Cách ngủ ngon khi bị tiêu chảy: 5 mẹo êm bụng suốt đêm đến sáng

Tiêu chảy là một trong những rối loạn tiêu hóa phổ biến nhất. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có hàng tỷ trường hợp tiêu chảy xảy ra trên toàn cầu. Không chỉ gây đau bụng, đi ngoài nhiều lần và mất nước, tiêu chảy về đêm còn khiến nhiều người thức giấc liên tục, ngủ không sâu và cơ thể nhanh kiệt sức.

Nếu bạn đang băn khoăn ngủ ngon khi bị tiêu chảy bằng cách nào, hay bị tiêu chảy nên nằm như thế nào để giảm đau bụng, hạn chế cảm giác cồn cào và tránh phải thức dậy nhiều lần trong đêm, bài viết này sẽ giúp bạn. Tiptory sẽ chia sẻ những cách ngủ đúng tư thế, mẹo chăm sóc cơ thể và lưu ý quan trọng giúp bạn dễ chịu hơn, phục hồi nhanh hơn và cải thiện chất lượng giấc ngủ ngay trong thời gian bị tiêu chảy.

Phần 1: Tư thế nằm khi bị tiêu chảy giúp ngủ ngon hơn

Mẹo 1: Uống trà hoa cúc trước khi ngủ

Uống trà hoa cúc để thư giãn và hỗ trợ ngủ ngon khi bị tiêu chảy

• Nếu bạn đang tìm cách ngủ ngon khi bị tiêu chảy, một tách trà hoa cúc ấm trước giờ đi ngủ có thể giúp cơ thể thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ hơn. Hoa cúc chứa các hợp chất chống oxy hóa như apigenin, được nghiên cứu cho thấy có khả năng hỗ trợ giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Một số nghiên cứu cũng cho thấy trà hoa cúc có đặc tính chống viêm nhẹ, có thể giúp làm dịu niêm mạc đường tiêu hóa đang bị kích thích. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị nếu tiêu chảy về đêm kéo dài hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng.
• Để đạt hiệu quả tốt nhất, hãy uống khoảng 1 tách trà hoa cúc trước khi đi ngủ khoảng 30–60 phút. Tránh uống quá nhiều nước ngay trước giờ ngủ để hạn chế phải thức dậy đi vệ sinh nhiều lần trong đêm.

Cách pha trà hoa cúc đúng cách

1. Chuẩn bị 1 túi trà hoa cúc hoặc khoảng 1 thìa cà phê hoa cúc khô.
2. Hãm với khoảng 200–250 ml nước sôi trong 5–10 phút.
3. Lấy túi trà hoặc lọc bỏ phần hoa sau khi hãm.
4. Đợi trà nguội bớt rồi uống khi còn ấm để cơ thể dễ hấp thu và tạo cảm giác thư giãn trước khi ngủ.

Lưu ý khi sử dụng trà hoa cúc

• Không nên thêm quá nhiều đường hoặc mật ong nếu bạn đang bị rối loạn tiêu hóa.
• Người dị ứng với các loài thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae) nên thận trọng khi sử dụng.
• Nếu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào để giảm khó chịu, bạn có thể kết hợp uống trà hoa cúc với tư thế nằm nghiêng trái hoặc tư thế mang lại cảm giác thoải mái nhất, đồng thời bổ sung đủ nước và dung dịch bù điện giải để hỗ trợ cơ thể phục hồi.

Mẹo 2: Thư giãn trước khi đi ngủ

Thực hành kỹ thuật thư giãn để giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ

• Nếu bạn đang gặp khó khăn để ngủ ngon khi bị tiêu chảy, hãy dành khoảng 10–15 phút thư giãn trước khi lên giường. Nhiều nghiên cứu cho thấy căng thẳng có thể ảnh hưởng đến trục não - ruột (gut-brain axis), làm tăng nhu động ruột và khiến các triệu chứng tiêu hóa, bao gồm tiêu chảy, trở nên nghiêm trọng hơn.
• Đối với người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa, việc duy trì các kỹ thuật thư giãn mỗi ngày có thể giúp giảm mức độ căng thẳng, hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm nguy cơ tiêu chảy về đêm.

Áp dụng các kỹ thuật thư giãn đơn giản

1. Hít thở sâu
   • Hít vào chậm bằng mũi trong khoảng 4 giây.
   • Giữ hơi từ 1–2 giây rồi thở ra từ từ bằng miệng trong 6–8 giây.
   • Lặp lại trong 5–10 phút để cơ thể thư giãn và ổn định nhịp thở.
2. Thư giãn cơ tiến triển
   • Lần lượt siết nhẹ rồi thả lỏng từng nhóm cơ, bắt đầu từ bàn chân lên bắp chân, đùi, bụng, vai, cánh tay và khuôn mặt.
   • Mỗi nhóm cơ giữ khoảng 5 giây rồi thả lỏng 10–15 giây để giảm cảm giác căng cứng toàn thân.
3. Thiền chánh niệm
   • Ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái, tập trung vào hơi thở hoặc cảm nhận của cơ thể.
   • Khi có suy nghĩ xuất hiện, chỉ quan sát rồi nhẹ nhàng đưa sự chú ý trở lại với hơi thở.
   • Thực hành khoảng 10–15 phút trước khi ngủ để tâm trí bình tĩnh hơn.

Duy trì thói quen thư giãn mỗi tối

• Hiệu quả của các kỹ thuật thư giãn sẽ rõ rệt hơn khi được thực hiện đều đặn thay vì chỉ áp dụng khi xuất hiện triệu chứng. Nếu bạn đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy kết hợp các bài tập thư giãn với tư thế nằm thoải mái và môi trường ngủ yên tĩnh để giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ, hạn chế tình trạng thức giấc nhiều lần do khó chịu ở đường tiêu hóa.

Mẹo 3: Dùng thuốc chống tiêu chảy đúng cách

Cân nhắc dùng thuốc chống tiêu chảy trước khi đi ngủ

• Nếu tiêu chảy về đêm khiến bạn phải thức giấc nhiều lần, một số thuốc chống tiêu chảy không kê đơn có thể giúp giảm tần suất đi ngoài trong vài giờ, từ đó hỗ trợ ngủ ngon khi bị tiêu chảy. Bạn có thể cân nhắc sử dụng thuốc ngay trước giờ đi ngủ, nhưng cần tuân thủ đúng hướng dẫn về liều lượng trên bao bì hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
• Các hoạt chất thường được sử dụng gồm:
  • Loperamide: Giúp làm chậm nhu động ruột, giảm số lần đi ngoài ở người bị tiêu chảy cấp không biến chứng.
  • Bismuth subsalicylate: Có tác dụng giảm tiêu chảy, đồng thời hỗ trợ giảm đau bụng, đầy hơi và khó chịu đường tiêu hóa.
  • Attapulgite: Từng được sử dụng để hấp phụ nước và độc tố trong ruột, tuy nhiên hiện nay ít được khuyến cáo ở nhiều quốc gia do bằng chứng về hiệu quả còn hạn chế.

Không phải trường hợp nào cũng nên dùng thuốc cầm tiêu chảy

• Thuốc chống tiêu chảy không phù hợp với mọi nguyên nhân gây bệnh. Nếu tiêu chảy do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng, việc làm chậm nhu động ruột có thể giữ mầm bệnh lại lâu hơn trong đường tiêu hóa, khiến bệnh kéo dài hoặc nặng thêm. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị nguyên nhân, chẳng hạn như kháng sinh hoặc thuốc chống ký sinh trùng khi cần thiết.
• Không tự ý sử dụng thuốc chống tiêu chảy cho trẻ em nếu chưa có hướng dẫn từ bác sĩ, vì một số loại thuốc có thể không an toàn hoặc không phù hợp với trẻ.

Khi nào nên hỏi ý kiến bác sĩ?

• Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc nếu bạn:
  • Không chắc nguyên nhân gây tiêu chảy.
  • Bị sốt cao, đau bụng dữ dội hoặc đi ngoài ra máu.
  • Tiêu chảy về đêm kéo dài trên 2 ngày ở người lớn hoặc không cải thiện sau khi chăm sóc tại nhà.
  • Có bệnh lý mạn tính, đang mang thai hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc khác.
• Bên cạnh việc dùng thuốc đúng chỉ định, hãy bổ sung đủ nước và điện giải, ăn thực phẩm dễ tiêu và lựa chọn bị tiêu chảy nên nằm như thế nào để cảm thấy thoải mái hơn. Kết hợp các biện pháp này sẽ giúp cải thiện triệu chứng và hỗ trợ ngủ ngon khi bị tiêu chảy hiệu quả hơn.

Mẹo 4: Giảm đau để ngủ ngon hơn

Kiểm soát cơn đau để cải thiện giấc ngủ khi bị tiêu chảy

• Đau quặn bụng hoặc cảm giác khó chịu do tiêu chảy về đêm có thể khiến bạn khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên thức giấc giữa đêm. Trong trường hợp cơn đau ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bạn có thể cân nhắc sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn để giảm triệu chứng và hỗ trợ ngủ ngon khi bị tiêu chảy.
• Cần lưu ý rằng thuốc giảm đau chỉ giúp giảm cảm giác đau, không điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy. Vì vậy, bạn vẫn nên kết hợp nghỉ ngơi, bù nước và theo dõi tình trạng sức khỏe.

Lựa chọn thuốc giảm đau phù hợp

• Paracetamol (Acetaminophen):
  • Thường là lựa chọn ưu tiên nếu bạn cần giảm đau hoặc hạ sốt khi bị tiêu chảy.
  • Sử dụng đúng liều khuyến cáo và không vượt quá liều tối đa trong 24 giờ để tránh tổn thương gan.
• Ibuprofen:
  • Có thể giúp giảm đau và giảm viêm trong một số trường hợp.
  • Tuy nhiên, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen có thể gây kích ứng dạ dày hoặc làm tăng nguy cơ mất nước nếu đang bị tiêu chảy nặng. Chỉ nên sử dụng khi không có chống chỉ định và theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Lưu ý trước khi dùng thuốc giảm đau

• Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tuân thủ đúng liều lượng ghi trên bao bì.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ nếu bạn đang mang thai, mắc bệnh gan, bệnh thận, bệnh dạ dày hoặc đang sử dụng thuốc kê đơn, thực phẩm chức năng hay thảo dược, vì có thể xảy ra tương tác thuốc.
• Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc giảm đau cùng lúc nếu chưa được tư vấn.

Không dùng aspirin cho trẻ em

• Không nên sử dụng aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên đang mắc bệnh do virus, vì thuốc có liên quan đến nguy cơ mắc hội chứng Reye – một tình trạng hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng, có thể gây tổn thương gan và não.

Khi nào cần đi khám?

• Nếu cơn đau bụng dữ dội, kéo dài, kèm sốt cao, nôn nhiều, đi ngoài ra máu hoặc mất nước nghiêm trọng, hãy đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị nguyên nhân. Bên cạnh đó, nếu bạn đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy kết hợp tư thế nằm thoải mái, bù đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý để giảm khó chịu và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Mẹo 5: Ngủ gần phòng vệ sinh hơn

Chọn nơi ngủ gần phòng vệ sinh để hạn chế gián đoạn giấc ngủ

• Nếu bạn thường xuyên bị tiêu chảy về đêm, việc phải thức dậy nhiều lần để đi vệ sinh có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn và cơ thể mệt mỏi hơn vào ngày hôm sau. Trong thời gian triệu chứng chưa cải thiện, hãy ưu tiên nghỉ ngơi ở vị trí gần phòng vệ sinh để di chuyển nhanh và thuận tiện hơn.
• Việc biết rằng phòng vệ sinh ở ngay gần cũng giúp giảm cảm giác lo lắng hoặc căng thẳng vì sợ không kịp đi vệ sinh. Đây là một yếu tố tâm lý có thể góp phần giúp bạn ngủ ngon khi bị tiêu chảy và dễ quay lại giấc ngủ hơn sau mỗi lần thức dậy.

Sắp xếp không gian ngủ hợp lý

• Nếu phòng ngủ ở quá xa phòng vệ sinh, bạn có thể:
  • Chuyển sang ngủ ở phòng khách hoặc phòng ngủ dự phòng nếu vị trí gần nhà vệ sinh hơn.
  • Dọn lối đi thông thoáng, bật đèn ngủ hoặc đèn cảm biến để dễ di chuyển vào ban đêm.
  • Chuẩn bị sẵn giấy vệ sinh, nước uống và dung dịch bù điện giải gần nơi nghỉ ngơi để thuận tiện khi cần.

Kết hợp với các biện pháp hỗ trợ khác

• Ngoài việc bố trí nơi ngủ hợp lý, nếu đang băn khoăn bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy chọn tư thế nằm mang lại cảm giác thoải mái nhất, mặc quần áo rộng rãi và giữ phòng ngủ yên tĩnh, mát mẻ. Những điều chỉnh nhỏ này có thể giúp giảm khó chịu, hạn chế thức giấc nhiều lần và cải thiện chất lượng giấc ngủ trong thời gian bị tiêu chảy.

Phần 2: Mẹo dân gian trị tiêu chảy tại nhà hiệu quả

Mẹo 1: Bù nước và điện giải đầy đủ

Bổ sung nước và điện giải để cơ thể phục hồi nhanh hơn

• Khi bị tiêu chảy, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất các chất điện giải quan trọng như natri và kali. Nếu không được bù kịp thời, bạn có thể gặp các triệu chứng như khát nước, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt hoặc buồn nôn. Những triệu chứng này cũng khiến việc ngủ ngon khi bị tiêu chảy trở nên khó khăn hơn.
• Hãy uống nước thành nhiều ngụm nhỏ và đều đặn trong ngày thay vì uống quá nhiều cùng một lúc. Nếu tiêu chảy về đêm, nên tiếp tục bổ sung nước sau mỗi lần đi ngoài để hạn chế nguy cơ mất nước.

Ưu tiên các loại đồ uống giúp bù điện giải

• Ngoài nước lọc, bạn có thể lựa chọn:
  • Dung dịch bù nước điện giải (ORS) theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc nhân viên y tế.
  • Nước dùng hoặc nước canh để bổ sung nước và natri.
  • Đồ uống thể thao có chứa chất điện giải trong một số trường hợp, tuy nhiên cần lưu ý hàm lượng đường.
  • Nước ép trái cây pha loãng nếu dung nạp tốt. Với trẻ em, nước ép nguyên chất có thể làm tiêu chảy nặng hơn nên cần pha loãng hoặc hạn chế theo khuyến cáo của bác sĩ.
  • Nước ngọt không chứa caffeine có thể giúp bổ sung chất lỏng, nhưng đồ uống có gas đôi khi làm đầy hơi hoặc khiến triệu chứng tiêu hóa khó chịu hơn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Sử dụng dung dịch bù nước đúng cách cho trẻ em

• Trẻ bị tiêu chảy có nguy cơ mất nước nhanh hơn người lớn. Dung dịch bù nước điện giải dành cho trẻ như ORS nên được sử dụng theo đúng hướng dẫn về liều lượng hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
• Nếu trẻ đang bú mẹ, hãy tiếp tục cho bú bình thường vì sữa mẹ vừa cung cấp nước, dinh dưỡng vừa hỗ trợ tăng cường miễn dịch trong quá trình hồi phục.

Lưu ý để bù nước hiệu quả

• Tránh đồ uống có cồn, nhiều caffeine hoặc quá nhiều đường vì có thể làm tình trạng tiêu chảy kéo dài hoặc nặng hơn.
• Nếu bạn đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy kết hợp nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái với việc bù đủ nước và điện giải. Đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm mệt mỏi, hỗ trợ phục hồi sức khỏe và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Khi nào cần đi khám?

• Hãy đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu mất nước nghiêm trọng như khát dữ dội, khô miệng, tiểu rất ít, mắt trũng, chóng mặt khi đứng lên, lơ mơ hoặc tiêu chảy kéo dài không cải thiện. Điều trị sớm sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm do mất nước.

Mẹo 2: Tránh caffeine trước khi ngủ

Hạn chế caffeine để giảm kích thích đường ruột và ngủ ngon hơn

• Nếu muốn ngủ ngon khi bị tiêu chảy, bạn nên tránh các thực phẩm và đồ uống chứa caffeine, đặc biệt vào buổi chiều và buổi tối. Caffeine là chất kích thích hệ thần kinh, có thể khiến bạn tỉnh táo lâu hơn, đồng thời làm tăng nhu động ruột ở một số người, từ đó khiến các triệu chứng tiêu chảy về đêm trở nên khó kiểm soát hơn.
• Việc cắt giảm caffeine trong thời gian bị tiêu chảy không chỉ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn hỗ trợ hệ tiêu hóa có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.

Các thực phẩm và đồ uống nên hạn chế

• Trong thời gian bị tiêu chảy, hãy hạn chế hoặc tạm ngừng sử dụng:
  • Cà phê.
  • Trà đen và trà xanh.
  • Nước ngọt có chứa caffeine.
  • Nước tăng lực.
  • Sô cô la và các sản phẩm chứa nhiều ca cao, vì cũng cung cấp một lượng caffeine và theobromine có thể gây kích thích.

Thay thế bằng đồ uống phù hợp hơn

• Thay vì đồ uống chứa caffeine, bạn có thể lựa chọn:
  • Nước lọc.
  • Dung dịch bù nước điện giải nếu có dấu hiệu mất nước.
  • Nước dùng ấm hoặc canh loãng.
  • Trà thảo mộc không chứa caffeine như trà hoa cúc nếu không có chống chỉ định.

Lưu ý khi chăm sóc cơ thể

• Bên cạnh việc hạn chế caffeine, nếu đang băn khoăn bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy kết hợp nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái, bổ sung đủ nước và tránh ăn quá no trước khi đi ngủ. Những thay đổi đơn giản này có thể giúp giảm kích thích đường tiêu hóa, hạn chế thức giấc do tiêu chảy về đêm và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Mẹo 3: Ăn tối nhẹ để giảm tiêu chảy

Ưu tiên bữa tối nhẹ, dễ tiêu hóa

• Một bữa tối quá nhiều dầu mỡ hoặc khó tiêu có thể khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều hơn, làm tăng nguy cơ đau bụng, đi ngoài nhiều lần và tiêu chảy về đêm. Nếu muốn ngủ ngon khi bị tiêu chảy, hãy ăn vừa đủ và kết thúc bữa tối trước giờ đi ngủ khoảng 2–3 giờ để đường ruột có thời gian tiêu hóa thức ăn.
• Trong giai đoạn này, nên ưu tiên các món ăn mềm, ít gia vị như cháo, cơm trắng, súp, khoai tây, chuối hoặc bánh mì trắng nếu cơ thể dung nạp tốt.

Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ

• Tạm thời tránh các món ăn chứa nhiều chất béo vì chúng có thể làm chậm quá trình tiêu hóa và kích thích nhu động ruột, chẳng hạn như:
  • Khoai tây chiên.
  • Gà rán và các món chiên xù.
  • Bánh rán.
  • Pizza nhiều phô mai và nhiều dầu mỡ.
  • Các món thịt hoặc rau chiên ngập dầu.

Tránh thực phẩm cay và nhiều gia vị

• Ớt, tiêu và các gia vị cay có thể kích thích niêm mạc đường tiêu hóa ở một số người, khiến đau bụng và tiêu chảy trở nên nghiêm trọng hơn.
• Nếu đang bị rối loạn tiêu hóa, hãy lựa chọn món ăn có hương vị thanh đạm cho đến khi triệu chứng cải thiện.

Giảm thực phẩm giàu chất xơ không hòa tan

• Dù chất xơ rất cần thiết cho sức khỏe, nhưng trong thời gian bị tiêu chảy, thực phẩm chứa nhiều chất xơ không hòa tan có thể làm tăng nhu động ruột và khiến bạn đi ngoài nhiều hơn.
• Tạm thời hạn chế:
  • Bánh mì nguyên cám.
  • Mì hoặc pasta làm từ lúa mì nguyên hạt.
  • Cám ngũ cốc.
  • Ngũ cốc nguyên hạt nhiều chất xơ.
• Khi tiêu chảy đã hết, bạn có thể tăng dần lượng chất xơ trở lại để hỗ trợ sức khỏe đường ruột.

Hạn chế sữa và các sản phẩm từ sữa nếu thấy khó tiêu

• Sau một đợt tiêu chảy, nhiều người có thể bị giảm khả năng tiêu hóa đường lactose trong sữa do niêm mạc ruột chưa hồi phục hoàn toàn. Điều này có thể gây đầy hơi, đau bụng hoặc tiếp tục đi ngoài.
• Nếu nhận thấy các triệu chứng trở nên nặng hơn sau khi uống sữa hoặc ăn các sản phẩm từ sữa, hãy tạm thời giảm sử dụng trong vài ngày đến vài tuần, sau đó thử bổ sung lại với lượng nhỏ khi cơ thể đã hồi phục. Ở một số trẻ em, tình trạng không dung nạp lactose sau tiêu chảy có thể kéo dài hơn một tháng.

Kết hợp chế độ ăn và nghỉ ngơi hợp lý

• Ngoài việc điều chỉnh thực đơn, nếu bạn đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy kết hợp ăn tối nhẹ, bù đủ nước và nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái. Những biện pháp này giúp giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa, hạn chế tiêu chảy về đêm và cải thiện khả năng ngủ ngon khi bị tiêu chảy.

Mẹo 4: Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu

Chọn thực phẩm nhạt và dễ tiêu để giảm kích thích đường ruột

• Khi bị tiêu chảy, hệ tiêu hóa trở nên nhạy cảm hơn bình thường. Vì vậy, việc lựa chọn thực phẩm mềm, ít chất béo và ít gia vị sẽ giúp đường ruột hoạt động nhẹ nhàng hơn, góp phần giảm số lần đi ngoài và hỗ trợ ngủ ngon khi bị tiêu chảy.
• Bạn nên chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì ăn quá no một lúc. Điều này giúp giảm áp lực lên hệ tiêu hóa và hạn chế tình trạng tiêu chảy về đêm.

Những thực phẩm nên ưu tiên

• Trong thời gian bị tiêu chảy, bạn có thể lựa chọn các thực phẩm sau:
  • Chuối chín, giúp bổ sung kali đã mất và cung cấp năng lượng dễ hấp thu.
  • Cơm trắng nấu mềm, không thêm nhiều gia vị hoặc nước sốt.
  • Khoai tây luộc, cung cấp tinh bột và kali, đồng thời dễ tiêu hóa.
  • Cà rốt luộc chín, chứa chất xơ hòa tan và pectin, có thể hỗ trợ cải thiện độ đặc của phân ở một số người.
  • Thịt gà bỏ da và bỏ mỡ, chế biến bằng cách luộc hoặc hấp để giảm lượng chất béo.
  • Bánh quy giòn hoặc bánh quy nhạt ít chất béo.
  • Bánh mì trắng nướng, không phết bơ hoặc các loại sốt nhiều dầu.
  • Trứng luộc hoặc trứng hấp chín kỹ để bổ sung protein dễ tiêu.

Ăn đúng cách để hỗ trợ phục hồi

• Ăn chậm, nhai kỹ và chỉ tăng lượng thức ăn khi các triệu chứng đã giảm.
• Tránh kết hợp các món nhiều dầu mỡ, nhiều gia vị hoặc đồ uống có cồn, caffeine trong cùng bữa ăn vì có thể làm đường ruột bị kích thích.

Kết hợp chế độ ăn với nghỉ ngơi hợp lý

• Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, hãy bổ sung đủ nước và điện giải để bù lượng dịch đã mất. Nếu đang băn khoăn bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái, giữ tinh thần thư giãn và tránh ăn sát giờ đi ngủ. Những thói quen này sẽ giúp giảm khó chịu, hạn chế tiêu chảy về đêm và cải thiện chất lượng giấc ngủ trong quá trình hồi phục.

Mẹo 5: Bổ sung lợi khuẩn đường ruột

Khôi phục hệ vi sinh đường ruột để hỗ trợ giảm tiêu chảy

• Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa và bảo vệ niêm mạc ruột. Sau khi bị tiêu chảy, đặc biệt là tiêu chảy liên quan đến việc sử dụng kháng sinh, sự cân bằng giữa các lợi khuẩn và hại khuẩn có thể bị phá vỡ. Việc bổ sung lợi khuẩn đúng cách có thể hỗ trợ phục hồi hệ tiêu hóa, giảm thời gian tiêu chảy và góp phần giúp ngủ ngon khi bị tiêu chảy.

Ăn sữa chua chứa lợi khuẩn sống

• Sữa chua có chứa các vi khuẩn có lợi như Lactobacillus hoặc Bifidobacterium, giúp duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột.
• Nên chọn sữa chua có ghi rõ chứa "men sống" hoặc "lợi khuẩn sống", đồng thời ưu tiên loại ít hoặc không thêm đường để tránh làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
• Nếu bạn bị không dung nạp lactose sau tiêu chảy, hãy theo dõi phản ứng của cơ thể hoặc trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm từ sữa.

Cân nhắc sử dụng men vi sinh (Probiotics)

• Men vi sinh là chế phẩm chứa các vi khuẩn có lợi tương tự những vi khuẩn vốn có trong đường ruột. Một số nghiên cứu cho thấy probiotics có thể giúp rút ngắn thời gian tiêu chảy cấp, đặc biệt là tiêu chảy liên quan đến kháng sinh hoặc một số trường hợp tiêu chảy do nhiễm virus.
• Hiệu quả của men vi sinh phụ thuộc vào từng chủng vi khuẩn và từng tình trạng bệnh. Vì vậy, không phải mọi sản phẩm đều mang lại hiệu quả giống nhau.

Lưu ý trước khi sử dụng probiotics

• Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng men vi sinh nếu:
  • Bạn đang điều trị bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch.
  • Bạn đang mang thai hoặc cho con bú.
  • Bạn muốn sử dụng probiotics cho trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi.
• Men vi sinh chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế việc bù nước, chế độ ăn uống phù hợp hay điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy.

Kết hợp chăm sóc toàn diện để phục hồi nhanh hơn

• Để cải thiện triệu chứng, hãy kết hợp bổ sung lợi khuẩn với chế độ ăn dễ tiêu, uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý. Nếu đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy chọn tư thế nằm thoải mái, tránh ăn quá no trước khi ngủ và duy trì thói quen sinh hoạt điều độ. Những biện pháp này sẽ giúp hạn chế tiêu chảy về đêm, hỗ trợ phục hồi hệ tiêu hóa và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Mẹo 6: Không tự ý dùng than hoạt tính

Than hoạt tính không phải là lựa chọn thường quy để trị tiêu chảy

• Mặc dù than hoạt tính có khả năng hấp phụ một số chất trong đường tiêu hóa và được sử dụng trong một số trường hợp ngộ độc cấp theo chỉ định y tế, nhưng hiện không có đủ bằng chứng để khuyến cáo sử dụng thường quy nhằm điều trị tiêu chảy. Vì vậy, nếu mục tiêu là ngủ ngon khi bị tiêu chảy hoặc giảm triệu chứng tại nhà, đây không phải là biện pháp ưu tiên.
• Đối với hầu hết các trường hợp tiêu chảy cấp, các biện pháp đã được chứng minh hiệu quả hơn là bù nước và điện giải đầy đủ, ăn thực phẩm dễ tiêu và điều trị nguyên nhân khi cần thiết.

Không tự ý sử dụng than hoạt tính

• Nếu bạn vẫn muốn sử dụng than hoạt tính, hãy:
  • Chỉ dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc đúng chỉ định trên nhãn sản phẩm.
  • Không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng.
  • Uống cách các thuốc khác ít nhất 2–4 giờ vì than hoạt tính có thể làm giảm khả năng hấp thu của nhiều loại thuốc, khiến thuốc điều trị kém hiệu quả.

Lưu ý về tác dụng phụ

• Than hoạt tính thường được dung nạp khá tốt nhưng vẫn có thể gây:
  • Phân màu đen.
  • Táo bón.
  • Buồn nôn hoặc đầy bụng ở một số người.
• Người bị tắc ruột, giảm nhu động ruột hoặc có nguy cơ hít sặc không nên tự ý sử dụng than hoạt tính nếu chưa được bác sĩ đánh giá.

Ưu tiên các biện pháp đã được khuyến cáo

• Nếu tiêu chảy về đêm khiến bạn khó ngủ, hãy ưu tiên:
  • Bù đủ nước và điện giải.
  • Ăn các thực phẩm mềm, dễ tiêu.
  • Tránh đồ uống chứa caffeine, rượu bia và thực phẩm nhiều dầu mỡ.
  • Nghỉ ngơi hợp lý và lựa chọn bị tiêu chảy nên nằm như thế nào để cảm thấy thoải mái nhất.
• Nếu tiêu chảy kéo dài trên 2 ngày ở người lớn, kèm sốt cao, đau bụng dữ dội, đi ngoài ra máu hoặc có dấu hiệu mất nước, hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị. Đây là những trường hợp cần xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị bằng than hoạt tính.

Phần 3: Bị tiêu chảy uống thuốc gì và khi nào gặp bác sĩ?

Lưu ý 1: Đi khám nếu tiêu chảy kéo dài

Liên hệ bác sĩ khi tiêu chảy ảnh hưởng đến giấc ngủ

• Nếu tiêu chảy về đêm khiến bạn khó ngủ, thức giấc nhiều lần hoặc mất ngủ liên tục, hãy chủ động đi khám. Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi của cơ thể. Khi thiếu ngủ, hệ miễn dịch và chức năng tiêu hóa có thể hoạt động kém hiệu quả hơn, làm quá trình hồi phục kéo dài.
• Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây tiêu chảy và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc để kiểm soát triệu chứng hoặc hỗ trợ cải thiện giấc ngủ nếu thực sự cần thiết.

Đừng chủ quan nếu tiêu chảy kéo dài

• Nếu tiêu chảy kéo dài trên 4 tuần, đây được xem là tiêu chảy mạn tính. Tình trạng này có thể liên quan đến các bệnh lý như:
  • Hội chứng ruột kích thích (IBS).
  • Bệnh viêm ruột.
  • Không dung nạp thực phẩm.
  • Bệnh Celiac.
  • Rối loạn hấp thu hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác.
• Khi đó, việc điều trị không chỉ dừng ở kiểm soát triệu chứng mà còn cần xác định và xử lý nguyên nhân nền.

Có thể cần khám chuyên khoa tiêu hóa

• Nếu tiêu chảy kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến chuyên khoa Tiêu hóa để thực hiện các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm phân, xét nghiệm máu, nội soi hoặc các thăm dò khác nhằm tìm nguyên nhân chính xác.
• Sau khi có chẩn đoán, bạn có thể được hướng dẫn:
  • Điều chỉnh chế độ ăn uống.
  • Thay đổi lối sống.
  • Sử dụng thuốc điều trị phù hợp với từng nguyên nhân.
  • Theo dõi định kỳ nếu mắc bệnh tiêu hóa mạn tính.

Những dấu hiệu cần đi khám ngay

• Hãy đến cơ sở y tế sớm nếu tiêu chảy kèm theo một trong các dấu hiệu sau:
  • Sốt cao.
  • Đau bụng dữ dội hoặc đau tăng dần.
  • Đi ngoài ra máu hoặc phân đen.
  • Dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt hoặc lơ mơ.
  • Tiêu chảy kéo dài trên 48 giờ ở người lớn mà không cải thiện hoặc kéo dài trên 4 tuần.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc tiêu chảy tái phát nhiều lần.

Kết hợp điều trị và chăm sóc tại nhà

• Bên cạnh việc điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, hãy duy trì chế độ ăn dễ tiêu, bù đủ nước và điện giải, nghỉ ngơi hợp lý. Nếu đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy chọn tư thế nằm thoải mái nhất để giảm áp lực lên vùng bụng. Việc kết hợp chăm sóc đúng cách với điều trị nguyên nhân sẽ giúp cải thiện ngủ ngon khi bị tiêu chảy, giảm tiêu chảy về đêm và hạn chế nguy cơ tái phát.

Lưu ý 2: Đi khám khi có dấu hiệu nguy hiểm

Không chủ quan nếu tiêu chảy kéo dài

• Phần lớn các trường hợp tiêu chảy cấp sẽ tự cải thiện sau vài ngày nếu được bù đủ nước, nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu tình trạng không thuyên giảm hoặc ngày càng nghiêm trọng, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Điều này đặc biệt quan trọng nếu tiêu chảy về đêm khiến bạn mất ngủ kéo dài, cơ thể mệt mỏi hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Đi khám nếu tiêu chảy kéo dài trên 2 ngày

• Hãy chủ động gặp bác sĩ nếu tiêu chảy kéo dài hơn 48 giờ ở người lớn mà không có dấu hiệu cải thiện. Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm khuẩn, nhiễm ký sinh trùng hoặc một bệnh lý tiêu hóa cần được điều trị đúng nguyên nhân.

Cảnh giác với các dấu hiệu mất nước

• Tiêu chảy kéo dài có thể gây mất nước và rối loạn điện giải. Hãy đi khám ngay nếu xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau:
  • Đi tiểu ít hoặc nhiều giờ không đi tiểu.
  • Nước tiểu sẫm màu.
  • Khô miệng, khô da hoặc môi nứt nẻ.
  • Mệt lả, suy nhược.
  • Đau đầu.
  • Buồn nôn.
  • Chóng mặt hoặc choáng váng, đặc biệt khi đứng lên.

Đừng bỏ qua cơn đau dữ dội

• Đau bụng nhẹ thường gặp khi bị tiêu chảy. Tuy nhiên, nếu bạn bị đau bụng dữ dội, đau liên tục hoặc đau vùng trực tràng, hãy đến bệnh viện để được kiểm tra vì đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nghiêm trọng hơn.

Sốt cao cần được đánh giá sớm

• Nếu thân nhiệt từ 38,9°C trở lên hoặc sốt kéo dài kèm tiêu chảy, bạn nên đi khám. Sốt cao có thể liên quan đến nhiễm khuẩn hoặc các bệnh lý cần điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Phân có máu hoặc mủ là dấu hiệu cảnh báo

• Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu phân có:
  • Máu đỏ tươi.
  • Mủ.
  • Màu đen như hắc ín hoặc phân đen bất thường (không liên quan đến thuốc hoặc thực phẩm).
• Những biểu hiện này có thể là dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa hoặc nhiễm trùng đường ruột và cần được chẩn đoán sớm.

Tiếp tục chăm sóc tại nhà đúng cách

• Trong khi chờ được thăm khám, hãy tiếp tục bù đủ nước và điện giải, ăn thực phẩm dễ tiêu, nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi số lần đi ngoài. Nếu đang tìm hiểu bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy chọn tư thế nằm thoải mái nhất để giảm áp lực lên vùng bụng và giúp cơ thể thư giãn. Việc kết hợp chăm sóc đúng cách với điều trị kịp thời sẽ giúp cải thiện ngủ ngon khi bị tiêu chảy, giảm tiêu chảy về đêm và hạn chế các biến chứng do mất nước.

Lưu ý 3: Đưa trẻ đi khám kịp thời

Đưa trẻ đến bác sĩ nếu tiêu chảy kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường

• Trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, có nguy cơ mất nước nhanh hơn người lớn khi bị tiêu chảy. Vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan nếu trẻ tiêu chảy về đêm hoặc đi ngoài nhiều lần. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp trẻ được điều trị kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng.

Tiêu chảy kéo dài trên 24 giờ

• Hãy đưa trẻ đi khám nếu tình trạng tiêu chảy kéo dài hơn 1 ngày hoặc không có dấu hiệu cải thiện dù đã được chăm sóc tại nhà. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và hướng dẫn phương pháp điều trị phù hợp.

Theo dõi các dấu hiệu mất nước

• Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:
  • Khô miệng hoặc khô lưỡi.
  • Khóc không có nước mắt.
  • Không đi tiểu trong từ 3 giờ trở lên hoặc lượng nước tiểu giảm rõ rệt.
  • Mắt trũng, má hóp hoặc thóp bị lõm ở trẻ sơ sinh.
  • Mệt mỏi, ngủ li bì, khó đánh thức.
  • Quấy khóc bất thường, cáu gắt hoặc ít phản ứng với môi trường xung quanh.

Sốt cao cần được đánh giá sớm

• Nếu trẻ sốt từ 38,9°C trở lên, đặc biệt khi kèm tiêu chảy, hãy đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Phân có máu, mủ hoặc màu đen bất thường

• Hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu phân có:
  • Máu.
  • Mủ.
  • Màu đen như hắc ín.
• Đây là những dấu hiệu có thể liên quan đến nhiễm trùng đường ruột hoặc xuất huyết tiêu hóa và cần được bác sĩ đánh giá khẩn cấp.

Tiếp tục bù nước trong khi chờ khám

• Trong thời gian chờ được thăm khám, hãy cho trẻ uống dung dịch bù nước điện giải (ORS) theo hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc đúng chỉ định trên bao bì. Nếu trẻ đang bú mẹ, tiếp tục cho bú thường xuyên vì sữa mẹ giúp bổ sung nước, dinh dưỡng và tăng cường miễn dịch.
• Không tự ý cho trẻ sử dụng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, vì một số loại thuốc có thể không phù hợp hoặc làm che lấp triệu chứng của bệnh. Điều trị đúng nguyên nhân và bù nước đầy đủ là yếu tố quan trọng nhất giúp trẻ hồi phục an toàn.

Mẹo ngủ thoải mái hơn khi tiêu chảy

Tìm tư thế ngủ giúp bạn cảm thấy dễ chịu

• Nếu tiêu chảy về đêm khiến bạn phải thức dậy liên tục, hãy ưu tiên tư thế nghỉ ngơi mang lại cảm giác thoải mái nhất. Một số người thấy dễ chịu hơn khi kê cao lưng và đầu bằng nhiều gối, tạo tư thế nửa nằm nửa ngồi. Tư thế này có thể giúp giảm cảm giác khó chịu ở bụng và giúp bạn chợp mắt giữa các lần đi vệ sinh.
• Không có bằng chứng khoa học cho thấy một tư thế ngủ cụ thể có thể giảm tiêu chảy. Vì vậy, nếu đang thắc mắc bị tiêu chảy nên nằm như thế nào, hãy chọn tư thế giúp bạn thư giãn và ít gây khó chịu nhất, đồng thời thay đổi tư thế nếu cảm thấy không thoải mái.

Chuẩn bị để yên tâm hơn khi ngủ

• Nếu lo lắng về tình trạng đi ngoài không kiểm soát trong lúc ngủ, bạn có thể:
  • Trải thêm tấm lót chống thấm lên giường để bảo vệ nệm.
  • Chuẩn bị sẵn quần áo và ga giường sạch để thay khi cần.
  • Trong trường hợp tiêu chảy nặng hoặc mất kiểm soát đại tiện, có thể cân nhắc sử dụng sản phẩm thấm hút dành cho người lớn theo nhu cầu. Đây là giải pháp tạm thời giúp bạn yên tâm nghỉ ngơi, không phải là phương pháp điều trị.

Giữ tinh thần thoải mái khi phải thức dậy ban đêm

• Nếu phải ngồi trong nhà vệ sinh một thời gian, hãy cố gắng giữ tâm lý thư giãn. Bạn có thể đọc vài trang sách, nghe nhạc nhẹ hoặc podcast để giảm căng thẳng. Tuy nhiên, nên hạn chế nhìn màn hình điện thoại quá lâu hoặc sử dụng thiết bị có ánh sáng mạnh vì có thể khiến bạn khó ngủ trở lại.

Lắng nghe phản ứng của cơ thể

• Mỗi người có thể cảm thấy dễ chịu với một tư thế khác nhau. Một số người thấy thoải mái khi nằm ngửa, trong khi người khác lại dễ chịu hơn khi nằm nghiêng. Hãy thử và lựa chọn tư thế phù hợp nhất với bản thân để ngủ ngon khi bị tiêu chảy. Nếu tiêu chảy về đêm kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm các dấu hiệu như sốt, đau bụng dữ dội hoặc mất nước, hãy đi khám để được xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Nguồn tham khảo

1. World Health Organization. Diarrhoeal disease. World Health Organization.
2. Centers for Disease Control and Prevention. Diarrhea: Common Illness, Global Killer. Centers for Disease Control and Prevention.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Symptoms & Causes of Diarrhea. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Treatment of Diarrhea. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases.
5. American College of Gastroenterology. Acute Diarrheal Infections in Adults. American College of Gastroenterology Clinical Guideline.
6. American Gastroenterological Association. AGA Clinical Practice Guidelines on the Management of Acute Infectious Diarrhea. American Gastroenterological Association.
7. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Working Group. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Guidelines for the Management of Acute Gastroenteritis in Children.
8. National Health Service. Diarrhoea and Vomiting. National Health Service.
9. Mayo Clinic. Diarrhea: Symptoms and Causes. Mayo Clinic.
10. Merck Manual Professional Edition. Acute Gastroenteritis in Adults. Merck Manual Professional Edition.
11. American Academy of Pediatrics. Managing Infectious Diarrhea. American Academy of Pediatrics.
12. Guarino A, Ashkenazi S, Gendrel D, Lo Vecchio A, Shamir R, Szajewska H. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition/European Society for Paediatric Infectious Diseases Evidence-Based Guidelines for the Management of Acute Gastroenteritis in Children in Europe. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition.
13. Ford AC, Lacy BE, Harris LA, Quigley EMM, Moayyedi P. Effect of Antidepressants and Psychological Therapies in Irritable Bowel Syndrome: An Updated Systematic Review and Meta-analysis. American Journal of Gastroenterology.
14. Szajewska H, Kołodziej M. Systematic Review with Meta-analysis: Saccharomyces boulardii in the Prevention of Antibiotic-Associated Diarrhoea. Alimentary Pharmacology & Therapeutics.
15. Hill C, Guarner F, Reid G, Gibson GR, Merenstein DJ, Pot B, et al. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on the Scope and Appropriate Use of the Term Probiotic. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology.
    

Biên tập nội dung: Rowan Hudson Le.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Mia Taylor.