Nhồi máu cơ tim: 4 dấu hiệu và 4 bước sơ cứu khẩn cấp tại nhà

Mỗi năm, hàng triệu người trên thế giới bị nhồi máu cơ tim, và đây vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Theo các thống kê quốc tế, tại Mỹ cứ khoảng 34 giây lại có một người bị nhồi máu cơ tim. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp tử vong xảy ra vì người bệnh hoặc người xung quanh không nhận biết sớm dấu hiệu nhồi máu cơ tim hoặc thực hiện sơ cứu nhồi máu cơ tim không đúng cách trong những phút đầu tiên.

Nếu phát hiện sớm các dấu hiệu nhồi máu cơ tim và xử trí kịp thời, tổn thương cơ tim có thể được giảm đáng kể, đồng thời tăng cơ hội sống và phục hồi cho người bệnh. Trong bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách nhận biết nhồi máu cơ tim, các bước sơ cứu nhồi máu cơ tim đúng theo khuyến cáo y khoa và những điều cần làm ngay trước khi xe cấp cứu đến, giúp bạn bình tĩnh ứng phó khi gặp tình huống khẩn cấp.

Phần 1: Dấu hiệu nhồi máu cơ tim và cách cấp cứu

Dấu hiệu 1: Nhận biết sớm dấu hiệu nhồi máu cơ tim

Không phải cơn nhồi máu cơ tim nào cũng có dấu hiệu rõ ràng

• Nhồi máu cơ tim có thể xảy ra rất đột ngột với cơn đau dữ dội, nhưng cũng có nhiều trường hợp gần như không xuất hiện triệu chứng báo trước.
• Phần lớn người bệnh thường có những dấu hiệu cảnh báo sớm nhưng rất mơ hồ, khiến họ dễ chủ quan hoặc nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường.
• Việc nhận biết sớm dấu hiệu nhồi máu cơ tim giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, giảm tổn thương cơ tim và tăng cơ hội sống.

Chú ý các dấu hiệu cảnh báo trước nhiều ngày hoặc nhiều tuần

• Trước khi xảy ra nhồi máu cơ tim, cơ thể có thể xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện như:
  • Huyết áp tăng kéo dài hoặc khó kiểm soát.
  • Cảm giác nóng rát vùng ngực, ợ nóng thường xuyên.
  • Dễ mệt khi vận động, khả năng gắng sức giảm so với trước.
  • Cảm giác mệt mỏi, khó chịu hoặc không khỏe mà không rõ nguyên nhân.
• Những triệu chứng này có thể xuất hiện từ vài ngày đến vài tuần trước khi cơ tim bị tổn thương nghiêm trọng. Nếu chúng kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn, bạn nên đi khám tim mạch sớm để được đánh giá.

Phụ nữ thường có triệu chứng khó nhận biết hơn

• Dấu hiệu nhồi máu cơ tim ở phụ nữ thường không điển hình như đau ngực dữ dội.
• Thay vào đó, người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt bất thường, khó thở, buồn nôn, đau vùng lưng, cổ, vai hoặc hàm.
• Chính vì triệu chứng không rõ ràng nên phụ nữ có nguy cơ bỏ lỡ "thời điểm vàng" để điều trị. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, không nên tự chẩn đoán hay trì hoãn việc đến cơ sở y tế.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim

• Nguy cơ mắc bệnh mạch vành và nhồi máu cơ tim sẽ cao hơn nếu bạn có một hoặc nhiều yếu tố sau:
  • Cholesterol trong máu cao.
  • Tăng huyết áp.
  • Đái tháo đường.
  • Thừa cân hoặc béo phì.
  • Hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.
  • Tuổi từ 65 trở lên.
• Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu để giảm khả năng xảy ra nhồi máu cơ tim.

Phân biệt nhồi máu cơ tim và ngừng tim

• Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn, làm một phần cơ tim bị thiếu oxy và tổn thương.
• Ngừng tim là tình trạng tim ngừng bơm máu, khiến người bệnh mất ý thức và ngừng thở gần như ngay lập tức.
• Không phải mọi trường hợp nhồi máu cơ tim đều dẫn đến ngừng tim. Tuy nhiên, ngừng tim có thể là biến chứng nguy hiểm của nhồi máu cơ tim và cần được sơ cứu nhồi máu cơ tim cùng hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức để tăng khả năng sống sót.

Dấu hiệu 2: Nhận biết triệu chứng nhồi máu cơ tim

Đừng chờ cơn đau dữ dội mới nghĩ đến nhồi máu cơ tim

• Nhiều người cho rằng nhồi máu cơ tim xảy ra đột ngột với cơn đau ngực dữ dội. Thực tế, phần lớn trường hợp bắt đầu bằng những triệu chứng nhẹ và tăng dần trong nhiều giờ, thậm chí vài ngày.
• Việc nhận biết sớm dấu hiệu nhồi máu cơ tim giúp người bệnh được sơ cứu nhồi máu cơ tim và đưa đến bệnh viện kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Đau ngực là dấu hiệu điển hình nhất

• Triệu chứng thường gặp nhất là đau hoặc khó chịu ở giữa ngực.
• Người bệnh có thể cảm thấy:
  • Ngực bị đè nặng hoặc bóp chặt.
  • Cảm giác tức ngực, nặng ngực hoặc đau âm ỉ.
  • Cơn đau xuất hiện liên tục hoặc từng đợt rồi quay trở lại.
• Nếu cơn đau kéo dài trên vài phút hoặc tái phát nhiều lần, cần gọi cấp cứu ngay thay vì chờ triệu chứng tự hết.

Không bỏ qua các triệu chứng đi kèm

• Ngoài đau ngực, dấu hiệu nhồi máu cơ tim còn có thể bao gồm:
  • Khó thở, hụt hơi ngay cả khi nghỉ ngơi.
  • Vã mồ hôi lạnh, da tái nhợt hoặc xám xanh.
  • Chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác sắp ngất.
  • Mệt mỏi bất thường, kiệt sức dù không vận động nhiều.
  • Buồn nôn hoặc nôn.
  • Đau vùng bụng trên hoặc cảm giác khó tiêu, đầy bụng, nóng rát giống bệnh dạ dày.
• Những biểu hiện này rất dễ bị nhầm với các bệnh tiêu hóa hoặc tình trạng mệt mỏi thông thường, khiến nhiều người chậm trễ trong việc điều trị.

Triệu chứng có thể khác nhau ở từng người

• Không phải ai bị nhồi máu cơ tim cũng xuất hiện đầy đủ các triệu chứng kể trên.
• Có người chỉ đau ngực nhẹ, trong khi người khác lại chủ yếu bị khó thở, buồn nôn hoặc mệt lả.
• Mức độ đau và biểu hiện lâm sàng có sự khác biệt tùy theo tuổi, giới tính, bệnh lý nền và mức độ tắc nghẽn mạch vành.

Một số người có cảm giác bất thường trước khi ngất

• Trước khi cơn nhồi máu cơ tim trở nên nghiêm trọng, một số người mô tả cảm giác lo lắng dữ dội, bất an hoặc có linh cảm như sắp xảy ra điều rất xấu.
• Dù đây không phải triệu chứng đặc hiệu, nhưng nếu đi kèm đau ngực hoặc khó thở, cần xem đây là dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp.

Ngất hoặc đột ngột khuỵu xuống là dấu hiệu nguy hiểm

• Khi tim không còn bơm đủ máu đến não và các cơ quan, người bệnh có thể đột ngột khuỵu xuống, ngã hoặc cần vịn vào vật xung quanh để giữ thăng bằng.
• Tình trạng này ít gặp ở các nguyên nhân đau ngực thông thường nhưng lại là dấu hiệu cảnh báo nhồi máu cơ tim hoặc biến chứng nghiêm trọng.
• Nếu người bệnh ngã gục, mất ý thức hoặc ngừng thở, cần gọi cấp cứu ngay và tiến hành sơ cứu nhồi máu cơ tim theo hướng dẫn y tế trong khi chờ nhân viên cấp cứu đến.

Dấu hiệu 3: Nhận biết dấu hiệu nhồi máu cơ tim ít gặp

Đừng chỉ chú ý đến cơn đau ngực

• Mặc dù đau ngực, khó thở và vã mồ hôi lạnh là những dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình, một số người lại chỉ xuất hiện các triệu chứng ít phổ biến hơn.
• Việc nhận biết đầy đủ các biểu hiện này giúp tăng khả năng phát hiện nhồi máu cơ tim sớm và thực hiện sơ cứu nhồi máu cơ tim đúng thời điểm.

Cơn đau có thể lan sang nhiều vị trí khác

• Khi xảy ra nhồi máu cơ tim, cảm giác đau hoặc khó chịu không phải lúc nào cũng chỉ tập trung ở ngực.
• Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc tê lan đến:
  • Cánh tay trái, đôi khi cả hai cánh tay.
  • Vùng giữa lưng.
  • Phía trước cổ.
  • Hàm dưới hoặc vùng quai hàm.
• Những cơn đau này có thể xuất hiện đồng thời với đau ngực hoặc xảy ra trước khi đau ngực trở nên rõ rệt.

Phụ nữ thường có biểu hiện không điển hình

• Dấu hiệu nhồi máu cơ tim ở phụ nữ thường khó nhận biết hơn so với nam giới.
• Các triệu chứng dễ gặp bao gồm:
  • Đau giữa lưng.
  • Đau vùng hàm hoặc cổ.
  • Buồn nôn hoặc nôn.
  • Mệt mỏi và khó thở mà không kèm đau ngực rõ ràng.
• Vì các biểu hiện này dễ bị nhầm với bệnh xương khớp, rối loạn tiêu hóa hoặc căng thẳng, nhiều trường hợp đến bệnh viện muộn làm giảm hiệu quả điều trị.

Nhiều bệnh khác cũng có triệu chứng tương tự

• Một số tình trạng như trào ngược dạ dày, đau cơ, viêm khớp, bệnh phổi hoặc rối loạn lo âu cũng có thể gây đau ngực, đau lưng hoặc khó thở.
• Tuy nhiên, nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu nhồi máu cơ tim cùng lúc, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc mỡ máu cao, khả năng nguyên nhân liên quan đến tim sẽ cao hơn.
• Trong trường hợp nghi ngờ, không nên tự chẩn đoán hoặc chờ triệu chứng biến mất. Hãy gọi cấp cứu và thực hiện sơ cứu nhồi máu cơ tim theo hướng dẫn để hạn chế tổn thương cơ tim và tăng cơ hội sống sót.

Dấu hiệu 4: Gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ nhồi máu cơ tim

Đừng chần chừ khi nghi ngờ nhồi máu cơ tim

• Nếu nghi ngờ một người đang bị nhồi máu cơ tim, hãy gọi ngay số cấp cứu tại địa phương. Tại Việt Nam, bạn có thể gọi 115 để được hỗ trợ y tế khẩn cấp.
• Không cần đợi người bệnh xuất hiện đầy đủ tất cả dấu hiệu nhồi máu cơ tim mới gọi cấp cứu. Chỉ cần có các triệu chứng nghi ngờ như đau ngực kéo dài, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc đột ngột ngất xỉu, hãy hành động ngay.
• Mỗi phút trì hoãn đều làm tăng nguy cơ tổn thương cơ tim và giảm khả năng hồi phục.

Nhờ người xung quanh hỗ trợ nếu cần

• Nếu bạn không thể tự gọi cấp cứu, hãy nhờ người gần đó gọi 115 ngay lập tức.
• Trong lúc chờ xe cấp cứu, hãy giữ liên lạc để biết thời gian dự kiến nhân viên y tế đến, đồng thời chuẩn bị sẵn thông tin về tình trạng của người bệnh để cung cấp khi cần.

Nhân viên cấp cứu có thể điều trị ngay từ hiện trường

• Đội ngũ cấp cứu được đào tạo để nhận biết dấu hiệu nhồi máu cơ tim, theo dõi các chỉ số sinh tồn và thực hiện các biện pháp sơ cứu nhồi máu cơ tim ngay trên đường vận chuyển.
• Nếu người bệnh rơi vào tình trạng ngừng tim hoặc ngừng thở, nhân viên y tế có thể tiến hành hồi sức tim phổi (CPR), sử dụng máy khử rung tim khi cần và thực hiện các can thiệp cấp cứu khác.

Đi xe cấp cứu giúp rút ngắn thời gian điều trị

• Người nghi ngờ nhồi máu cơ tim nên được đưa đến bệnh viện bằng xe cấp cứu thay vì tự lái xe hoặc đi xe máy.
• Khi đến bằng xe cấp cứu, bệnh viện thường có sự chuẩn bị trước để tiếp nhận và điều trị khẩn cấp, giúp người bệnh được thăm khám và can thiệp nhanh hơn.
• Việc điều trị càng sớm thì khả năng bảo tồn cơ tim, hạn chế biến chứng và tăng tỷ lệ sống sót càng cao.

Phần 2: Cách sơ cứu nhồi máu cơ tim tại nhà

Bước 1: Đặt người bệnh vào tư thế an toàn

Giúp người bệnh ngồi ở tư thế thoải mái và ổn định

• Khi nghi ngờ một người bị nhồi máu cơ tim, hãy đỡ họ ngồi ở tư thế nửa nằm nửa ngồi, thân trên nâng khoảng 45–75 độ và đầu gối hơi co.
• Tựa lưng người bệnh vào ghế, tường hoặc kê gối phía sau nếu có để giảm áp lực lên tim và giúp việc hô hấp dễ dàng hơn.
• Không để người bệnh nằm phẳng nếu họ vẫn còn tỉnh táo, trừ khi có hướng dẫn từ nhân viên y tế.

Nới lỏng quần áo để người bệnh dễ thở

• Tháo hoặc nới lỏng cà vạt, khăn quàng cổ, cúc áo vùng cổ và ngực hoặc bất kỳ trang phục nào gây cảm giác chật.
• Giữ không gian xung quanh thông thoáng để người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trong lúc chờ cấp cứu.
• Đây là một bước quan trọng trong sơ cứu nhồi máu cơ tim, giúp hạn chế cảm giác khó thở và căng tức.

Không để người bệnh đi lại hoặc gắng sức

• Yêu cầu người bệnh ngồi yên tại chỗ và tránh tự đi lại, leo cầu thang hoặc cố gắng di chuyển.
• Mọi hoạt động gắng sức đều làm tim phải làm việc nhiều hơn, có thể khiến nhồi máu cơ tim trở nên nghiêm trọng hơn.
• Nếu cần di chuyển để đảm bảo an toàn, hãy hỗ trợ nhẹ nhàng và hạn chế tối đa việc vận động.

Giữ bình tĩnh và trấn an người bệnh

• Hãy nói chuyện ngắn gọn, nhẹ nhàng để người bệnh biết rằng xe cấp cứu đang trên đường đến và bạn sẽ ở bên hỗ trợ.
• Tránh đặt quá nhiều câu hỏi hoặc yêu cầu người bệnh nói chuyện liên tục vì điều này có thể làm họ mệt hơn.
• Giữ môi trường yên tĩnh, hạn chế người xung quanh tụ tập để giúp người bệnh giảm căng thẳng và lo lắng.

Giữ ấm cơ thể trong khi chờ cấp cứu

• Nếu thời tiết lạnh hoặc người bệnh có biểu hiện lạnh run, hãy dùng chăn, áo khoác hoặc khăn phủ nhẹ lên cơ thể để giữ ấm.
• Tiếp tục theo dõi dấu hiệu nhồi máu cơ tim như đau ngực tăng lên, khó thở, mất ý thức hoặc ngừng thở để kịp thời thực hiện các bước sơ cứu nhồi máu cơ tim tiếp theo nếu tình trạng chuyển biến xấu.

Bước 2: Hỗ trợ dùng nitroglycerin đúng cách

Kiểm tra xem người bệnh có mang theo nitroglycerin hay không

• Nếu người nghi ngờ nhồi máu cơ tim có tiền sử bệnh tim hoặc đau thắt ngực, hãy hỏi xem họ có mang theo thuốc nitroglycerin đã được bác sĩ kê đơn hay không.
• Không tự ý sử dụng thuốc của người khác hoặc dùng nitroglycerin nếu thuốc chưa được bác sĩ chỉ định cho chính người bệnh.
• Thuốc chỉ có vai trò hỗ trợ giảm triệu chứng trong một số trường hợp và không thay thế việc gọi cấp cứu hoặc sơ cứu nhồi máu cơ tim.

Hỗ trợ người bệnh sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn

• Nếu người bệnh tỉnh táo và đã được bác sĩ hướng dẫn sử dụng trước đó, hãy hỗ trợ họ dùng thuốc theo đúng liều đã được kê.
• Nitroglycerin thường có hai dạng:
  • Viên ngậm dưới lưỡi.
  • Thuốc xịt dưới lưỡi.
• Không để người bệnh nuốt viên thuốc vì thuốc được hấp thu tốt nhất qua niêm mạc dưới lưỡi.

Theo dõi phản ứng sau khi dùng thuốc

• Sau khi dùng nitroglycerin, một số người có thể gặp các phản ứng như:
  • Chóng mặt.
  • Choáng váng.
  • Cảm giác muốn ngất.
  • Huyết áp giảm tạm thời.
• Vì vậy, hãy để người bệnh tiếp tục ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi, tránh đứng dậy hoặc đi lại để giảm nguy cơ té ngã.

Tiếp tục theo dõi trong khi chờ cấp cứu

• Dù triệu chứng đau ngực giảm sau khi dùng nitroglycerin, người bệnh vẫn cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt để xác định có phải nhồi máu cơ tim hay không.
• Trong thời gian chờ nhân viên y tế, tiếp tục theo dõi dấu hiệu nhồi máu cơ tim như đau ngực kéo dài, khó thở, vã mồ hôi, giảm ý thức hoặc ngừng thở để kịp thời thực hiện các bước sơ cứu nhồi máu cơ tim tiếp theo nếu tình trạng diễn biến xấu.

Bước 3: Cho người bệnh dùng aspirin nếu phù hợp

Chỉ dùng aspirin khi không có chống chỉ định

• Nếu nghi ngờ nhồi máu cơ tim, người bệnh có thể được dùng aspirin trong khi chờ cấp cứu nếu không dị ứng với aspirin và không có chống chỉ định theo hướng dẫn y tế.
• Trước khi sử dụng, hãy hỏi người bệnh về tiền sử dị ứng thuốc, đặc biệt là aspirin hoặc các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID). Nếu người bệnh không thể trả lời, hãy kiểm tra vòng cảnh báo y tế hoặc thông tin y tế cá nhân nếu có.
• Không dùng aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên dưới 18 tuổi, trừ khi có chỉ định của bác sĩ.

Cho người bệnh nhai aspirin thay vì nuốt nguyên viên

• Nếu đủ điều kiện sử dụng, người lớn thường được khuyến cáo nhai chậm 300 mg aspirin để thuốc hấp thu nhanh hơn qua đường tiêu hóa.
• Việc nhai thuốc giúp aspirin phát huy tác dụng sớm hơn so với nuốt nguyên viên, hỗ trợ trong sơ cứu nhồi máu cơ tim trước khi người bệnh được điều trị chuyên sâu.

Aspirin giúp giảm hình thành cục máu đông

• Aspirin có tác dụng ức chế kết tập tiểu cầu, giúp hạn chế sự phát triển của cục máu đông đang làm tắc động mạch vành.
• Thuốc cũng góp phần giảm phản ứng viêm và có thể làm giảm một phần cảm giác đau do nhồi máu cơ tim.
• Tuy nhiên, aspirin không thể làm tan cục máu đông và không thay thế các phương pháp điều trị chuyên khoa tại bệnh viện.

Có thể dùng cùng nitroglycerin nếu đã được chỉ định

• Nếu người bệnh đã được bác sĩ kê đơn nitroglycerin trước đó, aspirin thường có thể sử dụng cùng với thuốc này trong quá trình chờ cấp cứu.
• Tuy nhiên, chỉ hỗ trợ người bệnh dùng đúng loại thuốc đã được bác sĩ chỉ định và không tự ý tăng liều hoặc kết hợp thêm các loại thuốc khác.

Vẫn cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay

• Dù đã dùng aspirin và triệu chứng có cải thiện, người bệnh vẫn phải được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
• Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng nhồi máu cơ tim và có thể chỉ định các phương pháp điều trị chuyên sâu như thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc chống đông, thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp động mạch vành, tùy theo nguyên nhân và mức độ tắc nghẽn.
• Trong suốt quá trình chờ cấp cứu, tiếp tục theo dõi dấu hiệu nhồi máu cơ tim và sẵn sàng thực hiện các bước sơ cứu nhồi máu cơ tim tiếp theo nếu người bệnh mất ý thức hoặc ngừng thở.

Bước 4: Thực hiện hồi sức tim phổi kịp thời

Bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR) khi người bệnh ngừng thở hoặc mất ý thức

• Nếu người nghi ngờ nhồi máu cơ tim bất ngờ mất ý thức và không còn thở bình thường, hãy gọi 115 ngay nếu chưa thực hiện trước đó và bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR) càng sớm càng tốt.
• CPR giúp duy trì tuần hoàn máu và cung cấp một lượng oxy tối thiểu đến não cùng các cơ quan quan trọng trong lúc chờ nhân viên y tế đến.
• Đây là một trong những bước quan trọng nhất của sơ cứu nhồi máu cơ tim khi người bệnh ngừng tim hoặc ngừng thở.

Ưu tiên ép tim ngoài lồng ngực nếu chưa được đào tạo

• Nếu chưa từng được huấn luyện CPR, bạn nên thực hiện ép tim ngoài lồng ngực liên tục thay vì cố gắng hà hơi thổi ngạt.
• Đặt hai tay chồng lên nhau ở chính giữa ngực người bệnh và ép mạnh, nhanh với nhịp khoảng 100–120 lần mỗi phút, để lồng ngực nảy lên hoàn toàn sau mỗi lần ép.
• Tiếp tục ép tim cho đến khi nhân viên y tế tiếp nhận hoặc người bệnh có dấu hiệu hồi phục.

Thực hiện đầy đủ CPR nếu đã được đào tạo

• Nếu đã được huấn luyện hồi sức tim phổi (CPR), hãy kết hợp ép tim ngoài lồng ngực với hà hơi thổi ngạt theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.
• Việc thực hiện đúng kỹ thuật giúp tăng khả năng duy trì oxy cho não và các cơ quan trong thời gian chờ cấp cứu.

Thời gian quyết định khả năng sống còn

• Não bắt đầu bị tổn thương chỉ sau khoảng 4–6 phút nếu không được cung cấp đủ oxy.
• Nếu tình trạng ngừng tuần hoàn kéo dài, nguy cơ tổn thương não không hồi phục và tử vong sẽ tăng nhanh theo từng phút.
• Vì vậy, không nên chờ nhân viên y tế đến mới bắt đầu sơ cứu nhồi máu cơ tim nếu người bệnh đã ngừng thở hoặc ngừng tim.

Tiếp tục CPR cho đến khi có nhân viên y tế hỗ trợ

• Không tự ý dừng ép tim chỉ vì chưa thấy người bệnh tỉnh lại sau vài phút.
• Nếu có máy khử rung tim tự động (AED) tại nơi xảy ra sự cố và bạn biết cách sử dụng, hãy làm theo hướng dẫn bằng giọng nói của thiết bị trong khi tiếp tục CPR.
• Việc kết hợp gọi cấp cứu sớm, sơ cứu nhồi máu cơ tim đúng cách và thực hiện CPR kịp thời sẽ giúp tăng đáng kể cơ hội sống sót và giảm nguy cơ di chứng cho người bệnh.

Lưu ý khi sơ cứu nhồi máu cơ tim

Không để người bệnh ở một mình

• Sau khi nghi ngờ nhồi máu cơ tim, hãy luôn ở cạnh người bệnh cho đến khi nhân viên y tế đến.
• Chỉ rời khỏi người bệnh nếu bắt buộc phải gọi cấp cứu và không có ai khác hỗ trợ.
• Trong thời gian chờ đợi, liên tục theo dõi dấu hiệu nhồi máu cơ tim như tình trạng tỉnh táo, nhịp thở và phản ứng của người bệnh để kịp thời xử trí nếu diễn biến xấu.

Giữ bình tĩnh và phân công người hỗ trợ

• Người thực hiện sơ cứu nhồi máu cơ tim cần giữ bình tĩnh để đưa ra quyết định chính xác.
• Nếu có nhiều người xung quanh, hãy phân công cụ thể từng nhiệm vụ, chẳng hạn:
  • Một người gọi 115.
  • Một người hỗ trợ trấn an và theo dõi người bệnh.
  • Một người chuẩn bị lối đi hoặc đón xe cấp cứu.
  • Một người tìm máy khử rung tim tự động (AED) nếu khu vực có trang bị.
• Việc phân công rõ ràng giúp tránh tình trạng mọi người đều chờ người khác hành động, làm chậm quá trình cấp cứu.

Làm theo hướng dẫn của nhân viên tổng đài cấp cứu

• Trong khi chờ xe cấp cứu, hãy giữ liên lạc với tổng đài 115 nếu được yêu cầu.
• Nhân viên điều phối cấp cứu sẽ hướng dẫn từng bước sơ cứu nhồi máu cơ tim, bao gồm cách theo dõi người bệnh hoặc thực hiện hồi sức tim phổi (CPR) khi cần.
• Hãy thực hiện đúng các hướng dẫn cho đến khi đội cấp cứu có mặt.

Không tự lái xe đến bệnh viện nếu nghi ngờ nhồi máu cơ tim

• Nếu chính bạn xuất hiện dấu hiệu nhồi máu cơ tim như đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc đau lan lên cánh tay, cổ hay hàm, tuyệt đối không tự lái ô tô hoặc xe máy đến bệnh viện.
• Triệu chứng có thể đột ngột trở nặng, gây ngất hoặc mất kiểm soát phương tiện, làm tăng nguy cơ tai nạn cho bản thân và người khác.
• Hãy gọi 115 hoặc nhờ người khác đưa đến bệnh viện nếu xe cấp cứu chưa thể tiếp cận ngay. Việc được vận chuyển bằng xe cấp cứu giúp người bệnh được theo dõi và xử trí y tế ngay trên đường đến bệnh viện nếu tình trạng chuyển biến xấu.

Nguồn tham khảo

1. American Heart Association. (2025). Heart Attack (Myocardial Infarction). American Heart Association.
2. American Heart Association. (2025). CPR & First Aid. American Heart Association.
3. European Society of Cardiology. (2023). 2023 ESC Guidelines for the Management of Acute Coronary Syndromes. European Heart Journal, 44(38), 3720–3826.
4. Ibanez, B., James, S., Agewall, S., Antunes, M. J., Bucciarelli-Ducci, C., Bueno, H., et al. (2018). 2017 ESC Guidelines for the Management of Acute Myocardial Infarction in Patients Presenting with ST-Segment Elevation. European Heart Journal, 39(2), 119–177.
5. Levine, G. N., Bates, E. R., Blankenship, J. C., Bailey, S. R., Bittl, J. A., Cercek, B., et al. (2016). 2015 ACC/AHA/SCAI Focused Update on Primary Percutaneous Coronary Intervention for Patients With ST-Elevation Myocardial Infarction. Journal of the American College of Cardiology, 67(10), 1235–1250.
6. O'Gara, P. T., Kushner, F. G., Ascheim, D. D., Casey, D. E., Chung, M. K., de Lemos, J. A., et al. (2013). 2013 ACCF/AHA Guideline for the Management of ST-Elevation Myocardial Infarction. Circulation, 127(4), e362–e425.
7. Panchal, A. R., Bartos, J. A., Cabañas, J. G., Donnino, M. W., Drennan, I. R., Hirsch, K. G., et al. (2020). 2020 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Circulation, 142(Suppl_2), S366–S468.
8. World Health Organization. (2023). Cardiovascular Diseases (CVDs). World Health Organization.
9. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Heart Disease Facts. Centers for Disease Control and Prevention.
10. National Heart, Lung, and Blood Institute. (2024). Heart Attack. National Heart, Lung, and Blood Institute.
11. Merck Manual Professional Edition. (2024). Acute Myocardial Infarction (AMI). Merck & Co., Inc.
12. MSD Manuals Consumer Version. (2024). Heart Attack (Myocardial Infarction). Merck & Co., Inc.

Biên tập nội dung: Rene Lee Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Ava Anderson.