Tiêu chảy do uống kháng sinh: 2 cách khắc phục nhanh và an toàn

Tiêu chảy do uống kháng sinh là tình trạng khá thường gặp vì thuốc không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn có thể làm xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Khoảng 5–30% người dùng kháng sinh có thể bị tiêu chảy liên quan đến kháng sinh, với mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy loại thuốc và cơ địa. Vì vậy, nếu bạn đang uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, điều quan trọng không chỉ là tìm cách cầm tiêu chảy mà còn phải giúp đường ruột phục hồi an toàn.

Bài viết này. Tiptory giúp bạn hiểu vì sao uống kháng sinh lại bị tiêu chảy, nên ăn gì, cần tránh gì, cách bổ sung nước và khi nào cần hỏi bác sĩ. Đặc biệt, chuyên gia sẽ hướng dẫn những cách trị tiêu chảy do dùng kháng sinh phù hợp, để bạn giảm khó chịu và hỗ trợ hệ tiêu hóa trở lại trạng thái cân bằng.

Cách giảm tiêu chảy do kháng sinh

Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, ít kích thích

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, hãy tạm thời tránh những món khiến bụng khó chịu hoặc làm đi ngoài nhiều hơn.

• Ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu, ít chất béo và ít gia vị như cơm, cháo, bánh mì nướng, trứng hoặc thịt nạc.

• Hạn chế đồ chiên nhiều dầu mỡ, thức ăn cay, thực phẩm nhiều chất xơ và những món bạn nhận thấy làm triệu chứng nặng hơn.

Bù đủ nước và chất điện giải

• Uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy có thể khiến cơ thể mất nước và chất điện giải, đặc biệt nếu đi ngoài nhiều lần.

• Uống nước thường xuyên trong ngày, đồng thời có thể dùng nước canh hoặc dung dịch bù nước điện giải khi cần.

• Không nên chỉ tập trung vào việc cầm tiêu chảy mà bỏ qua bù nước, vì mất nước là một trong những biến chứng đáng lưu ý của tiêu chảy.

Tạm hạn chế sữa, rượu và caffeine

• Trong thời gian bị tiêu chảy, nên hạn chế sữa và các sản phẩm từ sữa nếu chúng khiến bụng đầy hơi hoặc đi ngoài nhiều hơn.

• Tránh rượu bia và đồ uống chứa caffeine như cà phê, trà đặc hoặc một số loại nước tăng lực vì chúng có thể làm triệu chứng tiêu chảy khó kiểm soát hơn.

• Khi hệ tiêu hóa ổn định trở lại, có thể từ từ quay về chế độ ăn uống thông thường.

Hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc hoặc probiotic

• Nếu đang tìm cách trị tiêu chảy do dùng kháng sinh, không nên tự ý ngừng kháng sinh hoặc dùng thuốc cầm tiêu chảy.

• Bác sĩ có thể đánh giá mức độ tiêu chảy và cân nhắc đổi loại kháng sinh hoặc hướng điều trị khác nếu cần.

• Probiotic có thể được cân nhắc để hỗ trợ cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, nhưng bằng chứng về hiệu quả trong tiêu chảy liên quan đến kháng sinh vẫn chưa hoàn toàn thống nhất. Người suy giảm miễn dịch nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.

• Một số thuốc chống tiêu chảy có thể không phù hợp nếu tiêu chảy liên quan đến nhiễm Clostridioides difficile, vì vậy cần được tư vấn trước khi dùng.

Biết khi nào cần đi khám

• Nếu tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày, trở nên nghiêm trọng hoặc kèm đau bụng nhiều, sốt, dấu hiệu mất nước, phân đen hoặc có máu, nên liên hệ với bác sĩ.

• Những triệu chứng này có thể cho thấy tình trạng không còn đơn thuần là uống kháng sinh bị tiêu chảy và cần được đánh giá nguyên nhân cụ thể.

Cách 1: Bị tiêu chảy nên ăn gì? Chế độ ăn phục hồi

Chế độ 1: Uống kháng sinh đúng cách để giảm khó chịu

Dùng thuốc đúng theo hướng dẫn về thời điểm ăn

• Khi uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy hoặc khó chịu ở bụng, không nên tự ý thay đổi thời điểm uống thuốc chỉ vì nghĩ rằng uống cùng thức ăn sẽ dễ chịu hơn.

• Một số loại kháng sinh cần uống lúc đói để thuốc được hấp thu tốt, trong khi những loại khác có thể dùng cùng hoặc sau bữa ăn. Vì vậy, hãy đọc kỹ nhãn thuốc, tờ hướng dẫn sử dụng hoặc thực hiện đúng chỉ định của bác sĩ, dược sĩ.

Uống thuốc cùng thức ăn nếu thuốc cho phép

• Với những kháng sinh được phép dùng cùng thức ăn, uống thuốc trong hoặc ngay sau bữa ăn có thể giúp giảm một số tác dụng phụ ở đường tiêu hóa như buồn nôn, khó chịu hoặc đau bụng.

• Ví dụ, amoxicillin có thể được dùng trước hoặc sau khi ăn và có thể uống cùng thức ăn để giảm khó chịu ở dạ dày. Một số kháng sinh khác như co-amoxiclav được khuyến nghị dùng cùng bữa ăn để giảm tác dụng phụ tiêu hóa.

Không tự áp dụng một cách uống cho mọi loại kháng sinh

• Không phải cứ uống kháng sinh sau ăn là tốt hơn. Chẳng hạn, tetracycline cần uống khi bụng đói và không nên dùng cùng sữa hoặc các sản phẩm từ sữa vì thức ăn có thể ảnh hưởng đến hấp thu thuốc.

• Một số thuốc khác cũng có yêu cầu riêng về thức ăn. Vì vậy, nếu đang tìm cách trị tiêu chảy do dùng kháng sinh, ưu tiên đầu tiên là uống đúng loại thuốc, đúng liều và đúng thời điểm thay vì tự điều chỉnh cách dùng.

Kiểm tra lại nếu không chắc cách uống

• Nếu trên nhãn thuốc không ghi rõ nên uống trước hay sau ăn, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ. Đây là cách đơn giản để tránh làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ.

• Nếu tiêu chảy kéo dài, nặng lên hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường trong thời gian dùng kháng sinh, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá thay vì tự ngừng thuốc hoặc tự dùng thuốc cầm tiêu chảy.

Chế độ 2: Tránh món dễ làm tiêu chảy nặng hơn

Tạm ngừng những món từng khiến bạn khó chịu

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, hãy chú ý phản ứng của cơ thể. Nếu một loại thực phẩm thường khiến bạn đầy bụng, đau bụng hoặc đi ngoài nhiều hơn, nên tạm ngừng món đó trong thời gian đang có triệu chứng.

• Không cần nhịn ăn hoặc áp dụng chế độ ăn quá khắt khe. Khi có thể ăn uống bình thường, bạn vẫn nên duy trì thực phẩm phù hợp với khả năng dung nạp của cơ thể và tăng dần khẩu phần khi tiêu chảy cải thiện.

Ưu tiên món đơn giản, dễ tiêu

• Trong thời gian uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, có thể chọn những món nhẹ bụng như cơm, cháo, bánh mì nướng, chuối, trứng hoặc thịt nạc.

• Chia thành nhiều bữa nhỏ nếu ăn một lượng lớn khiến bụng khó chịu. Cách này giúp bạn vẫn bổ sung năng lượng mà không tạo thêm áp lực cho hệ tiêu hóa.

Hạn chế đồ nhiều chất béo và cay nóng

• Thực phẩm nhiều chất béo, đồ chiên rán và món cay là những nhóm thường có thể làm tiêu chảy hoặc cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa nặng hơn.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách trị tiêu chảy do dùng kháng sinh, nên tạm thời hạn chế các món như đồ chiên nhiều dầu, thức ăn nhanh, món nhiều ớt hoặc gia vị cay.

Theo dõi món ăn khiến triệu chứng tăng lên

• Mỗi người có khả năng dung nạp thực phẩm khác nhau. Nếu nhận thấy một món cụ thể làm bạn đi ngoài nhiều hơn, hãy tạm loại món đó và theo dõi tình trạng trong vài ngày.

• Nếu tiêu chảy kéo dài trên 2 ngày, đi ngoài nhiều hoặc dữ dội, đau bụng, sốt, mất nước, hoặc phân có máu hay màu đen, cần liên hệ bác sĩ. Tiêu chảy liên quan đến kháng sinh đôi khi có thể liên quan đến nhiễm Clostridioides difficile và cần điều trị chuyên biệt.

Chế độ 3: Bù nước đúng cách khi bị tiêu chảy

Uống đủ nước để bù lượng dịch đã mất

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, cơ thể mất nhiều nước và chất điện giải qua phân. Vì vậy, bù nước là bước quan trọng để hạn chế mất nước và giúp cơ thể phục hồi.

• Uống nước thường xuyên trong ngày, thay vì đợi đến khi khát mới uống. Nếu đang buồn nôn, hãy uống từng ngụm nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần để cơ thể dễ hấp thu hơn.

Ưu tiên dung dịch bù nước và điện giải khi cần

• Nếu đi ngoài nhiều lần, có dấu hiệu mất nước hoặc khó bù đủ nước bằng cách uống thông thường, có thể sử dụng dung dịch oresol (ORS) theo đúng hướng dẫn trên sản phẩm. ORS cung cấp nước cùng glucose và các chất điện giải cần thiết.

• Nước canh hoặc một số đồ uống có chất điện giải cũng có thể hỗ trợ bù dịch. Với uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, mục tiêu không chỉ là uống nhiều nước mà còn phải bù phần điện giải đã mất.

Có thể dùng đồ uống điện giải nhưng không nên lạm dụng

• Nước uống thể thao có thể cung cấp một phần chất điện giải và phù hợp với một số trường hợp tiêu chảy nhẹ ở người trưởng thành. Tuy nhiên, nếu tiêu chảy nhiều hoặc có nguy cơ mất nước, ORS thường là lựa chọn phù hợp hơn để bù nước và điện giải.

• Nên hạn chế các loại nước có nhiều đường hoặc caffeine vì một số đồ uống có thể khiến tiêu chảy nặng hơn ở một số người.

Theo dõi dấu hiệu mất nước

• Khi trị tiêu chảy do dùng kháng sinh, hãy chú ý các dấu hiệu như khát nhiều, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt hoặc mệt bất thường.

• Nếu không thể uống đủ nước, tiêu chảy rất nhiều, triệu chứng mất nước rõ rệt hoặc tình trạng ngày càng nặng, cần liên hệ bác sĩ để được đánh giá và bù dịch phù hợp. Trường hợp mất nước nghiêm trọng có thể cần truyền dịch tại cơ sở y tế.

Chế độ 4: Có nên tránh sữa khi dùng kháng sinh?

Tạm giảm sữa nếu uống vào thấy tiêu chảy nặng hơn

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, đường ruột có thể trở nên nhạy cảm hơn. Sữa và các sản phẩm chứa lactose có thể làm tăng đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy ở những người khó tiêu hóa lactose. Tuy nhiên, không phải ai dùng kháng sinh cũng cần kiêng hoàn toàn sữa.

• Nếu nhận thấy uống sữa, ăn kem, phô mai hoặc dùng các sản phẩm từ sữa khiến triệu chứng tăng lên, bạn có thể tạm giảm hoặc tránh chúng trong vài ngày, sau đó thử đưa trở lại từng ít một khi hệ tiêu hóa ổn định hơn.

Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu trong thời gian bị tiêu chảy

• Khi uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, nên ưu tiên những món nhẹ bụng như cơm, cháo, bánh mì nướng, trứng, thịt nạc hoặc các thực phẩm ít chất béo.

• Trong vài ngày có triệu chứng, nên hạn chế thực phẩm nhiều chất béo, nhiều chất xơ hoặc nêm quá nhiều gia vị vì những nhóm này có thể khiến tiêu chảy khó chịu hơn.

Không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn sữa chua

• Sữa chua có chứa các chủng vi khuẩn sống có thể được một số người dung nạp tốt hơn sữa thông thường. Tuy nhiên, bằng chứng về việc probiotic giúp phòng hoặc giảm tiêu chảy do dùng kháng sinh vẫn còn chưa thống nhất, nên không nên xem sữa chua hay probiotic là phương pháp điều trị bắt buộc.

• Nếu ăn sữa chua khiến bạn đầy bụng hoặc đi ngoài nhiều hơn, hãy tạm ngừng và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Chú ý các thực phẩm có chứa lúa mì nếu bạn nhạy cảm

• Bột mì hoặc thực phẩm làm từ lúa mì không phải là nguyên nhân khiến mọi người bị tiêu chảy khi dùng kháng sinh. Chỉ nên hạn chế chúng nếu bạn nhận thấy những món này thường làm triệu chứng của mình tăng lên.

• Không nên tự loại bỏ quá nhiều nhóm thực phẩm cùng lúc vì có thể khiến chế độ ăn thiếu năng lượng và dưỡng chất. Thay vào đó, hãy ghi nhận món nào thực sự gây khó chịu và điều chỉnh từng nhóm một.

Đừng nhầm tiêu chảy với tác dụng của riêng sữa

• Trị tiêu chảy do dùng kháng sinh không đồng nghĩa với việc phải kiêng sữa tuyệt đối. Tiêu chảy liên quan đến kháng sinh thường xảy ra do thuốc làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột và trong một số trường hợp có thể liên quan đến nhiễm Clostridioides difficile.

• Nếu tiêu chảy nhiều hoặc kéo dài, kèm đau bụng đáng kể, sốt, mất nước, phân có máu hoặc tình trạng ngày càng nặng, nên liên hệ bác sĩ thay vì chỉ điều chỉnh chế độ ăn tại nhà.

Chế độ 5: Tránh rượu bia và caffeine khi dùng kháng sinh

Tạm tránh rượu bia trong thời gian dùng thuốc

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, nên tránh rượu bia cho đến khi kết thúc liệu trình hoặc theo thời gian bác sĩ hướng dẫn. Rượu có thể làm tình trạng khó chịu ở đường tiêu hóa và mất nước trở nên nghiêm trọng hơn.

• Quan trọng hơn, một số kháng sinh có thể tương tác với rượu và gây phản ứng bất lợi. Vì vậy, không nên mặc định rằng uống một lượng nhỏ rượu là an toàn với mọi loại kháng sinh.

• Đặc biệt, metronidazole và tinidazole có thể gây phản ứng khó chịu khi dùng cùng rượu; với một số thuốc khác, rượu cũng có thể làm tăng buồn nôn, chóng mặt hoặc các tác dụng phụ khác. Hãy kiểm tra hướng dẫn của chính loại thuốc bạn đang dùng hoặc hỏi dược sĩ.

Hạn chế caffeine khi đang bị tiêu chảy

• Caffeine có trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực và một số loại nước ngọt. Chất này có thể kích thích đường ruột và khiến một số người đi ngoài nhiều hơn hoặc khó chịu hơn.

• Nếu đang uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, nên tạm giảm hoặc tránh các đồ uống chứa caffeine, đặc biệt khi nhận thấy chúng làm triệu chứng tăng lên.

Ưu tiên nước và đồ uống không chứa caffeine

• Nước lọc là lựa chọn đơn giản để duy trì lượng dịch trong cơ thể. Nếu tiêu chảy nhiều, có thể sử dụng dung dịch bù nước điện giải (ORS) theo đúng hướng dẫn.

• Có thể lựa chọn các loại đồ uống không chứa caffeine và không có cồn. Uống từng lượng nhỏ, thường xuyên sẽ dễ thực hiện hơn nếu bụng đang khó chịu.

Không tự ngừng kháng sinh vì bị tiêu chảy

• Nếu xuất hiện tiêu chảy do dùng kháng sinh, không nên tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều. Hãy liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy nặng, kéo dài hoặc khiến bạn lo lắng để được đánh giá và quyết định có cần điều chỉnh thuốc hay không.

• Nếu tiêu chảy kèm sốt, đau bụng nhiều, phân có máu hoặc đen, tiêu chảy dữ dội hoặc có dấu hiệu mất nước, cần được khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu của biến chứng cần điều trị chuyên biệt.

Cách 2: Bị tiêu chảy khi nào cần gặp bác sĩ?

Lưu ý 1: Probiotic có thể hỗ trợ tiêu chảy

Hỏi bác sĩ trước khi dùng probiotic

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, bác sĩ có thể cân nhắc probiotic cho một số người nhằm hỗ trợ giảm nguy cơ tiêu chảy liên quan đến kháng sinh. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào từng chủng probiotic, liều dùng và tình trạng sức khỏe, nên không phải sản phẩm nào cũng có tác dụng giống nhau.

• Không nên tự xem probiotic là thuốc điều trị thay thế kháng sinh hoặc các phương pháp điều trị tiêu chảy cần thiết. Nếu bạn đang mang bệnh nền nặng, suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị tại bệnh viện, hãy hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.

Chọn đúng chủng probiotic

• Một số bằng chứng cho thấy các chủng như Lactobacillus rhamnosus GG có thể hữu ích trong một số trường hợp tiêu chảy liên quan đến kháng sinh. Tuy nhiên, không nên khẳng định mọi sản phẩm chứa Lactobacillus đều có hiệu quả như nhau.

• Saccharomyces boulardii cũng được nghiên cứu trong phòng ngừa tiêu chảy liên quan đến kháng sinh, nhưng việc lựa chọn sản phẩm nên dựa trên chủng cụ thể và tư vấn của chuyên gia thay vì chỉ nhìn tên nhóm vi khuẩn hoặc nấm men.

Uống probiotic đúng thời điểm

• Nếu bác sĩ khuyên dùng probiotic, hãy hỏi rõ thời điểm sử dụng dựa trên loại kháng sinh và sản phẩm cụ thể. Nhiều probiotic dạng vi khuẩn có thể bị ảnh hưởng bởi kháng sinh, vì vậy thường được uống cách thời điểm dùng kháng sinh một khoảng thời gian.

• Không nên tự áp dụng một mốc thời gian cố định cho mọi sản phẩm. Một số probiotic chứa nấm men như S. boulardii có đặc điểm khác với probiotic dạng vi khuẩn.

Có thể bổ sung probiotic từ thực phẩm

• Một số thực phẩm lên men như sữa chua có men sống, kefir hoặc rau củ lên men có thể cung cấp các vi sinh vật có lợi. Tuy nhiên, lượng và chủng vi sinh vật trong thực phẩm không cố định như trong các sản phẩm probiotic được chuẩn hóa.

• Nếu đang uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, chỉ nên lựa chọn thực phẩm lên men mà cơ thể dung nạp tốt. Nếu sữa hoặc sản phẩm từ sữa khiến bạn đầy bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy tăng lên, nên tạm hạn chế.

Không tự điều trị nếu tiêu chảy bất thường

• Trị tiêu chảy do dùng kháng sinh không chỉ dựa vào probiotic. Nếu tiêu chảy kéo dài, nhiều lần hoặc kèm sốt, đau bụng đáng kể, phân có máu, mất nước hay tình trạng xấu đi, cần liên hệ bác sĩ để tìm nguyên nhân.

• Tiêu chảy xuất hiện trong hoặc sau một đợt dùng kháng sinh đôi khi có thể liên quan đến Clostridioides difficile, khi đó cần đánh giá và điều trị phù hợp thay vì chỉ dùng probiotic tại nhà.

Lưu ý 2: Có nên dùng thuốc cầm tiêu chảy?

Hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc cầm tiêu chảy

• Khi tiêu chảy do uống kháng sinh, bạn không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy như loperamide (Imodium), đặc biệt nếu chưa xác định nguyên nhân.

• Loperamide làm giảm nhu động ruột và có thể giúp giảm số lần đi ngoài trong một số trường hợp tiêu chảy cấp. Tuy nhiên, thuốc không điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy và không phù hợp với mọi trường hợp.

• Nếu đang uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thêm loperamide hay bất kỳ thuốc không kê đơn nào. Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn đang dùng nhiều loại thuốc cùng lúc.

Không dùng thuốc cầm tiêu chảy khi nghi nhiễm C. difficile

• Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột và làm tăng nguy cơ nhiễm Clostridioides difficile (C. difficile). Đây là một nguyên nhân quan trọng gây tiêu chảy liên quan đến kháng sinh.

• Khi có khả năng mắc C. difficile, thuốc làm giảm nhu động ruột như loperamide thường cần tránh nếu chưa được bác sĩ đánh giá. Các hướng dẫn chuyên môn cảnh báo việc sử dụng thuốc chống nhu động mà không xem xét khả năng nhiễm C. difficile có thể dẫn đến kết quả bất lợi.

Nhận biết dấu hiệu cần đi khám

• Không nên chỉ tìm cách trị tiêu chảy do dùng kháng sinh tại nhà nếu tiêu chảy kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.

• Hãy liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy nhiều hoặc ngày càng nặng, đặc biệt khi kèm sốt, đau bụng đáng kể, phân có máu, mất nước hoặc cảm giác mệt lả.

• Nếu tiêu chảy xuất hiện trong thời gian dùng kháng sinh hoặc sau khi vừa hoàn thành liệu trình, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm phân để kiểm tra C. difficile khi phù hợp với triệu chứng và yếu tố nguy cơ.

Không tự ý ngừng kháng sinh

• Nếu bị uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, đừng tự ngừng thuốc chỉ vì tác dụng phụ. Hãy trao đổi với bác sĩ để xác định liệu có cần tiếp tục, đổi thuốc hoặc điều chỉnh phương án điều trị hay không.

• Trong trường hợp xác định nhiễm C. difficile, hướng dẫn IDSA/SHEA khuyến nghị đánh giá việc ngừng kháng sinh gây khởi phát nếu có thể và điều trị nhiễm C. difficile bằng phác đồ chuyên biệt.

Lưu ý 3: Khi nào tiêu chảy do kháng sinh cần khám?

Đi khám nếu tiêu chảy kéo dài hoặc nặng hơn

• Tiêu chảy do uống kháng sinh thường có thể nhẹ và tự cải thiện, nhưng không nên chủ quan nếu tình trạng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nghiêm trọng.

• Nếu bạn đang dùng kháng sinh hoặc vừa kết thúc một đợt điều trị mà vẫn bị tiêu chảy, hãy liên hệ bác sĩ để được đánh giá. Không phải mọi trường hợp uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy đều do C. difficile, nhưng đây là nguyên nhân quan trọng cần được loại trừ khi có yếu tố nguy cơ.

Đặc biệt lưu ý nguy cơ nhiễm C. difficile

• Clostridioides difficile (C. difficile) là vi khuẩn có thể gây tiêu chảy và viêm đại tràng. Phần lớn trường hợp xảy ra trong hoặc ngay sau khi dùng kháng sinh. Nguy cơ vẫn có thể tăng trong khoảng 3 tháng sau khi sử dụng kháng sinh.

• Một số nhóm kháng sinh có nguy cơ liên quan đến C. difficile cao hơn, trong đó có fluoroquinolone, cephalosporin thế hệ 3–4, clindamycin và carbapenem. Tuy nhiên, gần như bất kỳ kháng sinh nào cũng có thể liên quan đến nguy cơ này.

Không chờ đợi nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo

• Hãy liên hệ bác sĩ sớm nếu tiêu chảy nhiều hoặc kèm một trong các biểu hiện:

  • Sốt.

  • Đau hoặc căng tức bụng đáng kể.

  • Phân có máu.

  • Tiêu chảy ngày càng nặng.

  • Khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt hoặc các dấu hiệu mất nước.

  • Tiêu chảy không cải thiện sau khi đã ngừng kháng sinh.

• C. difficile có thể gây viêm đại tràng, mất nước và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng.

Bác sĩ có thể cần xét nghiệm phân

• Nếu có tiêu chảy sau khi dùng kháng sinh và bác sĩ nghi ngờ C. difficile, xét nghiệm mẫu phân có thể được chỉ định để tìm độc tố hoặc chủng C. difficile có khả năng sinh độc tố.

• Vì vậy, trị tiêu chảy do dùng kháng sinh không chỉ là tìm cách giảm số lần đi ngoài. Khi triệu chứng bất thường, việc xác định đúng nguyên nhân giúp tránh bỏ sót nhiễm trùng cần điều trị chuyên biệt.

Không tự ý ngừng hoặc đổi kháng sinh

• Nếu đang uống thuốc kháng sinh bị tiêu chảy, không nên tự ý ngừng thuốc, đổi thuốc hoặc giảm liều. Hãy trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lợi ích điều trị và nguy cơ tác dụng phụ.

• Nếu xác định tiêu chảy do C. difficile, bác sĩ có thể đánh giá việc ngừng kháng sinh gây khởi phát nếu phù hợp và lựa chọn phác đồ điều trị riêng cho nhiễm C. difficile.

Nguồn tham khảo

1. Centers for Disease Control and Prevention. (2026). C. diff: Facts for Clinicians. National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases.
2. Centers for Disease Control and Prevention. (2026). About C. diff. National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases.
3. Johnson, S., Lavergne, V., Skinner, A. M., Gonzales-Luna, A. J., Garey, K. W., Kelly, C. P., & Wilcox, M. H. (2021). Clinical Practice Guideline by the Infectious Diseases Society of America and Society for Healthcare Epidemiology of America: 2021 Focused Update Guidelines on Management of Clostridioides difficile Infection in Adults. Clinical Infectious Diseases, 73(5), e1029–e1044.
4. McDonald, L. C., Gerding, D. N., Johnson, S., Bakken, J. S., Carroll, K. C., Coffin, S. E., Dubberke, E. R., Garey, K. W., Gould, C. V., Kelly, C., Loo, V., Sammons, J. S., Sandora, T. J., & Wilcox, M. H. (2018). Clinical Practice Guideline Update for Clostridium difficile Infection in Adults and Children. Clinical Infectious Diseases, 66(7), e1–e48.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Diarrhea. National Institutes of Health.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Treatment of Diarrhea. National Institutes of Health.

Biên tập nội dung: Sidney Bailey Hoang.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Christopher Walker.