Đọc sách trên xe không bị say và chóng mặt: 8 mẹo không bị buồn nôn

Bạn vừa đọc sách trên xe được vài trang đã thấy chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi hoặc phải gấp sách lại? Đây là biểu hiện thường gặp của say xe khi đọc sách, xảy ra khi mắt tập trung vào trang sách gần như đứng yên trong khi tai trong và cơ thể lại cảm nhận xe đang chuyển động. Sự “lệch tín hiệu” này có thể kích hoạt cảm giác buồn nôn và khó chịu.

Theo Tiptory, nếu thường xuyên bị say xe khi đọc sách, bạn không nhất thiết phải từ bỏ thói quen đọc trên những chuyến đi dài. Một số cách chống say xe, từ chọn vị trí ngồi, thay đổi cách nhìn đến điều chỉnh thời gian đọc, có thể giúp giảm kích thích gây say và giúp việc đọc sách trên ô tô không bị buồn nôn trở nên dễ chịu hơn.

Phần 1: Mẹo tự chăm sóc giúp giảm say xe tức thì

Mẹo 1: Nhìn xa khi đọc sách trên xe

Nếu đọc sách trên xe khiến bạn chóng mặt hoặc buồn nôn, hãy thường xuyên rời mắt khỏi trang sách và nhìn ra phía trước. Cách này giúp giảm xung đột giữa tín hiệu thị giác và cảm giác chuyển động từ hệ tiền đình — một trong những cơ chế chính gây say xe. CDC cũng ghi nhận nhìn đường chân trời và hạn chế các tác vụ thị giác như đọc sách có thể giúp giảm triệu chứng say tàu xe.

1. Thường xuyên rời mắt khỏi sách và nhìn ra xa

• Sau một khoảng đọc ngắn, hãy ngẩng đầu và nhìn qua kính chắn gió về phía đường phía trước hoặc một điểm xa tương đối ổn định.

• Không cần áp dụng cứng nhắc quy tắc “vài giây một lần”. Tần suất nên tùy khả năng chịu đựng; nếu bắt đầu khó chịu, hãy ngừng đọc sớm.

• Nghiên cứu trên hành khách ô tô cho thấy tầm nhìn rõ về phía trước có thể làm giảm mức độ say xe.

2. Tránh nhìn vật thể lướt nhanh bên đường

• Không nên tập trung vào cây cối, cột điện, hàng rào hoặc các vật thể gần xe đang lướt nhanh qua tầm mắt.

• Thay vào đó, hãy hướng mắt về phía trước và chọn cảnh vật ở xa. Việc có thông tin thị giác phù hợp hơn với chuyển động của xe có thể làm giảm xung đột cảm giác gây buồn nôn.

3. Giữ sách cao hơn thay vì đặt trên đùi

• Có thể giữ sách hoặc thiết bị đọc gần tầm mắt hơn để dễ chuyển ánh nhìn giữa nội dung đang đọc và cảnh vật phía trước.

• Một nghiên cứu về màn hình trong ô tô cho thấy đặt màn hình ở vị trí cao, cho phép người dùng duy trì nhiều tầm nhìn ngoại vi ra bên ngoài hơn, gây say xe ít hơn so với màn hình đặt thấp. Tuy nhiên, bằng chứng này nghiên cứu màn hình chứ không trực tiếp nghiên cứu sách, nên chỉ nên xem đây là nguyên tắc tham khảo.

• Đồng thời cố gắng giữ đầu tương đối ổn định vì hạn chế chuyển động đầu cũng là một biện pháp được khuyến nghị để chống say xe.

4. Ngừng đọc ngay khi bắt đầu buồn nôn

• Nếu thấy chóng mặt, nóng người, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt hoặc buồn nôn, hãy đặt sách xuống và nhìn ra phía trước.

• Chỉ nên tiếp tục đọc sách trên ô tô khi cảm giác khó chịu đã giảm rõ rệt. Nếu triệu chứng quay lại, tốt hơn hết nên ngừng đọc trong phần còn lại của chuyến đi.

• Việc tránh đọc hoặc các hoạt động đòi hỏi tập trung thị giác ở cự ly gần là biện pháp hành vi có bằng chứng hỗ trợ trong phòng ngừa say tàu xe.

5. Không cần cố nhắm riêng một mắt khi đọc

• Nội dung gốc gợi ý nhắm mắt gần cửa sổ để giảm buồn nôn, nhưng hiện chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh để xem việc nhắm riêng một mắt là biện pháp chuẩn giúp chống say xe khi đọc sách.

• Nếu bị say xe khi đọc sách, lựa chọn có cơ sở hơn là dừng đọc, nhìn về phía trước hoặc đường chân trời và hạn chế chuyển động đầu. Trong trường hợp không thể nhìn ra ngoài, nhắm cả hai mắt và nghỉ đọc có thể giúp giảm kích thích thị giác, dù hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người.

Khi muốn đọc sách trên xe không bị say, nguyên tắc quan trọng là không để mắt liên tục “mắc kẹt” vào trang sách trong khi cơ thể đang cảm nhận chuyển động. Hãy xen kẽ việc đọc với nhìn ra xa và dừng đọc ngay khi xuất hiện dấu hiệu khó chịu. Nếu thường xuyên say xe rất nặng hoặc chóng mặt, buồn nôn bất thường ngay cả ngoài lúc di chuyển, nên trao đổi với bác sĩ để loại trừ các nguyên nhân khác.

Mẹo 2: Giảm chuyển động khi đọc sách trên xe

Khi đọc sách trên xe, việc giảm chuyển động của đầu và hạn chế những tình huống xe rung lắc, tăng tốc hoặc đổi hướng liên tục có thể giúp giảm say xe. CDC cho biết hạn chế chuyển động đầu và tránh những vị trí chịu chuyển động mạnh là các biện pháp hành vi có thể làm giảm triệu chứng. Cơ chế chính liên quan đến việc giảm sự không đồng nhất giữa thông tin mà mắt, hệ tiền đình và cơ thể truyền đến não.

1. Ưu tiên vị trí có tầm nhìn phía trước

• Nếu là người lớn và điều kiện an toàn cho phép, có thể chọn ghế hành khách phía trước. CDC liệt kê ngồi phía trước ô tô hoặc xe buýt là một trong những cách có thể giúp hạn chế say tàu xe.

• Tuy nhiên, không nên khẳng định rằng ghế sau luôn “xóc hơn” hoặc ghế trước chắc chắn ít gây say hơn. Một nghiên cứu thực nghiệm trên ô tô cho thấy vị trí ngồi không tạo ra khác biệt đáng kể trong điều kiện nghiên cứu, trong khi khả năng nhìn rõ cảnh vật phía trước có tác dụng giảm say xe rõ hơn.

• Vì vậy, nếu thường bị say xe khi đọc sách, hãy ưu tiên nơi vừa an toàn vừa giúp bạn dễ nhìn về hướng xe đang di chuyển.

• Với trẻ em, vị trí ngồi phải tuân thủ yêu cầu an toàn theo độ tuổi và hệ thống ghế an toàn phù hợp; không nên chuyển trẻ lên ghế trước chỉ để giảm say xe.

2. Giữ đầu ổn định khi đọc

• Tựa đầu vào tựa ghế có thể giúp hạn chế những chuyển động đầu không cần thiết khi xe tăng tốc, phanh hoặc đổi hướng.

• CDC ghi nhận tránh chuyển động đầu là một biện pháp có thể giúp chống say xe trong nhiều loại phương tiện.

• Một tổng quan khoa học cũng cho thấy giữ đầu và cơ thể ổn định có thể giảm xung đột giữa tín hiệu thị giác và cảm giác chuyển động, từ đó hạn chế triệu chứng say tàu xe ở một số người.

• Nếu dùng gối cổ hoặc vật hỗ trợ, cần bảo đảm chúng không ảnh hưởng đến tư thế ngồi và dây an toàn.

3. Tạm ngừng đọc khi xe đi đường nhiều khúc cua

• Những đoạn đường quanh co, xe đổi hướng liên tục hoặc chuyển động khó dự đoán có thể làm tăng kích thích gây say xe khi đọc sách.

• Thay vì cố đọc tiếp, hãy đặt sách xuống, giữ đầu ổn định và nhìn về phía trước hoặc một điểm xa cho đến khi cơ thể dễ chịu hơn.

• CDC khuyến nghị nhìn đường chân trời, tránh đọc và hạn chế chuyển động đầu để giảm xung đột cảm giác gây say xe.

• Khi xe trở lại đoạn đường ổn định và cảm giác buồn nôn đã giảm, bạn có thể thử đọc lại trong thời gian ngắn.

4. Đừng cố đọc khi cơ thể đã báo hiệu say xe

• Nếu xuất hiện chóng mặt, nóng người, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt hoặc buồn nôn, nên dừng đọc sách trên xe thay vì cố đọc thêm.

• Hãy nhìn về phía trước, giữ đầu tương đối yên hoặc nhắm mắt và nghỉ nếu cảm thấy dễ chịu hơn. Đây đều là những chiến lược không dùng thuốc được CDC đề cập để hạn chế say tàu xe.

• Nếu cứ tiếp tục đọc khi triệu chứng đang tăng, tác vụ thị giác gần có thể duy trì xung đột giữa mắt và hệ tiền đình, khiến cảm giác khó chịu kéo dài hơn.

Để đọc sách trên xe không bị say, hãy ưu tiên tầm nhìn phía trước, giữ đầu ổn định và tạm ngừng đọc khi xe đi qua đoạn đường nhiều khúc cua hoặc khi cơ thể bắt đầu khó chịu. Không có vị trí ngồi nào bảo đảm hoàn toàn chống say xe, vì mức độ nhạy cảm với chuyển động khác nhau ở mỗi người.

Mẹo 3: Đón không khí mát để giảm say xe

Khi đọc sách trên xe và bắt đầu cảm thấy nóng, chóng mặt hoặc buồn nôn, luồng không khí mát thổi nhẹ vào mặt có thể giúp bạn dễ chịu hơn. CDC Yellow Book xếp việc tiếp xúc với không khí trong lành ở vùng mặt vào nhóm biện pháp hỗ trợ có thể hữu ích khi chống say xe. Tuy nhiên, đây chủ yếu là cách giảm triệu chứng, không giải quyết hoàn toàn xung đột giữa thị giác và hệ tiền đình gây say xe.

1. Hé cửa sổ để tạo luồng không khí mát

• Nếu điều kiện giao thông, thời tiết và chất lượng không khí cho phép, hãy hé cửa kính để không khí bên ngoài lưu thông vào xe.

• Không nhất thiết phải mở cửa sổ hoàn toàn. Một khe nhỏ cũng có thể tạo luồng khí và giúp không gian bớt bí.

• Nếu không thuận tiện mở cửa kính, có thể điều chỉnh hệ thống thông gió hoặc điều hòa để luồng khí mát nhẹ hướng về vùng mặt.

• Không nên mở cửa kính nếu không khí bên ngoài ô nhiễm, nhiều khói bụi hoặc việc mở cửa gây mất an toàn.

2. Giữ cơ thể mát khi bắt đầu buồn nôn

• Cảm giác nóng người và vã mồ hôi có thể xuất hiện trong quá trình say tàu xe. Vì vậy, duy trì môi trường thoáng và nhiệt độ dễ chịu có thể giúp giảm cảm giác khó chịu.

• Một tổng quan khoa học ghi nhận không khí mát có thể đem lại sự dễ chịu tạm thời cho người bị say xe.

• Nghiên cứu thực nghiệm về say chuyển động do thị giác cũng cho thấy luồng khí hướng vào người tham gia làm giảm đáng kể một số triệu chứng. Tuy nhiên, nghiên cứu này được thực hiện trong môi trường mô phỏng chứ không trực tiếp ở người bị say xe khi đọc sách, nên không nên xem đây là biện pháp bảo đảm hiệu quả cho mọi người.

3. Không cố tiếp tục đọc nếu vẫn buồn nôn

• Không khí mát chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Nếu vẫn chóng mặt, vã mồ hôi hoặc buồn nôn, hãy tạm dừng đọc sách trên xe.

• Đặt sách xuống, giữ đầu ổn định và nhìn ra phía trước hoặc về đường chân trời. Những biện pháp này trực tiếp giúp giảm sự không tương thích giữa tín hiệu thị giác và cảm giác chuyển động — cơ chế quan trọng gây say xe.

• Nếu cần, hãy nhắm mắt và nghỉ cho đến khi triệu chứng giảm trước khi cân nhắc đọc lại. CDC cũng khuyến nghị nhìn đường chân trời, nhắm mắt hoặc nằm nghỉ khi có thể để hạn chế say tàu xe.

Nếu đọc sách trên ô tô bị buồn nôn, bạn có thể thử hé cửa sổ hoặc sử dụng điều hòa để tạo luồng không khí mát quanh mặt. Cách này có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn, nhưng nên kết hợp với việc nhìn ra xa, giữ đầu ổn định và ngừng đọc khi triệu chứng xuất hiện để chống say xe khi đọc sách hiệu quả hơn.

Mẹo 4: Thư giãn khi bắt đầu bị say xe

Nếu đang đọc sách trên xe và bắt đầu buồn nôn, đừng cố đọc tiếp. Lo âu được ghi nhận là một trong những yếu tố tâm lý có liên quan đến mức độ nhạy cảm với say chuyển động, trong khi các biện pháp như thở có kiểm soát, nghe nhạc và thư giãn có thể hỗ trợ giảm triệu chứng ở một số người.

1. Đặt sách xuống và chuyển sự chú ý

• Khi xuất hiện chóng mặt, nóng người, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt hoặc buồn nôn, hãy tạm ngừng đọc sách trên xe.

• Nhìn ra phía trước hoặc về đường chân trời để mắt nhận được thông tin chuyển động phù hợp hơn với tín hiệu từ hệ tiền đình.

• CDC cho biết tránh đọc và các tác vụ thị giác, đồng thời nhìn đường chân trời, là những biện pháp hành vi có thể giúp giảm say xe.

2. Thở chậm và đều

• Ngồi thoải mái, thả lỏng vai và tập trung vào nhịp thở tự nhiên, đều đặn thay vì thở gấp khi cảm thấy buồn nôn.

• Có thể hít vào nhẹ nhàng, sau đó thở ra từ từ và tiếp tục duy trì nhịp thở ổn định.

• CDC ghi nhận thở có kiểm soát đã cho thấy hiệu quả giảm say chuyển động trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, kỹ thuật này cần sự tập trung và thường hiệu quả hơn khi đã được tập trước.

3. Thả lỏng cơ thể thay vì căng cứng

• Khi lo mình sắp nôn, nhiều người có xu hướng gồng vai, siết cơ hoặc liên tục kiểm tra cảm giác trong bụng. Hãy thử thả lỏng cơ thể và giữ đầu tương đối ổn định.

• Có thể lần lượt nhận biết và thả lỏng các nhóm cơ từ vai, cánh tay đến chân. Đây là một hình thức thư giãn, nhưng chưa có bằng chứng mạnh cho thấy riêng kỹ thuật thư giãn cơ tiến triển có thể điều trị say xe khi đọc sách.

• Vì vậy, nên xem kỹ thuật này là biện pháp hỗ trợ thư giãn, không phải phương pháp chính để chống say xe.

4. Nghe nhạc để chuyển sự chú ý

• Sau khi đặt sách xuống, có thể nghe bản nhạc quen thuộc hoặc nội dung âm thanh nhẹ nhàng thay vì tiếp tục nhìn vào chữ.

• CDC cho biết nghe nhạc có thể đóng vai trò như một hình thức phân tán chú ý; một số bằng chứng cũng cho thấy nghe nhạc yêu thích có thể tăng thư giãn và giảm triệu chứng say chuyển động.

• Với người thường bị say xe khi đọc sách, audiobook cũng có thể là lựa chọn thực tế vì không đòi hỏi mắt phải liên tục tập trung vào trang sách.

5. Nhắm mắt và nghỉ nếu cần

• Nếu nhìn ra ngoài vẫn khiến bạn khó chịu, hãy nhắm mắt, tựa đầu ổn định và nghỉ một lúc.

• CDC khuyến nghị nhắm mắt hoặc ngủ nếu có thể như những chiến lược không dùng thuốc giúp hạn chế say xe.

• Không nên cố quay lại đọc ngay khi vừa hết buồn nôn. Hãy chờ đến khi cơ thể thực sự dễ chịu và xe đang di chuyển tương đối ổn định.

6. Không xem thiền hay hình dung thư giãn là cách chữa say xe

• Thiền, hình dung một khung cảnh yên bình hoặc thư giãn cơ thể có thể giúp giảm căng thẳng và chuyển sự chú ý khỏi cảm giác khó chịu.

• Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp cho thấy riêng các kỹ thuật này có thể phòng hoặc điều trị say xe khi đọc sách còn hạn chế. CDC nhận định một số phương pháp thư giãn có thể hữu ích, nhưng các biện pháp hành vi nói chung chỉ có hiệu quả một phần.

• Vì vậy, nên kết hợp thư giãn với những biện pháp có cơ sở rõ hơn như ngừng đọc, nhìn về đường chân trời, hạn chế chuyển động đầu và nghỉ ngơi.

Khi bị say xe khi đọc sách, mục tiêu đầu tiên không phải là cố “chịu đựng” để đọc tiếp mà là giảm tác nhân đang gây khó chịu. Hãy đặt sách xuống, nhìn ra xa, giữ đầu ổn định và thử thở đều hoặc nghe nhạc. Khi triệu chứng giảm hẳn, bạn mới nên cân nhắc đọc sách trên xe trở lại.

Mẹo 5: Ăn nhẹ trước và trong chuyến đi

Nếu thường bị say xe khi đọc sách, bạn không cần phải nhịn đói trước chuyến đi. CDC khuyến nghị ăn lượng nhỏ thức ăn thường xuyên và uống đủ nước để hỗ trợ phòng ngừa say tàu xe. Ngược lại, rượu bia có thể làm tăng mức độ say xe và nên tránh. Riêng việc phải kiêng tuyệt đối đồ nhiều dầu mỡ hoặc cay để chống say xe chưa có bằng chứng khoa học mạnh, vì hiệu quả của các chế độ ăn cụ thể vẫn chưa được xác lập rõ ràng.

1. Ăn lượng vừa phải trước khi lên xe

• Không nên để bụng quá đói chỉ vì lo ngại ăn uống sẽ khiến bạn buồn nôn.

• Trước chuyến đi, có thể ăn một bữa nhỏ với những món quen thuộc và dễ chịu đối với hệ tiêu hóa của bạn.

• Trong hành trình dài, có thể chia thành những phần nhỏ thay vì ăn một bữa quá lớn. CDC khuyến nghị ăn lượng nhỏ thường xuyên như một biện pháp hỗ trợ hạn chế say tàu xe.

• Nếu dự định đọc sách trên xe, nên quan sát phản ứng của cơ thể sau khi ăn và tránh vừa ăn quá no vừa lập tức tập trung vào sách.

2. Hạn chế món khiến bạn dễ khó chịu

• Nội dung gốc khuyên tránh thực phẩm nhiều dầu mỡ và cay. Tuy nhiên, CDC Yellow Book lưu ý bằng chứng về hiệu quả của các chế độ ăn cụ thể đối với say tàu xe còn yếu và không nhất quán.

• Vì vậy, không cần kiêng hoàn toàn đồ cay hoặc chất béo nếu những thực phẩm này bình thường không khiến bạn khó chịu.

• Cách thực tế hơn là tránh những món mà bản thân từng nhận thấy dễ gây đầy bụng, khó tiêu hoặc buồn nôn trước khi đi xe.

• Khi đã xuất hiện dấu hiệu say xe khi đọc sách, nên tạm ngừng đọc thay vì cố khắc phục chỉ bằng thay đổi thức ăn.

3. Uống đủ nước trong chuyến đi

• Uống nước từng lượng vừa phải để duy trì đủ nước trong suốt hành trình. CDC đưa việc giữ đủ nước vào nhóm biện pháp giúp phòng hoặc giảm say tàu xe.

• Nếu đã nôn, việc bổ sung nước và điện giải càng quan trọng để hạn chế mất nước.

• Không cần uống một lượng lớn cùng lúc; có thể uống từng ngụm theo nhu cầu và khả năng dung nạp của cơ thể.

4. Tránh rượu bia trước và trong chuyến đi

• Đây là điểm trong nội dung gốc có cơ sở rõ ràng hơn. CDC Yellow Book khuyến nghị tránh rượu vì rượu có thể làm tăng say chuyển động.

• Rượu cũng có thể tương tác với một số thuốc chống say xe. Ví dụ, sử dụng rượu cùng dimenhydrinate có thể làm tăng các tác dụng không mong muốn.

• Nếu bạn dễ bị say xe khi đọc sách, lựa chọn phù hợp hơn trong chuyến đi là nước thay vì đồ uống có cồn.

5. Kết hợp ăn uống với cách chống say xe hiệu quả hơn

• Ăn nhẹ chỉ là biện pháp hỗ trợ, không loại bỏ nguyên nhân chính khiến nhiều người đọc sách trên xe bị buồn nôn.

• Say xe chủ yếu liên quan đến sự không tương thích giữa tín hiệu chuyển động từ hệ tiền đình, thị giác và các cảm giác khác của cơ thể. Khi mắt tập trung vào trang sách trong khi cơ thể cảm nhận xe đang chuyển động, sự xung đột này có thể làm xuất hiện chóng mặt và buồn nôn.

• Vì vậy, nếu triệu chứng xuất hiện, hãy đặt sách xuống, nhìn về phía trước hoặc đường chân trời, giữ đầu tương đối ổn định và nghỉ ngơi. Đây là những biện pháp có cơ sở trực tiếp hơn để chống say xe khi đọc sách.

Trước và trong chuyến đi, hãy ăn lượng vừa phải, uống đủ nước và tránh rượu bia. Không có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định tất cả người dễ say xe đều phải kiêng tuyệt đối thức ăn nhiều dầu mỡ hoặc cay; quan trọng hơn là tránh những thực phẩm từng khiến chính bạn khó chịu và kết hợp với các biện pháp giảm xung đột thị giác khi đọc sách trên xe.

Mẹo 6: Chọn đồ ăn nhẹ khi bị say xe

Nếu đọc sách trên xe khiến bạn buồn nôn, một lượng nhỏ thức ăn đơn giản hoặc nước có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn, nhưng không có loại thực phẩm nào được chứng minh chắc chắn có thể “ổn định dạ dày” và điều trị say xe. CDC cho biết bằng chứng về các biện pháp ăn uống cụ thể còn hạn chế; ăn lượng nhỏ và duy trì đủ nước là lựa chọn hợp lý hơn.

1. Có thể thử một ít bánh quy nhạt

• Nếu bụng trống khiến bạn khó chịu, có thể ăn một lượng nhỏ bánh quy khô, bánh mì hoặc món ăn đơn giản mà cơ thể dễ dung nạp.

• Không nên khẳng định bánh quy có tác dụng “hấp thụ axit dạ dày” để chống say xe. Cơ chế này chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy và say xe chủ yếu xuất phát từ xung đột giữa các tín hiệu cảm giác về chuyển động, không phải do dư axit dạ dày.

• Ăn từng lượng nhỏ thay vì ăn nhiều cùng lúc, đặc biệt nếu bạn đã bắt đầu cảm thấy buồn nôn.

2. Kẹo bạc hà có thể giúp dễ chịu nhưng chưa chắc giảm say xe

• Ngậm kẹo bạc hà có thể tạo cảm giác mát và giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn khi buồn nôn.

• Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về bạc hà đối với buồn nôn nói chung còn không đồng nhất, và chưa đủ để xem kẹo bạc hà là biện pháp điều trị say xe khi đọc sách.

• Nếu muốn dùng, hãy xem đây như một lựa chọn hỗ trợ theo sở thích cá nhân, không thay thế các biện pháp như ngừng đọc, nhìn ra xa và giữ đầu ổn định.

• Với kẹo cứng, cần lưu ý nguy cơ hóc, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc khi xe rung lắc mạnh.

3. Ưu tiên nước thay vì phụ thuộc vào nước có ga

• Nếu khát, hãy uống từng ngụm nước nhỏ trong chuyến đi. Duy trì đủ nước là một trong những biện pháp CDC đề cập khi phòng ngừa say tàu xe.

• Nước có ga có thể tạo cảm giác dễ chịu với một số người, nhưng chưa có bằng chứng tốt cho thấy đồ uống có ga có thể “làm dịu dạ dày” hoặc trực tiếp chống say xe.

• Đồ uống có ga thông thường cũng không nên mặc định là nguồn bổ sung điện giải. Hàm lượng điện giải phụ thuộc vào từng sản phẩm; nước ngọt có ga không tương đương với dung dịch bù nước và điện giải.

• Nếu nước có ga khiến bạn đầy hơi, ợ hơi hoặc khó chịu hơn, hãy chuyển sang nước lọc.

4. Ăn uống chỉ là biện pháp hỗ trợ

• Khi bị say xe khi đọc sách, vấn đề chính không nằm ở dạ dày. Một cơ chế được chấp nhận rộng rãi là sự không tương thích giữa những gì mắt nhìn thấy và tín hiệu chuyển động mà hệ tiền đình cùng cơ thể cảm nhận.

• Vì vậy, đồ ăn hoặc thức uống không thể khắc phục hoàn toàn nguyên nhân gây buồn nôn khi đọc sách trên xe.

• Nếu triệu chứng xuất hiện, hãy tạm dừng đọc, nhìn về phía trước hoặc đường chân trời và giữ đầu tương đối ổn định. CDC xếp những biện pháp này vào nhóm chiến lược hành vi có thể giúp giảm say chuyển động.

5. Đừng cố vừa ăn vừa đọc khi đang buồn nôn

• Khi cảm giác buồn nôn tăng lên, nên đặt sách xuống trước thay vì tiếp tục đọc sách trên xe trong lúc ăn kẹo hoặc bánh.

• Nghỉ đọc, hít thở bình thường, nhìn ra xa và uống từng ngụm nước nếu cần.

• Chỉ thử đọc trở lại khi triệu chứng đã giảm rõ rệt. Nếu cứ đọc là buồn nôn trở lại, audiobook hoặc nội dung âm thanh có thể là lựa chọn phù hợp hơn trong phần còn lại của chuyến đi.

Bánh quy nhạt, kẹo bạc hà hoặc nước có ga có thể khiến một số người cảm thấy dễ chịu, nhưng không có bằng chứng chắc chắn rằng chúng chữa say xe. Nếu thường bị say xe khi đọc sách, hãy ưu tiên ăn lượng nhỏ, uống đủ nước và quan trọng nhất là giảm tác nhân thị giác gây say bằng cách tạm ngừng đọc và nhìn ra xa.

Mẹo 7: Có nên dùng vòng bấm huyệt chống say xe?

Nếu thường bị say xe khi đọc sách, bạn có thể bắt gặp các loại vòng bấm huyệt cổ tay được quảng cáo giúp giảm buồn nôn. Các vòng này thường tạo áp lực lên huyệt P6 (Nội quan) ở mặt trong cổ tay. Tuy nhiên, bằng chứng dành riêng cho say xe hiện chưa thuyết phục: CDC Yellow Book 2026 cho biết các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm về vòng bấm huyệt hoặc phương pháp tương tự nhìn chung không cho hiệu quả vượt trội giả dược.

1. Hiểu đúng về vòng bấm huyệt P6

• Vòng thường có một nút nhỏ tạo áp lực liên tục lên vùng P6 ở mặt trong cổ tay.

• Một số nghiên cứu nhỏ trước đây ghi nhận kích thích P6 có thể giảm buồn nôn hoặc một số triệu chứng say chuyển động trong điều kiện thực nghiệm.

• Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu không nhất quán. Một thử nghiệm ngẫu nhiên khác cho thấy P6 chỉ nhỉnh hơn giả dược ở mức hạn chế, và CDC hiện kết luận nghiên cứu chưa ủng hộ việc dùng bấm huyệt để phòng hoặc điều trị say xe.

2. Có thể thử nhưng không nên kỳ vọng quá nhiều

• Nếu cảm thấy vòng giúp giảm buồn nôn khi đi xe, bạn có thể sử dụng như một biện pháp hỗ trợ.

• CDC lưu ý hiệu ứng giả dược có thể khá mạnh; vì vậy, một người vẫn có thể cảm thấy vòng hữu ích dù các thử nghiệm không chứng minh được hiệu quả đặc hiệu rõ ràng.

• Không nên xem vòng bấm huyệt là phương pháp đã được chứng minh có thể chống say xe khi đọc sách hoặc thay thế những biện pháp có bằng chứng tốt hơn.

3. Đeo đúng vị trí và tránh siết quá chặt

• Nếu sử dụng, hãy làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất để nút của vòng nằm đúng vùng P6 ở mặt trong cổ tay.

• Vòng chỉ cần tạo áp lực vừa phải, không nên siết đến mức gây đau, tê, đổi màu bàn tay hoặc khó chịu.

• Nếu xuất hiện tê, đau hoặc kích ứng da, hãy tháo vòng.

4. Ưu tiên biện pháp có bằng chứng rõ hơn

• Khi đọc sách trên xe làm bạn buồn nôn, hãy tạm dừng đọc và nhìn về phía trước hoặc đường chân trời.

• Giữ đầu tương đối ổn định và hạn chế những tác vụ thị giác như đọc chữ khi xe đang rung lắc hoặc đi qua nhiều khúc cua.

• CDC cho biết nhìn đường chân trời, tránh đọc và hạn chế chuyển động đầu đều có bằng chứng hỗ trợ giảm say xe trong nhiều môi trường di chuyển.

• Vì vậy, nếu phải lựa chọn giữa tiếp tục đọc nhờ vòng bấm huyệt và tạm ngừng đọc khi đã buồn nôn, phương án thứ hai có cơ sở khoa học rõ ràng hơn.

Vòng bấm huyệt chống say xe tương đối đơn giản và một số người có thể cảm thấy hữu ích, nhưng hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy nó hiệu quả hơn giả dược trong phòng ngừa say xe. Nếu thường bị say xe khi đọc sách, hãy xem vòng như biện pháp bổ trợ, đồng thời ưu tiên nhìn ra xa, giữ đầu ổn định và ngừng đọc ngay khi xuất hiện triệu chứng.

Mẹo 8: Tránh khói thuốc và mùi nồng trên xe

Nếu thường bị say xe khi đọc sách, hãy tránh hút thuốc và hạn chế ngồi trong ô tô có khói thuốc. CDC Yellow Book 2026 cho biết nicotine từ việc hút thuốc có thể làm tăng say xe, trong khi người đang say chuyển động cũng có thể trở nên nhạy cảm hơn với mùi. Ngoài ra, khói thuốc thụ động gây hại cho sức khỏe ngay cả khi chỉ tiếp xúc trong thời gian ngắn.

1. Không hút thuốc khi đi xe

• Nếu dễ say xe, nên tránh hút thuốc trước và trong chuyến đi. CDC khuyến nghị tránh hút thuốc vì nicotine có thể làm tăng mức độ say chuyển động.

• Điều này càng đáng lưu ý khi đọc sách trên xe, bởi bản thân việc tập trung vào trang sách đã có thể làm tăng xung đột giữa tín hiệu thị giác và hệ tiền đình.

• Nếu vừa đọc vừa hút thuốc và cảm giác buồn nôn tăng lên, hãy dừng cả hai hoạt động, nhìn ra phía trước và nghỉ cho đến khi dễ chịu hơn.

2. Tránh ngồi trong xe có người hút thuốc

• Không chỉ người hút thuốc mới chịu ảnh hưởng. Khói thuốc thụ động chứa nhiều hóa chất độc hại và CDC khẳng định không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn.

• Vì vậy, cách tốt nhất là duy trì môi trường hoàn toàn không khói thuốc trong ô tô, đặc biệt khi có trẻ em hoặc người dễ say xe.

• Mở cửa kính hoặc bật điều hòa không loại bỏ được hoàn toàn khói thuốc thụ động trong xe. CDC khuyến nghị không cho phép bất kỳ ai hút thuốc trong ô tô.

3. Hạn chế nước hoa và chất tạo mùi quá nồng

• Say xe có thể đi kèm với tình trạng tăng nhạy cảm với mùi. Vì vậy, nước hoa, chất tạo mùi ô tô hoặc các mùi mạnh khác có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu hơn khi đã bắt đầu buồn nôn.

• ATSDR cũng ghi nhận một số mùi trong môi trường có thể gây triệu chứng tạm thời như đau đầu và buồn nôn ở người nhạy cảm. Mức độ phản ứng phụ thuộc vào loại chất, nồng độ, thời gian tiếp xúc và độ nhạy của từng người.

• Tuy nhiên, không nên khẳng định mọi loại nước hoa ô tô đều trực tiếp gây hoặc làm nặng say xe. Nếu nhận thấy một mùi cụ thể thường khiến bạn buồn nôn, cách thực tế nhất là loại bỏ hoặc tránh mùi đó trong chuyến đi.

4. Giữ không gian xe thông thoáng và dễ chịu

• Nếu trong xe bí hoặc có mùi khiến bạn khó chịu, hãy sử dụng hệ thống thông gió hoặc đón không khí trong lành khi điều kiện bên ngoài phù hợp.

• CDC ghi nhận luồng không khí trong lành hướng vào mặt có thể hỗ trợ giảm triệu chứng say xe ở một số người.

• Không nên dùng thêm chất tạo mùi mạnh chỉ để che mùi thuốc lá. Cách phù hợp hơn là loại bỏ nguồn khói và thông khí cho xe.

5. Dừng đọc nếu mùi khiến buồn nôn tăng lên

• Khi đọc sách trên xe bị buồn nôn, hãy đặt sách xuống ngay nếu đồng thời cảm thấy mùi thuốc lá, nước hoa hoặc mùi trong xe làm bạn khó chịu hơn.

• Nhìn về phía trước hoặc đường chân trời, giữ đầu tương đối ổn định và nghỉ đọc. Đây là những biện pháp giúp giảm xung đột thị giác – tiền đình, cơ chế được chấp nhận rộng rãi của say chuyển động.

• Nếu có thể, hãy chuyển sang khu vực có không khí sạch hơn thay vì cố chịu đựng mùi và tiếp tục đọc.

Để chống say xe khi đọc sách, hãy ưu tiên một không gian không khói thuốc và tránh những mùi mạnh mà bạn biết mình nhạy cảm. Đặc biệt, không hút thuốc trên xe không chỉ có lợi cho người dễ say xe mà còn giúp bảo vệ tất cả hành khách khỏi tác hại của khói thuốc thụ động.

Phần 2: Cách dùng mẹo dân gian và thuốc chống say xe

Cách 1: Gừng có giúp giảm say xe không?

Gừng thường được dùng để giảm cảm giác buồn nôn, nhưng nếu bạn bị say xe khi đọc sách, không nên xem gừng như một phương pháp đã được chứng minh chắc chắn. CDC Yellow Book 2026 đánh giá bằng chứng về gừng trong phòng và giảm say xe còn yếu, mâu thuẫn; NCCIH cũng cho biết phần lớn nghiên cứu về gừng đối với say chuyển động không ghi nhận lợi ích rõ ràng.

1. Có thể thử gừng nếu cơ thể dung nạp tốt

• Một số nghiên cứu thực nghiệm và lâm sàng cho thấy gừng có thể hỗ trợ giảm say tàu xe, nhưng các nghiên cứu khác lại không tìm thấy tác dụng đáng kể. Vì vậy, hiệu quả hiện chưa thể khẳng định chắc chắn.

• CDC vẫn đề cập kẹo gừng như một lựa chọn mà hành khách có thể thử khi đi lại, nhưng đây nên được xem là biện pháp hỗ trợ chứ không phải cách điều trị chính.

• Nếu gừng khiến bạn cảm thấy dễ chịu và không gây tác dụng phụ, có thể sử dụng với lượng vừa phải trong chuyến đi.

2. Chọn dạng gừng đơn giản, dễ sử dụng

• Có thể thử một ít gừng tươi pha với nước ấm hoặc trà. Nếu vị gừng quá cay, có thể pha loãng hoặc thêm một lượng nhỏ mật ong.

• Kẹo gừng cũng thuận tiện khi di chuyển. Tuy nhiên, nên chú ý hàm lượng đường nếu sử dụng nhiều.

• Bánh quy hoặc bánh mì có gừng có thể dễ ăn, nhưng lượng gừng thực tế trong từng sản phẩm rất khác nhau nên không thể mặc định chúng có tác dụng chống say xe.

• Nước gừng có ga cũng chưa được chứng minh có hiệu quả hơn các dạng khác. Không nên cho rằng chính khí ga có tác dụng chữa buồn nôn khi đi xe.

3. Thận trọng hơn với viên uống bổ sung gừng

• Gừng dưới dạng thực phẩm và viên bổ sung gừng không hoàn toàn giống nhau về liều lượng. Nhiều nghiên cứu về tác dụng của gừng sử dụng chế phẩm bổ sung thay vì thực phẩm thông thường.

• Gừng dùng đường uống có thể gây khó chịu ở bụng, ợ nóng, tiêu chảy hoặc kích ứng miệng và họng ở một số người.

• Nếu đang sử dụng thuốc thường xuyên, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng chế phẩm bổ sung gừng. Các sản phẩm thảo dược có khả năng tương tác với thuốc, và đã có những lo ngại về tương tác giữa gừng với thuốc chống đông máu.

4. Mang thai hoặc cho con bú cần lưu ý

• Gừng có bằng chứng tốt hơn đối với buồn nôn và nôn liên quan đến thai kỳ so với say xe, nhưng điều đó không có nghĩa mọi chế phẩm gừng đều phù hợp cho phụ nữ mang thai.

• NCCIH khuyến nghị phụ nữ mang thai nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung chứa gừng. Dữ liệu về độ an toàn khi dùng gừng trong thời kỳ cho con bú vẫn còn hạn chế.

5. Đừng dùng gừng để cố đọc tiếp khi đã say xe

• Nếu đang đọc sách trên xe và xuất hiện chóng mặt, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt hoặc buồn nôn, hãy đặt sách xuống thay vì chỉ uống trà hoặc ngậm kẹo gừng rồi tiếp tục đọc.

• Nhìn về phía trước hoặc đường chân trời, hạn chế chuyển động đầu và tránh tiếp tục tác vụ thị giác gần là những biện pháp có cơ sở khoa học trực tiếp hơn.

• Khi triệu chứng đã giảm rõ rệt và xe di chuyển ổn định, bạn có thể thử đọc lại trong thời gian ngắn.

Gừng giảm say xe có thể hữu ích với một số người nhưng bằng chứng khoa học hiện chưa nhất quán. Nếu thường bị say xe khi đọc sách, có thể thử trà gừng hoặc kẹo gừng như biện pháp bổ trợ, nhưng nên ưu tiên ngừng đọc khi buồn nôn, nhìn ra xa và giữ đầu ổn định. Với viên uống bổ sung gừng, đặc biệt khi đang mang thai, cho con bú hoặc sử dụng thuốc, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Cách 2: Dùng thuốc chống say xe đúng cách

Nếu các biện pháp như ngừng đọc sách trên xe, nhìn ra xa và giữ đầu ổn định vẫn chưa đủ, một số thuốc kháng histamine như dimenhydrinate hoặc meclizine có thể giúp phòng và giảm buồn nôn, nôn, chóng mặt do say xe. CDC cho biết thuốc chống say xe thường hiệu quả hơn khi dùng trước khi bắt đầu di chuyển, nhưng chúng có thể gây buồn ngủ và không phù hợp với tất cả mọi người.

1. Chọn thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc nhãn thuốc

• Dimenhydrinate là thuốc kháng histamine được sử dụng để phòng và điều trị buồn nôn, nôn và chóng mặt liên quan đến say chuyển động.

• Meclizine cũng được sử dụng cho các triệu chứng này và có thời gian tác dụng tương đối dài. CDC liệt kê cả dimenhydrinate và meclizine trong nhóm thuốc có thể sử dụng cho người lớn khi gặp kích thích chuyển động mức nhẹ đến vừa.

• Tên thương mại có thể khác nhau giữa các quốc gia và thậm chí cùng một thương hiệu có thể chứa hoạt chất khác nhau tùy phiên bản. Vì vậy, nên kiểm tra hoạt chất và hàm lượng trên bao bì thay vì chỉ dựa vào tên thương hiệu.

• Tình trạng thuốc bán không cần đơn hay cần kê đơn cũng khác nhau giữa các quốc gia.

2. Thuốc thường hiệu quả hơn khi uống trước chuyến đi

• Thuốc chống say xe có tác dụng phòng ngừa tốt hơn khi được dùng trước khi cơ thể tiếp xúc với chuyển động thay vì chờ đến lúc đã buồn nôn nhiều.

• Nhãn của nhiều sản phẩm dimenhydrinate và meclizine không kê đơn tại Mỹ hướng dẫn dùng liều đầu tiên khoảng 30–60 phút trước khi bắt đầu di chuyển.

• Tuy nhiên, thời điểm và liều dùng phải dựa trên đúng sản phẩm bạn đang sử dụng. Không nên tự áp dụng liều của một nhãn thuốc cho sản phẩm khác.

• CDC cũng lưu ý rằng khi triệu chứng say xe đã xuất hiện, tình trạng giảm nhu động dạ dày có thể làm thuốc uống hấp thu kém hơn.

3. Cẩn thận với tình trạng buồn ngủ

• Dimenhydrinate có thể gây buồn ngủ rõ rệt, trong khi meclizine cũng có thể gây buồn ngủ. Đây là tác dụng phụ quan trọng cần cân nhắc trước khi sử dụng.

• Vì vậy, uống thuốc để có thể tiếp tục đọc sách trên xe đôi khi lại không thực tế: thuốc có thể giảm say nhưng khiến bạn khó tập trung hoặc muốn ngủ.

• CDC cho biết buồn ngủ hoặc an thần là tác dụng phụ thường gặp nhất của các thuốc chống say chuyển động.

• Nếu chưa từng dùng thuốc, nên thận trọng với phản ứng của cơ thể. CDC đề cập việc cân nhắc dùng thử thuốc trước chuyến đi vì mức độ tác dụng phụ khác nhau giữa từng người.

4. Không lái xe nếu thuốc làm giảm tỉnh táo

• Nhãn dimenhydrinate cảnh báo có thể gây buồn ngủ đáng kể và yêu cầu thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc.

• Meclizine cũng có cảnh báo tương tự.

• Nếu bạn là người lái xe, không nên sử dụng thuốc rồi tiếp tục lái khi cảm thấy buồn ngủ, chóng mặt, phản ứng chậm hoặc giảm tỉnh táo.

• Tránh uống rượu khi sử dụng các thuốc này. Rượu, thuốc an thần và thuốc gây ngủ có thể làm tăng tình trạng buồn ngủ.

5. Kiểm tra chống chỉ định và tương tác thuốc

• Trước khi sử dụng, hãy đọc kỹ nhãn thuốc và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ nếu đang dùng thuốc khác, đặc biệt là thuốc an thần hoặc thuốc gây ngủ.

• Nhãn meclizine không kê đơn tại Mỹ khuyến nghị hỏi bác sĩ trước khi dùng nếu có glôcôm, khó tiểu do phì đại tuyến tiền liệt hoặc một số bệnh hô hấp mạn tính.

• Dimenhydrinate cũng có những cảnh báo tương tự đối với một số tình trạng bệnh.

• Không nên tự tăng liều khi thuốc chưa đạt hiệu quả mong muốn.

6. Mang thai hoặc cho con bú cần hỏi chuyên môn

• Nếu đang mang thai hoặc cho con bú, không nên tự lựa chọn thuốc chống say xe chỉ dựa trên hướng dẫn chung trên Internet.

• Nhãn OTC hiện hành của cả dimenhydrinate và meclizine đều hướng dẫn người mang thai hoặc cho con bú hỏi chuyên gia y tế trước khi sử dụng.

• Trẻ em cũng cần được lựa chọn thuốc và liều theo độ tuổi cụ thể. CDC đặc biệt nhấn mạnh phải thận trọng khi sử dụng thuốc chống say chuyển động cho trẻ vì thuốc kháng histamine có thể gây an thần quá mức hoặc, ở một số trẻ, kích động nghịch thường.

7. Thuốc không thay thế việc điều chỉnh cách đọc

• Nếu cứ đọc sách trên xe là bị say, thuốc không phải giải pháp duy nhất. CDC khuyến nghị ưu tiên các biện pháp hành vi như nhìn về đường chân trời, hạn chế chuyển động đầu và tránh đọc khi đang di chuyển.

• Khi đã bắt đầu buồn nôn, hãy đặt sách xuống, nhìn ra phía trước và nghỉ thay vì cố đọc tiếp chỉ vì đã uống thuốc.

• Nếu cần đọc nội dung trong chuyến đi dài, audiobook có thể giúp tránh tác vụ thị giác gần vốn dễ kích hoạt say xe khi đọc sách.

Dimenhydrinate và meclizine là những thuốc có bằng chứng và được sử dụng để phòng, điều trị say xe, nhưng có thể gây buồn ngủ và tương tác với rượu hoặc thuốc an thần. Hãy dùng đúng hướng dẫn của sản phẩm và ưu tiên sử dụng trước khi di chuyển khi được chỉ định; nếu có bệnh nền, đang dùng thuốc khác, mang thai hoặc cho con bú, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Cách 3: Cân nhắc miếng dán chống say xe

Nếu thường bị say xe khi đọc sách và phải di chuyển đường dài, bác sĩ có thể cân nhắc scopolamine dạng miếng dán qua da để phòng say chuyển động. Đây là thuốc kháng cholinergic có hiệu quả đối với say xe, nhưng có thể gây khô miệng, nhìn mờ, chóng mặt hoặc ảnh hưởng khả năng tập trung. CDC cho biết scopolamine dạng dán có thời gian tác dụng khoảng 72 giờ, phù hợp hơn với những chuyến đi kéo dài khi được sử dụng đúng chỉ định.

1. Trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng

• Khả năng mua scopolamine không cần đơn hay cần kê đơn khác nhau giữa các quốc gia, vì vậy không nên mặc định đây luôn là thuốc kê đơn hoặc thuốc không kê đơn.

• Hãy thông báo đầy đủ các bệnh đang mắc, thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng để chuyên gia y tế đánh giá nguy cơ tương tác hoặc chống chỉ định.

• Đặc biệt cần lưu ý nếu có glôcôm, tiền sử co giật, khó tiểu hoặc bệnh lý gây cản trở dòng nước tiểu. Scopolamine chống chỉ định ở người bị glôcôm góc đóng và có thể gây bí tiểu do tác dụng kháng cholinergic.

• Người mang thai cũng cần được đánh giá riêng; nhãn thuốc hiện hành đặc biệt cảnh báo tránh sử dụng ở người bị tiền sản giật nặng.

2. Dán thuốc trước khi bắt đầu chuyến đi

• Theo hướng dẫn kê đơn hiện hành của scopolamine dạng dán tại Mỹ, một miếng được dán lên vùng da không có tóc phía sau một bên tai ít nhất 4 giờ trước khi cần tác dụng chống say xe.

• CDC ghi nhận dạng dán có thời gian khởi phát tương đối chậm, khoảng 6–8 giờ, nhưng tác dụng có thể kéo dài đến 72 giờ. Vì vậy, thuốc phù hợp với mục đích phòng ngừa hơn là chờ đến lúc say xe nặng mới sử dụng.

• Một miếng dán được thiết kế để sử dụng tối đa 3 ngày. Nếu cần điều trị lâu hơn, hướng dẫn sản phẩm yêu cầu tháo miếng cũ và dùng miếng mới phía sau tai còn lại.

• Không tự ý dùng nhiều miếng cùng lúc để tăng hiệu quả.

3. Rửa tay sau khi chạm vào miếng dán

• Sau khi dán hoặc tháo thuốc, nên rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước.

• Tránh chạm tay có thuốc vào mắt. Scopolamine tiếp xúc với mắt có thể làm giãn đồng tử và gây nhìn mờ.

• Nếu xuất hiện đau hoặc đỏ mắt kèm nhìn mờ, thấy quầng sáng hay hình ảnh có màu quanh nguồn sáng, cần tháo miếng dán và liên hệ cơ sở y tế vì đây có thể là biểu hiện tăng nhãn áp cấp.

4. Theo dõi tác dụng phụ có thể ảnh hưởng việc đọc

• Scopolamine có thể gây khô miệng, khô mắt và buồn ngủ; CDC cho biết thuốc thường ít gây an thần hơn dimenhydrinate hoặc meclizine nhưng tác dụng phụ vẫn có thể xảy ra.

• Thuốc cũng có thể gây chóng mặt, nhìn mờ hoặc ảnh hưởng nhận thức ở một số người. Những tác dụng này có thể khiến việc đọc sách trên xe trở nên khó khăn dù triệu chứng say xe đã giảm.

• Nếu xuất hiện lú lẫn, ảo giác, kích động, co giật hoặc những thay đổi thần kinh – tâm thần đáng kể, cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế theo hướng dẫn của nhãn thuốc.

5. Không lái xe nếu thuốc ảnh hưởng tỉnh táo

• Scopolamine có thể làm suy giảm khả năng tinh thần hoặc thể chất cần thiết để lái xe và vận hành máy móc.

• Vì vậy, không nên diễn giải đơn giản rằng “dùng miếng dán thì tuyệt đối không được lái xe”. Hướng dẫn chính xác hơn là không lái xe cho đến khi chắc chắn thuốc không gây ảnh hưởng bất lợi đến bạn.

• Rượu, thuốc an thần, thuốc ngủ, opioid và một số thuốc có tác dụng kháng cholinergic có thể làm tăng tác dụng bất lợi lên hệ thần kinh trung ương khi dùng cùng scopolamine.

6. Thận trọng hơn ở người lớn tuổi và trẻ em

• Nhãn scopolamine dạng dán hiện hành cho biết người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với các tác dụng thần kinh và nhận thức của thuốc, do đó có thể cần theo dõi chặt chẽ hơn.

• Scopolamine dạng dán theo nhãn thuốc tại Mỹ không được phê duyệt sử dụng cho trẻ em; trẻ có thể nhạy cảm hơn với các tác dụng thần kinh và tâm thần của thuốc.

• Vì vậy, không nên tự mua miếng dán và sử dụng cho trẻ chỉ vì trẻ thường bị say xe.

7. Không xem thuốc là cách để cố đọc bằng mọi giá

• Scopolamine có thể phòng say xe, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân khiến nhiều người đọc sách trên xe bị buồn nôn.

• Nếu đọc sách vẫn gây chóng mặt hoặc buồn nôn dù đã dùng thuốc, hãy đặt sách xuống, nhìn về phía trước hoặc đường chân trời và giữ đầu tương đối ổn định. CDC xem những biện pháp hành vi này là nền tảng trong phòng ngừa say chuyển động.

• Với chuyến đi dài, audiobook hoặc nội dung âm thanh có thể thực tế hơn việc cố duy trì tác vụ thị giác gần khi cơ thể đã xuất hiện triệu chứng.

Miếng dán scopolamine chống say xe có thể là lựa chọn cho người dễ say chuyển động trong những chuyến đi dài, nhưng cần cân nhắc bệnh nền, thuốc đang sử dụng và các tác dụng phụ. Nếu mục tiêu là chống say xe khi đọc sách, thuốc nên được xem là một phần của chiến lược phòng ngừa, kết hợp với nhìn ra xa, giữ đầu ổn định và ngừng đọc khi bắt đầu khó chịu.

Nguồn tham khảo

1. Golding, J. F. (2025). Motion sickness. In E. S. Halsey, K. M. Angelo, E. D. Barnett, et al. (Eds.), CDC Yellow Book 2026: Health Information for International Travel. Centers for Disease Control and Prevention.
2. Oman, C. M. (1990). Motion sickness: A synthesis and evaluation of the sensory conflict theory. Canadian Journal of Physiology and Pharmacology, 68(2), 294–303. doi:10.1139/y90-044.
3. Spinks, A., & Wasiak, J. (2022). Scopolamine (hyoscine) for preventing and treating motion sickness. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2022(4), CD002851. doi:10.1002/14651858.CD002851.pub4.
4. Wasiak, J., Spinks, A., Bonner, M., & Wasiak, J. (2011). Scopolamine (hyoscine) for preventing and treating motion sickness. Cochrane Database of Systematic Reviews, (6), CD002851. doi:10.1002/14651858.CD002851.pub4.
5. Chen, Y. C., et al. (2024). Scopolamine for patients with motion sickness: A systematic review and meta-analysis with trial sequential analysis. Acta Oto-Laryngologica, 144(7–8), 429–438. doi:10.1080/00016489.2024.2397556.
6. Lete, I., & Allué, J. (2016). The effectiveness of ginger in the prevention of nausea and vomiting during pregnancy and chemotherapy. Integrative Medicine Insights, 11, 11–17.
7. Nikkhah Bodagh, M., Maleki, I., & Hekmatdoost, A. (2019). Ginger in gastrointestinal disorders: A systematic review of clinical trials. Food Science & Nutrition, 7(1), 96–108.
8. National Center for Complementary and Integrative Health. (2025). Ginger. National Institutes of Health.
9. U.S. Food and Drug Administration. (2024). Scopolamine transdermal system: Prescribing information. U.S. Department of Health and Human Services.
10. Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Motion sickness: Travel health guidance. U.S. Department of Health and Human Services.

Biên tập nội dung: Rowan Hudson Le.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Charlotte Davis.