Cách trị táo bón nhanh nhất: 7 mẹo đi ngoài ngay lập tức tại nhà

Táo bón không chỉ khiến bạn khó chịu mà còn có thể gây đầy bụng, đau bụng, chướng bụng và chán ăn. Khi phân cứng hoặc nhiều ngày chưa đi ngoài, nhu cầu tìm cách đi ngoài ngay lập tức, làm cho buồn đi ngoài hoặc trị táo bón cấp tốc là điều rất dễ hiểu. Tuy nhiên, không phải mẹo nào cũng an toàn hoặc phù hợp với mọi người. Trong bài viết này, Tiptory hướng dẫn những cách đơn giản giúp kích thích nhu động ruột, làm mềm phân và hỗ trợ đi ngoài tự nhiên, đồng thời chỉ ra khi nào táo bón kéo dài cần được thăm khám.

Phần 1: Mẹo đi ngoài cấp tốc tại nhà

Mẹo 1: Uống nước ấm để hỗ trợ đi ngoài

Uống một cốc nước ấm:

• Bắt đầu bằng một cốc nước ấm vào buổi sáng hoặc bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Có thể thêm một ít nước cốt chanh để dễ uống, nhưng chanh không phải thành phần bắt buộc để cải thiện táo bón.

• Uống từ từ và bổ sung đủ nước trong ngày. Khi cơ thể thiếu nước, phân có thể trở nên khô và cứng hơn, khiến việc đi ngoài khó khăn.

• Nước ấm có thể giúp tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ thói quen đi vệ sinh, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn giàu chất xơ và vận động thường xuyên.

Nếu muốn làm cho buồn đi ngoài:

• Có thể thử một cốc nước ấm vào buổi sáng và dành thời gian đi vệ sinh sau đó, thay vì cố rặn khi chưa có nhu cầu.

• Một số người nhận thấy cà phê hoặc trà có thể kích thích nhu động ruột, nhưng mức độ đáp ứng khác nhau ở mỗi người.

• Nếu thường xuyên bị táo bón, không nên chỉ dựa vào nước chanh hoặc các mẹo đi ngoài ngay lập tức. Chuyên gia khuyến nghị kết hợp uống đủ nước, tăng chất xơ, vận động và duy trì giờ đi vệ sinh đều đặn.

Lưu ý khi áp dụng:

• Nước chanh không được xem là phương pháp trị táo bón cấp tốc và hiện không có bằng chứng đủ mạnh cho thấy chanh có tác dụng nhuận tràng đặc hiệu.

• Nếu táo bón kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, chướng bụng nhiều, máu trong phân hoặc không thể trung tiện, nên đi khám thay vì tiếp tục tự xử lý tại nhà.

Mẹo 2: Magie sulfat có thể gây đi ngoài nhanh

Magie sulfat là thuốc nhuận tràng thẩm thấu:

• Magie sulfat dạng uống có thể kéo nước vào đường ruột, giúp làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Một số chế phẩm chứa magie được sử dụng để giảm táo bón ngắn hạn.

• Tuy nhiên, không nên tự áp dụng một công thức cố định như 2–6 thìa cà phê cho mọi sản phẩm. Hàm lượng và hướng dẫn sử dụng có thể khác nhau, vì vậy cần đọc đúng nhãn của sản phẩm hoặc hỏi dược sĩ trước khi dùng.

• Tác dụng của thuốc nhuận tràng chứa magie có thể xuất hiện tương đối nhanh, nhưng thời gian phụ thuộc vào hoạt chất và từng chế phẩm. Chẳng hạn, magie citrate và magie hydroxide thường có thể gây đi ngoài trong khoảng 30 phút đến 6 giờ.

Nếu đang tìm cách trị táo bón cấp tốc:

1. Chỉ sử dụng sản phẩm magie được ghi rõ dùng đường uống và có chỉ định phù hợp cho táo bón.

2. Pha và dùng đúng liều ghi trên bao bì; không tự tăng liều để cố đi ngoài ngay lập tức.

3. Uống đủ nước theo hướng dẫn của sản phẩm để hạn chế nguy cơ mất nước khi đi ngoài nhiều.

4. Nếu đang dùng thuốc khác, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về khoảng cách dùng thuốc, vì thuốc nhuận tràng có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu của một số thuốc.

Không nên tự dùng magie sulfat nếu có yếu tố nguy cơ:

• Đặc biệt thận trọng nếu bạn mắc bệnh thận, có tiền sử tắc nghẽn đường tiêu hóa, rối loạn điện giải hoặc đang có bệnh lý đường ruột. Magie dư thừa có thể tích tụ nhiều hơn ở người suy giảm chức năng thận.

• Không dùng thuốc nhuận tràng để làm cho buồn đi ngoài khi đang đau bụng dữ dội, buồn nôn hoặc nôn mà chưa được đánh giá nguyên nhân.

• Nếu táo bón thường xuyên hoặc cần dùng thuốc nhuận tràng liên tục, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự điều trị kéo dài.

Mẹo 3: Ăn mận khô giúp giảm táo bón

Ăn mận khô hoặc uống nước ép mận:

• Mận khô là một lựa chọn thực phẩm có bằng chứng hỗ trợ cải thiện táo bón. Mận chứa chất xơ và sorbitol, một loại đường có tác dụng kéo nước vào ruột, từ đó giúp phân mềm hơn và dễ đào thải hơn. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy mận khô có thể làm tăng số lần đi ngoài và cải thiện độ mềm của phân ở người bị táo bón.

• Nếu đang tìm cách làm cho buồn đi ngoài tự nhiên, có thể bắt đầu với một lượng vừa phải mận khô thay vì ăn quá nhiều cùng lúc.

• Một số nghiên cứu sử dụng khoảng 80–100 g mận khô mỗi ngày và ghi nhận cải thiện tần suất đi ngoài, độ mềm của phân và tình trạng phải rặn. Tuy nhiên, đây là liều dùng trong nghiên cứu, không có nghĩa mọi người đều cần ăn đúng lượng này.

Nếu chọn nước ép mận:

• Nước ép mận cũng có thể hỗ trợ người bị táo bón. Một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy sử dụng nước ép mận giúp giảm tình trạng phân cứng và tăng tỷ lệ phân có độ mềm bình thường ở người bị táo bón mạn tính.

• Có thể uống một lượng vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể. Không nên uống quá nhiều với mục tiêu đi ngoài ngay lập tức, vì sorbitol và lượng đường trong mận có thể gây đầy hơi, đau quặn hoặc tiêu chảy ở một số người.

• Nếu không thích nước ép mận, có thể ưu tiên mận khô nguyên quả để bổ sung thêm chất xơ. Khi tăng chất xơ, cần uống đủ nước để chất xơ phát huy tác dụng và giúp phân dễ đi hơn.

Đừng kỳ vọng mận khô là cách trị táo bón cấp tốc:

• Mận khô có bằng chứng khá tốt trong hỗ trợ giảm táo bón, nhưng tác dụng không nhất thiết xảy ra ngay sau khi ăn. Các nghiên cứu thường đánh giá hiệu quả trong nhiều ngày hoặc vài tuần, vì vậy đây phù hợp hơn với việc cải thiện tình trạng táo bón hơn là một phương pháp đi ngoài ngay lập tức.

• Nếu táo bón kéo dài, tái diễn hoặc kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, chướng bụng nhiều, máu trong phân hoặc không thể trung tiện, không nên tiếp tục tự điều trị bằng thực phẩm mà cần được nhân viên y tế đánh giá.

Mẹo 4: Đi bộ nhẹ giúp hỗ trợ đi ngoài

Đi bộ để kích thích nhu động ruột:

• Khi bị táo bón, thay vì ngồi hoặc nằm lâu, hãy đứng dậy và đi bộ nhẹ nhàng. Hoạt động thể chất thường xuyên có thể giúp cải thiện triệu chứng táo bón và hỗ trợ nhu động ruột.

• Nếu đang tìm cách làm cho buồn đi ngoài tự nhiên, có thể bắt đầu bằng một buổi đi bộ khoảng 10 phút với tốc độ thoải mái. Không cần đi thật nhanh hoặc tập nặng.

• Người ít vận động nên bắt đầu từ thời gian ngắn, chẳng hạn 5–10 phút mỗi lần, sau đó tăng dần khi cơ thể đã quen. Ngay cả những khoảng vận động ngắn trong ngày cũng có giá trị.

Duy trì vận động để hạn chế táo bón tái diễn:

• Thiếu vận động là một trong những yếu tố có thể góp phần gây táo bón. Vì vậy, đi bộ hằng ngày không chỉ hữu ích khi đang khó đi ngoài mà còn hỗ trợ duy trì thói quen đại tiện đều đặn.

• Người trưởng thành nên hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh, đồng thời tăng cường vận động cơ bắp theo khuyến nghị chung.

• Có thể chia nhỏ thời gian vận động thành nhiều lần trong ngày nếu lịch sinh hoạt bận rộn. Quan trọng là duy trì đều đặn thay vì cố tập thật nhiều trong một lần.

Đừng kỳ vọng đi bộ là cách trị táo bón cấp tốc:

• Đi bộ có thể hỗ trợ nhu động ruột nhưng không đảm bảo đi ngoài ngay lập tức. Hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân táo bón, mức độ thiếu vận động và tình trạng phân.

• Để hỗ trợ đi ngoài hiệu quả hơn, nên kết hợp vận động với uống đủ nước, bổ sung chất xơ phù hợp và duy trì thời điểm đi vệ sinh đều đặn.

• Nếu táo bón đi kèm đau bụng liên tục, nôn ói, sốt, chảy máu trực tràng, có máu trong phân hoặc không thể xì hơi, cần được khám y tế sớm thay vì cố gắng vận động để đi ngoài ngay lập tức.

Mẹo 5: Thuốc làm mềm phân giúp dễ đi ngoài

Thuốc làm mềm phân có thể dùng khi táo bón:

• Thuốc làm mềm phân như docusate giúp phân hấp thu thêm nước, từ đó mềm hơn và dễ đào thải hơn. Đây là lựa chọn tương đối nhẹ, thường được sử dụng khi táo bón không thường xuyên hoặc khi cần hạn chế việc rặn khi đi ngoài.

• Nếu đang tìm cách đi ngoài ngay lập tức, cần lưu ý thuốc làm mềm phân không phải lựa chọn có tác dụng tức thời. Tác dụng có thể mất từ vài ngày, tùy sản phẩm và cơ địa, nên không nên tự tăng liều để thúc đẩy nhu động ruột.

Cách sử dụng an toàn:

1. Đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì và sử dụng đúng liều khuyến cáo của sản phẩm.

2. Uống đủ nước trong ngày để hỗ trợ quá trình làm mềm phân. Việc bổ sung nước, chất xơ và duy trì vận động cũng là những biện pháp nền tảng giúp cải thiện táo bón.

3. Không tự sử dụng thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng kéo dài. Nếu cần dùng quá khoảng một tuần, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân táo bón.

4. Nếu đang dùng thuốc khác, mang theo danh sách thuốc khi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để được kiểm tra nguy cơ tương tác và lựa chọn phù hợp.

Không dùng thuốc để cố làm cho buồn đi ngoài khi có dấu hiệu bất thường:

• Không tự dùng thuốc nhuận tràng nếu đang đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn, hoặc đột ngột táo bón kèm không thể đi ngoài hay xì hơi. Những dấu hiệu này có thể cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục dùng thuốc.

• Nếu đã 3 ngày không đi ngoài, hoặc táo bón kèm đau bụng, chướng bụng, buồn nôn, nôn hay có máu trong phân, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.

Hiểu đúng về trị táo bón cấp tốc:

• Thuốc làm mềm phân phù hợp hơn với mục tiêu làm phân mềm và dễ đi ngoài, chứ không phải giải pháp trị táo bón cấp tốc.

• Nếu cần cải thiện táo bón, chuyên gia khuyến nghị ưu tiên uống đủ nước, ăn đủ chất xơ, vận động thường xuyên và đi vệ sinh khi có nhu cầu; thuốc nhuận tràng chỉ nên được sử dụng phù hợp với tình trạng cụ thể.

Mẹo 6: Thuốc nhuận tràng giúp giảm táo bón

Thuốc nhuận tràng có thể dùng ngắn hạn:

• Thuốc nhuận tràng là một trong những lựa chọn có thể được sử dụng để giảm táo bón trong thời gian ngắn khi thay đổi chế độ ăn, uống nước và vận động chưa đủ hiệu quả. Nhiều loại thuốc không kê đơn có cơ chế khác nhau, vì vậy không nên mặc định một loại phù hợp cho tất cả mọi người.

• Một số thuốc nhuận tràng thẩm thấu như polyethylene glycol (PEG) hoặc magie hydroxide giúp tăng lượng nước trong lòng ruột, từ đó làm phân mềm hơn và dễ đào thải hơn.

• Nếu mục tiêu là đi ngoài ngay lập tức, cần hiểu rằng thuốc nhuận tràng không phải loại nào cũng cho tác dụng nhanh. Thời gian phát huy tác dụng phụ thuộc vào hoạt chất, dạng thuốc và tình trạng táo bón.

Chọn thuốc phù hợp thay vì tự tăng liều:

1. Đọc kỹ thành phần và hướng dẫn sử dụng trên bao bì trước khi dùng.

2. Nếu chưa biết nên chọn loại nào, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt khi bạn đang sử dụng thuốc khác hoặc có bệnh lý nền.

3. Không tự ý dùng liều cao với mục đích trị táo bón cấp tốc, vì có thể gây tiêu chảy, đau quặn bụng hoặc rối loạn nước và điện giải.

4. Thuốc nhuận tràng kích thích thường chỉ nên được sử dụng khi táo bón nặng hoặc các biện pháp khác không hiệu quả, theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Kết hợp thuốc với thói quen hỗ trợ đi ngoài:

• Uống đủ nước và bổ sung chất xơ giúp phân mềm và dễ đi hơn. Người trưởng thành thường được khuyến nghị khoảng 22–34 g chất xơ mỗi ngày, tùy tuổi và giới tính.

• Duy trì vận động thường xuyên và tập thói quen đi vệ sinh vào một thời điểm cố định. NIDDK cho biết đi vệ sinh khoảng 15–45 phút sau bữa sáng có thể tận dụng phản xạ tự nhiên của đại tràng sau khi ăn.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách làm cho buồn đi ngoài, nên xem thuốc nhuận tràng là một công cụ hỗ trợ chứ không phải giải pháp duy nhất.

Không nên lạm dụng thuốc nhuận tràng:

• Dùng thuốc kéo dài hoặc không đúng hướng dẫn có thể gây các vấn đề như tiêu chảy, mất nước và rối loạn điện giải. Nếu đã phụ thuộc vào thuốc mới có thể đi ngoài, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân và xây dựng kế hoạch giảm thuốc phù hợp.

• Không tự tiếp tục dùng thuốc nhuận tràng nếu táo bón kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên mà chưa xác định nguyên nhân.

Cần đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo:

• Nếu táo bón đi kèm đau bụng liên tục, nôn, sốt, có máu trong phân, chảy máu trực tràng hoặc không thể xì hơi, cần được đánh giá y tế thay vì cố tìm cách đi ngoài ngay lập tức tại nhà.

• Nếu các biện pháp tự chăm sóc không cải thiện tình trạng táo bón, chuyên gia khuyến nghị trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Mẹo 7: Thụt tháo giúp giảm táo bón nhanh

Thụt tháo là lựa chọn tác dụng nhanh:

• Thụt tháo hậu môn có thể được sử dụng để giảm táo bón không thường xuyên, đặc biệt khi cần làm mềm và đưa phân ra ngoài nhanh hơn. Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn đầu tiên cho mọi trường hợp táo bón.

• Một số sản phẩm chứa natri phosphat hoạt động bằng cách kéo nước vào ruột, giúp làm mềm phân và kích thích nhu cầu đi ngoài. FDA cảnh báo dùng quá liều có thể gây mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng, thậm chí gây tổn thương thận hoặc tim.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách đi ngoài ngay lập tức, không nên tự ý tăng lượng thuốc hoặc sử dụng liên tiếp nhiều lần để ép cơ thể đi ngoài.

Nếu sử dụng thuốc thụt, cần thực hiện đúng hướng dẫn:

1. Đọc kỹ nhãn sản phẩm và chỉ sử dụng đúng liều được khuyến cáo. Với thuốc thụt chứa natri phosphat không nên dùng quá một liều trong 24 giờ, ngay cả khi chưa đi ngoài sau liều đầu tiên.

2. Đưa đầu dụng cụ vào trực tràng nhẹ nhàng theo hướng dẫn. Không cố đẩy đầu thuốc vào nếu cảm thấy đau hoặc bị cản trở, vì có thể gây tổn thương hoặc chảy máu.

3. Sau khi dùng, tuân thủ thời gian chờ ghi trên nhãn sản phẩm. Với một số thuốc thụt natri phosphat, nếu không có cảm giác buồn đi ngoài sau khoảng 5 phút, người dùng có thể cố gắng đi vệ sinh; nếu sau 30 phút vẫn không có dịch thoát ra, cần liên hệ bác sĩ vì nguy cơ mất nước.

4. Không tự ý lặp lại liều chỉ vì chưa đạt được hiệu quả làm cho buồn đi ngoài như mong muốn.

Ai cần thận trọng khi dùng thuốc thụt:

• Người trên 55 tuổi, người mắc bệnh thận, suy tim, tắc nghẽn hoặc viêm ruột, đang mất nước hoặc đang sử dụng một số thuốc như thuốc lợi tiểu, ACE inhibitor, ARB hoặc NSAID nên hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm natri phosphat.

• Trẻ nhỏ không nên tự sử dụng thuốc thụt natri phosphat. FDA đặc biệt cảnh báo không sử dụng dạng trực tràng này cho trẻ dưới 2 tuổi.

Không dùng thụt tháo để tự xử lý khi có dấu hiệu bất thường:

• Nếu táo bón kèm đau bụng dữ dội hoặc liên tục, nôn ói, bụng chướng nhiều, chảy máu trực tràng, có máu trong phân hoặc không thể xì hơi, cần được đánh giá y tế thay vì cố trị táo bón cấp tốc tại nhà.

• Nếu đã dùng thuốc thụt nhưng không có hiệu quả theo thời gian ghi trên nhãn, không nên tự tiếp tục dùng thêm. Hãy liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn.

• Thụt tháo có thể hữu ích trong một số tình huống, nhưng nên xem đây là biện pháp ngắn hạn, không phải cách điều trị nguyên nhân gây táo bón.

Phần 2: Ăn uống gì để dễ đi ngoài

Mẹo 1: Tăng chất xơ giúp đi ngoài dễ hơn

Tăng chất xơ trong chế độ ăn:

• Chất xơ giúp tăng khối lượng phân và hỗ trợ phân di chuyển qua đường tiêu hóa. Đây là một trong những biện pháp nền tảng để cải thiện và phòng ngừa táo bón. Người trưởng thành thường cần khoảng 22–34 g chất xơ mỗi ngày, tùy tuổi và giới tính.

• Không nên tăng chất xơ đột ngột nếu cơ thể chưa quen. Hãy tăng từ từ trong vài ngày để hạn chế đầy hơi, chướng bụng và khó chịu.

• Khi tăng chất xơ, cần uống đủ nước để chất xơ có thể hấp thu nước và giúp phân mềm hơn.

Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ:

1. Ăn nhiều rau xanh và rau củ như bông cải xanh, cà rốt, khoai lang, đậu Hà Lan.

2. Bổ sung trái cây tươi như táo, lê, cam hoặc các loại quả mọng. Có thể ăn cả phần thịt và vỏ của những loại quả có thể ăn vỏ để tăng lượng chất xơ.

3. Chọn ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, bánh mì nguyên cám và gạo lứt thay cho các loại tinh chế.

4. Thêm các loại đậu như đậu đen, đậu đỏ, đậu gà và đậu lăng vào bữa ăn.

5. Có thể dùng trái cây khô như mận khô ở lượng phù hợp; ngoài chất xơ, mận còn chứa sorbitol có thể hỗ trợ đi ngoài.

Áp dụng để hỗ trợ làm cho buồn đi ngoài:

• Có thể bắt đầu bằng cách thêm một khẩu phần rau hoặc trái cây vào mỗi bữa ăn thay vì thay đổi toàn bộ chế độ ăn cùng lúc.

• Khi mua ngũ cốc ăn sáng, ưu tiên sản phẩm có lượng chất xơ cao và kiểm tra thông tin dinh dưỡng trên bao bì.

• Nếu đang bị táo bón, kết hợp chất xơ + đủ nước + vận động thường hữu ích hơn việc chỉ tập trung vào một loại thực phẩm.

• Chuyên gia lưu ý rằng tăng chất xơ là chiến lược cải thiện táo bón, nhưng không phải cách đi ngoài ngay lập tức. Nếu phân đã rất cứng hoặc táo bón kéo dài, có thể cần biện pháp điều trị khác phù hợp hơn.

Tăng chất xơ đúng cách để tránh táo bón nặng hơn:

• Nếu ăn nhiều chất xơ nhưng uống quá ít nước, tình trạng đầy bụng hoặc khó đi ngoài có thể trở nên khó chịu hơn. Vì vậy, hãy tăng lượng nước cùng với lượng chất xơ.

• Nếu bạn có bệnh lý đường tiêu hóa hoặc nhận thấy táo bón trở nên nặng hơn sau khi tăng chất xơ, nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và điều chỉnh chế độ ăn.

Mẹo 2: Tăng rau quả để đi ngoài dễ hơn

Ăn đa dạng rau củ và trái cây:

• Tăng rau củ, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ trong khẩu phần ăn là cách đơn giản giúp hỗ trợ nhu động ruột và cải thiện táo bón. NIDDK khuyến nghị người trưởng thành bổ sung khoảng 22–34 g chất xơ mỗi ngày, tùy tuổi và giới tính.

• Có thể thêm rau xanh, cà rốt, bông cải xanh, đậu Hà Lan, khoai lang, táo, lê, cam và các loại quả mọng vào các bữa ăn hằng ngày.

• Ưu tiên trái cây nguyên quả thay vì chỉ uống nước ép để nhận được nhiều chất xơ hơn. Khi ăn được vỏ, chẳng hạn táo hoặc lê, có thể giữ lại phần vỏ sau khi rửa sạch để tăng lượng chất xơ.

Bổ sung mận khô nếu thường xuyên táo bón:

• Mận khô là một trong những thực phẩm có bằng chứng hỗ trợ cải thiện táo bón. Mận cung cấp chất xơ và sorbitol, có thể giúp phân mềm hơn và dễ đi ngoài hơn.

• Một tổng quan hệ thống các thử nghiệm ngẫu nhiên ghi nhận sử dụng khoảng 100 g mận khô mỗi ngày trong 3 tuần giúp tăng số lần đi ngoài tự phát và cải thiện độ mềm của phân so với psyllium. Tuy nhiên, bằng chứng vẫn còn hạn chế và không nên hiểu rằng mận khô sẽ giúp đi ngoài ngay lập tức.

• Một phân tích tổng hợp gần đây cũng cho thấy trái cây có thể cải thiện một số chỉ số liên quan đến táo bón, nhưng số lượng nghiên cứu về từng loại thực phẩm còn hạn chế.

Ăn nhiều chất xơ nhưng tăng từ từ:

1. Bắt đầu bằng cách thêm một khẩu phần rau hoặc trái cây vào mỗi bữa ăn.

2. Thay một phần ngũ cốc tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, bánh mì nguyên cám hoặc gạo nguyên hạt.

3. Thêm đậu lăng, đậu gà, đậu đen hoặc các loại đậu khác vào súp, salad và món chính.

4. Tăng lượng chất xơ từng bước thay vì ăn thật nhiều ngay trong một ngày để hạn chế đầy hơi và chướng bụng.

Uống đủ nước khi tăng rau quả:

• Chất xơ cần nước để phát huy hiệu quả làm mềm và tăng thể tích phân. Vì vậy, khi tăng rau củ, trái cây hoặc ngũ cốc nguyên hạt, hãy đồng thời duy trì lượng nước phù hợp với nhu cầu cơ thể.

• Không cần ép bản thân uống một lượng nước cố định nếu chưa biết nhu cầu cá nhân. Lượng nước phù hợp còn phụ thuộc vào kích thước cơ thể, mức độ vận động, tình trạng sức khỏe và môi trường sống.

Giảm thực phẩm ít chất xơ:

• Hạn chế việc thường xuyên thay thế rau quả và ngũ cốc nguyên hạt bằng các thực phẩm ít hoặc gần như không có chất xơ, chẳng hạn đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và một số món ăn nhiều thịt.

• Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt, trứng hoặc phô mai. Quan trọng hơn là xây dựng khẩu phần cân đối, trong đó thực phẩm giàu chất xơ chiếm vị trí thường xuyên hơn.

Hiểu đúng nếu muốn làm cho buồn đi ngoài:

• Ăn thêm rau quả là chiến lược hỗ trợ giảm táo bón và phòng táo bón tái diễn, nhưng không phải biện pháp trị táo bón cấp tốc.

• Nếu táo bón không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn, hoặc xuất hiện máu trong phân, chảy máu trực tràng hay đau bụng liên tục, cần đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Mẹo 3: Bổ sung chất xơ giúp giảm táo bón

Dùng chất xơ bổ sung khi chế độ ăn chưa đủ:

• Chất xơ bổ sung có thể là lựa chọn phù hợp nếu bạn khó đạt đủ lượng chất xơ từ thực phẩm hằng ngày. Một số loại thường gặp chứa psyllium (vỏ hạt mã đề) hoặc methylcellulose và có thể hỗ trợ làm phân mềm, dễ đi ngoài hơn. NIDDK cũng liệt kê chất xơ bổ sung trong nhóm sản phẩm không kê đơn có thể được sử dụng để điều trị táo bón.

• Người trưởng thành thường cần khoảng 22–34 g chất xơ mỗi ngày, tùy tuổi và giới tính. Nếu chế độ ăn chưa đáp ứng đủ, chất xơ bổ sung có thể giúp lấp phần thiếu hụt này.

• Đây chủ yếu là giải pháp hỗ trợ cải thiện táo bón, không phải cách đi ngoài ngay lập tức. Vì vậy, không nên tự tăng liều chỉ vì chưa thấy hiệu quả nhanh.

Cách sử dụng chất xơ bổ sung:

1. Chọn sản phẩm có thành phần và hàm lượng rõ ràng, ưu tiên loại phù hợp với tình trạng của bạn.

2. Bắt đầu với liều thấp theo hướng dẫn trên bao bì, sau đó điều chỉnh nếu cần. Tăng chất xơ từ từ giúp cơ thể thích nghi và hạn chế đầy hơi, chướng bụng.

3. Uống đủ nước khi sử dụng chất xơ bổ sung. Nước giúp chất xơ phát huy tác dụng và hỗ trợ làm phân mềm, dễ đào thải hơn.

4. Nếu đang dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung khác, hãy kiểm tra hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi dược sĩ để tránh ảnh hưởng đến việc hấp thu thuốc.

Ưu tiên chất xơ từ thực phẩm về lâu dài:

• Có thể sử dụng chất xơ bổ sung như một giải pháp hỗ trợ khi cần, nhưng rau củ, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt vẫn nên là nguồn chất xơ chính trong chế độ ăn.

• Một cách đơn giản là bổ sung thêm rau vào bữa chính, ăn trái cây nguyên quả, chọn yến mạch hoặc ngũ cốc nguyên hạt và thêm các loại đậu vào thực đơn.

• Nếu đang tìm cách làm cho buồn đi ngoài, hãy kết hợp chất xơ với uống đủ nước và vận động thường xuyên thay vì chỉ phụ thuộc vào thực phẩm bổ sung.

Không nên dùng chất xơ bổ sung trong mọi trường hợp:

• Nếu táo bón kèm đau bụng liên tục, nôn ói, sốt, chảy máu trực tràng, có máu trong phân hoặc không thể xì hơi, cần đi khám thay vì tiếp tục tự bổ sung chất xơ. Đây có thể là dấu hiệu của vấn đề cần được đánh giá y tế.

• Nếu táo bón kéo dài hoặc không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn, uống đủ nước và vận động, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

Hiểu đúng về trị táo bón cấp tốc:

• Chất xơ bổ sung phù hợp hơn với mục tiêu cải thiện táo bón và duy trì đại tiện đều đặn, không phải giải pháp trị táo bón cấp tốc.

• Nếu cần kiểm soát táo bón thường xuyên, chuyên gia khuyến nghị xây dựng nền tảng từ chế độ ăn giàu chất xơ, đủ nước và hoạt động thể chất, sau đó mới cân nhắc thuốc hoặc chất xơ bổ sung khi cần.

Mẹo 4: Uống đủ nước giúp đi ngoài dễ hơn

Bổ sung đủ nước mỗi ngày:

• Uống đủ nước giúp duy trì lượng nước trong cơ thể và hỗ trợ làm phân mềm hơn, đặc biệt khi táo bón liên quan đến thiếu nước. Tuy nhiên, uống thật nhiều nước không phải lúc nào cũng khiến bạn đi ngoài ngay lập tức.

• Nhu cầu chất lỏng thay đổi theo tuổi, giới tính, mức độ vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Theo National Academies, tổng lượng nước trung bình từ cả đồ uống và thực phẩm vào khoảng 3,7 lít/ngày ở nam giới và 2,7 lít/ngày ở nữ giới. Đây là mức tham khảo chứ không phải lượng nước uống bắt buộc mỗi ngày.

• Nếu thời tiết nóng, vận động nhiều hoặc đổ mồ hôi nhiều, nhu cầu chất lỏng có thể tăng. Ngược lại, một số người mắc bệnh tim, thận hoặc gan có thể phải giới hạn lượng nước theo chỉ định của bác sĩ.

Ưu tiên nước lọc và đồ uống không đường:

• Nước lọc là lựa chọn đơn giản để bổ sung chất lỏng trong ngày. Có thể chia nhỏ lượng nước và uống đều thay vì cố uống một lượng lớn trong thời gian ngắn.

• Nước ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu và một số người nhận thấy đồ uống ấm giúp kích thích nhu cầu đi vệ sinh, nhưng bằng chứng cho tác dụng nhuận tràng trực tiếp của nước ấm còn hạn chế.

• Không cần tránh hoàn toàn cà phê hoặc trà chỉ vì lo caffeine gây mất nước. Ở lượng sử dụng thông thường, caffeine không nhất thiết khiến cơ thể mất nước đáng kể; tuy nhiên, nếu đồ uống chứa nhiều caffeine khiến bạn khó chịu hoặc đi ngoài lỏng, nên giảm lượng sử dụng.

Kết hợp nước với chất xơ để hỗ trợ đi ngoài:

• Nếu đang tăng chất xơ để giảm táo bón, hãy đồng thời đảm bảo cơ thể được cung cấp đủ chất lỏng. Chất xơ hút nước và có thể giúp phân mềm, dễ đào thải hơn.

• Có thể kết hợp nước với rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt để xây dựng chế độ ăn hỗ trợ nhu động ruột.

• Nếu mục tiêu là làm cho buồn đi ngoài, hãy kết hợp uống đủ nước với đi bộ nhẹ và duy trì thói quen đi vệ sinh đều đặn thay vì chỉ uống thêm nước.

Không cố uống quá nhiều nước để trị táo bón cấp tốc:

• Uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn không giúp trị táo bón cấp tốc và trong trường hợp nghiêm trọng có thể làm hạ natri máu, gây đau đầu, buồn nôn, lú lẫn hoặc co giật.

• Nếu đã uống đủ nước nhưng táo bón vẫn kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm đau bụng liên tục, nôn ói, sốt, máu trong phân, chảy máu trực tràng hoặc không thể xì hơi, cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục tự xử lý tại nhà.

Phần 3: Tư thế ngồi vệ sinh dễ đi ngoài

Mẹo 1: Đừng nhịn khi cơ thể muốn đi ngoài

Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu:

• Khi xuất hiện cảm giác muốn đi ngoài, hãy cố gắng đi vệ sinh sớm thay vì nhịn. Thường xuyên bỏ qua tín hiệu này có thể khiến phân lưu lại lâu hơn trong đại tràng, mất thêm nước và trở nên khô, cứng, khó đào thải.

• Nếu đang tìm cách làm cho buồn đi ngoài, đừng cố ép bản thân ngồi trên bồn cầu quá lâu khi chưa có nhu cầu. Hãy tạo điều kiện để cơ thể hoạt động theo phản xạ tự nhiên.

Tạo thói quen đi vệ sinh đều đặn:

1. Dành một khoảng thời gian cố định mỗi ngày để đi vệ sinh, đặc biệt có thể thử sau bữa sáng khi phản xạ đại tràng thường hoạt động mạnh hơn.

2. Khi ngồi trên bồn cầu, giữ tư thế thoải mái và tránh rặn quá mạnh.

3. Có thể kê một chiếc ghế thấp dưới chân để đầu gối cao hơn hông, giúp tạo tư thế thuận lợi hơn cho việc đi ngoài.

4. Nếu chưa thể đi, hãy đứng dậy, vận động nhẹ và thử lại khi xuất hiện nhu cầu thay vì ngồi cố quá lâu.

Chủ động khi đi du lịch hoặc thay đổi lịch sinh hoạt:

• Thay đổi thói quen, di chuyển nhiều hoặc đi du lịch có thể khiến giờ ăn, giờ ngủ và thời điểm đi vệ sinh bị xáo trộn, từ đó góp phần gây táo bón.

• Khi đi máy bay hoặc đi ô tô đường dài, nên chủ động chọn chỗ ngồi thuận tiện ra vào và dừng nghỉ định kỳ để không phải nhịn đi vệ sinh.

• Duy trì uống đủ nước, vận động và chế độ ăn có chất xơ ngay cả khi đang đi xa.

Hiểu đúng về đi ngoài ngay lập tức:

• Không có cách an toàn nào đảm bảo bạn có thể đi ngoài ngay lập tức chỉ bằng việc cố rặn hoặc ngồi lâu trên bồn cầu.

• Thói quen phản hồi tín hiệu của cơ thể, uống đủ nước, ăn đủ chất xơ và vận động thường xuyên có tác dụng hỗ trợ giảm táo bón và phòng táo bón tái diễn hơn là tạo hiệu quả tức thời.

• Nếu táo bón kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc xuất hiện máu trong phân, chảy máu trực tràng, đau bụng liên tục, nôn ói, sốt hoặc không thể xì hơi, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tự điều trị.

Mẹo 2: Tạo tư thế thuận lợi để đi ngoài

Giữ không gian đi vệ sinh thoải mái:

• Khi đi ngoài, hãy chọn nơi riêng tư, yên tĩnh và không bị thúc giục. Căng thẳng hoặc cảm giác vội vàng có thể khiến bạn khó thư giãn và làm việc đi vệ sinh trở nên khó khăn hơn.

• Đóng cửa và dành đủ thời gian để cơ thể đáp ứng nhu cầu tự nhiên. Không nên cố rặn mạnh chỉ vì muốn đi ngoài ngay lập tức.

• Nếu thường xuyên phải nhịn đi ngoài do môi trường không thuận tiện, hãy chủ động sắp xếp thời gian và không gian để duy trì thói quen đại tiện đều đặn.

Điều chỉnh tư thế trên bồn cầu:

1. Ngồi thoải mái, hơi nghiêng người về phía trước và thả lỏng bụng.

2. Kê một chiếc ghế thấp dưới chân để đầu gối cao hơn hông. Tư thế này có thể giúp tạo góc thuận lợi hơn giữa trực tràng và ống hậu môn, từ đó hỗ trợ quá trình đào thải phân.

3. Đặt khuỷu tay hoặc cẳng tay lên đùi, giữ lưng tương đối thẳng và thở đều.

4. Khi có nhu cầu, nhẹ nhàng dùng cơ bụng thay vì rặn mạnh hoặc nín thở.

Không ngồi quá lâu trên bồn cầu:

• Nếu chưa đi được sau một khoảng thời gian ngắn, hãy đứng dậy và thử lại sau khi cơ thể xuất hiện nhu cầu. Ngồi lâu, đặc biệt khi dùng điện thoại, không giúp làm cho buồn đi ngoài nhanh hơn.

• Mục tiêu là tạo điều kiện để đại tràng và cơ sàn chậu phối hợp tự nhiên, thay vì cố ép cơ thể phải đi ngoài.

Kết hợp tư thế với các thói quen hỗ trợ táo bón:

• Tư thế đi vệ sinh phù hợp có thể giúp việc tống phân dễ dàng hơn, nhưng không phải phương pháp trị táo bón cấp tốc.

• Để cải thiện táo bón, nên kết hợp uống đủ nước, ăn đủ chất xơ, vận động thường xuyên và đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu.

• Nếu táo bón kéo dài hoặc đi kèm đau bụng liên tục, nôn ói, sốt, máu trong phân, chảy máu trực tràng hoặc không thể xì hơi, cần đi khám để xác định nguyên nhân thay vì cố tìm cách đi ngoài ngay lập tức.

Mẹo 3: Thư giãn đúng cách để dễ đi ngoài

Thả lỏng cơ thể khi ngồi toilet:

• Khi muốn đi ngoài, hãy ngồi thoải mái và thả lỏng cơ bụng, sàn chậu thay vì cố rặn mạnh. Căng thẳng có thể khiến các cơ vùng hậu môn khó phối hợp, làm việc đào thải phân trở nên khó khăn hơn.

• Hơi nghiêng người về phía trước, đặt cẳng tay hoặc bàn tay lên đùi và giữ bàn chân vững trên sàn hoặc trên một chiếc ghế kê chân thấp.

• Hít thở đều, không nín thở khi cố gắng đi ngoài. Việc nín thở và rặn mạnh có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng và gây khó chịu.

Thử kỹ thuật thở và rặn nhẹ:

1. Ngồi đúng tư thế, hơi nghiêng người về phía trước.

2. Thả lỏng vai, bụng và vùng hậu môn.

3. Hít vào nhẹ nhàng, sau đó thở ra chậm và đều.

4. Khi có nhu cầu đi ngoài, nhẹ nhàng tạo áp lực xuống dưới theo nhịp thở, giống như đang thổi hơi ra ngoài, thay vì cố sức rặn.

5. Nếu phân không ra dễ dàng, hãy dừng lại và thư giãn thay vì liên tục tăng lực rặn.

Không cố ép để đi ngoài ngay lập tức:

• Kỹ thuật thư giãn có thể giúp làm cho buồn đi ngoài và hỗ trợ quá trình đào thải thuận lợi hơn, nhưng không đảm bảo tạo ra nhu cầu đi ngoài ngay.

• Nếu phải rặn nhiều, đau hoặc cảm thấy bị tắc nghẽn, hãy đứng dậy và thử lại sau. Việc cố rặn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đau, chảy máu hoặc các vấn đề vùng hậu môn.

• Mục tiêu của tư thế và kỹ thuật thở là giúp cơ sàn chậu thư giãn và phối hợp tốt hơn, không phải dùng sức để ép phân ra ngoài.

Kết hợp với các biện pháp giảm táo bón:

• Nếu thường xuyên khó đi ngoài, hãy kết hợp tư thế đi vệ sinh phù hợp với đủ nước, đủ chất xơ, vận động thường xuyên và không nhịn khi có nhu cầu.

• Nếu táo bón kéo dài, tái diễn hoặc kèm đau bụng liên tục, nôn ói, sốt, máu trong phân, chảy máu trực tràng hoặc không thể xì hơi, cần được bác sĩ đánh giá thay vì tiếp tục tìm cách trị táo bón cấp tốc tại nhà.

Phần 4: Táo bón khi nào cần đi khám

Lưu ý 1: Khi nào táo bón cần đi khám?

Đi khám nếu táo bón kéo dài hoặc tái diễn:

• Nếu đã thay đổi chế độ ăn, uống đủ nước, vận động và áp dụng các biện pháp hỗ trợ nhưng vẫn không thể đi ngoài, bạn nên được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân.

• Táo bón kéo dài nhiều tuần không nên chỉ xử lý bằng các mẹo đi ngoài ngay lập tức. Bác sĩ có thể kiểm tra thuốc đang sử dụng, thói quen sinh hoạt và các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến chức năng đại tiện.

• Một số trường hợp táo bón có thể liên quan đến rối loạn chức năng sàn chậu, bệnh lý đường tiêu hóa hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Cần đi khám sớm khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo:

• Đau bụng liên tục hoặc dữ dội, bụng chướng nhiều.

• Máu trong phân hoặc chảy máu trực tràng.

• Sụt cân không chủ ý.

• Nôn ói, sốt hoặc tiêu chảy bất thường.

• Mệt mỏi, yếu nhiều hoặc thay đổi rõ rệt thói quen đại tiện.

• Không thể đi ngoài hoặc không thể xì hơi, đặc biệt khi đi kèm đau bụng và chướng bụng. Đây có thể là dấu hiệu của tắc nghẽn đường ruột và cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Trao đổi về rối loạn sàn chậu nếu thường xuyên khó đi ngoài:

• Nếu táo bón kéo dài do cơ sàn chậu không thư giãn đúng cách khi đại tiện, bác sĩ có thể cân nhắc biofeedback, một phương pháp giúp người bệnh học cách nhận biết và điều chỉnh hoạt động của các cơ liên quan đến quá trình đi ngoài.

• Biofeedback đặc biệt có thể được cân nhắc ở một số người bị táo bón do rối loạn tống phân hoặc rối loạn phối hợp cơ sàn chậu.

Kiểm tra các loại thuốc đang sử dụng:

• Một số thuốc có thể gây hoặc làm nặng thêm táo bón, trong đó có opioid giảm đau, một số thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng cholinergic, thuốc bổ sung sắt và một số thuốc khác.

• Nếu nhận thấy táo bón bắt đầu sau khi dùng một loại thuốc mới, hãy thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ. Không tự ý ngừng thuốc kê đơn chỉ vì bị táo bón; bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh thuốc hoặc lựa chọn phương án thay thế phù hợp.

Không cố trị táo bón cấp tốc khi có dấu hiệu bất thường:

• Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, không nên tiếp tục tự dùng thuốc nhuận tràng, thuốc thụt hoặc cố rặn để làm cho buồn đi ngoài.

• Mục tiêu quan trọng lúc này không phải tìm cách đi ngoài ngay lập tức, mà là xác định nguyên nhân và loại trừ tình trạng cần điều trị khẩn cấp.

Lưu ý 2: Massage bụng giúp hỗ trợ đi ngoài

Massage bụng có thể hỗ trợ táo bón:

• Massage bụng là một biện pháp không dùng thuốc có thể hỗ trợ người bị táo bón, đặc biệt là táo bón chức năng hoặc táo bón mạn tính.

• Một phân tích tổng hợp năm 2025 trên 23 nghiên cứu với 1.431 người cho thấy massage bụng có thể tăng tần suất đi ngoài, rút ngắn thời gian phân di chuyển qua ruột và giảm các triệu chứng táo bón. Tuy nhiên, kết quả giữa các nghiên cứu có sự khác biệt nên không nên xem massage là phương pháp thay thế hoàn toàn cho điều trị tiêu chuẩn.

• Một thử nghiệm ngẫu nhiên trên người bị táo bón chức năng cũng ghi nhận massage bụng kết hợp hướng dẫn lối sống giúp cải thiện tần suất đại tiện và mức độ táo bón tốt hơn nhóm đối chứng.

Cách massage bụng đơn giản:

1. Chọn thời điểm cơ thể thư giãn, có thể thực hiện khi nằm ngửa, ngồi hoặc đứng.

2. Dùng lòng bàn tay massage nhẹ nhàng vùng bụng theo chuyển động tròn, tránh ấn quá mạnh.

3. Có thể thực hiện khoảng 10–20 phút, nhưng thời gian và kỹ thuật nên điều chỉnh theo khả năng chịu đựng của cơ thể.

4. Nếu xuất hiện đau, chóng mặt, buồn nôn hoặc khó chịu bất thường, hãy dừng lại.

5. Massage nên được xem là biện pháp hỗ trợ để làm cho buồn đi ngoài và cải thiện táo bón, không phải cách bảo đảm đi ngoài ngay lập tức.

Kết hợp massage với các biện pháp khác:

• Hiệu quả thường tốt hơn khi massage được kết hợp với uống đủ nước, ăn đủ chất xơ, vận động và duy trì thói quen đi vệ sinh đều đặn.

• Nếu thường xuyên táo bón, không nên chỉ massage mỗi khi cần trị táo bón cấp tốc. Quan trọng hơn là tìm và điều chỉnh nguyên nhân khiến tình trạng táo bón lặp lại.

• Các nghiên cứu hiện có cho thấy massage bụng có tiềm năng hỗ trợ điều trị táo bón, nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu chất lượng cao để xác định kỹ thuật, thời gian và nhóm người phù hợp nhất.

Không tự massage khi có dấu hiệu bất thường:

• Không nên tự massage bụng nếu đang đau bụng dữ dội hoặc không rõ nguyên nhân, bụng chướng nhiều, nôn ói, có máu trong phân hoặc nghi ngờ tắc nghẽn đường ruột.

• Người đang mang thai, vừa phẫu thuật vùng bụng hoặc có bệnh lý đường tiêu hóa đặc biệt nên hỏi bác sĩ trước khi áp dụng.

• Nếu táo bón kéo dài hoặc tái diễn dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt, nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tiếp tục tìm cách đi ngoài ngay lập tức tại nhà.

Lưu ý 3: Thuốc kê đơn giúp điều trị táo bón

Có thể cần thuốc kê đơn khi biện pháp thông thường không hiệu quả:

• Thuốc kê đơn trị táo bón thường được bác sĩ cân nhắc khi thay đổi chế độ ăn, uống đủ nước, vận động và các thuốc không kê đơn không giúp cải thiện đầy đủ.

• Một số thuốc hoạt động bằng cách tăng lượng nước trong ruột, làm phân mềm hơn và dễ đào thải; một số thuốc khác kích thích nhu động đại tràng để giúp phân di chuyển tốt hơn.

• Tùy nguyên nhân và tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể lựa chọn các thuốc như lubiprostone, linaclotide, plecanatide hoặc prucalopride cho một số trường hợp táo bón kéo dài hoặc hội chứng ruột kích thích kèm táo bón.

Không tự mua thuốc kê đơn để trị táo bón cấp tốc:

• Những thuốc này không được thiết kế để đảm bảo đi ngoài ngay lập tức. Thời gian phát huy tác dụng phụ thuộc vào loại thuốc và nguyên nhân gây táo bón.

• Không nên tự ý dùng thuốc kê đơn của người khác, tăng liều hoặc phối hợp nhiều thuốc nhuận tràng với mục tiêu làm cho buồn đi ngoài nhanh hơn.

• Bác sĩ có thể cần xem xét bệnh sử, thuốc đang sử dụng và triệu chứng trước khi lựa chọn thuốc phù hợp.

Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân trước khi điều trị lâu dài:

1. Đánh giá tần suất đi ngoài, độ cứng của phân, thời gian táo bón và các triệu chứng đi kèm.

2. Kiểm tra các thuốc hoặc thực phẩm bổ sung có thể gây táo bón.

3. Nếu cần, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hoặc kiểm tra chức năng đại tràng, trực tràng và sàn chậu để tìm nguyên nhân.

4. Sau khi xác định nguyên nhân, bác sĩ mới lựa chọn thuốc hoặc phương pháp điều trị phù hợp.

Khi nào cần đi khám thay vì cố đi ngoài tại nhà:

• Nếu táo bón kéo dài, tái diễn hoặc không cải thiện với các biện pháp tự chăm sóc, nên trao đổi với bác sĩ.

• Cần đi khám sớm nếu có máu trong phân, chảy máu trực tràng, đau bụng liên tục, nôn ói, sốt, sụt cân không chủ ý hoặc không thể xì hơi. Đây là những dấu hiệu có thể liên quan đến vấn đề nghiêm trọng hơn và không nên tự xử lý bằng thuốc nhuận tràng.

Hiểu đúng về thuốc kê đơn:

• Thuốc kê đơn có thể là bước điều trị hữu ích cho táo bón mạn tính hoặc những trường hợp không đáp ứng với biện pháp thông thường, nhưng cần được cá nhân hóa theo nguyên nhân và tình trạng sức khỏe.

• Nếu thường xuyên phải tìm cách đi ngoài ngay lập tức, vấn đề quan trọng hơn là xác định vì sao táo bón tái diễn và xây dựng kế hoạch kiểm soát lâu dài, thay vì liên tục tìm một phương pháp tác dụng thật nhanh.

Nguồn tham khảo

1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Treatment for constipation. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Eating, diet, & nutrition for constipation. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Symptoms & causes of constipation. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Definition & facts for constipation. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Diagnosis of constipation. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
6. U.S. Food and Drug Administration. (2014). FDA Drug Safety Communication: FDA warns of possible harm from exceeding recommended dose of over-the-counter sodium phosphate products to treat constipation. U.S. Department of Health and Human Services.
7. U.S. Food and Drug Administration. (2023). OTC Monograph M007: Laxative drug products for over-the-counter human use. U.S. Department of Health and Human Services.
8. Bharucha, A. E., Dorn, S. D., Lembo, A., & Pressman, A. (2013). American Gastroenterological Association medical position statement on constipation. Gastroenterology, 144(1), 211–217.
9. U.S. Department of Agriculture, & U.S. Department of Health and Human Services. (2020). Dietary Guidelines for Americans, 2020–2025 (9th ed.). U.S. Department of Agriculture.
10. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Eating, diet, & nutrition for irritable bowel syndrome. U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.
11. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Irritable bowel syndrome (IBS). U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health.

Biên tập nội dung: Sidney Bailey Hoang.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Isabella Moore.