Cầm máu nhanh nhất khi bị thương: 3 cách sơ cứu đúng cách tại nhà

Cầm máu nhanh là kỹ năng sơ cứu quan trọng mà bất kỳ ai cũng nên biết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chảy máu nghiêm trọng có thể khiến người bị nạn rơi vào tình trạng sốc do mất máu chỉ trong thời gian ngắn nếu không được xử lý đúng cách. Trong khi đó, phần lớn các trường hợp đứt tay, trầy xước hoặc vết cắt nhỏ hoàn toàn có thể được cầm máu nhanh ngay tại nhà bằng những bước sơ cứu đơn giản.

Nhiều người thường hoảng loạn khi thấy máu chảy liên tục, dùng sai cách như liên tục tháo băng để kiểm tra hoặc tự ý sử dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng, khiến vết thương lâu lành và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Hiểu đúng cách xử lý ngay từ những phút đầu sẽ giúp giảm lượng máu mất đi, bảo vệ mô tổn thương và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Trong bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách cầm máu nhanh, phân biệt các mức độ chảy máu, cách sơ cứu đúng chuẩn và những dấu hiệu cho thấy bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Phần 1: Cách cầm máu đứt tay và vết thương nhỏ

Cách 1: Rửa vết cắt để cầm máu nhanh

Làm sạch vết cắt bằng nước sạch

• Ngay sau khi bị đứt tay hoặc trầy xước, hãy rửa vết thương dưới vòi nước sạch đang chảy để loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn và các dị vật có thể gây nhiễm trùng.
• Nếu muốn cầm máu nhanh, bạn có thể dùng nước mát để rửa vết cắt. Nhiệt độ lạnh giúp các mạch máu co lại, từ đó làm giảm lượng máu chảy và hỗ trợ quá trình đông máu tự nhiên.
• Tránh chà xát mạnh lên vết thương vì có thể làm tổn thương mô, khiến vết cắt chảy máu nhiều hơn.

Chườm lạnh để hỗ trợ cầm máu

• Nếu không có nước mát, hãy bọc một viên đá trong khăn sạch rồi áp nhẹ lên vùng bị chảy máu trong vài giây.
• Hơi lạnh giúp co mạch máu, nhờ đó hỗ trợ cầm máu tại nhà hiệu quả đối với các vết cắt hoặc vết trầy xước nhỏ.
• Không đặt đá trực tiếp lên da trong thời gian dài vì có thể gây bỏng lạnh và làm tổn thương mô.

Lưu ý khi sử dụng nước nóng

• Không nên cố gắng dùng nước nóng để "đốt" hoặc làm đông vết thương. Mặc dù nhiệt có thể ảnh hưởng đến quá trình cầm máu, nhưng nước nóng dễ gây bỏng da và làm tổn thương vùng da đang bị rách.
• Khi sơ cứu vết thương chảy máu, nước sạch ở nhiệt độ mát hoặc bình thường vẫn là lựa chọn an toàn và phù hợp hơn.

Nếu có nhiều vết trầy xước nhỏ

• Khi cơ thể có nhiều vết xước nông, bạn có thể tắm dưới vòi sen với nước sạch để rửa trôi máu và làm sạch toàn bộ vùng da bị tổn thương.
• Sau khi làm sạch, dùng khăn sạch thấm khô nhẹ nhàng, sau đó băng các vị trí còn chảy máu nếu cần.
• Nếu máu vẫn chảy liên tục sau khi đã sơ cứu hoặc vết thương sâu, rộng, hãy đến cơ sở y tế để được xử lý kịp thời.

Cách 2: Dùng lực ép để cầm máu đúng cách

Ép trực tiếp lên vết thương để cầm máu

• Sau khi đã rửa sạch vết cắt, hãy dùng một miếng gạc vô trùng, khăn sạch hoặc giấy thấm sạch đặt trực tiếp lên vị trí đang chảy máu.
• Dùng lòng bàn tay ấn đều và giữ lực liên tục trong khoảng 5–10 phút. Đây là một trong những cách cầm máu nhanh và hiệu quả nhất đối với các vết cắt nhỏ hoặc vết thương nông.
• Trong thời gian ép, hạn chế nhấc gạc lên kiểm tra quá sớm vì có thể làm bong cục máu đông đang hình thành, khiến vết thương tiếp tục chảy máu.

Thay gạc khi bị thấm máu

• Nếu máu thấm qua lớp gạc hoặc khăn, hãy đặt thêm một lớp gạc sạch lên trên hoặc thay bằng miếng gạc khô mới nếu cần.
• Tiếp tục duy trì lực ép cho đến khi máu ngừng chảy hoặc giảm rõ rệt.
• Không dùng lại gạc đã bẩn hoặc đã thấm nhiều máu vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương.

Theo dõi sau khi cầm máu

• Khi máu đã ngừng chảy, băng nhẹ vết thương để bảo vệ vùng da bị tổn thương và hạn chế va chạm.
• Nếu đã ép liên tục từ 10–15 phút mà vết thương vẫn chảy máu nhiều, máu phun thành tia hoặc vết cắt sâu, hãy đến cơ sở y tế ngay để được xử lý và khâu vết thương nếu cần.

Cách 3: Dùng bút cầm máu cho vết cắt nhỏ

Sử dụng bút cầm máu đúng cách

• Nếu bị đứt tay nhẹ, trầy xước hoặc vết cắt nhỏ do cạo râu, bạn có thể sử dụng bút cầm máu để hỗ trợ cầm máu nhanh.
• Trước khi sử dụng, hãy làm sạch vết thương bằng nước sạch và lau khô nhẹ vùng da xung quanh.
• Làm ẩm đầu bút theo hướng dẫn của nhà sản xuất, sau đó chấm hoặc miết nhẹ lên vị trí đang chảy máu trong vài giây.

Bút cầm máu hoạt động như thế nào?

• Bút cầm máu thường chứa các khoáng chất có tính làm se, giúp các mạch máu nhỏ co lại và thúc đẩy quá trình đông máu tại chỗ.
• Khi mới thoa, bạn có thể cảm thấy hơi rát hoặc châm chích. Đây là phản ứng thường gặp và cảm giác này thường nhanh chóng giảm dần khi máu ngừng chảy.

Lưu ý khi sử dụng

• Chỉ nên dùng bút cầm máu cho các vết cắt hoặc vết xước nông có diện tích nhỏ.
• Không sử dụng trên vết thương sâu, vết thương hở lớn, vùng bị nhiễm trùng hoặc niêm mạc như mắt, miệng.
• Nếu máu vẫn chảy sau khi sử dụng hoặc vết thương có dấu hiệu sưng, đỏ, đau tăng hoặc chảy dịch, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Cách 4: Dùng vaseline hỗ trợ cầm máu

Thoa một lớp vaseline mỏng lên vết cắt nhỏ

• Sau khi đã làm sạch vết thương và kiểm soát tình trạng chảy máu ban đầu, bạn có thể thoa một lớp mỏng vaseline (petroleum jelly) lên các vết cắt hoặc vết trầy xước nhỏ.
• Vaseline tạo một lớp màng bảo vệ trên bề mặt da, giúp hạn chế tác động từ bên ngoài, giữ độ ẩm cho vết thương và tạo điều kiện thuận lợi để quá trình đông máu, liền da diễn ra tự nhiên.
• Đây là một biện pháp hỗ trợ chăm sóc vết thương nhỏ tại nhà, không thay thế cho việc ép trực tiếp để cầm máu nhanh.

Có thể dùng son dưỡng chứa vaseline khi cần

• Nếu không có vaseline nguyên chất, bạn có thể sử dụng son dưỡng môi có thành phần chính là petroleum jelly trong trường hợp khẩn cấp.
• Chỉ nên dùng sản phẩm sạch, không bị nhiễm bẩn và tránh các loại son dưỡng có hương liệu hoặc hoạt chất dễ gây kích ứng trên vùng da bị tổn thương.

Lưu ý khi sử dụng

• Không thoa vaseline lên vết thương đang chảy máu nhiều hoặc vết cắt sâu, vì trước hết cần cầm máu bằng cách ép trực tiếp với gạc sạch.
• Chỉ sử dụng khi vết thương đã được rửa sạch để tránh giữ lại bụi bẩn hoặc vi khuẩn bên trong.
• Nếu vết thương có dấu hiệu sưng đỏ, chảy mủ, đau tăng hoặc chảy máu kéo dài, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

Cách 5: Có nên dùng lăn khử mùi cầm máu?

Lăn khử mùi không phải là sản phẩm cầm máu

• Một số chất chống tiết mồ hôi có chứa hợp chất nhôm giúp làm co mô tại chỗ, vì vậy nhiều người cho rằng chúng có thể hỗ trợ cầm máu nhanh đối với các vết cắt nhỏ.
• Tuy nhiên, các sản phẩm này được sản xuất để sử dụng trên vùng da nguyên vẹn, không phải để xử lý vết thương hở.

Không nên bôi trực tiếp lên vết cắt

• Việc thoa lăn khử mùi lên vết thương có thể gây cảm giác bỏng rát, kích ứng da và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Ngoài ra, hương liệu, cồn và các thành phần khác trong sản phẩm có thể làm chậm quá trình lành vết thương ở một số người.

Ưu tiên các cách cầm máu an toàn hơn

• Khi bị đứt tay hoặc trầy xước, hãy rửa sạch vết thương bằng nước sạch rồi dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vùng chảy máu trong 5–10 phút.
• Nếu cần hỗ trợ cầm máu, hãy sử dụng các sản phẩm chuyên dụng như gạc cầm máu hoặc bút cầm máu theo đúng hướng dẫn.
• Nếu máu chảy nhiều, không ngừng sau 10–15 phút hoặc vết thương sâu, hãy đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Cách 6: Không nên dùng nước súc miệng cầm máu

Nước súc miệng không phải là sản phẩm cầm máu

• Nhiều người truyền tai nhau rằng nước súc miệng có thể giúp cầm máu nhanh nhờ chứa các thành phần sát khuẩn. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng y khoa đáng tin cậy khuyến cáo sử dụng nước súc miệng để xử lý vết thương hở.
• Một số loại nước súc miệng còn chứa cồn hoặc tinh dầu với nồng độ cao, có thể gây bỏng rát và kích ứng vùng da bị tổn thương.

Không đổ trực tiếp lên vết cắt

• Tránh đổ hoặc thấm nước súc miệng lên vết thương với mục đích cầm máu hoặc sát trùng.
• Việc này không giúp kiểm soát chảy máu hiệu quả hơn so với các biện pháp sơ cứu tiêu chuẩn và còn có thể làm người bị thương đau rát hơn.

Cách cầm máu an toàn và hiệu quả

• Rửa vết thương bằng nước sạch để loại bỏ bụi bẩn và dị vật.
• Dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết cắt trong khoảng 5–10 phút để hỗ trợ cầm máu tại nhà.
• Sau khi máu ngừng chảy, băng vết thương bằng băng gạc sạch để bảo vệ vùng da tổn thương và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
• Nếu vết thương sâu, chảy máu nhiều hoặc máu không ngừng sau 10–15 phút ép trực tiếp, hãy đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Cách 7: Dùng phèn chua cầm máu đúng cách

Sử dụng phèn chua cầm máu cho vết cắt nhỏ

• Phèn chua cầm máu (alum block) thường được dùng sau khi cạo râu để xử lý các vết cắt nông và hỗ trợ cầm máu nhanh.
• Trước khi sử dụng, hãy rửa sạch vết thương bằng nước sạch để loại bỏ bụi bẩn và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
• Làm ướt nhẹ bề mặt phèn chua, sau đó chấm hoặc xoa nhẹ lên vết cắt trong vài giây theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Phèn chua hoạt động như thế nào?

• Các khoáng chất có trong phèn chua có đặc tính làm se, giúp các mạch máu nhỏ co lại và hỗ trợ quá trình đông máu tự nhiên.
• Khi sử dụng, bạn có thể cảm thấy hơi châm chích hoặc căng da trong thời gian ngắn. Đây là phản ứng thường gặp và sẽ giảm dần sau khi máu ngừng chảy.

Không thay thế biện pháp sơ cứu tiêu chuẩn

• Đối với vết thương đang chảy máu, ưu tiên hàng đầu vẫn là dùng gạc sạch hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương trong khoảng 5–10 phút.
• Phèn chua chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ đối với các vết cắt rất nhỏ, không nên sử dụng cho vết thương sâu, vết rách lớn hoặc chảy máu nhiều.

Lưu ý khi sử dụng

• Không dùng phèn chua trên vết thương có dấu hiệu nhiễm trùng, chảy mủ hoặc vùng tổn thương rộng.
• Nếu máu vẫn chảy liên tục sau khi đã ép trực tiếp hoặc vết thương sâu cần khâu, hãy đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Cách 8: Không dùng giấm để cầm máu

Giấm trắng không phải là dung dịch sát trùng vết thương

• Mặc dù giấm có tính axit và có khả năng ức chế một số vi sinh vật trong điều kiện nhất định, nhưng sản phẩm này không được khuyến cáo để cầm máu nhanh hoặc sát trùng vết thương hở.
• Việc bôi giấm trực tiếp lên vết cắt có thể gây đau rát, kích ứng da và không mang lại hiệu quả cầm máu đáng tin cậy.

Không thấm giấm lên vết cắt

• Không dùng bông gòn thấm giấm rồi chấm lên vùng da đang chảy máu.
• Thay vào đó, hãy rửa sạch vết thương bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ bụi bẩn và giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Cách cầm máu an toàn hơn

• Dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương trong khoảng 5–10 phút để hỗ trợ cầm máu tại nhà.
• Giữ lực ép liên tục, tránh nhấc gạc lên kiểm tra quá sớm vì có thể làm bong cục máu đông đang hình thành.
• Sau khi máu đã ngừng chảy, băng vết thương bằng băng gạc sạch để bảo vệ vùng tổn thương và giúp vết thương mau lành.

Khi nào cần đi khám?

• Nếu vết thương sâu, chảy máu nhiều, máu không ngừng sau 10–15 phút ép trực tiếp hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, đỏ, đau tăng hoặc chảy mủ, hãy đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Cách 9: Có nên dùng cây phỉ cầm máu?

Cây phỉ chỉ có tác dụng hỗ trợ làm se da

• Witch hazel (cây phỉ) chứa các hợp chất có đặc tính làm se, giúp da co lại tạm thời và thường được sử dụng trong mỹ phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc da.
• Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng để khuyến cáo dùng cây phỉ nhằm cầm máu nhanh cho các vết cắt hoặc vết thương hở.

Không nên thay thế các biện pháp sơ cứu chuẩn

• Không nên nhỏ hoặc thấm dung dịch cây phỉ trực tiếp lên vết thương với mục đích cầm máu.
• Một số sản phẩm chứa cồn hoặc hương liệu có thể gây kích ứng vùng da bị tổn thương, đặc biệt ở người có làn da nhạy cảm.

Cách cầm máu an toàn và hiệu quả

• Rửa sạch vết thương bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ bụi bẩn.
• Dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương trong 5–10 phút để hỗ trợ cầm máu tại nhà.
• Sau khi máu đã ngừng chảy, băng vết thương bằng gạc sạch và giữ vùng tổn thương khô ráo để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Khi nào cần đến cơ sở y tế?

• Nếu vết thương sâu, chảy máu nhiều, máu không ngừng sau 10–15 phút ép trực tiếp hoặc xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, đỏ, đau tăng hoặc chảy mủ, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Cách 10: Không dùng bột bắp cầm máu

Bột bắp không phải là sản phẩm cầm máu

• Nhiều mẹo dân gian cho rằng bột bắp có thể giúp cầm máu nhanh ở các vết cắt nhỏ. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng y khoa chứng minh phương pháp này an toàn và hiệu quả.
• Bột bắp dùng trong thực phẩm không được sản xuất theo tiêu chuẩn vô trùng, vì vậy không nên sử dụng trên vết thương hở.

Không rắc bột lên vết cắt

• Tránh rắc bột bắp hoặc các loại bột thực phẩm khác lên vùng da đang chảy máu.
• Các hạt bột có thể bám vào mô tổn thương, gây khó khăn khi làm sạch và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Cách cầm máu an toàn tại nhà

• Rửa sạch vết thương bằng nước sạch để loại bỏ bụi bẩn và dị vật.
• Dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương trong khoảng 5–10 phút để hỗ trợ cầm máu tại nhà.
• Sau khi máu đã ngừng chảy, băng vết thương bằng gạc sạch và thay băng theo hướng dẫn để giúp vết thương mau lành.

Khi nào cần đi khám?

• Nếu vết thương sâu, chảy máu nhiều, máu không ngừng sau 10–15 phút ép trực tiếp hoặc xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, nóng, đỏ, đau tăng hoặc chảy mủ, hãy đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Cách 11: Không dùng mạng nhện cầm máu

Không đắp mạng nhện lên vết thương

• Khi bị đứt tay hoặc chảy máu ngoài trời, tuyệt đối không dùng mạng nhện để cầm máu nhanh.
• Mạng nhện trong tự nhiên không vô trùng, có thể chứa nhiều vi sinh vật và tạp chất, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, viêm mô mềm hoặc khiến vết thương lâu lành.

Xử lý vết thương đúng cách khi ở ngoài trời

• Nếu không có gạc y tế, hãy dùng một mảnh vải sạch, khăn sạch hoặc quần áo sạch để ép trực tiếp lên vết thương.
• Duy trì lực ép liên tục trong khoảng 5–10 phút để hỗ trợ cầm máu tại chỗ và hạn chế mất máu.
• Nếu có thể, nâng cao vùng bị thương hơn mức tim để giảm lượng máu chảy ra.

Làm sạch và băng vết thương sớm nhất có thể

• Sau khi kiểm soát được tình trạng chảy máu, hãy rửa vết thương bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý khi có điều kiện.
• Thay băng bằng gạc vô trùng càng sớm càng tốt để giảm nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt nếu vết thương dính đất, cát hoặc dị vật.

Khi nào cần tìm sự hỗ trợ y tế?

• Hãy đến cơ sở y tế nếu vết thương sâu, chảy máu nhiều, có dị vật cắm trong vết thương, bị động vật cắn hoặc do vật bẩn gây ra.
• Nếu vết thương có nguy cơ nhiễm bẩn hoặc bạn đã lâu chưa tiêm phòng uốn ván, hãy đi khám để được đánh giá và tiêm nhắc vắc xin khi cần.

Cách 12: Băng vết thương đúng cách

Băng vết thương sau khi đã cầm máu

• Sau khi cầm máu nhanh thành công và máu đã ngừng chảy hoặc chỉ còn rỉ rất ít, hãy băng vết thương bằng băng cá nhân hoặc gạc vô trùng sạch.
• Việc băng vết thương giúp bảo vệ vùng da bị tổn thương khỏi bụi bẩn, vi khuẩn và hạn chế chảy máu trở lại khi vận động.

Chọn vật liệu băng phù hợp

• Với các vết cắt hoặc vết trầy xước nhỏ, bạn có thể sử dụng băng cá nhân có kích thước phù hợp với vết thương.
• Đối với vết thương lớn hơn, hãy dùng gạc vô trùng kết hợp với băng cuộn hoặc băng dính y tế để cố định chắc chắn.
• Chỉ sử dụng băng, gạc sạch và còn nguyên bao bì để giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Băng vừa đủ chặt

• Quấn băng đủ để giữ gạc cố định nhưng không quá chặt vì có thể cản trở lưu thông máu.
• Nếu vùng da phía dưới băng trở nên tím tái, tê bì, lạnh hoặc sưng nhiều, hãy nới lỏng hoặc băng lại đúng cách.

Thay băng và theo dõi vết thương

• Thay băng mỗi ngày hoặc ngay khi băng bị ướt, bẩn hay thấm máu.
• Mỗi lần thay băng, kiểm tra vết thương để phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, đỏ, nóng, đau tăng hoặc chảy dịch mủ.
• Nếu vết thương tiếp tục chảy máu, có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc không cải thiện sau vài ngày, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị.

Phần 2: Cách sơ cứu cầm máu vết thương sâu, nặng

Bước 1: Nằm đúng tư thế khi mất máu

Đặt người bị thương nằm xuống ngay

• Nếu người bị thương có dấu hiệu mất máu hoặc cảm thấy choáng váng, hãy cho họ nằm ngửa trên mặt phẳng an toàn để giảm nguy cơ ngất và hỗ trợ tuần hoàn máu.
• Hạn chế để người bị thương đứng hoặc đi lại vì có thể làm tình trạng chảy máu nặng hơn và tăng nguy cơ té ngã.

Nâng chân khi phù hợp

• Nếu không nghi ngờ chấn thương cột sống, hông hoặc chân, có thể nâng hai chân cao khoảng 20–30 cm để hỗ trợ lưu thông máu đến các cơ quan quan trọng.
• Không cần hạ thấp đầu hơn thân người vì đây không còn là khuyến cáo sơ cứu thường quy trong xử trí sốc do mất máu.
• Giữ cơ thể người bị thương ấm bằng chăn hoặc áo khoác nếu thời tiết lạnh trong khi chờ được hỗ trợ y tế.

Kiểm tra tình trạng hô hấp và tuần hoàn

• Nếu đang sơ cứu cho người khác, hãy quan sát xem họ còn tỉnh táo hay không, đồng thời kiểm tra nhịp thở và các dấu hiệu tuần hoàn như màu da và phản ứng với lời nói.
• Nếu người bị thương bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường, hãy đặt họ ở tư thế hồi phục nếu không nghi ngờ chấn thương cột sống.
• Nếu người bị thương ngừng thở hoặc không có dấu hiệu tuần hoàn, cần gọi cấp cứu ngay và tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu bạn đã được đào tạo.

Nhận biết dấu hiệu sốc do mất máu

• Hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như da lạnh và tái nhợt, vã mồ hôi, mạch nhanh, thở gấp, chóng mặt, lơ mơ hoặc ngất xỉu.
• Trong lúc chờ cấp cứu, tiếp tục cầm máu, theo dõi tình trạng của người bị thương và không cho họ ăn hoặc uống nếu có khả năng cần phẫu thuật khẩn cấp.

Bước 2: Nâng cao chi bị thương đúng cách

Nâng cao vùng bị thương để giảm chảy máu

• Khi bị chảy máu ở tay hoặc chân, bạn có thể nâng phần chi bị thương cao hơn mức tim để hỗ trợ giảm lưu lượng máu đến vết thương và góp phần cầm máu nhanh.
• Biện pháp này chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế việc dùng gạc sạch hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương, vốn là bước quan trọng nhất để kiểm soát chảy máu.

Thực hiện đúng cách

• Sau khi đặt gạc lên vết thương và duy trì lực ép, từ từ nâng cánh tay hoặc chân bị thương lên nếu người bệnh cảm thấy thoải mái.
• Giữ nguyên tư thế trong khi tiếp tục theo dõi tình trạng chảy máu và đảm bảo lực ép không bị gián đoạn.
• Nếu máu vẫn thấm qua băng gạc, hãy đặt thêm một lớp gạc sạch lên trên và tiếp tục ép.

Không di chuyển nếu nghi ngờ gãy xương

• Không cố nâng hoặc di chuyển tay, chân bị thương nếu nghi ngờ gãy xương, trật khớp hoặc có biến dạng rõ rệt.
• Các dấu hiệu cần lưu ý gồm đau dữ dội, sưng nhanh, chi biến dạng hoặc không thể cử động bình thường.
• Trong trường hợp này, hãy cố định chi ở tư thế hiện tại và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Khi nào cần cấp cứu?

• Hãy gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay nếu vết thương chảy máu nhiều, máu phun thành tia, không cầm được sau 10–15 phút ép trực tiếp hoặc người bị thương có dấu hiệu sốc như da tái lạnh, chóng mặt, mạch nhanh hoặc ngất xỉu.

Bước 3: Xử lý dị vật trong vết thương

Ưu tiên cầm máu trước khi làm sạch

• Khi vết thương chảy máu nhiều, mục tiêu quan trọng nhất là cầm máu nhanh bằng cách ép trực tiếp lên vết thương bằng gạc vô trùng hoặc khăn sạch.
• Không nên dành quá nhiều thời gian để rửa kỹ vết thương ngay từ đầu vì có thể làm chảy máu nhiều hơn và trì hoãn việc kiểm soát mất máu.

Chỉ loại bỏ dị vật nhỏ, dễ lấy

• Nếu nhìn thấy cát, đất hoặc các mảnh vụn nhỏ nằm trên bề mặt, bạn có thể nhẹ nhàng rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ.
• Không dùng tay bẩn hoặc dụng cụ không vô trùng để lấy dị vật vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Tránh chà xát mạnh hoặc cố gắng đào sâu vào vết thương để lấy các vật nằm bên trong.

Không rút dị vật lớn đang cắm trong vết thương

• Nếu vết thương có dị vật lớn như mảnh kính, dao, thanh kim loại hoặc vật nhọn vẫn còn cắm trong cơ thể, tuyệt đối không tự ý rút ra.
• Dị vật có thể đang làm giảm lượng máu chảy bằng cách chèn ép mạch máu. Việc rút ra đột ngột có thể khiến chảy máu nghiêm trọng và làm tổn thương thêm các mô xung quanh.

Cố định dị vật và đến cơ sở y tế

• Dùng gạc hoặc khăn sạch đặt xung quanh dị vật để cố định, sau đó băng nhẹ nhằm hạn chế vật di chuyển.
• Chỉ ép lên vùng xung quanh vết thương nếu cần kiểm soát chảy máu, tránh tạo áp lực trực tiếp lên dị vật vì có thể khiến vật cắm sâu hơn.
• Gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bị thương đến cơ sở y tế nếu có dị vật lớn cắm trong cơ thể, vết thương sâu hoặc chảy máu không kiểm soát được.

Bước 4: Ép trực tiếp để cầm máu

Ép trực tiếp lên vết thương ngay lập tức

• Khi gặp vết thương chảy máu, hãy nhanh chóng đặt một miếng gạc vô trùng, băng gạc hoặc khăn sạch lên vị trí bị thương rồi dùng lực ép trực tiếp. Đây là phương pháp cầm máu nhanh được khuyến cáo trong sơ cứu ban đầu.
• Nếu không có gạc y tế, bạn có thể sử dụng quần áo sạch hoặc một mảnh vải sạch để thay thế trong tình huống khẩn cấp.

Duy trì lực ép liên tục

• Dùng lòng bàn tay hoặc các ngón tay ấn chắc lên lớp gạc để tạo lực ép ổn định lên vết thương.
• Giữ lực ép liên tục trong ít nhất 10–15 phút hoặc cho đến khi máu ngừng chảy. Tránh nhấc gạc lên kiểm tra quá sớm vì có thể làm bong cục máu đông đang hình thành và khiến vết thương chảy máu trở lại.
• Nếu máu thấm qua lớp gạc, không tháo bỏ lớp gạc cũ. Hãy đặt thêm một lớp gạc sạch lên trên và tiếp tục ép.

Bảo vệ người sơ cứu

• Nếu có sẵn, hãy đeo găng tay y tế dùng một lần để hạn chế tiếp xúc trực tiếp với máu.
• Trong trường hợp không có găng tay, vẫn cần ưu tiên cầm máu tại chỗ bằng vật liệu sạch, sau đó rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn ngay sau khi sơ cứu.

Khi nào cần cấp cứu?

• Gọi cấp cứu hoặc đưa người bị thương đến cơ sở y tế ngay nếu máu chảy thành tia, vết thương sâu, mất nhiều máu hoặc vẫn không cầm được sau 10–15 phút ép trực tiếp.
• Trong khi chờ nhân viên y tế, tiếp tục duy trì lực ép lên vết thương để hạn chế mất máu và theo dõi các dấu hiệu sốc như da lạnh, tái nhợt, chóng mặt hoặc ngất xỉu.

Bước 5: Duy trì lực ép cầm máu

Giữ lực ép liên tục lên vết thương

• Sau khi đã ép trực tiếp để cầm máu nhanh, hãy duy trì lực ép ổn định và liên tục cho đến khi máu ngừng chảy.
• Không nới lỏng hoặc tháo gạc để kiểm tra quá thường xuyên vì có thể làm cục máu đông bị bong ra, khiến vết thương chảy máu trở lại.

Cố định băng ép ở tay hoặc chân

• Với vết thương ở tay hoặc chân, sau khi đặt gạc lên vết thương, bạn có thể dùng băng cuộn hoặc một dải vải sạch để quấn cố định nhằm duy trì áp lực.
• Băng đủ chặt để giữ gạc áp sát vết thương nhưng không siết quá mức làm cản trở lưu thông máu.
• Sau khi băng, kiểm tra các đầu ngón tay hoặc ngón chân. Nếu chúng trở nên tím tái, lạnh, tê hoặc sưng nhiều, hãy nới lỏng băng ngay.

Dùng tay ép với các vị trí khó băng

• Đối với vết thương ở bẹn, nách, cổ vai hoặc các vùng khó quấn băng, hãy đặt một miếng gạc hoặc khăn sạch dày lên vết thương.
• Tiếp tục dùng tay ép trực tiếp và giữ lực ép liên tục cho đến khi có nhân viên y tế hỗ trợ hoặc tình trạng chảy máu được kiểm soát.

Theo dõi trong quá trình cầm máu

• Nếu máu thấm qua lớp gạc, hãy đặt thêm một lớp gạc sạch lên trên thay vì tháo lớp gạc cũ.
• Nếu máu vẫn chảy nhiều dù đã duy trì lực ép đúng cách trong 10–15 phút hoặc người bị thương có dấu hiệu mất máu như chóng mặt, da tái lạnh, mạch nhanh hoặc lơ mơ, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Bước 6: Theo dõi băng ép cầm máu

Kiểm tra tình trạng thấm máu của băng gạc

• Trong quá trình cầm máu nhanh, hãy quan sát xem máu có thấm qua lớp gạc hoặc băng ép hay không.
• Nếu máu chỉ thấm nhẹ nhưng lực ép vẫn được duy trì, hãy tiếp tục theo dõi và giữ nguyên vị trí băng.

Bổ sung gạc khi cần

• Nếu lớp gạc đầu tiên đã thấm nhiều máu, hãy đặt thêm một hoặc nhiều lớp gạc sạch lên trên rồi tiếp tục ép trực tiếp.
• Không nên quấn quá nhiều lớp băng vì lớp băng quá dày có thể làm giảm hiệu quả của lực ép lên vết thương.
• Sau khi bổ sung gạc, tiếp tục duy trì áp lực đều và liên tục để hỗ trợ kiểm soát chảy máu.

Điều chỉnh nếu băng ép không hiệu quả

• Nếu máu vẫn chảy nhiều hoặc băng ép bị lệch, hãy tháo băng một cách cẩn thận để kiểm tra lại vị trí vết thương.
• Đặt gạc sạch đúng lên điểm chảy máu rồi ép trực tiếp lại từ đầu với lực đủ mạnh.
• Đảm bảo gạc tiếp xúc sát với vết thương để lực ép phát huy hiệu quả tối đa.

Tiếp tục ép cho đến khi được kiểm soát

• Khi máu đã ngừng chảy hoặc chỉ còn rỉ rất ít, vẫn nên duy trì lực ép thêm vài phút để cục máu đông ổn định.
• Nếu đang chờ nhân viên y tế, hãy tiếp tục giữ băng ép và theo dõi tình trạng người bị thương.
• Nếu vết thương chảy máu không được kiểm soát dù đã ép đúng cách, hoặc người bị thương xuất hiện dấu hiệu sốc như da tái lạnh, chóng mặt, mạch nhanh hoặc lơ mơ, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế ngay.

Bước 7: Dùng điểm ép để cầm máu

Chỉ sử dụng điểm ép khi thật cần thiết

• Nếu đã ép trực tiếp lên vết thương nhưng máu vẫn chảy nhiều, bạn có thể kết hợp với kỹ thuật ấn điểm ép động mạch để hỗ trợ cầm máu nhanh.
• Dùng các ngón tay hoặc lòng bàn tay ấn mạnh lên vị trí động mạch nhằm giảm lượng máu đến vùng bị thương.
• Không thay thế việc ép trực tiếp lên vết thương bằng kỹ thuật này. Hai biện pháp cần được thực hiện đồng thời khi có thể.

Ấn động mạch cánh tay khi bị thương ở cẳng tay

• Nếu vết thương nằm ở cẳng tay hoặc bàn tay và chảy máu nhiều, có thể ấn lên động mạch cánh tay.
• Vị trí này nằm ở mặt trong cánh tay, giữa nách và khuỷu tay.
• Duy trì lực ép trong khi người khác hoặc chính bạn tiếp tục ép trực tiếp lên vết thương.

Ấn động mạch đùi khi bị thương ở chân

• Với vết thương chảy máu ở đùi, có thể ấn lên động mạch đùi tại vùng bẹn để làm giảm lượng máu đến chân.
• Đây là động mạch lớn nên cần dùng lực đủ mạnh và giữ liên tục cho đến khi máu được kiểm soát hoặc có nhân viên y tế tiếp nhận.

Ấn động mạch khoeo khi bị thương ở cẳng chân

• Nếu vết thương ở cẳng chân hoặc bàn chân và chảy máu nghiêm trọng, có thể ấn vào động mạch khoeo ở phía sau đầu gối.
• Kỹ thuật này chỉ có tác dụng hỗ trợ và thường khó thực hiện hơn so với các điểm ép khác.

Khi nào cần cấp cứu ngay?

• Nếu máu vẫn chảy nhiều dù đã ép trực tiếp và sử dụng điểm ép động mạch, hãy gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bị thương đến cơ sở y tế.
• Theo dõi các dấu hiệu sốc như da lạnh, tái nhợt, mạch nhanh, thở gấp, chóng mặt hoặc lơ mơ và tiếp tục duy trì lực ép cho đến khi được nhân viên y tế hỗ trợ.

Bước 8: Duy trì cầm máu đúng cách

Tiếp tục ép cho đến khi máu ngừng chảy

• Sau khi đã cầm máu nhanh bằng cách ép trực tiếp, hãy duy trì lực ép liên tục cho đến khi chắc chắn máu đã ngừng chảy hoặc nhân viên y tế tiếp nhận người bị thương.
• Không nới lỏng hoặc tháo băng quá sớm nếu không thấy máu thấm ra ngoài, vì việc này có thể làm bong cục máu đông và khiến vết thương chảy máu trở lại.
• Nếu cần kiểm tra, hãy thực hiện nhẹ nhàng và chỉ khi nghi ngờ băng ép không còn hiệu quả.

Theo dõi tình trạng vết thương

• Quan sát xem băng gạc có bị thấm máu hay không và theo dõi các dấu hiệu của người bị thương như tỉnh táo, màu da và nhịp thở.
• Nếu máu tiếp tục chảy hoặc thấm nhiều qua băng, hãy đặt thêm gạc sạch lên trên và tiếp tục ép trực tiếp.
• Khi máu đã được kiểm soát, vẫn nên giữ băng ép thêm vài phút để cục máu đông ổn định.

Ngừng ấn điểm ép khi máu đã được kiểm soát

• Nếu bạn đang sử dụng điểm ép động mạch để hỗ trợ cầm máu, hãy từ từ giảm lực ép sau khi máu đã ngừng chảy và tiếp tục theo dõi vết thương.
• Không cần duy trì ấn điểm ép lâu hơn khi tình trạng chảy máu đã được kiểm soát, nhưng vẫn nên giữ băng ép trực tiếp nếu cần.

Chỉ dùng garô trong tình huống nguy kịch

• Garô cầm máu chỉ được sử dụng khi chảy máu đe dọa tính mạng ở tay hoặc chân, đặc biệt khi ép trực tiếp không hiệu quả hoặc không thể duy trì lực ép, chẳng hạn trong tai nạn nghiêm trọng hoặc thảm họa.
• Garô cần được đặt đúng vị trí và siết đủ chặt để cầm máu. Việc sử dụng sai kỹ thuật có thể gây tổn thương thần kinh, mạch máu và mô.
• Sau khi đã đặt garô, không tự ý nới lỏng hoặc tháo ra. Hãy ghi lại thời điểm đặt garô nếu có thể và nhanh chóng đưa người bị thương đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu để được xử trí chuyên môn.

Bước 9: Theo dõi sau khi băng ép

Theo dõi nhịp thở và tình trạng người bị thương

• Sau khi cầm máu nhanh và băng ép vết thương, hãy tiếp tục quan sát nhịp thở, mức độ tỉnh táo và phản ứng của người bị thương.
• Nếu người bệnh có biểu hiện thở nhanh, khó thở, lơ mơ, chóng mặt hoặc bất tỉnh, cần gọi cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu mất máu nghiêm trọng hoặc sốc.

Kiểm tra băng ép có quá chặt hay không

• Băng ép cần đủ chặt để kiểm soát vết thương chảy máu, nhưng không được siết quá mức làm cản trở lưu thông máu.
• Thường xuyên kiểm tra vùng da ở phía dưới vị trí băng, đặc biệt nếu vết thương ở tay hoặc chân.

Nhận biết dấu hiệu băng quá chặt

• Hãy nới lỏng và băng lại nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
  • Da phía dưới băng trở nên lạnh, nhợt nhạt hoặc tím tái.
  • Ngón tay hoặc ngón chân mất màu và không nhanh chóng hồng trở lại sau khi ấn nhẹ rồi thả ra.
  • Người bị thương cảm thấy tê bì, châm chích hoặc mất cảm giác ở vùng phía dưới băng.
  • Đau tăng lên hoặc chi bị băng khó cử động hơn bình thường.

Tiếp tục theo dõi cho đến khi được chăm sóc y tế

• Sau khi điều chỉnh băng, tiếp tục kiểm tra tình trạng chảy máu và lưu thông máu ở chi bị thương.
• Nếu máu chảy trở lại sau khi nới băng, hãy ép trực tiếp lên vết thương và điều chỉnh băng ép sao cho vừa đủ chặt.
• Trong trường hợp chảy máu nhiều, người bị thương có dấu hiệu sốc hoặc tuần hoàn ở chi không cải thiện sau khi điều chỉnh băng, hãy nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu để được xử trí kịp thời.

Phần 3: Cách nhận biết chảy máu trong nguy hiểm

Bước 1: Xử trí khi nghi chảy máu trong

Gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ chảy máu trong

• Chảy máu trong là tình trạng cấp cứu nguy hiểm vì máu chảy bên trong cơ thể và không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
• Nếu nghi ngờ người bị thương bị xuất huyết nội, hãy gọi cấp cứu ngay và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Tình trạng này không thể xử lý tại nhà và cần được bác sĩ chẩn đoán, điều trị khẩn cấp.

Nhận biết các dấu hiệu chảy máu trong

• Hãy đặc biệt cảnh giác nếu người bị thương có một hoặc nhiều biểu hiện sau:
  • Tim đập nhanh hoặc hồi hộp bất thường.
  • Huyết áp giảm, cảm giác choáng váng hoặc muốn ngất.
  • Da lạnh, tái nhợt và vã mồ hôi.
  • Chóng mặt, lú lẫn, khó tập trung hoặc giảm mức độ tỉnh táo.
  • Đau nhiều, sưng hoặc căng tức tại vùng bị chấn thương.
  • Xuất hiện các mảng bầm tím lớn hoặc lan rộng trên da.

Sơ cứu trong khi chờ cấp cứu

• Cho người bị thương nằm yên, hạn chế tối đa việc di chuyển, đặc biệt nếu nghi ngờ có chấn thương nặng.
• Theo dõi nhịp thở, ý thức và các dấu hiệu sinh tồn cho đến khi nhân viên y tế đến.
• Giữ ấm cơ thể bằng chăn hoặc áo khoác nếu cần.
• Không cho người bị thương ăn hoặc uống vì họ có thể cần được phẫu thuật hoặc can thiệp cấp cứu.

Khi nào cần xử trí khẩn cấp?

• Gọi cấp cứu ngay nếu người bị thương bất tỉnh, khó thở, đau bụng hoặc đau ngực dữ dội sau chấn thương, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có dấu hiệu sốc như mạch nhanh, da lạnh và lơ mơ.
• Ngay cả khi không có vết thương chảy máu bên ngoài, các triệu chứng trên vẫn có thể là dấu hiệu của chảy máu trong nghiêm trọng và cần được điều trị càng sớm càng tốt.

Bước 2: Giữ người bệnh nằm yên

Nằm yên để hạn chế chảy máu

• Nếu nghi ngờ chảy máu trong, hãy nằm yên trên bề mặt phẳng và tránh đi lại hoặc thay đổi tư thế không cần thiết.
• Việc vận động có thể làm tình trạng chảy máu trở nên nghiêm trọng hơn và tăng nguy cơ biến chứng.

Giữ người bị thương bình tĩnh

• Nếu bạn đang sơ cứu cho người khác, hãy trấn an để họ giữ bình tĩnh và hạn chế cử động.
• Đỡ người bị thương nằm ở tư thế thoải mái nhất, đồng thời tránh di chuyển nếu nghi ngờ có chấn thương cột sống, cổ hoặc xương chậu.
• Có thể đắp chăn hoặc áo khoác để giữ ấm cơ thể trong khi chờ nhân viên y tế.

Theo dõi liên tục trong lúc chờ cấp cứu

• Quan sát nhịp thở, mức độ tỉnh táo và các dấu hiệu sốc như da lạnh, tái nhợt, vã mồ hôi, mạch nhanh hoặc lơ mơ.
• Nếu người bị thương bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường và không nghi ngờ chấn thương cột sống, có thể đặt họ ở tư thế hồi phục để giúp đường thở thông thoáng.
• Nếu người bị thương ngừng thở hoặc không còn phản ứng, hãy gọi cấp cứu ngay và tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu bạn đã được đào tạo.

Không tự điều trị tại nhà

• Không cho người bị thương ăn hoặc uống vì họ có thể cần phẫu thuật hoặc các thủ thuật cấp cứu.
• Tiếp tục theo dõi tình trạng cho đến khi nhân viên y tế đến hoặc người bệnh được đưa đến bệnh viện để chẩn đoán và điều trị.

Bước 3: Theo dõi hô hấp và tuần hoàn

Kiểm tra đường thở và nhịp thở

• Quan sát xem đường thở của người bị thương có thông thoáng hay không và theo dõi nhịp thở liên tục.
• Để ý các dấu hiệu bất thường như thở nhanh, thở chậm, khó thở hoặc ngừng thở để có biện pháp xử trí kịp thời.
• Nếu người bị thương bất tỉnh nhưng vẫn còn thở bình thường và không nghi ngờ chấn thương cột sống, có thể đặt họ ở tư thế hồi phục để giúp duy trì đường thở.

Theo dõi tuần hoàn

• Quan sát màu da, nhiệt độ da và mức độ tỉnh táo của người bị thương.
• Các biểu hiện như da lạnh, tái nhợt, vã mồ hôi, mạch nhanh, chóng mặt hoặc lơ mơ có thể là dấu hiệu của mất máu hoặc chảy máu trong nghiêm trọng.
• Tiếp tục theo dõi cho đến khi nhân viên y tế tiếp nhận người bệnh.

Xử lý nếu có chảy máu ngoài

• Nếu người bị thương đồng thời có vết thương chảy máu bên ngoài, hãy ưu tiên cầm máu nhanh bằng cách dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương.
• Duy trì lực ép liên tục cho đến khi máu được kiểm soát hoặc có nhân viên y tế hỗ trợ.
• Không để việc xử lý vết thương ngoài làm gián đoạn việc theo dõi hô hấp và tuần hoàn.

Khi nào cần cấp cứu ngay?

• Gọi cấp cứu ngay nếu người bị thương khó thở, ngừng thở, bất tỉnh hoặc xuất hiện các dấu hiệu sốc như da lạnh, mạch nhanh, tụt huyết áp hoặc giảm ý thức.
• Nếu người bị thương ngừng thở hoặc không có dấu hiệu tuần hoàn, hãy tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu bạn đã được đào tạo và tiếp tục cho đến khi nhân viên y tế đến.

Bước 4: Giữ thân nhiệt ổn định

Giữ người bị thương ở nhiệt độ phù hợp

• Khi bị mất máu hoặc nghi ngờ chảy máu trong, việc duy trì thân nhiệt bình thường giúp hỗ trợ tuần hoàn và giảm nguy cơ sốc.
• Cố gắng giữ người bị thương không quá lạnh hoặc quá nóng trong suốt quá trình chờ cấp cứu.

Giữ ấm nếu người bệnh bị lạnh

• Dùng chăn, áo khoác hoặc khăn khô để đắp cho người bị thương, đặc biệt khi họ có biểu hiện da lạnh, run hoặc đang ở môi trường có nhiệt độ thấp.
• Hạn chế để người bệnh nằm trực tiếp trên nền đất lạnh bằng cách lót thêm chăn, áo hoặc vật liệu cách nhiệt nếu có.

Làm mát khi thời tiết quá nóng

• Nếu môi trường nóng bức hoặc người bị thương cảm thấy quá nóng, có thể nới lỏng quần áo và đưa họ đến nơi thoáng mát.
• Dùng khăn sạch thấm nước mát lau nhẹ vùng trán, cổ hoặc cổ tay để giúp cơ thể dễ chịu hơn.
• Không sử dụng nước quá lạnh hoặc chườm đá trực tiếp lên cơ thể vì có thể gây co mạch và làm người bệnh khó chịu.

Tiếp tục theo dõi trong khi chờ cấp cứu

• Quan sát các dấu hiệu như nhịp thở, mức độ tỉnh táo, màu da và tình trạng chảy máu.
• Nếu người bị thương có biểu hiện sốc như da lạnh, tái nhợt, vã mồ hôi, mạch nhanh hoặc lơ mơ, hãy tiếp tục giữ ấm, hạn chế di chuyển và gọi cấp cứu ngay để được hỗ trợ y tế kịp thời.

Lưu ý quan trọng khi cầm máu

Không đẩy các cơ quan lộ ra ngoài vào trong bụng

• Nếu người bị thương có vết thương bụng nghiêm trọng khiến các cơ quan trong ổ bụng lộ ra ngoài, tuyệt đối không cố gắng đưa chúng trở lại vị trí cũ.
• Dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch, ẩm phủ nhẹ lên vùng tổn thương để bảo vệ mô, sau đó chờ nhân viên y tế xử trí.
• Hạn chế di chuyển người bị thương nếu không thực sự cần thiết.

Bảo vệ bản thân khi sơ cứu

• Trước khi tiếp xúc với máu của người khác, hãy đeo găng tay y tế dùng một lần nếu có.
• Trong trường hợp không có găng tay, có thể dùng túi nhựa sạch hoặc nhiều lớp vải sạch để tạo lớp ngăn cách giữa da và máu.
• Sau khi sơ cứu, rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay.

Gọi cấp cứu khi chảy máu nghiêm trọng

• Nếu vết thương chảy máu nhiều, máu phun thành tia, không cầm được sau 10–15 phút ép trực tiếp hoặc người bị thương có dấu hiệu sốc, hãy gọi cấp cứu ngay.
• Nếu có người khác ở gần, hãy nhờ họ gọi cấp cứu trong khi bạn tiếp tục cầm máu nhanh.

Lưu ý với người dùng thuốc chống đông máu

• Người đang sử dụng thuốc chống đông máu có thể mất nhiều thời gian hơn để cầm máu.
• Nếu người bị thương đeo vòng tay hoặc thẻ y tế ghi nhận đang dùng thuốc chống đông, hãy thông báo thông tin này cho nhân viên y tế khi họ đến.

Không tháo băng ép để kiểm tra liên tục

• Sau khi đặt gạc và ép trực tiếp lên vết thương, không nên thường xuyên nhấc băng lên để xem máu đã ngừng hay chưa.
• Tiếp tục duy trì lực ép theo đúng thời gian khuyến cáo. Chỉ bổ sung thêm gạc sạch nếu máu thấm qua lớp băng.

Không dùng oxy già hoặc cồn iod để rửa vết thương thường quy

• Oxy già và dung dịch iod có thể gây tổn thương mô lành nếu sử dụng không đúng cách, làm chậm quá trình lành vết thương.
• Đối với hầu hết các vết cắt, chỉ cần rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, sau đó băng bằng gạc vô trùng.

Xử lý vết thương nhỏ đúng cách

• Với các vết trầy xước hoặc vết cắt nông đã ngừng chảy máu, hãy rửa sạch bằng nước, lau khô nhẹ nhàng rồi dán băng cá nhân để bảo vệ.
• Theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, đỏ, đau tăng hoặc chảy mủ trong những ngày tiếp theo.

Chảy máu động mạch cần cấp cứu khẩn cấp

• Máu động mạch thường có màu đỏ tươi và có thể phun thành tia theo nhịp tim.
• Đây là tình trạng nguy hiểm, cần ép trực tiếp thật mạnh lên vị trí chảy máu và gọi cấp cứu ngay.
• Trong khi chờ hỗ trợ, tiếp tục duy trì lực ép liên tục để giảm lượng máu mất đi.

Tiêm phòng uốn ván khi cần thiết

• Nếu bị vết thương đâm xuyên, vết cắt sâu hoặc vết thương do vật bẩn gây ra, hãy kiểm tra lại lịch tiêm phòng uốn ván.
• Nếu đã hơn 5 năm kể từ lần tiêm gần nhất hoặc không nhớ rõ lịch tiêm, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và tiêm nhắc nếu cần.

Phòng ngừa lây nhiễm khi sơ cứu

• Luôn tránh để máu tiếp xúc trực tiếp với vùng da có vết thương hở hoặc niêm mạc.
• Sau khi sơ cứu, không chạm vào mắt, mũi, miệng và không ăn uống cho đến khi đã rửa tay sạch.

Chỉ sử dụng garô trong tình huống đặc biệt

• Garô cầm máu chỉ nên được sử dụng khi chảy máu đe dọa tính mạng ở tay hoặc chân, đặc biệt trong trường hợp đứt lìa chi hoặc không thể kiểm soát chảy máu bằng ép trực tiếp.
• Garô phải được đặt đúng kỹ thuật và chỉ nên sử dụng khi thật cần thiết vì có nguy cơ gây tổn thương mô nếu dùng sai hoặc kéo dài.
• Sau khi đặt garô, không tự ý nới lỏng hoặc tháo ra. Hãy ghi lại thời điểm đặt garô và nhanh chóng chuyển người bị thương đến cơ sở y tế để được điều trị khẩn cấp.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Benjamin Lewis.