị liệu thường đến sau một thời gian luyện tập đều đặn. Hãy thực hiện đúng số lần và cường độ được hướng dẫn, tránh tự ý tập quá mạnh hoặc mở miệng quá rộng vì có thể làm đau khớp thái dương hàm nặng hơn.

• Trong quá trình điều trị, nếu xuất hiện đau tăng, hàm bị kẹt hoặc không thể há miệng bình thường, hãy thông báo ngay cho chuyên gia để điều chỉnh bài tập.

Kết hợp với các biện pháp chăm sóc tại nhà

• Vật lý trị liệu thường đạt hiệu quả cao hơn khi kết hợp với các biện pháp như thư giãn cơ hàm, chườm ấm khi có căng cơ, tránh thức ăn quá cứng hoặc quá dai, kiểm soát căng thẳng và sử dụng máng chống nghiến nếu được chỉ định.

• Việc duy trì các thói quen này giúp giảm kêu khớp thái dương hàm, cải thiện đau khớp thái dương hàm và hạn chế nguy cơ tái phát trong thời gian dài.

Lựa chọn cơ sở điều trị uy tín

• Nên điều trị tại cơ sở y tế hoặc phòng khám có chuyên gia vật lý trị liệu được đào tạo về phục hồi chức năng vùng hàm mặt hoặc rối loạn khớp thái dương hàm.

• Bạn cũng có thể nhờ nha sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt giới thiệu địa chỉ phù hợp để đảm bảo việc điều trị an toàn và hiệu quả.

Lưu ý 3: Dùng máng nhai theo chỉ định

Trao đổi với nha sĩ về máng nhai điều trị

• Nếu kêu khớp thái dương hàm hoặc đau khớp thái dương hàm liên quan đến nghiến răng, siết chặt hàm hoặc rối loạn khớp cắn, nha sĩ có thể chỉ định sử dụng máng nhai (oral splint).

• Đây là khí cụ nha khoa được thiết kế để ôm sát răng, giúp giảm lực tác động lên khớp thái dương hàm, hạn chế nghiến răng và thư giãn cơ nhai.

Ưu tiên máng được thiết kế riêng cho từng người

• Nha sĩ sẽ lấy dấu răng hoặc quét kỹ thuật số để chế tạo máng phù hợp với cấu trúc hàm của bạn. Máng được cá nhân hóa thường vừa vặn hơn, tạo cảm giác thoải mái và mang lại hiệu quả điều trị tốt hơn so với các sản phẩm dùng chung.

• Tùy nguyên nhân và mức độ rối loạn khớp thái dương hàm, bạn có thể được chỉ định đeo máng vào ban đêm hoặc trong một số thời điểm nhất định trong ngày.

Sử dụng và bảo quản đúng cách

• Hãy tuân thủ hướng dẫn của nha sĩ về cách đeo, tháo và thời gian sử dụng máng.

• Sau mỗi lần sử dụng, rửa máng bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh chuyên dụng theo hướng dẫn. Tránh dùng nước quá nóng vì có thể làm biến dạng vật liệu.

• Bảo quản máng trong hộp chuyên dụng, để nơi khô ráo và sạch sẽ nhằm hạn chế vi khuẩn phát triển.

Tái khám định kỳ để kiểm tra hiệu quả

• Máng nhai cần được kiểm tra định kỳ để đảm bảo vẫn vừa khít và hoạt động hiệu quả. Theo thời gian, máng có thể bị mòn hoặc không còn phù hợp nếu khớp cắn thay đổi.

• Nếu trong quá trình sử dụng bạn thấy đau tăng, máng bị lỏng, gây khó chịu hoặc kêu khớp thái dương hàm không cải thiện, hãy quay lại nha sĩ để được điều chỉnh hoặc thay thế khi cần.

Kết hợp với thay đổi lối sống

• Máng nhai chỉ là một phần của quá trình điều trị. Để cải thiện đau khớp thái dương hàm và giảm tiếng kêu lâu dài, nên kết hợp với các biện pháp như giảm căng thẳng, tập thư giãn cơ hàm, hạn chế ăn thực phẩm quá cứng hoặc quá dai và tránh các thói quen như cắn móng tay, nhai bút hoặc nghiến răng.

Lưu ý 4: Phẫu thuật khi điều trị không hiệu quả

Chỉ cân nhắc phẫu thuật khi thật sự cần thiết

• Phần lớn trường hợp đau khớp thái dương hàm và kêu khớp thái dương hàm có thể cải thiện bằng các biện pháp bảo tồn như thay đổi thói quen, vật lý trị liệu, máng nhai và dùng thuốc.

• Phẫu thuật thường chỉ được xem xét khi các phương pháp điều trị không xâm lấn không mang lại hiệu quả, hoặc khi khớp hàm bị tổn thương nghiêm trọng, đau kéo dài, há miệng hạn chế hoặc hàm thường xuyên bị kẹt.

Chọc rửa khớp thái dương hàm (Arthrocentesis)

• Đây là thủ thuật xâm lấn tối thiểu, trong đó bác sĩ sử dụng kim nhỏ để bơm dung dịch vô khuẩn vào khớp thái dương hàm nhằm rửa sạch các mảnh vụn, chất trung gian gây viêm và cải thiện khả năng vận động của khớp.

• Thủ thuật này thường được áp dụng cho những người bị đau hoặc hạn chế vận động khớp nhưng chưa có tổn thương cấu trúc nghiêm trọng.

• So với phẫu thuật mở, chọc rửa khớp có thời gian hồi phục nhanh hơn và nguy cơ biến chứng thấp hơn.

Nội soi khớp thái dương hàm (TMJ arthroscopy)

• Nội soi khớp sử dụng một camera siêu nhỏ cùng các dụng cụ phẫu thuật chuyên dụng đưa vào khớp qua những đường rạch rất nhỏ.

• Bác sĩ có thể quan sát trực tiếp bên trong khớp để loại bỏ mô viêm, giải phóng dính khớp hoặc điều chỉnh một số bất thường gây kêu khớp thái dương hàm và đau khớp thái dương hàm.

• Đây là phương pháp ít xâm lấn hơn phẫu thuật mở, thường giúp giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian phục hồi.

Phẫu thuật mở khớp thái dương hàm

• Phẫu thuật mở được chỉ định trong các trường hợp tổn thương cấu trúc phức tạp như biến dạng khớp, khối u, chấn thương nặng hoặc khi các phương pháp điều trị khác không còn hiệu quả.

• Bác sĩ phẫu thuật sẽ tiếp cận trực tiếp khớp thái dương hàm để sửa chữa, tái tạo hoặc thay thế các cấu trúc bị tổn thương nếu cần.

• Đây là phương pháp có mức độ xâm lấn cao hơn nên đi kèm nguy cơ biến chứng, thời gian hồi phục dài hơn và cần được cân nhắc kỹ trước khi thực hiện.

Trao đổi kỹ với bác sĩ trước khi quyết định

• Trước khi lựa chọn phẫu thuật, bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng, khám lâm sàng và có thể chỉ định chụp X-quang, CT hoặc MRI để xác định chính xác nguyên nhân gây đau khớp thái dương hàm.

• Hãy trao đổi về lợi ích, nguy cơ, thời gian hồi phục và các lựa chọn điều trị khác trước khi đưa ra quyết định. Trong hầu hết trường hợp, các hướng dẫn điều trị hiện nay vẫn ưu tiên các phương pháp bảo tồn trước khi cân nhắc can thiệp phẫu thuật.

Lưu ý quan trọng khi điều trị TMJ

Không tự chẩn đoán hoặc tự điều trị

• Tiếng kêu khớp thái dương hàm và đau khớp thái dương hàm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như rối loạn khớp thái dương hàm, chấn thương, viêm khớp hoặc các bệnh lý khác.

• Trước khi tự dùng thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc áp dụng các phương pháp điều trị tại nhà, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc nha sĩ để được chẩn đoán chính xác và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Thông báo nếu bạn mắc bệnh viêm khớp

• Các bệnh lý như viêm xương khớp hoặc viêm khớp dạng thấp có thể ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm, gây đau, cứng khớp và phát ra tiếng kêu khi cử động.

• Nếu đang được điều trị viêm khớp, hãy thông báo cho bác sĩ khi xuất hiện kêu khớp thái dương hàm hoặc đau khớp thái dương hàm để được đánh giá và điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần.

Ưu tiên các phương pháp điều trị bảo tồn

• Theo nhiều hướng dẫn chuyên môn, các biện pháp bảo tồn như thay đổi thói quen, tập luyện cơ hàm, vật lý trị liệu, sử dụng máng nhai và kiểm soát căng thẳng thường là lựa chọn điều trị đầu tiên đối với rối loạn khớp thái dương hàm.

• Các thủ thuật hoặc phẫu thuật chỉ nên được cân nhắc khi điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả hoặc có tổn thương khớp rõ ràng. Do bằng chứng về hiệu quả lâu dài của một số can thiệp xâm lấn còn hạn chế, quyết định điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc kỹ.

Đi khám ngay nếu hàm bị khóa

• Rối loạn khớp thái dương hàm đôi khi có thể khiến hàm bị khóa ở tư thế há hoặc ngậm, khiến bạn không thể cử động bình thường.

• Nếu tình trạng này xảy ra, đặc biệt sau khi ngáp hoặc há miệng lớn, hãy đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được xử trí an toàn. Không nên cố gắng dùng lực để tự nắn khớp vì có thể làm tổn thương khớp và các mô xung quanh.

Điều chỉnh tư thế ngủ để giảm áp lực lên hàm

• Tránh nằm sấp khi ngủ vì tư thế này có thể làm tăng áp lực lên cơ nhai và khớp thái dương hàm, khiến triệu chứng đau hoặc tiếng kêu trở nên nặng hơn.

• Nên nằm ngửa hoặc nằm nghiêng với gối có độ cao phù hợp để giữ đầu và cổ ở tư thế trung tính, giúp giảm căng cơ vùng hàm và hỗ trợ cải thiện đau khớp thái dương hàm trong thời gian dài.

Nguồn tham khảo

1. Schiffman, E., Ohrbach, R., Truelove, E., Look, J., Anderson, G., Goulet, J. P., List, T., Svensson, P., Gonzalez, Y., Lobbezoo, F., Michelotti, A., Brooks, S. L., Ceusters, W., Drangsholt, M., Ettlin, D., Gaul, C., Goldberg, L. J., Haythornthwaite, J. A., Hollender, L., Jensen, R., John, M. T., De Laat, A., de Leeuw, R., Maixner, W., van der Meulen, M., Murray, G. M., Nixdorf, D. R., Palla, S., Petersson, A., Pionchon, P., Smith, B., Visscher, C. M., Zakrzewska, J., Dworkin, S. F. (2014). Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD) for Clinical and Research Applications: Recommendations of the International RDC/TMD Consortium Network and Orofacial Pain Special Interest Group. Journal of Oral & Facial Pain and Headache, 28(1), 6–27.
2. de Leeuw, R., & Klasser, G. D. (Eds.). (2018). Orofacial Pain: Guidelines for Assessment, Diagnosis, and Management (6th ed.). Quintessence Publishing.
3. American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. (2024). Clinical Paper: Diagnosis and Management of Temporomandibular Disorders.
4. American Dental Association. (2023). Temporomandibular Disorders (TMD): Diagnosis and Treatment Considerations.
5. National Institute of Dental and Craniofacial Research. (2024). Temporomandibular Joint Disorders (TMD).
6. National Health Service. (2023). Temporomandibular Disorder (TMD).
7. American Academy of Orofacial Pain. (2023). Guidelines for Assessment, Diagnosis, and Management of Orofacial Pain.
8. List, T., & Jensen, R. H. (2017). Temporomandibular Disorders: Old Ideas and New Concepts. Cephalalgia, 37(7), 692–704.
9. Ohrbach, R., & Dworkin, S. F. (2016). The Evolution of TMD Diagnosis: Past, Present, Future. Journal of Dental Research, 95(10), 1093–1101.
10. National Institute for Health and Care Excellence. (NICE). (2020). Clinical Knowledge Summaries: Temporomandibular Disorders.
11. Okeson, J. P. (2020). Management of Temporomandibular Disorders and Occlusion (9th ed.). Elsevier.
12. Wright, E. F., & North, S. L. (2009). Management and Treatment of Temporomandibular Disorders: A Clinical Perspective. Journal of Manual & Manipulative Therapy, 17(4), 247–254.
13. Greene, C. S. (2010). Managing the Care of Patients with Temporomandibular Disorders: A New Guideline for Care. Journal of the American Dental Association, 141(9), 1086–1088.
14. Fernandes, G., Gonçalves, D. A. G., de Siqueira, J. T. T., Camparis, C. M., & Speciali, J. G. (2015). Temporomandibular Disorders, Sleep Bruxism, and Primary Headaches: A Systematic Review. Journal of Oral Rehabilitation, 42(11), 837–846.
15. Gil-Martínez, A., Paris-Alemany, A., López-de-Uralde-Villanueva, I., & La Touche, R. (2018). Management of Pain in Patients with Temporomandibular Disorder: Challenges and Solutions. Journal of Pain Research, 11, 571–587.
    

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Sophia Miller.