Bà bầu bị tiêu chảy: 10 cách trị tiêu chảy cho bà bầu an toàn tại nhà

Bà bầu bị tiêu chảy có thể gặp tình trạng đi ngoài nhiều lần, đau bụng, mệt mỏi và mất nước, khiến mẹ lo lắng liệu có ảnh hưởng đến thai nhi hay không. Tiêu chảy thường không nghiêm trọng, nhưng trong thai kỳ, việc tự ý dùng thuốc không kê đơn hoặc thuốc kê đơn có thể không phù hợp với mẹ và bé. Vì vậy, nếu đang tìm cách trị tiêu chảy cho bà bầu hoặc trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, điều quan trọng là ưu tiên bù nước, ăn uống phù hợp và theo dõi các dấu hiệu bất thường. Bài viết này, Tiptory tổng hợp những cách chăm sóc tự nhiên, dễ thực hiện giúp mẹ giảm khó chịu và biết khi nào cần liên hệ bác sĩ.

Cách 1: Bù nước đúng cách khi tiêu chảy

Bù đủ nước là ưu tiên hàng đầu khi bà bầu bị tiêu chảy

• Tiêu chảy khiến cơ thể mất nước và các chất điện giải như natri, kali và clorua. Nếu lượng dịch mất đi không được bổ sung, mẹ bầu có thể bị mất nước, mệt mỏi, chóng mặt hoặc yếu sức. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định bù nước là biện pháp quan trọng nhất để phòng và xử trí tình trạng mất nước do tiêu chảy.

• Hãy để sẵn một chai nước bên cạnh và uống từng ngụm thường xuyên trong ngày. Không nhất thiết phải cố uống một lượng lớn cùng lúc; chia nhỏ lượng nước giúp việc bù dịch dễ thực hiện hơn, đặc biệt nếu bạn đang buồn nôn.

• Nếu đang tìm cách trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, đừng chỉ tập trung vào việc làm giảm số lần đi ngoài. Mục tiêu trước tiên là bù lại lượng nước và điện giải đã mất.

Ưu tiên dung dịch bù nước điện giải khi tiêu chảy nhiều

• Khi tiêu chảy nhiều lần hoặc có dấu hiệu mất nước, dung dịch oresol (ORS) có thể giúp bổ sung cả nước và chất điện giải. WHO khuyến nghị ORS chứa glucose và các chất điện giải với tỷ lệ phù hợp để cơ thể hấp thu nước hiệu quả hơn.

• Nếu sử dụng ORS đóng gói, hãy pha đúng lượng nước ghi trên bao bì, thường là 1 gói với lượng nước được nhà sản xuất quy định. Không tự ý pha đặc hơn hoặc loãng hơn vì có thể làm thay đổi nồng độ điện giải của dung dịch.

• Với bà bầu bị tiêu chảy, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về loại ORS phù hợp, đặc biệt khi tiêu chảy kéo dài, đi ngoài nhiều lần, nôn ói hoặc có bệnh lý cần kiểm soát lượng nước và điện giải.

Không nên tự pha đồ uống bù nước theo công thức không chuẩn

• Công thức pha nước với siro cây phong, muối biển và chanh như nội dung gốc không phải công thức ORS chuẩn của WHO. Vì vậy, chuyên gia không khuyến khích dùng công thức này để thay thế dung dịch bù nước điện giải đạt chuẩn.

• Nếu không có ORS đóng gói, WHO có hướng dẫn một công thức bù nước tại nhà gồm 1 lít nước sạch, 6 thìa cà phê đường và 1/2 thìa cà phê muối. Tuy nhiên, với phụ nữ mang thai, nếu tiêu chảy đáng kể hoặc có dấu hiệu mất nước, nên ưu tiên sản phẩm ORS chuẩn và trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự điều chỉnh công thức.

Biết khi nào cần đi khám

• Không nên chỉ áp dụng cách trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà nếu tình trạng trở nên nghiêm trọng. Hãy liên hệ cơ sở y tế khi có dấu hiệu mất nước, không thể uống đủ nước, nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài, có máu trong phân hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi. WHO cũng khuyến cáo cần được đánh giá y tế khi tiêu chảy kéo dài, có máu trong phân hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước.

• Trong thai kỳ, việc bù nước đúng cách giống như “giữ mực nước an toàn cho cơ thể”: đừng chờ đến khi khát nhiều mới bắt đầu uống. Nếu tiêu chảy nhiều, ưu tiên bù nước và điện giải, đồng thời hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc chống tiêu chảy nào.

Cách 2: Ăn nhẹ để tiêu hóa dễ hơn

Ưu tiên thực phẩm mềm, dễ tiêu khi bà bầu bị tiêu chảy

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, hệ tiêu hóa có thể trở nên nhạy cảm hơn. Nếu vẫn cảm thấy đói, hãy bắt đầu với những món đơn giản như chuối, cơm trắng, táo nghiền hoặc bánh mì nướng. Đây đều là những thực phẩm mềm, dễ ăn và từng được khuyến nghị trong chế độ ăn nhẹ khi bị tiêu chảy.

• ACOG cũng cho biết các thực phẩm nhạt như chuối, cơm và bánh mì nướng có thể dễ tiêu hóa trong thai kỳ, đặc biệt khi mẹ đang khó chịu ở đường tiêu hóa.

Không cần áp dụng chế độ BRAT quá nghiêm ngặt

• BRAT gồm banana (chuối), rice (cơm), applesauce (táo nghiền) và toast (bánh mì nướng). Tuy nhiên, các hướng dẫn hiện nay không khuyến khích chỉ ăn 4 món này trong thời gian dài để trị tiêu chảy cho bà bầu.

• NIDDK cho biết người bị tiêu chảy cấp thường có thể quay lại chế độ ăn bình thường khi cảm thấy có thể ăn được; việc nhịn ăn hoặc áp dụng một chế độ ăn quá hạn chế không giúp điều trị tiêu chảy.

• Vì đang mang thai, mẹ vẫn cần đa dạng thực phẩm để cung cấp năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cả mẹ và thai nhi.

Ăn từng ít một và tăng dần khi bụng dễ chịu

• Nếu còn đầy bụng hoặc đi ngoài nhiều lần, hãy chia thành nhiều bữa nhỏ thay vì ăn một bữa lớn.

• Có thể bắt đầu với cơm trắng, cháo, khoai tây luộc, bánh mì nướng, chuối hoặc các món ít dầu mỡ. Khi triệu chứng giảm, từ từ bổ sung thêm protein và các nhóm thực phẩm khác để trở lại chế độ ăn cân bằng.

• Trong thời gian tiêu chảy, nên hạn chế đồ chiên nhiều dầu mỡ, thức uống chứa caffeine, đồ uống nhiều đường và những thực phẩm mà mẹ nhận thấy làm triệu chứng nặng hơn. Một số người có thể tạm thời khó tiêu hóa lactose sau đợt tiêu chảy cấp.

Đừng quên bù nước song song với ăn uống

• Thức ăn chỉ là một phần của cách trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà. Quan trọng hơn là tiếp tục bổ sung nước và chất điện giải để hạn chế mất nước.

• Nếu tiêu chảy nhiều, nôn ói hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước, mẹ nên liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn bù nước và đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ thay đổi chế độ ăn.

Cách 3: Chia nhỏ bữa ăn khi tiêu chảy

Chia thành nhiều bữa nhỏ để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, cảm giác chán ăn hoặc khó chịu ở bụng có thể khiến mẹ ngại ăn. Thay vì cố ăn 3 bữa lớn, hãy chia thức ăn thành nhiều phần nhỏ và ăn khi cảm thấy có thể dung nạp. Cách này có thể giúp mẹ dễ ăn hơn mà vẫn bổ sung được năng lượng trong ngày.

• Không cần nhịn ăn để trị tiêu chảy cho bà bầu. Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK), người bị tiêu chảy cấp không được khuyến nghị nhịn đói hoặc áp dụng chế độ ăn quá hạn chế; khi cảm giác thèm ăn trở lại, phần lớn có thể dần quay lại chế độ ăn thông thường.

Ăn ít một nhưng vẫn đảm bảo dinh dưỡng

• Nếu chưa muốn ăn nhiều, mẹ có thể bắt đầu bằng một lượng nhỏ thức ăn dễ tiêu như cơm, cháo, bánh mì nướng hoặc chuối, sau đó tăng dần tùy khả năng dung nạp.

• Khi bụng dễ chịu hơn, nên từng bước bổ sung các nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng thay vì chỉ ăn một vài món trong thời gian dài. Điều này đặc biệt quan trọng trong thai kỳ vì mẹ vẫn cần năng lượng và dưỡng chất cho cả mẹ và thai nhi.

• Nếu hoàn toàn không muốn ăn, không nên ép bản thân ăn một bữa lớn. Có thể thử một vài miếng thức ăn nhỏ sau mỗi vài giờ và tiếp tục uống đủ nước, dung dịch bù điện giải khi cần.

Tránh những món có thể khiến tiêu chảy nặng hơn

• Trong thời gian trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, nên tạm hạn chế những thực phẩm và đồ uống có thể làm triệu chứng tăng lên, chẳng hạn:

  • Đồ chiên rán hoặc nhiều chất béo.

  • Đồ uống chứa caffeine như cà phê và một số loại trà.

  • Nước ngọt, đồ uống hoặc thực phẩm chứa nhiều đường đơn.

  • Sữa và sản phẩm từ sữa nếu nhận thấy chúng làm tiêu chảy hoặc đầy bụng nặng hơn.

Ưu tiên bù nước nếu ăn uống kém

• Ăn ít trong thời gian ngắn thường ít đáng lo hơn việc để cơ thể mất nước. Tiêu chảy làm mất cả nước và chất điện giải, vì vậy mẹ cần tiếp tục uống nước và có thể sử dụng dung dịch bù nước điện giải phù hợp khi tiêu chảy nhiều.

• Nếu tiêu chảy kéo dài, trở nên nghiêm trọng, mẹ không thể uống đủ nước, có dấu hiệu mất nước hoặc xuất hiện máu trong phân, nên liên hệ bác sĩ. NIDDK lưu ý phụ nữ mang thai bị tiêu chảy có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn và nên duy trì liên hệ với bác sĩ khi có triệu chứng đáng lo ngại.

Cách 4: Bổ sung dinh dưỡng khi tiêu chảy

Bổ sung thực phẩm giàu dinh dưỡng khi bụng đã dễ chịu hơn

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, không nên chỉ ăn cơm trắng, chuối hoặc bánh mì trong thời gian dài. Khi có thể ăn uống trở lại, mẹ nên từng bước bổ sung nhiều nhóm thực phẩm để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong thai kỳ. ACOG khuyến nghị chế độ ăn khi mang thai nên đa dạng, gồm ngũ cốc, rau củ, trái cây, thực phẩm giàu protein và sữa hoặc sản phẩm thay thế phù hợp.

• Nếu hệ tiêu hóa đã ổn hơn, có thể bắt đầu với những món giàu tinh bột và dễ dung nạp như khoai tây, ngũ cốc không thêm đường, bánh quy nhạt, sau đó bổ sung dần rau củ nấu chín và thực phẩm giàu protein.

Ưu tiên protein dễ tiêu để phục hồi sức khỏe

• Protein cần thiết cho quá trình duy trì và sửa chữa các mô của cơ thể. Trong thai kỳ, mẹ có thể bổ sung protein từ trứng, thịt gia cầm, cá, thịt nạc, sữa chua, phô mai, đậu và các loại hạt tùy khả năng dung nạp.

• Nếu đang tìm cách trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, không nên cố ăn các món giàu đạm nếu chúng khiến bụng khó chịu hơn. Hãy bắt đầu với lượng nhỏ, ưu tiên thực phẩm ít chất béo và tăng dần khi triệu chứng giảm.

• Cá, thịt gia cầm hoặc thịt nạc có thể được đưa trở lại thực đơn khi mẹ đã ăn uống tốt hơn. Khi mang thai, cần lựa chọn thực phẩm được nấu chín kỹ và tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm.

Có thể dùng sữa chua nếu cơ thể dung nạp tốt

• Sữa chua cung cấp protein và canxi, đồng thời một số sản phẩm có chứa các vi sinh vật sống. Đây là một lựa chọn thực phẩm có thể bổ sung trong thai kỳ nếu mẹ ăn vào không bị đầy bụng hoặc tiêu chảy nặng hơn.

• Tuy nhiên, không nên xem sữa chua hoặc probiotic là phương pháp chắc chắn để chữa tiêu chảy. NIDDK cho biết bằng chứng về việc sử dụng probiotic để điều trị hoặc phòng tiêu chảy vẫn chưa đủ mạnh để khuyến nghị rộng rãi.

• Nếu chọn sữa chua khi mang thai, nên ưu tiên sản phẩm đã tiệt trùng (pasteurized) và bảo quản đúng cách để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm.

Không ép ăn khi hệ tiêu hóa chưa sẵn sàng

• Nếu vẫn còn tiêu chảy hoặc chán ăn, mẹ không cần cố ăn thật nhiều. NIDDK cho biết khi cảm giác thèm ăn quay trở lại, đa số người bị tiêu chảy cấp có thể dần trở lại chế độ ăn bình thường. Không có bằng chứng cho thấy phải duy trì một chế độ ăn hạn chế nghiêm ngặt để trị tiêu chảy cho bà bầu.

• Điều quan trọng là tiếp tục bù nước và điện giải, sau đó tăng dần sự đa dạng của thực phẩm. Nếu một món ăn khiến tiêu chảy hoặc đau bụng tăng lên, tạm thời ngừng món đó và thử lại sau khi hệ tiêu hóa ổn định hơn.

• Nếu tiêu chảy kéo dài, đi ngoài nhiều lần, có máu trong phân, sốt, nôn nhiều, không thể uống đủ nước hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước, mẹ bầu nên liên hệ bác sĩ thay vì tiếp tục tự trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà.

Cách 5: Bù điện giải đúng cách khi tiêu chảy

Bổ sung nước và điện giải để hạn chế mất nước

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất các chất điện giải. Vì vậy, bù nước và điện giải là ưu tiên quan trọng trong quá trình hồi phục. NIDDK khuyến nghị uống đủ dịch và có thể sử dụng các loại đồ uống chứa điện giải hoặc dung dịch bù nước điện giải (ORS) khi cần.

• Trong thai kỳ, nhu cầu nước vốn đã tăng. ACOG khuyến nghị phụ nữ mang thai uống khoảng 8–12 cốc nước mỗi ngày, tương đương khoảng 1,9–2,8 lít, tùy nhu cầu và tình trạng cơ thể. Khi bị tiêu chảy, lượng dịch cần bổ sung có thể tăng thêm do mất nước qua phân.

Có thể dùng nước trái cây nhưng không nên uống quá nhiều

• Một số loại nước trái cây có thể cung cấp kali và nước, chẳng hạn nước cam hoặc nước táo. NIDDK cũng liệt kê nước trái cây trong số các loại dịch có thể được sử dụng để bổ sung nước và điện giải ở người bị viêm dạ dày ruột cấp.

• Tuy nhiên, nước trái cây chứa nhiều đường đơn có thể khiến tiêu chảy nặng hơn ở một số người. Vì vậy, nếu đang trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, nên ưu tiên nước lọc hoặc ORS và tránh các loại nước trái cây quá ngọt, nước ép có thêm đường. NIDDK khuyến cáo hạn chế đồ uống chứa nhiều đường đơn khi bị tiêu chảy cấp.

Có thể cân nhắc đồ uống thể thao chứa điện giải

• Đồ uống thể thao có chứa điện giải có thể hỗ trợ bổ sung một phần lượng dịch và chất điện giải bị mất. Đây là một trong những lựa chọn được NIDDK đề cập khi chăm sóc tiêu chảy cấp tại nhà.

• Tuy nhiên, đồ uống thể thao không hoàn toàn tương đương dung dịch bù nước điện giải ORS. Nếu tiêu chảy nhiều, nôn ói hoặc có dấu hiệu mất nước, ORS thường là lựa chọn phù hợp hơn vì được thiết kế với sự kết hợp glucose và điện giải giúp bù dịch.

Ưu tiên ORS khi tiêu chảy nhiều hoặc có nguy cơ mất nước

• Nếu bà bầu bị tiêu chảy nhiều lần, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về dung dịch ORS phù hợp thay vì chỉ uống nước trái cây hoặc nước thể thao.

• Khi sử dụng ORS đóng gói, hãy pha đúng lượng nước theo hướng dẫn trên sản phẩm. Không tự ý pha đặc hơn hoặc thêm đường, muối vì có thể làm thay đổi nồng độ điện giải.

• Không nên tự xem các loại nước ép hay nước thể thao là phương pháp chính để trị tiêu chảy cho bà bầu. Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì đủ dịch và điện giải trong khi theo dõi diễn biến triệu chứng.

Đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu mất nước

• Hãy liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, đặc biệt khi mẹ không thể uống đủ nước, nôn nhiều, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt hoặc có máu trong phân. NIDDK lưu ý phụ nữ mang thai bị tiêu chảy có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn và nên giữ liên lạc với bác sĩ.

• Nếu mục tiêu là trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, có thể bắt đầu bằng nguyên tắc đơn giản: bù nước trước, bổ sung điện giải khi cần, hạn chế đồ uống nhiều đường và không tự ý dùng thuốc. Đây là cách tiếp cận an toàn hơn so với việc chỉ cố làm giảm số lần đi ngoài.

Cách 6: Bổ sung nước và natri bằng nước dùng

Uống nước dùng loãng có thể hỗ trợ bù dịch và điện giải

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, cơ thể mất nước cùng các chất điện giải như natri, kali và clorua. NIDDK khuyến nghị bổ sung các loại chất lỏng có chứa điện giải, trong đó có nước dùng (broth), để hỗ trợ phòng ngừa mất nước.

• Mẹ có thể dùng một bát nhỏ nước dùng gà hoặc nước rau củ nếu cảm thấy dễ ăn hơn uống nước lọc. Nước dùng vừa cung cấp chất lỏng, vừa bổ sung một lượng natri, đồng thời phù hợp với những lúc chán ăn hoặc hơi buồn nôn.

Chọn nước dùng nhẹ, ít dầu mỡ và dễ tiêu

• Nếu đang tìm cách trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, hãy ưu tiên nước dùng trong, ít béo và không quá cay hoặc nhiều gia vị.

• Có thể thêm một ít thịt gà nạc, cơm hoặc mì vào nước dùng khi mẹ bắt đầu ăn uống tốt hơn. Cách này giúp bổ sung thêm năng lượng và protein thay vì chỉ uống nước.

• Nên tránh các món nước quá nhiều dầu mỡ, cay hoặc chứa lượng đường cao vì một số loại thực phẩm có thể khiến tiêu chảy nặng hơn. NIDDK khuyến cáo hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và đồ uống chứa nhiều đường khi bị tiêu chảy cấp.

Không dùng nước dùng thay thế hoàn toàn ORS

• Nước dùng có thể góp phần bổ sung dịch và natri nhưng không có thành phần điện giải theo tỷ lệ tối ưu như dung dịch bù nước đường uống (ORS). Vì vậy, nếu tiêu chảy nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước, mẹ không nên chỉ dựa vào nước dùng để bù dịch.

• Trong trường hợp cần bù điện giải đáng kể, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về ORS phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng khi bà bầu bị tiêu chảy kèm nôn ói hoặc không thể uống đủ nước.

Theo dõi dấu hiệu mất nước và biết khi nào cần khám

• Nếu tiêu chảy không cải thiện, kéo dài hơn 2 ngày, có máu hoặc mủ trong phân, sốt, đau bụng dữ dội hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước như khát nhiều, chóng mặt, mệt mỏi, tiểu ít hay nước tiểu sẫm màu, mẹ nên liên hệ nhân viên y tế.

• Phụ nữ mang thai cần đặc biệt chú ý tình trạng mất nước vì tiêu chảy và nôn ói có thể làm cơ thể mất quá nhiều dịch. ACOG khuyến nghị trao đổi với bác sĩ sản khoa nếu nghi ngờ bị mất nước.

• Vì vậy, khi trị tiêu chảy cho bà bầu, có thể xem nước dùng như một “cầu nối” giúp mẹ dễ bổ sung dịch và natri hơn, nhưng bù nước và điện giải đúng cách vẫn là trọng tâm.

Cách 7: Hạn chế sữa, đường và caffeine

Tạm hạn chế sữa, đường và caffeine khi tiêu chảy

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, một số loại thực phẩm và đồ uống có thể khiến triệu chứng nặng hơn. NIDDK khuyến cáo người bị tiêu chảy cấp nên hạn chế đồ uống chứa caffeine, thực phẩm hoặc đồ uống nhiều đường đơn và sữa, sản phẩm từ sữa có lactose nếu chúng làm triệu chứng tăng lên.

Giảm caffeine trong thời gian tiêu chảy

• Cà phê, trà, nước tăng lực và một số loại nước ngọt chứa caffeine có thể kích thích đường tiêu hóa và không phải lựa chọn tốt khi đang tiêu chảy.

• Với phụ nữ mang thai, ACOG khuyến nghị giới hạn tổng lượng caffeine dưới 200 mg mỗi ngày. Khi đang tiêu chảy, mẹ có thể tạm giảm hoặc tránh caffeine để hạn chế khả năng làm triệu chứng khó chịu hơn.

• Nếu cần tỉnh táo, hãy ưu tiên nước lọc hoặc đồ uống bù điện giải phù hợp thay vì cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực. Điều này đặc biệt hữu ích khi mục tiêu là trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà.

Tạm giảm sữa nếu uống vào thấy tiêu chảy nặng hơn

• Sau một đợt tiêu chảy cấp, một số người có thể tạm thời khó tiêu hóa lactose trong sữa. Tình trạng này đôi khi kéo dài vài tuần hoặc lâu hơn.

• Vì vậy, nếu uống sữa khiến mẹ đầy bụng, đau bụng hoặc đi ngoài nhiều hơn, có thể tạm giảm sữa và các sản phẩm chứa nhiều lactose trong thời gian ngắn.

• Tuy nhiên, không phải bà bầu nào cũng cần kiêng hoàn toàn sữa. Nếu vẫn dung nạp được, các sản phẩm từ sữa có thể cung cấp canxi và vitamin D quan trọng trong thai kỳ. NIDDK cũng lưu ý rằng người không dung nạp lactose có thể vẫn chịu được một lượng lactose nhất định.

Hạn chế đồ uống và thực phẩm nhiều đường

• Nước ngọt, nước trái cây nhiều đường, bánh kẹo và các món tráng miệng nhiều đường có thể làm tiêu chảy nặng hơn ở một số người. Lượng đường đơn cao có thể kéo nước vào lòng ruột, khiến phân lỏng hơn.

• Khi trị tiêu chảy cho bà bầu, nên ưu tiên nước lọc, ORS hoặc các loại dịch phù hợp thay vì nước ngọt có đường. Nếu uống nước trái cây, tránh loại có thêm nhiều đường.

Không cần kiêng khem quá mức

• Việc hạn chế sữa, đường và caffeine không có nghĩa là mẹ phải nhịn ăn hoặc áp dụng một chế độ ăn quá khắt khe. NIDDK cho biết người bị tiêu chảy cấp thường có thể trở lại chế độ ăn bình thường khi cảm thấy ăn được, đồng thời chỉ cần hạn chế những thực phẩm thực sự làm triệu chứng nặng hơn.

• Nếu một món ăn không gây khó chịu, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn. Hãy quan sát phản ứng của cơ thể và điều chỉnh thực đơn theo khả năng dung nạp.

Ưu tiên bù nước và theo dõi triệu chứng

• Kiêng một số thực phẩm chỉ là biện pháp hỗ trợ, không phải cách điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy. Trọng tâm của cách trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà vẫn là uống đủ nước và bổ sung điện giải khi cần.

• Vì phụ nữ mang thai có nguy cơ gặp biến chứng do tiêu chảy cao hơn, NIDDK khuyến cáo nên giữ liên hệ với bác sĩ nếu bị tiêu chảy, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.

Cách 8: Giữ chế độ ăn ổn định khi tiêu chảy

Không nên thay đổi chế độ ăn quá đột ngột

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, mẹ không nên đột ngột chuyển sang một chế độ ăn hoàn toàn khác, nhịn ăn hoặc cắt bỏ quá nhiều nhóm thực phẩm cùng lúc. Với tiêu chảy cấp, NIDDK cho biết khi có thể ăn trở lại, phần lớn người bệnh có thể dần quay về chế độ ăn thông thường thay vì duy trì chế độ ăn quá hạn chế.

• Nếu đang trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, hãy ưu tiên những thực phẩm quen thuộc, dễ tiêu và cơ thể đang dung nạp tốt. Khi triệu chứng giảm, có thể từ từ đưa các món khác trở lại thay vì thay đổi thực đơn quá nhanh.

Duy trì vitamin dành cho bà bầu theo hướng dẫn

• Nếu bác sĩ đã khuyến nghị dùng vitamin dành cho bà bầu (prenatal vitamin), mẹ nên tiếp tục dùng đúng liều và lịch đã được hướng dẫn. ACOG khuyến nghị phụ nữ mang thai dùng một liều vitamin trước sinh mỗi ngày để bổ sung các vitamin và khoáng chất cần thiết.

• Nếu quên một liều, không tự ý uống gấp đôi vào ngày hôm sau để bù lại. ACOG cảnh báo không nên dùng vượt quá liều khuyến nghị; một số thành phần, chẳng hạn vitamin A, có thể gây hại nếu dùng quá liều.

• Nếu vitamin trước sinh khiến mẹ buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy tăng lên, hãy trao đổi với bác sĩ sản khoa thay vì tự ngừng hoặc đổi sang sản phẩm khác.

Theo dõi những thực phẩm làm triệu chứng nặng hơn

• Mỗi cơ thể có thể phản ứng khác nhau với thức ăn khi đang tiêu chảy. Nếu nhận thấy một món cụ thể làm đi ngoài nhiều hơn, đầy bụng hoặc đau bụng, hãy tạm hạn chế món đó và theo dõi phản ứng.

• Có thể ghi lại thực phẩm đã ăn, thời điểm xuất hiện triệu chứng và mức độ tiêu chảy. NIDDK cho biết nhật ký ăn uống có thể giúp xác định những thực phẩm hoặc đồ uống làm triệu chứng nặng hơn.

• Tuy nhiên, không nên tự loại bỏ quá nhiều thực phẩm chỉ vì lo sợ tiêu chảy. Trong thai kỳ, chế độ ăn vẫn cần đa dạng và cung cấp đủ folate, sắt, canxi, protein cùng các dưỡng chất cần thiết cho mẹ và thai nhi.

Thay đổi thực đơn từ từ khi hệ tiêu hóa hồi phục

• Khi bụng đã dễ chịu hơn, hãy tăng dần khẩu phần và sự đa dạng của thực phẩm. Có thể bắt đầu bằng những món dễ dung nạp, sau đó bổ sung lại protein, rau củ và các nhóm thực phẩm khác.

• Không cần cố duy trì chế độ BRAT hoặc một thực đơn quá đơn điệu trong nhiều ngày. Bằng chứng hiện nay không ủng hộ việc nhịn ăn hoặc áp dụng chế độ ăn hạn chế nghiêm ngặt để điều trị tiêu chảy cấp.

Đừng nhầm thay đổi chế độ ăn với điều trị nguyên nhân

• Việc ăn uống ổn định có thể giúp hệ tiêu hóa dễ chịu hơn nhưng không phải phương pháp điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy. Trọng tâm của cách trị tiêu chảy cho bà bầu vẫn là bù đủ nước và điện giải, đồng thời theo dõi diễn biến triệu chứng.

• Vì phụ nữ mang thai có nguy cơ gặp biến chứng do tiêu chảy cao hơn, nên liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày, đi ngoài từ 6 lần/ngày trở lên, sốt cao, nôn nhiều, đau bụng dữ dội, có máu hoặc mủ trong phân, hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước.

Cách 9: Tạm ngừng thuốc làm mềm phân khi tiêu chảy

Không tự tiếp tục thuốc làm mềm phân khi đang tiêu chảy

• Nếu bà bầu bị tiêu chảy trong khi đang dùng thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng để điều trị táo bón, thuốc có thể khiến phân lỏng hơn và làm triệu chứng kéo dài. Một số thuốc nhuận tràng có thể gây tiêu chảy như một tác dụng phụ.

• Với docusate, NHS khuyến cáo nếu thuốc được dùng cho táo bón nhẹ và xuất hiện tiêu chảy thì nên ngừng thuốc; tuy nhiên, nếu thuốc được bác sĩ kê để điều trị táo bón nặng hoặc kéo dài, mẹ nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi cách dùng.

Kiểm tra đúng loại thuốc trước khi ngừng

• “Thuốc làm mềm phân” và “thuốc nhuận tràng” không phải lúc nào cũng là một loại thuốc. Một số thuốc làm tăng lượng nước trong ruột, một số tăng khối lượng phân và một số kích thích nhu động ruột. Vì vậy, hãy kiểm tra tên hoạt chất trên nhãn thuốc hoặc hỏi dược sĩ để xác định chính xác loại đang sử dụng.

• Đặc biệt trong thai kỳ, không nên tự ý ngừng bất kỳ thuốc kê đơn nào nếu chưa trao đổi với bác sĩ. NHS khuyến cáo phụ nữ mang thai cần kiểm tra với bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc dược sĩ trước khi thay đổi việc sử dụng thuốc.

Ưu tiên bù nước trong khi chờ tiêu chảy cải thiện

• Khi trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, việc quan trọng hơn là bù lại lượng nước và điện giải đã mất. Hãy uống đủ nước và cân nhắc dung dịch bù nước điện giải (ORS) nếu tiêu chảy nhiều hoặc có nguy cơ mất nước.

• Không nên tự dùng thêm thuốc chống tiêu chảy để “đối phó” với tác dụng của thuốc nhuận tràng. Trong thai kỳ, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc điều trị tiêu chảy nào.

Chỉ dùng lại thuốc khi tình trạng táo bón quay trở lại và có hướng dẫn phù hợp

• Khi phân trở lại bình thường, không nhất thiết phải tiếp tục thuốc làm mềm phân nếu táo bón đã hết. Thuốc nhuận tràng thường được dùng trong thời gian cần thiết để xử lý táo bón, thay vì sử dụng kéo dài không có chỉ định.

• Nếu táo bón tái phát trong thai kỳ, hãy trao đổi với bác sĩ về cách điều chỉnh chế độ ăn, lượng nước, vận động và loại thuốc phù hợp. Một số thuốc nhuận tràng có thể được sử dụng trong thai kỳ nhưng mức độ phù hợp phụ thuộc vào từng loại thuốc và tình trạng của mẹ.

Đi khám nếu tiêu chảy có dấu hiệu bất thường

• Phụ nữ mang thai bị tiêu chảy có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn, đặc biệt là mất nước. NIDDK khuyến cáo người mang thai bị tiêu chảy nên giữ liên hệ với bác sĩ.

• Hãy liên hệ cơ sở y tế nếu tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày, đi ngoài nhiều lần, có máu hoặc mủ trong phân, sốt, đau bụng dữ dội, nôn nhiều hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước như tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt và mệt lả.

• Tóm lại, nếu bà bầu bị tiêu chảy khi đang dùng thuốc làm mềm phân, đừng cố duy trì thuốc chỉ vì trước đó đang bị táo bón. Hãy xác định loại thuốc, hỏi bác sĩ nếu đó là thuốc kê đơn và ưu tiên bù nước, điện giải trong quá trình hồi phục.

Cách 10: Khi nào bà bầu bị tiêu chảy cần khám?

Tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày nên được bác sĩ đánh giá

• Phần lớn trường hợp tiêu chảy cấp có thể tự cải thiện, nhưng bà bầu bị tiêu chảy nên thận trọng hơn vì mất nước có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ. NIDDK khuyến cáo người lớn nên liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày, đặc biệt phụ nữ mang thai cần duy trì liên lạc với bác sĩ khi bị tiêu chảy.

• Không nên tiếp tục chỉ trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà nếu triệu chứng không có dấu hiệu thuyên giảm sau 2 ngày. Bác sĩ có thể cần đánh giá nguyên nhân, mức độ mất nước và quyết định có cần xét nghiệm hoặc điều trị đặc hiệu hay không.

Đi khám sớm nếu có máu, mủ hoặc sốt

• Hãy liên hệ bác sĩ ngay nếu phân có máu hoặc mủ, phân đen như hắc ín, sốt cao, đau bụng dữ dội, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước. Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc tình trạng cần được điều trị y tế thay vì chỉ chăm sóc tại nhà.

• Nếu tiêu chảy đi kèm sốt, mệt mỏi hoặc đau nhức người sau khi ăn thực phẩm có nguy cơ nhiễm khuẩn, cần thông báo cho bác sĩ. Phụ nữ mang thai có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng hơn nếu mắc Listeria, một loại vi khuẩn có thể truyền từ mẹ sang thai nhi.

• Không nên chờ tiêu chảy tự hết nếu mẹ nghi ngờ đã ăn thực phẩm bị thu hồi hoặc có nguy cơ nhiễm Listeria và đồng thời xuất hiện sốt hoặc các triệu chứng giống cúm. CDC khuyến cáo phụ nữ mang thai nên liên hệ nhân viên y tế trong tình huống này.

Đặc biệt lưu ý nếu tiêu chảy xuất hiện sau khi dùng kháng sinh

• Nếu bà bầu bị tiêu chảy trong hoặc sau một đợt dùng kháng sinh, cần thông báo cho bác sĩ. Kháng sinh có thể làm tăng nguy cơ nhiễm Clostridioides difficile (C. difficile hoặc C. diff), một loại vi khuẩn có thể gây tiêu chảy và viêm đại tràng, đôi khi diễn biến nghiêm trọng.

• C. difficile thường được nghi ngờ khi xuất hiện tiêu chảy mới trong thời gian hoặc sau khi dùng kháng sinh, đặc biệt khi đi ngoài nhiều lần và kèm đau bụng, sốt hoặc chán ăn. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm mẫu phân để xác định nguyên nhân.

• Nếu đang dùng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc làm mềm phân, hãy thông báo cho bác sĩ vì những thuốc này cũng có thể gây tiêu chảy và cần được phân biệt với nhiễm C. difficile trước khi xét nghiệm.

Không chờ đủ 2 ngày nếu có dấu hiệu mất nước

• Mốc 2 ngày không phải là thời gian bắt buộc phải chờ. Nếu xuất hiện khát nhiều, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt, mệt lả, khô miệng hoặc không thể uống đủ nước, mẹ nên được đánh giá y tế sớm. NIDDK xem các dấu hiệu mất nước, nôn thường xuyên và đau bụng hoặc trực tràng dữ dội là những lý do cần liên hệ bác sĩ ngay.

• Tóm lại, trị tiêu chảy cho bà bầu không chỉ là làm giảm số lần đi ngoài. Nếu tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày hoặc xuất hiện sốt, máu/mủ trong phân, đau bụng dữ dội, nôn nhiều, mất nước hay tiêu chảy sau dùng kháng sinh, mẹ nên ngừng tự xử trí kéo dài và liên hệ bác sĩ để tìm nguyên nhân, bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Lưu ý an toàn khi bà bầu bị tiêu chảy

Ưu tiên nước lọc và đồ uống ít đường để bù dịch

• Khi bà bầu bị tiêu chảy, điều quan trọng là bổ sung đủ nước và chất điện giải để hạn chế mất nước. Có thể uống nước lọc, nước dùng hoặc dung dịch bù nước điện giải (ORS), tùy mức độ tiêu chảy và khả năng uống.

• Không nên dùng nước ngọt có ga hoặc các loại đồ uống chứa nhiều đường để bù nước. Lượng đường đơn cao có thể làm tiêu chảy nặng hơn ở một số người. NIDDK khuyến cáo hạn chế đồ uống nhiều đường khi bị tiêu chảy cấp.

• Nếu cảm thấy buồn nôn, hãy uống từng ngụm nhỏ nhưng thường xuyên thay vì uống một lượng lớn cùng lúc. Trong thai kỳ, ACOG khuyến nghị uống khoảng 8–12 cốc nước mỗi ngày, đồng thời nhu cầu thực tế có thể tăng khi cơ thể đang mất dịch do tiêu chảy.

Không tự ý dùng thuốc khi đang mang thai

• Không nên tự mua thuốc chống tiêu chảy, thuốc giảm đau hoặc các thuốc không kê đơn khác để trị tiêu chảy cho bà bầu mà chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Việc lựa chọn thuốc trong thai kỳ cần cân nhắc lợi ích và nguy cơ đối với cả mẹ và thai nhi.

• Nếu đang dùng thuốc kê đơn hoặc vitamin trước sinh, không tự ý ngừng, tăng liều hoặc đổi thuốc chỉ vì xuất hiện tiêu chảy. Hãy thông báo cho bác sĩ nếu nghi ngờ thuốc có thể liên quan đến triệu chứng.

• Với trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà, ưu tiên trước hết vẫn là nghỉ ngơi, bù nước và điện giải, ăn uống phù hợp và theo dõi diễn biến thay vì cố dùng thuốc để nhanh chóng cắt tiêu chảy. NIDDK cũng xác định bù dịch và điện giải là trọng tâm trong xử trí tiêu chảy cấp.

Đau bụng dữ dội hoặc chảy máu âm đạo cần khám ngay

• Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, đau không giảm sau khi nghỉ ngơi, mẹ nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá. Đau bụng trong thai kỳ có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó một số tình trạng cần được xử trí khẩn cấp.

• Chảy máu âm đạo khi mang thai cũng không nên xem nhẹ, đặc biệt nếu đi kèm đau bụng, chóng mặt, ngất hoặc chảy máu nhiều. NHS khuyến cáo cần được đánh giá y tế trong những trường hợp này.

• Nếu đau bụng kèm chảy máu âm đạo nhiều, đau dữ dội, choáng hoặc ngất, cần tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp thay vì tiếp tục tự trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà.

Theo dõi cả tình trạng của mẹ và thai nhi

• Tiêu chảy nhẹ có thể được chăm sóc tại nhà nếu mẹ vẫn uống được nước, không có dấu hiệu mất nước và không xuất hiện triệu chứng cảnh báo. Tuy nhiên, nếu không thể giữ được nước, tiểu ít, sốt, nôn nhiều hoặc triệu chứng kéo dài, nên liên hệ bác sĩ.

• Nếu thai nhi cử động ít hơn bình thường, mẹ cũng nên liên hệ đơn vị sản khoa để được hướng dẫn, thay vì chỉ tập trung xử lý tình trạng tiêu chảy.

• Tóm lại, bà bầu bị tiêu chảy nên nhớ 3 nguyên tắc: bù nước đúng cách, không tự ý dùng thuốc và không bỏ qua đau bụng dữ dội hoặc chảy máu âm đạo. Đây là những điểm quan trọng giúp việc trị tiêu chảy cho bà bầu tại nhà an toàn hơn và biết đúng lúc cần chuyển sang chăm sóc y tế.

Nguồn tham khảo

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. (2026). Healthy eating during pregnancy. ACOG.
2. American College of Obstetricians and Gynecologists. (2020). How much water should I drink during pregnancy? ACOG.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists. (2010). Moderate caffeine consumption during pregnancy: Committee Opinion No. 462. Obstetrics & Gynecology, 116(2), 467–468.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Treatment of diarrhea. National Institutes of Health.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Eating, diet, & nutrition for diarrhea. National Institutes of Health.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2019). Eating, diet, & nutrition for food poisoning. National Institutes of Health.
7. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). About Listeria infection. National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases.
8. Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Clinical overview of listeriosis. National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases.
9. Centers for Disease Control and Prevention. (2025). People at increased risk for Listeria infection. National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases.
10. Su, G. L., Ko, C. W., Bercik, P., et al. (2020). AGA clinical practice guidelines on the role of probiotics in the management of gastrointestinal disorders. Gastroenterology, 159(2), 697–705.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Isabella Moore.