Đau bụng khi đi máy bay: Nguyên nhân và 5 cách xử lý cấp tốc

Đau bụng khi đi máy bay có thể xuất hiện ngay sau khi cất cánh do say máy bay, lo lắng, thay đổi thói quen ăn uống hoặc các vấn đề tiêu hóa. Một nghiên cứu trên 923 hành khách cho thấy 8,4% bị buồn nôn và 16,2% cảm thấy khó chịu hoặc không khỏe trong chuyến bay; tình trạng này có liên quan đến chuyển động của máy bay.

Nếu bạn đang bị đau bụng trên máy bay, cảm giác đầy bụng, buồn nôn hoặc cồn cào có thể khiến cả chuyến đi trở nên mệt mỏi, nhất là khi không thể xuống máy bay hay tìm ngay một nơi nghỉ ngơi. Tin tốt là đau bụng do say máy bay thường có thể được giảm nhẹ bằng một số cách đơn giản như điều chỉnh vị trí ngồi, nhìn ra xa, uống đủ nước và ăn nhẹ. Bài viết này, Tiptory hướng dẫn cách nhận biết nguyên nhân và chữa đau bụng say máy bay, đồng thời giúp bạn chủ động phòng ngừa để chuyến bay sau dễ chịu hơn. CDC cũng khuyến nghị các biện pháp như uống nước, ăn lượng nhỏ và thường xuyên, hạn chế rượu/caffeine và nghỉ ngơi khi có triệu chứng say tàu xe.

Phần 1: Cách giảm đau bụng cấp tốc khi đang trên máy bay

Cách 1: Giảm đau bụng khi đi máy bay

1. Thử bấm huyệt cổ tay để giảm buồn nôn

• Nếu bị đau bụng trên máy bay kèm buồn nôn hoặc cảm giác sắp nôn, bạn có thể thử kích thích huyệt P6 (Nội quan) ở mặt trong cổ tay.

• Đặt 3 ngón tay ngang dưới nếp gấp cổ tay. Vị trí P6 nằm ở mặt trong cẳng tay, giữa hai gân lớn. Dùng ngón cái ấn nhẹ nhưng chắc vào điểm này trong vài phút, sau đó đổi bên nếu cần.

• Một số nghiên cứu cho thấy kích thích P6 có thể giúp giảm buồn nôn, trong đó có nghiên cứu trên người bị say do chuyển động. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp cho đau bụng do say máy bay vẫn còn hạn chế, vì vậy nên xem đây là biện pháp hỗ trợ chứ không phải phương pháp điều trị chắc chắn.

2. Ngậm kẹo để giảm cảm giác buồn nôn

• Bạn có thể ngậm một viên kẹo cứng hoặc kẹo có hương vị dễ chịu khi bắt đầu thấy cồn cào, buồn nôn.

• Cách này giúp miệng tiết nước bọt và có thể tạo cảm giác dễ chịu hơn, nhưng chưa có bằng chứng khoa học mạnh cho thấy kẹo cứng trực tiếp điều trị say máy bay.

• Nếu muốn lựa chọn có cơ sở hơn, CDC khuyến nghị có thể dùng viên ngậm có hương gừng để hỗ trợ giảm triệu chứng say tàu xe.

3. Có thể thử chanh nếu thấy dễ chịu

• Nếu máy bay có chanh, bạn có thể xin một lát chanh và ngửi hoặc nếm một lượng nhỏ nếu dạ dày không bị kích ứng.

• Tuy nhiên, không nên khẳng định chanh có tác dụng chữa đau bụng say máy bay. Bằng chứng về chanh trong điều trị buồn nôn do say máy bay hiện chưa đủ mạnh.

• Nếu bạn đang đau bụng kèm ợ nóng, trào ngược hoặc dạ dày nhạy cảm với thực phẩm chua, nên bỏ qua cách này vì tính acid có thể khiến triệu chứng khó chịu hơn.

4. Kết hợp các cách đơn giản để dễ chịu hơn

• Ngồi yên, hạn chế đọc sách hoặc nhìn màn hình khi đang buồn nôn.

• Nhìn ra đường chân trời nếu có thể hoặc nhắm mắt, nghỉ ngơi.

• Uống từng ngụm nước nhỏ và tránh uống quá nhiều cùng lúc.

• Ăn một lượng nhỏ thay vì ăn quá no; hạn chế rượu và đồ uống chứa caffeine.

• CDC cũng khuyến nghị uống đủ nước, ăn ít nhưng thường xuyên và lựa chọn vị trí ngồi phù hợp để giảm triệu chứng say tàu xe.

5. Khi nào không nên tự xử lý đau bụng trên máy bay

• Nếu đau bụng khi đi máy bay dữ dội, đau tăng nhanh, nôn liên tục, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, khó thở, đau ngực, ngất hoặc có dấu hiệu bất thường nghiêm trọng khác, hãy báo ngay cho tiếp viên hàng không.

• Những triệu chứng này không nên mặc định là say máy bay. Đau bụng có thể xuất phát từ một bệnh lý tiêu hóa hoặc vấn đề sức khỏe khác cần được đánh giá y tế.

Cách 2: Chọn chỗ ngồi phù hợp để giảm say máy bay

1. Ưu tiên ghế cạnh lối đi

• Nếu bạn dễ đau bụng khi đi máy bay, buồn nôn hoặc có nhu cầu đi vệ sinh thường xuyên, hãy cân nhắc chọn ghế cạnh lối đi.

• Vị trí này giúp bạn dễ đứng dậy, đi vệ sinh hoặc báo tiếp viên khi triệu chứng trở nên khó chịu.

• Ghế lối đi không trực tiếp điều trị say máy bay, nhưng có thể giúp bạn chủ động hơn và giảm lo lắng khi bị đau bụng trên máy bay.

2. Nhìn vào một điểm cố định ở xa

• Khi bắt đầu thấy chóng mặt hoặc buồn nôn, hạn chế đọc sách, nhìn điện thoại hoặc tập trung vào những vật đang chuyển động gần mắt.

• Thay vào đó, nếu điều kiện cho phép, hãy nhìn ra xa và tập trung vào một điểm cố định.

• Khi không thể nhìn ra ngoài cửa sổ, bạn có thể nhắm mắt và nghỉ ngơi. CDC khuyến nghị hạn chế các hoạt động thị giác như đọc sách trong khi di chuyển vì chúng có thể làm triệu chứng say tàu xe nặng hơn.

3. Hít thở chậm và sâu

• Hít vào từ từ bằng mũi, sau đó thở ra chậm và đều. Lặp lại trong vài phút khi cảm thấy căng thẳng hoặc buồn nôn.

• Kỹ thuật thở không phải là cách chữa đau bụng say máy bay trực tiếp, nhưng có thể giúp giảm cảm giác căng thẳng và khiến bạn dễ chịu hơn.

• Nếu muốn đứng dậy đi lại hoặc vào nhà vệ sinh, hãy chờ đến khi đèn báo thắt dây an toàn tắt và luôn tuân thủ hướng dẫn của phi hành đoàn.

4. Ưu tiên khu vực gần cánh máy bay

• Nếu thường xuyên say máy bay gây đau bụng, hãy cân nhắc chọn ghế gần khu vực cánh máy bay. Khu vực này thường ít chuyển động hơn so với phần đầu hoặc đuôi máy bay.

• Một số hướng dẫn về say tàu xe cũng khuyến nghị chọn vị trí giúp giảm cảm nhận chuyển động, chẳng hạn khu vực gần cánh đối với máy bay.

• Nếu ưu tiên của bạn là dễ đi vệ sinh, ghế gần nhà vệ sinh có thể thuận tiện hơn, nhưng khu vực phía sau máy bay thường cảm nhận rung lắc rõ hơn.

5. Kết hợp vị trí ngồi với các biện pháp khác

• Không ăn quá no trước và trong chuyến bay.

• Uống nước từng ngụm nhỏ, đặc biệt nếu đang buồn nôn.

• Hạn chế rượu và các đồ uống có caffeine.

• Giữ đầu tương đối ổn định và nghỉ ngơi khi triệu chứng xuất hiện.

• Nếu bạn thường xuyên bị đau bụng trên máy bay, hãy chuẩn bị trước các biện pháp phòng say tàu xe thay vì chờ đến khi buồn nôn mới xử lý.

Cách 3: Đổi tư thế để giảm khó chịu bụng

1. Thay đổi tư thế thường xuyên

• Khi đau bụng khi đi máy bay, tránh ngồi co người hoặc giữ nguyên một tư thế quá lâu.

• Nếu điều kiện an toàn cho phép, hãy thay đổi tư thế ngồi, duỗi chân hoặc điều chỉnh lưng ghế để cơ thể bớt căng cứng.

• Việc thay đổi tư thế không phải là cách chữa đau bụng say máy bay trực tiếp, nhưng có thể giúp giảm cảm giác khó chịu do ngồi lâu, đầy hơi hoặc chướng bụng.

2. Đứng dậy và đi lại khi có thể

• Khi đèn báo thắt dây an toàn đã tắt và phi hành đoàn cho phép, bạn có thể đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng hoặc vào nhà vệ sinh.

• Nếu phải ngồi lâu, thực hiện một vài động tác duỗi chân và cổ chân ngay tại chỗ cũng giúp cơ thể thư giãn.

• Không nên cố đứng dậy khi máy bay đang rung lắc hoặc đèn báo thắt dây an toàn đang bật.

3. Massage bụng nhẹ nhàng nếu đầy hơi

• Nếu bị đau bụng trên máy bay chủ yếu do đầy hơi hoặc chướng bụng, có thể dùng bàn tay xoa bụng nhẹ nhàng.

• Thực hiện với lực vừa phải, tránh ấn mạnh vào vùng bụng đang đau.

• Nếu cơn đau dữ dội, đau khu trú hoặc ngày càng tăng, không nên tiếp tục massage để tự xử lý triệu chứng.

4. Điều chỉnh tư thế ngay tại ghế

• Nếu không thể đứng dậy, cứ khoảng 30 phút bạn có thể thay đổi tư thế một lần nếu cảm thấy thoải mái.

• Duỗi chân, đổi vị trí hai chân hoặc hơi điều chỉnh tư thế ngồi để tránh cơ thể bị bó cứng.

• Không nên kê chân lên hành lý xách tay nếu việc này làm cản trở lối đi, ảnh hưởng đến an toàn hoặc vi phạm hướng dẫn của hãng bay.

5. Kết hợp vận động nhẹ với các cách giảm say máy bay

• Nếu đau bụng do say máy bay đi kèm buồn nôn, hãy ưu tiên ngồi ổn định, hạn chế đọc sách hoặc nhìn màn hình và hướng mắt vào một điểm cố định nếu có thể.

• Uống từng ngụm nước nhỏ và tránh ăn quá nhiều trong lúc đang khó chịu.

• Nếu triệu chứng không giảm hoặc xuất hiện đau bụng dữ dội, nôn liên tục, ngất, khó thở hoặc đau ngực, hãy báo ngay cho tiếp viên hàng không thay vì chỉ tìm cách chữa đau bụng say máy bay tại chỗ.

Cách 4: Làm mát và giảm kích thích khi say máy bay

1. Điều chỉnh luồng gió về phía mặt

• Khi đau bụng khi đi máy bay kèm buồn nôn hoặc cảm giác nóng bức, hãy thử xoay vòi thông gió phía trên ghế để luồng khí thổi nhẹ về phía mặt.

• Không khí mát và cảm giác thông thoáng có thể giúp bạn dễ chịu hơn, đặc biệt khi cảm giác buồn nôn đi kèm khó chịu do nhiệt.

• Đây là biện pháp hỗ trợ triệu chứng, không phải phương pháp chữa đau bụng say máy bay.

2. Nhìn ra xa và giữ đầu ổn định

• Nếu ngồi cạnh cửa sổ, hãy nhìn ra ngoài và tập trung vào đường chân trời hoặc một vật ở xa.

• Giữ đầu tương đối ổn định, tránh cúi xuống đọc sách hoặc nhìn điện thoại trong thời gian dài.

• Khi bị đau bụng trên máy bay do say tàu xe, việc giảm sự chênh lệch giữa tín hiệu từ mắt và hệ thống tiền đình có thể giúp hạn chế cảm giác buồn nôn.

3. Nghỉ ngơi nếu nguyên nhân liên quan đến lo lắng

• Nếu bạn nhận thấy đau bụng khi đi máy bay thường xuất hiện hoặc nặng hơn khi căng thẳng, hãy thử hít thở chậm, nghe nhạc nhẹ hoặc nhắm mắt nghỉ ngơi.

• Khi được phép và cảm thấy an toàn, có thể điều chỉnh ghế về tư thế thoải mái hơn.

• Không nên cố ép bản thân đọc sách hoặc làm việc khi đang buồn nôn, vì việc tập trung nhìn vào vật ở gần có thể khiến say máy bay nặng hơn.

4. Giữ cơ thể ở nhiệt độ dễ chịu

• Nếu cảm thấy lạnh, bạn có thể yêu cầu tiếp viên cung cấp chăn hoặc mặc thêm lớp áo mỏng để giữ ấm.

• Mục tiêu là duy trì cảm giác thoải mái, không để cơ thể quá nóng hoặc quá lạnh.

• Nếu đang đau bụng do say máy bay, hãy ưu tiên nghỉ ngơi và giảm các kích thích khiến triệu chứng tăng lên.

5. Hạn chế đọc sách khi đang buồn nôn

• Đọc sách, nhìn điện thoại hoặc làm việc trên máy tính trong lúc máy bay rung lắc có thể làm cảm giác say tàu xe rõ hơn.

• Nếu bắt đầu bị đau bụng trên máy bay kèm chóng mặt hoặc buồn nôn, hãy tạm dừng các hoạt động cần nhìn gần.

• Thay vào đó, hãy nhìn ra xa, nhắm mắt hoặc nghỉ ngơi cho đến khi triệu chứng dịu xuống.

Cách 5: Chuẩn bị túi nôn khi đau bụng trên máy bay

1. Để sẵn túi nôn trong tầm tay

• Nếu bạn thường đau bụng khi đi máy bay, buồn nôn hoặc dễ say tàu xe, hãy kiểm tra túi nôn ngay khi ổn định chỗ ngồi.

• Túi thường được đặt ở ngăn phía sau ghế trước mặt. Bạn có thể lấy sẵn một hoặc hai túi để không phải tìm kiếm khi cơn buồn nôn xuất hiện đột ngột.

• Chuẩn bị trước giúp giảm tâm lý lo lắng, đặc biệt với người từng bị đau bụng trên máy bay hoặc sợ nôn khi đang ở trên không.

2. Báo cho tiếp viên nếu cảm thấy không khỏe

• Nếu bắt đầu buồn nôn nhiều, chóng mặt hoặc cảm thấy sắp nôn, hãy chủ động thông báo cho tiếp viên hàng không.

• Tiếp viên có thể hỗ trợ túi nôn, nước uống hoặc hướng dẫn bạn đến nhà vệ sinh khi điều kiện an toàn cho phép.

• Nếu còn chỗ phù hợp, họ có thể hỗ trợ thay đổi vị trí ngồi. Tuy nhiên, việc đổi ghế phụ thuộc vào tình trạng chuyến bay và quy định an toàn.

3. Đừng cố nhịn nôn bằng mọi giá

• Nếu cảm giác buồn nôn tăng nhanh, hãy sử dụng túi nôn thay vì cố gắng di chuyển khi máy bay đang rung lắc hoặc đèn báo thắt dây an toàn đang bật.

• Sau khi nôn, súc miệng hoặc uống từng ngụm nước nhỏ nếu có thể, đồng thời nghỉ ngơi và tránh ăn quá nhiều ngay lập tức.

• Túi nôn chỉ giúp xử lý tình huống, không phải phương pháp chữa đau bụng say máy bay.

4. Đừng quá lo lắng về đầy hơi

• Khi đi máy bay, một số người có thể cảm thấy đầy bụng, chướng bụng hoặc nhiều hơi hơn. Thay đổi áp suất trong khoang có thể làm khí trong đường tiêu hóa giãn nở, khiến cảm giác căng tức rõ hơn.

• Lo lắng cũng có thể khiến bạn chú ý nhiều hơn đến các cảm giác khó chịu trong cơ thể.

• Vì vậy, nếu đau bụng khi đi máy bay ở mức nhẹ và không có dấu hiệu bất thường, hãy cố gắng giữ bình tĩnh, nới lỏng tư thế và hít thở chậm.

5. Cần báo nhân viên y tế khi triệu chứng bất thường

• Không nên mặc định mọi trường hợp bị đau bụng trên máy bay đều do say máy bay.

• Hãy báo ngay cho tiếp viên nếu đau bụng dữ dội hoặc tăng nhanh, nôn liên tục, nôn ra máu, ngất, khó thở, đau ngực hoặc xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng khác.

• Những dấu hiệu này cần được đánh giá y tế thay vì chỉ áp dụng các biện pháp chữa đau bụng say máy bay tại chỗ.

Phần 2: Mẹo phòng ngừa đau bụng say máy bay trước khi bay

Mẹo 1: Uống nước đúng cách để giảm khó chịu bụng

1. Uống nước từng ngụm nhỏ

• Khi đau bụng khi đi máy bay, hãy uống nước đều đặn với từng ngụm nhỏ thay vì uống một lượng lớn trong thời gian ngắn.

• Cách này giúp duy trì đủ nước mà không làm dạ dày bị căng đột ngột, đặc biệt khi bạn đang buồn nôn.

• Nếu đã nôn hoặc tiêu chảy, nhu cầu bù nước có thể tăng lên; hãy uống từ từ và theo dõi tình trạng cơ thể.

2. Hạn chế nước ngọt có ga

• Nước ngọt có ga có thể làm tăng lượng khí trong đường tiêu hóa, khiến một số người cảm thấy đầy bụng, chướng bụng hoặc đau quặn rõ hơn.

• Vì vậy, nếu bạn dễ bị đau bụng trên máy bay, nước lọc thường là lựa chọn đơn giản và phù hợp hơn.

• Không cần ép bản thân uống một lượng nước quá lớn chỉ vì đang ở trên máy bay; nhu cầu nước thay đổi tùy nhiệt độ, hoạt động và tình trạng sức khỏe.

3. Đừng cố uống một con số cố định mỗi giờ

• Không có khuyến cáo khoa học chung yêu cầu mọi hành khách phải uống đúng 240 ml nước mỗi giờ bay.

• Thay vào đó, hãy uống theo nhu cầu và duy trì lượng nước tiểu bình thường, đồng thời chú ý cảm giác khát.

• Uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn cũng không có lợi và trong trường hợp cực đoan có thể gây hạ natri máu.

4. Bổ sung nước trước chuyến bay

• Hãy duy trì thói quen uống nước bình thường trong ngày trước chuyến đi thay vì chờ đến khi lên máy bay mới uống nhiều.

• Nếu đã có dấu hiệu mất nước như khát nhiều, khô miệng hoặc nước tiểu sẫm màu, nên chú ý bổ sung đủ dịch.

• Tuy nhiên, uống nhiều nước trước chuyến bay không phải cách chữa đau bụng say máy bay; mục tiêu chính là hạn chế mất nước và giúp cơ thể duy trì trạng thái ổn định.

5. Chọn đồ uống phù hợp khi bụng đang khó chịu

• Ưu tiên nước lọc hoặc các loại đồ uống không có ga nếu chúng phù hợp với bạn.

• Hạn chế rượu vì có thể làm mất nước và khiến một số triệu chứng khó chịu hơn.

• Nếu đau bụng khi đi máy bay kèm nôn ói hoặc tiêu chảy, hãy đặc biệt chú ý bù nước và điện giải thay vì chỉ uống thật nhiều nước lọc.

6. Chủ động mang nước theo đúng quy định

• Bạn có thể mang theo chai nước rỗng để đổ đầy sau khi qua khu vực kiểm tra an ninh, hoặc mua nước tại khu vực được phép sau kiểm tra.

• Trong suốt chuyến bay, hãy để nước ở vị trí dễ lấy để có thể uống từng ngụm khi cần.

• Nếu bị đau bụng trên máy bay và cảm thấy buồn nôn, đừng uống quá nhanh vì có thể kích thích nôn thêm.

Mẹo 2: Tránh rượu và caffeine khi đi máy bay

1. Hạn chế rượu trước và trong chuyến bay

• Nếu bạn dễ đau bụng khi đi máy bay, nên hạn chế hoặc tránh rượu trước khi khởi hành và trong suốt chuyến bay.

• Rượu có thể làm tình trạng buồn nôn, khó chịu dạ dày hoặc mất nước trở nên rõ hơn ở một số người.

• Uống rượu từ tối hôm trước cũng không phải lựa chọn tốt nếu bạn phải bay vào ngày hôm sau, bởi cảm giác mệt mỏi hoặc nôn nao do rượu có thể khiến chuyến bay khó chịu hơn.

2. Hạn chế caffeine nếu dễ buồn nôn

• Cà phê, trà đậm, nước tăng lực và một số loại đồ uống chứa caffeine có thể khiến bạn cảm thấy bồn chồn hoặc khó chịu hơn, đặc biệt nếu vốn đã lo lắng khi đi máy bay.

• Nếu thường xuyên bị đau bụng trên máy bay, hãy ưu tiên nước lọc và theo dõi phản ứng của cơ thể thay vì uống nhiều cà phê để tỉnh táo.

• Không nhất thiết mọi người đều phải loại bỏ hoàn toàn caffeine; vấn đề quan trọng là tránh lượng khiến bạn xuất hiện hoặc tăng triệu chứng khó chịu.

3. Ưu tiên đồ uống giúp duy trì đủ nước

• Nước lọc là lựa chọn đơn giản để duy trì đủ nước trong chuyến bay.

• Nếu đang mất nước do nôn ói hoặc tiêu chảy, dung dịch bù nước điện giải có thể phù hợp hơn nước lọc đơn thuần.

• Nước ép trái cây hoặc nước ép cà chua có thể được sử dụng nếu bạn dung nạp tốt, nhưng không phải phương pháp chữa đau bụng say máy bay.

4. Đừng uống quá nhiều ngay trước khi cất cánh

• Uống một lượng lớn đồ uống trong thời gian ngắn có thể khiến bụng đầy và làm bạn phải đi vệ sinh thường xuyên.

• Thay vào đó, hãy uống đều đặn từng ngụm nhỏ trong ngày trước chuyến bay và trong chuyến bay.

• Cách này đặc biệt hữu ích nếu đau bụng khi đi máy bay đi kèm cảm giác đầy bụng hoặc buồn nôn.

5. Nếu đã uống rượu, hãy chú ý các dấu hiệu bất thường

• Không nên quy mọi triệu chứng sau khi uống rượu cho say máy bay.

• Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, nôn liên tục, nôn ra máu, lú lẫn, ngất, khó thở hoặc các triệu chứng nghiêm trọng khác, hãy báo ngay cho tiếp viên hàng không để được hỗ trợ.

• Với triệu chứng nhẹ, hãy ngừng uống rượu hoặc caffeine, nghỉ ngơi và chuyển sang đồ uống phù hợp hơn.

Mẹo 3: Cân nhắc gừng thay vì tự dùng nhiều thực phẩm bổ sung

1. Ưu tiên gừng nếu dễ say máy bay

• Nếu thường đau bụng khi đi máy bay kèm buồn nôn, bạn có thể cân nhắc gừng như một biện pháp hỗ trợ.

• Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể giúp giảm buồn nôn, nhưng bằng chứng về hiệu quả đối với say tàu xe chưa hoàn toàn thống nhất.

• Có thể dùng gừng dưới dạng trà, viên ngậm hoặc một lượng nhỏ gừng tươi nếu bạn dung nạp tốt.

• Nếu chọn ginger ale, hãy lưu ý đây thường là đồ uống có ga và có thể làm đầy bụng, chướng bụng ở một số người.

2. Không tự ý bổ sung magnesium để chữa đau bụng

• Magnesium có vai trò quan trọng đối với hoạt động thần kinh và cơ, nhưng chưa có đủ bằng chứng để khuyến nghị bổ sung magnesium như một cách chữa đau bụng say máy bay.

• Nếu mục tiêu là giảm căng thẳng khi bay, hãy ưu tiên các biện pháp đơn giản như thở chậm, nghỉ ngơi, nghe nhạc nhẹ và hạn chế caffeine.

• Không nên tự dùng liều magnesium cao vì có thể gây tiêu chảy, đau quặn bụng hoặc các tác dụng không mong muốn khác.

3. Thận trọng với enzyme tiêu hóa

• Không nên mặc định rằng enzyme tiêu hóa sẽ giúp ngăn bị đau bụng trên máy bay.

• Các sản phẩm enzyme chỉ có thể hữu ích trong một số tình trạng hoặc với một số người cụ thể; hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân gây triệu chứng.

• Nếu bạn thường xuyên đầy bụng, tiêu chảy hoặc đau bụng sau khi ăn, nên tìm nguyên nhân thay vì tự dùng enzyme kéo dài.

4. Không cần dùng nhiều loại thảo dược cùng lúc

• Gừng, bạc hà, thì là hoặc một số thảo dược khác được sử dụng trong dân gian để giảm khó chịu tiêu hóa, nhưng mức độ bằng chứng khoa học không giống nhau.

• Việc kết hợp nhiều loại thực phẩm bổ sung trước chuyến bay có thể khiến bạn khó biết sản phẩm nào có tác dụng hoặc gây tác dụng phụ.

• Đặc biệt, nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh, mang thai hoặc có bệnh lý nền, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung.

5. Nếu thường xuyên say máy bay, nên ưu tiên biện pháp có bằng chứng

• Khi đau bụng do say máy bay thực chất liên quan đến say tàu xe, các biện pháp như chọn vị trí ngồi phù hợp, nhìn vào đường chân trời, hạn chế đọc sách và giữ đầu ổn định thường hữu ích hơn việc sử dụng hàng loạt thực phẩm bổ sung.

• Với người thường xuyên bị say tàu xe, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể tư vấn thuốc phòng say phù hợp trước chuyến bay.

• Nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên ngay cả khi không đi máy bay, hoặc đau bụng kéo dài, cần đánh giá nguyên nhân tiêu hóa thay vì chỉ tìm cách chữa đau bụng say máy bay.

Phần 3: Bị đau bụng máy bay nên ăn gì và kiêng ăn gì?

Lưu ý 1: Chọn món ăn nhẹ trước khi bay

1. Tránh ăn quá no trước giờ khởi hành

• Nếu thường đau bụng khi đi máy bay, không nên ăn một bữa quá lớn ngay trước khi lên máy bay.

• Một bữa ăn vừa phải, dễ tiêu hóa thường phù hợp hơn các món nhiều dầu mỡ hoặc quá cay.

• Ăn quá no có thể làm cảm giác đầy bụng, khó chịu và buồn nôn rõ hơn, đặc biệt khi kết hợp với chuyển động của máy bay.

2. Hạn chế món nhiều chất béo và đồ chiên rán

• Các món chiên, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều chất béo có thể khiến một số người cảm thấy khó tiêu, đầy bụng hoặc buồn nôn.

• Nếu dễ bị đau bụng trên máy bay, hãy ưu tiên khẩu phần nhỏ với thực phẩm quen thuộc mà cơ thể thường dung nạp tốt.

• Không cần kiêng tuyệt đối chất béo; mục tiêu chính là tránh những món từng khiến bạn khó chịu.

3. Hạn chế thực phẩm dễ gây đầy hơi nếu bạn nhạy cảm

• Một số người có thể bị đầy bụng, chướng bụng hoặc nhiều hơi sau khi ăn các loại đậu, hành, súp lơ và một số thực phẩm giàu carbohydrate lên men.

• Tuy nhiên, không phải ai cũng cần tránh những thực phẩm này. Hãy dựa vào phản ứng thực tế của cơ thể.

• Nếu thường xuyên đau bụng khi đi máy bay, việc tránh các món từng gây đầy hơi cho bạn có thể giúp chuyến bay thoải mái hơn.

4. Tránh thực phẩm mà bạn không dung nạp

• Nếu bạn không dung nạp lactose, hãy hạn chế sữa và các sản phẩm từ sữa trước chuyến bay nếu chúng thường gây đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy.

• Tương tự, nếu bạn đã xác định một loại thực phẩm gây dị ứng hoặc không dung nạp, không nên thử món đó ngay trước khi bay.

• Đây là một trong những cách thực tế nhất để giảm nguy cơ bị đau bụng trên máy bay, vì tránh được tác nhân gây triệu chứng ngay từ đầu.

5. Chọn thực phẩm quen thuộc, dễ tiêu

• Trước chuyến bay, có thể lựa chọn các món đơn giản như cơm, bánh mì, chuối hoặc các loại thực phẩm nhẹ mà bạn biết mình dung nạp tốt.

• Các loại hạt như hạnh nhân hoặc rau củ như cà rốt có thể phù hợp với một số người, nhưng không nên ăn quá nhiều vì thực phẩm giàu chất xơ hoặc chất béo cũng có thể gây đầy bụng ở người nhạy cảm.

• Không có một “chế độ ăn chống say máy bay” áp dụng cho tất cả mọi người; lựa chọn phù hợp nhất phụ thuộc vào khả năng dung nạp và triệu chứng của từng người.

6. Ăn nhẹ thay vì cố nhịn đói

• Nhịn đói hoàn toàn không nhất thiết giúp ngăn đau bụng do say máy bay và có thể khiến một số người cảm thấy cồn cào, yếu hoặc khó chịu hơn.

• Nếu chuyến bay dài, hãy chuẩn bị một lượng nhỏ đồ ăn quen thuộc để ăn khi cần.

• Kết hợp ăn vừa phải với uống nước từng ngụm nhỏ, hạn chế rượu và đồ uống có ga để giảm nguy cơ đầy bụng.

7. Đừng chỉ tập trung vào việc “chữa” sau khi đau bụng

• Cách hiệu quả hơn để kiểm soát đau bụng khi đi máy bay là nhận diện những món ăn từng kích thích triệu chứng và tránh chúng trước chuyến bay.

• Nếu đau bụng thường xuyên, đau dữ dội hoặc xuất hiện cả khi không đi máy bay, không nên mặc định nguyên nhân là say máy bay. Khi đó, cần tìm nguyên nhân tiêu hóa phù hợp thay vì chỉ tìm cách chữa đau bụng say máy bay.

Lưu ý 2: Ăn nhẹ để tránh bụng quá trống

1. Không nên để bụng hoàn toàn trống khi bay

• Nếu bạn dễ đau bụng khi đi máy bay hoặc buồn nôn khi đói, hãy ăn một lượng nhỏ trước khi lên máy bay hoặc trong chuyến bay.

• Tuy nhiên, không nên ăn quá no. Một khẩu phần vừa phải có thể dễ chịu hơn một bữa lớn, đặc biệt khi bạn đã có cảm giác buồn nôn.

• Không có bằng chứng cho thấy mọi trường hợp say máy bay đều cần ăn trước khi bay; hãy dựa vào khả năng dung nạp và phản ứng của cơ thể.

2. Ưu tiên món đơn giản, dễ tiêu

• Khi bị đau bụng trên máy bay, hãy lựa chọn những món quen thuộc, ít dầu mỡ và không quá cay hoặc nhiều gia vị.

• Bánh quy mặn, bánh mì, cơm hoặc một lượng nhỏ trái cây có thể là lựa chọn phù hợp nếu bạn thường dung nạp tốt.

• Nếu bắt đầu buồn nôn, hãy ăn chậm và từng ít một thay vì cố ăn hết khẩu phần.

3. Bổ sung protein nhưng không cần ăn thật nhiều

• Các món có protein như bánh mì kẹp bơ đậu phộng, thịt hoặc cá có thể giúp một số người cảm thấy no lâu hơn.

• Tuy nhiên, thực phẩm giàu protein hoặc chất béo không phải lúc nào cũng phù hợp khi đang buồn nôn. Nếu món ăn nhiều dầu mỡ khiến bạn khó chịu, hãy chọn khẩu phần nhẹ hơn.

• Mục tiêu là giữ dạ dày ở trạng thái dễ chịu, không phải ăn thật nhiều để “lấp đầy” dạ dày.

4. Nếu không mang đồ ăn, hãy chọn món nhẹ trên máy bay

• Bạn không nhất thiết phải bỏ hoàn toàn suất ăn của hãng hàng không nếu đang hơi cồn cào.

• Có thể ăn một lượng nhỏ bánh quy, bánh mì hoặc trái cây nếu những món này phù hợp với bạn.

• Nếu cảm thấy đau bụng do say máy bay, hãy ăn từ từ và dừng lại nếu triệu chứng buồn nôn tăng lên.

5. Tránh biến bữa ăn thành nguyên nhân gây đầy bụng

• Hạn chế các món chiên rán, quá nhiều chất béo, đồ uống có ga và những thực phẩm mà bạn đã biết là dễ gây đầy hơi.

• Nếu không dung nạp lactose hoặc có thực phẩm gây dị ứng, hãy tránh chúng trước và trong chuyến bay.

• Uống nước từng ngụm nhỏ thay vì uống một lượng lớn cùng lúc.

6. Kết hợp ăn nhẹ với các biện pháp chống say

• Nếu đau bụng khi đi máy bay đi kèm chóng mặt hoặc buồn nôn, hãy ăn nhẹ, ngồi ổn định, hạn chế đọc sách và nhìn màn hình.

• Khi có thể, nhìn ra xa hoặc nhắm mắt nghỉ ngơi và giữ đầu tương đối ổn định.

• Những biện pháp này có thể hỗ trợ kiểm soát đau bụng do say máy bay, nhưng không thay thế việc tìm nguyên nhân nếu đau bụng kéo dài hoặc tái diễn ngoài những chuyến bay.

Lưu ý 3: Chuẩn bị thuốc trước khi lên máy bay

1. Mang theo thuốc phù hợp với triệu chứng

• Nếu bạn thường đau bụng khi đi máy bay, hãy chuẩn bị trước những thuốc không kê đơn mà bạn đã từng sử dụng an toàn và phù hợp với tình trạng của mình.

• Với người dễ say tàu xe, có thể trao đổi với dược sĩ hoặc bác sĩ về thuốc phòng say trước chuyến bay thay vì đợi đến khi buồn nôn mới dùng.

• Không nên tự kết hợp nhiều loại thuốc chỉ để phòng bị đau bụng trên máy bay, đặc biệt nếu bạn đang sử dụng thuốc điều trị bệnh khác.

2. Có thể cân nhắc thuốc chứa bismuth khi phù hợp

• Các sản phẩm chứa bismuth subsalicylate, chẳng hạn Pepto-Bismol, có thể được sử dụng trong một số trường hợp tiêu chảy hoặc khó chịu tiêu hóa.

• Dạng viên nhai có thể thuận tiện hơn dạng lỏng khi đi máy bay.

• Tuy nhiên, đây không phải thuốc điều trị nguyên nhân của đau bụng do say máy bay và không nên dùng nếu triệu chứng thực chất đến từ say tàu xe.

• Người dị ứng aspirin/salicylate, đang dùng một số thuốc chống đông, có bệnh lý nhất định hoặc trẻ em, thanh thiếu niên đang mắc bệnh do virus cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

3. Nếu đầy hơi, hãy hỏi dược sĩ về thuốc phù hợp

• Nếu bạn thường đầy hơi, chướng bụng khi đi máy bay, thuốc chứa simethicone có thể được cân nhắc để giảm triệu chứng do khí trong đường tiêu hóa.

• Simethicone giúp làm giảm cảm giác khó chịu do khí nhưng không điều trị buồn nôn do say tàu xe.

• Vì vậy, cần phân biệt đau bụng do đầy hơi với đau bụng kèm chóng mặt, buồn nôn do say máy bay.

4. Có thể thử vòng bấm huyệt chống buồn nôn

• Vòng đeo cổ tay tạo áp lực lên vùng huyệt P6 là một lựa chọn không dùng thuốc mà một số người sử dụng để giảm buồn nôn.

• Bằng chứng về hiệu quả của kích thích P6 đối với buồn nôn còn không đồng nhất, vì vậy không nên xem đây là phương pháp chữa đau bụng say máy bay chắc chắn.

• Nếu sử dụng, vòng cần tạo áp lực dễ chịu, không gây đau hoặc tê tay.

5. Không tự dùng thuốc nếu vừa phẫu thuật đường tiêu hóa

• Nếu bạn vừa trải qua phẫu thuật dạ dày hoặc đường ruột, không nên tự quyết định bay và dùng thuốc để kiểm soát đau bụng khi đi máy bay.

• Khả năng đi máy bay sau phẫu thuật phụ thuộc vào loại phẫu thuật, thời gian hồi phục và tình trạng sức khỏe cụ thể.

• Hãy hỏi bác sĩ điều trị về thời điểm bay an toàn và những thuốc có thể sử dụng.

6. Người mắc bệnh đường ruột mạn tính cần chuẩn bị kỹ hơn

• Nếu bạn mắc bệnh viêm ruột hoặc một bệnh tiêu hóa mạn tính, thay đổi lịch ăn uống, căng thẳng, mất ngủ hoặc các yếu tố khác trong chuyến đi có thể làm triệu chứng tái phát.

• Không nên tự kết luận rằng nguyên nhân là do “thiếu oxy trên máy bay”. Cơ chế làm bệnh tiêu hóa bùng phát có thể phức tạp và phụ thuộc từng bệnh.

• Nếu đang có đợt bệnh cấp, hãy trao đổi với bác sĩ trước chuyến bay.

7. Mang thuốc đúng cách và kiểm tra trước khi bay

• Giữ thuốc trong bao bì gốc, mang theo danh sách thuốc đang sử dụng và chuẩn bị đủ lượng cần thiết cho hành trình.

• Nếu thuốc cần kê đơn, hãy mang theo đơn thuốc hoặc giấy tờ y tế liên quan khi cần.

• Với người thường bị đau bụng trên máy bay, việc chuẩn bị thuốc trước chuyến đi chỉ là một phần của kế hoạch. Lựa chọn chỗ ngồi phù hợp, ăn nhẹ, uống đủ nước và nhận biết tác nhân gây say vẫn rất quan trọng.

8. Đừng dùng thuốc để che lấp dấu hiệu nguy hiểm

• Nếu đau bụng dữ dội, đau tăng nhanh, nôn liên tục, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, ngất, khó thở hoặc đau ngực, hãy báo ngay cho tiếp viên hàng không.

• Những triệu chứng này không nên được xử lý đơn thuần bằng thuốc không kê đơn hoặc các mẹo chữa đau bụng say máy bay tại nhà.

Chuẩn bị đồ dùng để phòng buồn nôn

1. Mang khăn giấy ướt và túi nhựa

• Nếu thường đau bụng khi đi máy bay hoặc dễ nôn, hãy chuẩn bị một gói khăn ướt, khăn giấy và một túi nhựa trong hành lý xách tay.

• Những vật dụng này giúp bạn xử lý nhanh nếu bị nôn hoặc làm đổ thức ăn, nước uống.

• Có thể dùng túi nôn được cung cấp trên máy bay nếu cần, nhưng chủ động chuẩn bị thêm một túi riêng sẽ thuận tiện hơn.

2. Mang theo một bộ quần áo dự phòng

• Một bộ quần áo sạch trong hành lý xách tay có thể rất hữu ích nếu bạn bị nôn hoặc làm bẩn quần áo trong chuyến bay.

• Nên để quần áo ở vị trí dễ lấy thay vì đặt sâu trong hành lý.

• Đây là biện pháp chuẩn bị tình huống, không trực tiếp chữa đau bụng say máy bay, nhưng giúp giảm đáng kể sự bất tiện nếu triệu chứng xảy ra.

3. Chuẩn bị món ăn nhẹ quen thuộc

• Nếu dễ bị đau bụng trên máy bay, bạn có thể mang theo một món ăn nhẹ phù hợp với bản thân, chẳng hạn bánh quy hoặc bánh mì đơn giản.

• Ưu tiên thực phẩm quen thuộc, dễ tiêu và không chứa thành phần từng gây đầy hơi hoặc khó chịu cho bạn.

• Không nên ăn quá nhiều một lúc, đặc biệt khi đang có cảm giác buồn nôn.

4. Hạn chế đọc sách khi dễ say máy bay

• Nếu bạn thường buồn nôn khi bay, hãy hạn chế đọc sách, nhìn điện thoại hoặc làm việc trên máy tính trong lúc máy bay chuyển động.

• Các hoạt động cần tập trung vào vật ở gần có thể làm triệu chứng say tàu xe rõ hơn ở một số người.

• Thay vào đó, hãy nhìn ra xa, tập trung vào đường chân trời nếu có thể hoặc nhắm mắt nghỉ ngơi.

5. Dùng nút bịt tai nếu âm thanh khiến bạn khó chịu

• Nút bịt tai có thể giúp giảm tiếng ồn và tạo không gian yên tĩnh hơn nếu bạn cảm thấy dễ chịu với cách này.

• Nếu đau bụng khi đi máy bay đi kèm lo lắng, một môi trường ít kích thích có thể giúp bạn thư giãn hơn.

• Bạn cũng có thể nghe nhạc nhẹ với âm lượng vừa phải thay vì hoàn toàn cách ly với môi trường xung quanh.

6. Chuẩn bị một bộ “dự phòng say máy bay”

• Trước chuyến bay, hãy để riêng trong hành lý xách tay: khăn ướt, khăn giấy, túi nhựa, quần áo dự phòng và một món ăn nhẹ phù hợp.

• Nếu bạn thường đau bụng do say máy bay, có thể bổ sung thuốc hoặc dụng cụ hỗ trợ đã được bác sĩ, dược sĩ tư vấn phù hợp với mình.

• Chuẩn bị trước giúp giảm tâm lý lo lắng và giúp bạn xử lý nhanh nếu buồn nôn xuất hiện.

7. Ưu tiên an toàn hơn việc cố chịu đựng

• Nếu bắt đầu thấy buồn nôn, hãy báo tiếp viên khi cần hỗ trợ và sử dụng túi nôn nếu cần thiết.

• Khi đèn báo thắt dây an toàn tắt và được phép di chuyển, bạn có thể vào nhà vệ sinh hoặc thay đổi tư thế để cảm thấy thoải mái hơn.

• Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, nôn liên tục, nôn ra máu, ngất, khó thở hoặc đau ngực, cần báo ngay cho tiếp viên thay vì chỉ tìm cách chữa đau bụng say máy bay.

Nguồn tham khảo

1. Golding, J. F. (2025). Motion Sickness. In Halsey, E. S., Angelo, K. M., Barnett, E. D., et al. (Eds.), CDC Yellow Book 2026: Health Information for International Travel. Centers for Disease Control and Prevention.
2. Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Travel by Air and Sea: CDC Yellow Book 2026. Centers for Disease Control and Prevention.
3. International Air Transport Association. (2026). IATA Medical Manual. International Air Transport Association.
4. International Air Transport Association. (2026). Health and Safety: Passenger Medical Issues and Food and Water on Board. International Air Transport Association.
5. Kwak, J. S., Paek, J. E., Jeong, S., Kim, J., Kim, J. Y., & Kwon, O. (2014). Systematic review of the effect of dried ginger powder on improvement of nausea and vomiting associated with early pregnancy or motion sickness. Journal of Nutrition and Health, 47(1), 45–50.
6. Nikkhah Bodagh, M., Maleki, I., & Hekmatdoost, A. (2019). Ginger in gastrointestinal disorders: A systematic review of clinical trials. Food Science & Nutrition, 7(1), 96–108.
7. Ernst, E., & Pittler, M. H. (2000). Efficacy of ginger for nausea and vomiting: A systematic review of randomized clinical trials. British Journal of Anaesthesia, 84(3), 367–371.
8. Zhang, L. L., Wang, J. Q., Qi, R. R., Pan, L. L., Li, M., & Cai, Y. L. (2016). Motion sickness: Current knowledge and recent advance. CNS Neuroscience & Therapeutics, 22(1), 15–24.
9. Kassab, S., et al. (2018). Effects of complementary medicine on nausea and vomiting in pregnancy: A systematic review. International Journal of Preventive Medicine, 9, 75.
10. Wang, S. M., Kain, Z. N., & White, P. F. (2008). Acupuncture and related techniques for postoperative nausea and vomiting. Anesthesiology, 108(4), 706–718.

Biên tập nội dung: Lesley Collins Tran.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Harper Martinez.