Cách đo huyết áp cổ tay: 4 bước sử dụng máy đo huyết áp đúng cách

Đo huyết áp cổ tay là giải pháp được nhiều người lựa chọn nhờ thiết kế nhỏ gọn, dễ mang theo và có thể sử dụng ngay tại nhà. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính có khoảng 1,28 tỷ người trưởng thành từ 30–79 tuổi trên toàn cầu đang mắc tăng huyết áp, nhưng gần một nửa không biết mình mắc bệnh. Điều này khiến việc đo huyết áp tại nhà trở thành thói quen quan trọng để theo dõi sức khỏe tim mạch và phát hiện sớm những bất thường.

Tuy nhiên, không ít người đo huyết áp cổ tay sai tư thế, đặt vòng bít không đúng vị trí hoặc để cổ tay thấp hơn tim, dẫn đến kết quả chênh lệch đáng kể so với thực tế. Điều này có thể khiến bạn lo lắng không cần thiết hoặc bỏ lỡ dấu hiệu cảnh báo của bệnh tăng huyết áp.

Trong bài viết này, Tiptory sẽ hướng dẫn cách đo huyết áp cổ tay đúng kỹ thuật, từ cách đeo máy, tư thế ngồi đến cách giữ cổ tay ngang tim để giúp bạn nhận được kết quả chính xác hơn. Đồng thời, bạn cũng sẽ biết những lỗi thường gặp khi sử dụng máy đo huyết áp cổ tay và cách khắc phục để việc theo dõi huyết áp tại nhà trở nên đơn giản, hiệu quả và đáng tin cậy.

Phần 1: Tư thế ngồi và cách quấn vòng bit chuẩn

Bước 1: Ngồi nghỉ trước khi đo huyết áp

Dành ít nhất 5 phút để cơ thể thư giãn trước khi đo

• Trước khi đo huyết áp cổ tay, hãy ngồi yên và thư giãn khoảng 5 phút để nhịp tim và huyết áp ổn định.
• Tránh nói chuyện, sử dụng điện thoại hoặc thực hiện các hoạt động khiến cơ thể căng thẳng trong thời gian nghỉ.
• Việc nghỉ ngơi đầy đủ trước khi đo huyết áp tại nhà giúp hạn chế sai số và cho kết quả đáng tin cậy hơn.

Ngồi đúng tư thế để kết quả chính xác hơn

• Chọn một chiếc ghế có tựa lưng để nâng đỡ phần lưng, giúp cơ thể ở trạng thái thoải mái.
• Giữ lưng áp nhẹ vào tựa ghế, vai thả lỏng và đầu hướng thẳng về phía trước.
• Không bắt chéo chân vì tư thế này có thể làm thay đổi chỉ số huyết áp trong lúc đo.

Đặt hai bàn chân đúng vị trí

• Đặt cả hai bàn chân phẳng trên sàn nhà và giữ nguyên tư thế trong suốt quá trình đo huyết áp cổ tay.
• Không kiễng chân, co chân hoặc rung chân vì những cử động này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.
• Duy trì tư thế ổn định từ khi bắt đầu nghỉ cho đến khi máy hoàn tất phép đo sẽ giúp máy đo huyết áp cổ tay ghi nhận chỉ số chính xác và nhất quán hơn.

Bước 2: Để cổ tay trần khi đo huyết áp

Đảm bảo cổ tay không bị quần áo che phủ

• Khi đo huyết áp cổ tay, hãy đeo vòng bít trực tiếp lên vùng da trần để máy đo chính xác hơn.
• Không đặt máy đo huyết áp cổ tay lên trên tay áo, găng tay hoặc bất kỳ lớp vải nào vì có thể làm sai lệch kết quả đo.

Kéo gọn tay áo trước khi đo

• Nếu mặc áo tay dài, hãy kéo tay áo lên cao để phần cổ tay được lộ hoàn toàn.
• Tránh để tay áo bó chặt quanh cẳng tay vì có thể cản trở lưu thông máu và ảnh hưởng đến chỉ số huyết áp.

Cởi bớt áo khoác nếu cần

• Với áo khoác, áo len hoặc trang phục dày khó xắn tay, hãy cởi ra trước khi đo huyết áp tại nhà.
• Thực hiện phép đo trong điều kiện thoải mái, không bị quần áo ép chặt sẽ giúp kết quả đo huyết áp cổ tay ổn định và đáng tin cậy hơn.

Bước 3: Đeo vòng bít đúng cách

Quấn vòng bít ôm vừa cổ tay

• Quấn vòng bít máy đo huyết áp cổ tay quanh cổ tay sao cho ôm vừa vặn, không quá chặt cũng không quá lỏng.
• Cố định vòng bít bằng miếng dán đi kèm để thiết bị không bị xê dịch trong quá trình đo.
• Khi kiểm tra, bạn chỉ nên luồn vừa một ngón tay vào giữa vòng bít và cổ tay. Nếu quá rộng hoặc quá chật, kết quả đo huyết áp cổ tay có thể không chính xác.

Đặt màn hình ở mặt trong cổ tay

• Hướng màn hình của máy đo huyết áp cổ tay vào mặt trong cổ tay, nơi mạch đập rõ hơn.
• Đây là vị trí giúp cảm biến của máy ghi nhận nhịp mạch hiệu quả, từ đó tính toán chỉ số huyết áp và nhịp tim chính xác hơn.
• Trước khi bắt đầu đo, hãy kiểm tra lại để chắc chắn màn hình và cảm biến đều nằm đúng mặt trong cánh tay, tránh xoay lệch sang bên ngoài hoặc sang hai bên cổ tay.

Bước 4: Đặt cổ tay ngang tim khi đo

Giữ cổ tay ở cùng độ cao với tim

• Khi đo huyết áp cổ tay, hãy nâng cánh tay để cổ tay nằm ngang với vị trí của tim. Đây là yếu tố quan trọng giúp kết quả đo chính xác hơn.
• Nếu cổ tay thấp hơn hoặc cao hơn tim, chỉ số huyết áp có thể bị sai lệch so với thực tế.

Gập khuỷu tay và giữ cánh tay ổn định

• Gập nhẹ khuỷu tay và đưa cánh tay về phía trước ngực để giữ cổ tay ngang tim trong suốt quá trình đo.
• Hạn chế cử động hoặc thay đổi tư thế cho đến khi máy đo huyết áp cổ tay hoàn tất phép đo.

Điều chỉnh hướng lòng bàn tay phù hợp

• Nếu giữ cánh tay trước ngực, hãy xoay lòng bàn tay hướng về phía ngực để cổ tay ở đúng vị trí đo.
• Nếu đặt cánh tay lên bàn hoặc mặt phẳng để làm điểm tựa, hãy ngửa lòng bàn tay lên trên và kê thêm gối hoặc khăn gấp nếu cần để cổ tay vẫn ngang với tim.
• Duy trì tư thế thoải mái và ổn định sẽ giúp đo huyết áp tại nhà cho kết quả đáng tin cậy và có tính nhất quán giữa các lần đo.

Phần 2: Các bước tiến hành đo huyết áp cổ tay

Bước 1: Bật máy và bắt đầu đo

Khởi động máy đo huyết áp

• Nhấn nút Nguồn (Power) để bật máy đo huyết áp cổ tay.
• Trên một số thiết bị, nút Power cũng chính là nút Start. Lần nhấn đầu tiên dùng để khởi động máy, lần nhấn tiếp theo sẽ bắt đầu quá trình đo huyết áp cổ tay.
• Sau khi bấm nút, hãy giữ nguyên tư thế và chờ máy tự động thực hiện phép đo.

Chọn đúng hồ sơ người dùng

• Nếu máy đo huyết áp hỗ trợ lưu dữ liệu cho nhiều người, hãy chọn đúng hồ sơ của mình trước khi đo.
• Việc sử dụng đúng tài khoản giúp lưu trữ lịch sử đo huyết áp tại nhà chính xác, thuận tiện cho việc theo dõi sự thay đổi của huyết áp theo thời gian.
• Nếu chỉ có một người sử dụng thiết bị, bạn có thể bỏ qua bước này và bắt đầu đo ngay.

Bước 2: Bắt đầu đo và chờ kết quả

Nhấn nút bắt đầu đo

• Sau khi đã ngồi đúng tư thế và đặt máy đo huyết áp cổ tay đúng vị trí, hãy nhấn nút Start hoặc Go để bắt đầu quá trình đo.
• Máy sẽ tự động bơm căng rồi xả hơi vòng bít để ghi nhận chỉ số huyết áp và nhịp tim.

Giữ nguyên tư thế trong suốt quá trình đo

• Không cử động cánh tay, cổ tay hoặc cơ thể khi máy đang hoạt động.
• Tránh nói chuyện, cười hoặc xoay người vì những cử động này có thể làm kết quả đo huyết áp cổ tay bị sai lệch.
• Hít thở nhẹ nhàng và giữ tinh thần thư giãn cho đến khi máy hoàn tất phép đo.

Đọc kết quả trên màn hình

• Khi vòng bít xả hơi hoàn toàn, màn hình sẽ hiển thị các chỉ số huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương và nhịp tim.
• Nếu kết quả bất thường hoặc chênh lệch nhiều so với những lần đo trước, hãy nghỉ khoảng 1–2 phút rồi đo huyết áp tại nhà thêm một lần nữa để đối chiếu.
• Để theo dõi sức khỏe tim mạch hiệu quả, nên đo vào cùng một thời điểm mỗi ngày và ghi lại các kết quả để tiện so sánh theo thời gian.

Bước 3: Đo 2–3 lần để tăng độ chính xác

Thực hiện ít nhất 2 lần đo liên tiếp

• Sau khi hoàn tất lần đo đầu tiên, hãy giữ nguyên vòng bít máy đo huyết áp cổ tay và nghỉ khoảng 1–2 phút trước khi đo lại.
• Thực hiện lần đo thứ hai với đúng tư thế, vị trí cổ tay và các bước giống như lần đầu để đảm bảo kết quả có thể so sánh.

Tính giá trị trung bình của các lần đo

• Nếu hai kết quả đo huyết áp cổ tay gần tương đương nhau, hãy lấy giá trị trung bình của hai lần đo. Đây là cách được nhiều chuyên gia khuyến nghị để phản ánh chỉ số huyết áp chính xác hơn.
• Không nên chỉ dựa vào một lần đo duy nhất, đặc biệt khi bạn mới bắt đầu sử dụng máy đo huyết áp cổ tay.

Đo thêm nếu kết quả chênh lệch nhiều

• Nếu hai lần đo có sự khác biệt đáng kể, hãy nghỉ thêm khoảng 1–2 phút rồi thực hiện lần đo thứ ba.
• Sau đó, tính giá trị trung bình của cả ba lần đo để có kết quả đáng tin cậy hơn.
• Việc đo nhiều lần trong cùng một điều kiện giúp giảm ảnh hưởng của yếu tố tâm lý, tư thế hoặc sai số khi đo huyết áp tại nhà, đồng thời hỗ trợ theo dõi sức khỏe tim mạch hiệu quả hơn.

Bước 4: Chờ giữa các lần đo huyết áp

Nghỉ 1–2 phút trước khi đo lại

• Sau mỗi lần đo huyết áp cổ tay, hãy chờ khoảng 1–2 phút rồi mới thực hiện lần đo tiếp theo.
• Giữ nguyên tư thế ngồi, thư giãn và hạn chế cử động trong thời gian chờ để cơ thể trở về trạng thái ổn định.

Không đo liên tục ngay sau lần đầu

• Mỗi lần vòng bít bơm hơi sẽ tạo áp lực tạm thời lên mạch máu ở cổ tay, khiến huyết áp có thể thay đổi trong thời gian ngắn.
• Nếu đo lại ngay lập tức, kết quả có thể không phản ánh đúng chỉ số huyết áp thực tế.

Đảm bảo kết quả đo đáng tin cậy

• Chỉ bắt đầu lần đo tiếp theo khi đã nghỉ đủ thời gian và cảm thấy cơ thể hoàn toàn thư giãn.
• Việc chờ giữa các lần đo huyết áp tại nhà giúp các chỉ số ổn định hơn, từ đó tăng độ chính xác khi tính giá trị trung bình của nhiều lần đo.
• Nếu cần theo dõi huyết áp thường xuyên, hãy duy trì khoảng thời gian nghỉ giống nhau giữa các lần đo để kết quả có tính nhất quán và dễ so sánh theo thời gian.

Bước 5: Đo lại khi huyết áp cao

Chờ khoảng 5 phút nếu kết quả cao bất thường

• Nếu đo huyết áp cổ tay cho kết quả cao hơn bình thường, đừng quá lo lắng hoặc vội kết luận.
• Hãy ngồi yên, hít thở chậm và sâu, thư giãn khoảng 5 phút rồi tiến hành đo lại.
• Việc đo lại sau khi cơ thể ổn định giúp xác định liệu chỉ số cao là tạm thời hay phản ánh đúng tình trạng huyết áp.

Hiểu rằng huyết áp luôn có sự dao động

• Chỉ số huyết áp không cố định mà có thể thay đổi trong ngày tùy theo hoạt động, tâm trạng và tình trạng sức khỏe.
• Sự dao động nhẹ giữa các lần đo là hiện tượng bình thường và không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý.
• Vì vậy, không nên đánh giá tình trạng sức khỏe chỉ dựa trên một kết quả đo duy nhất.

Đo vào cùng một thời điểm mỗi ngày

• Để theo dõi huyết áp tại nhà chính xác hơn, hãy duy trì thói quen đo vào cùng một khung giờ mỗi ngày, chẳng hạn vào buổi sáng sau khi thức dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ.
• Tránh đo ngay sau khi uống cà phê, trà đặc, đồ uống chứa caffeine, sau khi vận động mạnh hoặc khi đang căng thẳng vì những yếu tố này có thể làm thay đổi kết quả đo huyết áp cổ tay.
• Việc đo trong cùng điều kiện và cùng thời điểm sẽ giúp bạn theo dõi xu hướng thay đổi của huyết áp một cách khách quan và hỗ trợ bác sĩ đánh giá sức khỏe tim mạch chính xác hơn.

Bước 6: Ghi lại kết quả sau mỗi lần đo

Lưu lại chỉ số huyết áp sau mỗi lần đo

• Sau khi đo huyết áp cổ tay, hãy ghi lại kết quả vào sổ theo dõi hoặc ứng dụng trên điện thoại.
• Việc lưu trữ các lần đo huyết áp tại nhà giúp bạn theo dõi sự thay đổi của huyết áp theo thời gian và nhận biết sớm những bất thường.

Ghi đầy đủ các thông tin quan trọng

• Ghi chỉ số huyết áp tâm thu (số lớn) trước, tiếp theo là huyết áp tâm trương (số nhỏ), ví dụ: 120/80 mmHg.
• Bổ sung nhịp tim nếu máy có hiển thị để có thêm thông tin về tình trạng tim mạch.
• Đừng quên ghi rõ ngày, giờ đo và nếu cần, có thể ghi thêm các yếu tố liên quan như trước hoặc sau bữa ăn, sau khi tập thể dục hoặc khi đang căng thẳng.

Sử dụng ứng dụng để theo dõi thuận tiện hơn

• Nhiều ứng dụng theo dõi sức khỏe cho phép lưu lịch sử đo huyết áp, tự động tạo biểu đồ và thống kê xu hướng theo thời gian.
• Nếu không sử dụng ứng dụng, một cuốn sổ ghi chép cũng là cách đơn giản và hiệu quả để quản lý các chỉ số của bạn.

Mang kết quả khi đi khám

• Khi tái khám, hãy mang theo sổ hoặc lịch sử lưu trên ứng dụng để bác sĩ đánh giá xu hướng huyết áp thay vì chỉ dựa vào một lần đo tại phòng khám.
• Dữ liệu được ghi chép đầy đủ và nhất quán sẽ giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác hơn, đồng thời điều chỉnh kế hoạch điều trị hoặc theo dõi nếu cần.

Phần 3: Mẹo đảm bảo kết quả đo chính xác nhất

Mẹo 1: Tránh caffeine và rượu bia trước khi đo

Không dùng đồ uống chứa caffeine trước khi đo huyết áp

• Tránh uống cà phê, trà đặc, nước tăng lực hoặc các loại nước ngọt có chứa caffeine trong vòng 30 phút trước khi đo huyết áp cổ tay.
• Caffeine có thể làm huyết áp tăng tạm thời ở một số người, khiến kết quả đo không phản ánh đúng tình trạng thực tế.
• Tốt nhất, hãy đo huyết áp tại nhà trước khi sử dụng các loại đồ uống chứa caffeine nếu bạn có thói quen uống vào buổi sáng.

Hạn chế uống rượu bia trước khi đo

• Không nên uống rượu, bia hoặc đồ uống có cồn trong ít nhất 30 phút trước khi đo huyết áp.
• Đồ uống có cồn có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn và làm thay đổi chỉ số huyết áp, dẫn đến kết quả thiếu chính xác.

Nếu đã sử dụng caffeine, hãy chờ trước khi đo

• Nếu vừa uống cà phê hoặc các đồ uống chứa caffeine, hãy đợi ít nhất 30 phút rồi mới tiến hành đo huyết áp cổ tay.
• Trong thời gian chờ, nên ngồi nghỉ, thư giãn và tránh vận động mạnh để cơ thể trở về trạng thái ổn định.

Duy trì điều kiện đo giống nhau mỗi ngày

• Nếu theo dõi huyết áp thường xuyên, hãy cố gắng đo vào cùng một thời điểm và trong điều kiện tương tự mỗi ngày.
• Thực hiện phép đo trước khi uống cà phê hoặc rượu bia sẽ giúp kết quả có tính nhất quán, dễ so sánh và hỗ trợ đánh giá sức khỏe tim mạch chính xác hơn.

Mẹo 2: Không hút thuốc trước khi đo huyết áp

Đo huyết áp trước khi hút thuốc

• Nếu có thói quen hút thuốc, hãy đo huyết áp cổ tay trước điếu thuốc đầu tiên trong ngày.
• Thuốc lá, xì gà hoặc tẩu thuốc đều có thể làm tăng huyết áp và nhịp tim trong thời gian ngắn, khiến kết quả đo không phản ánh đúng tình trạng thực tế.

Tránh đo ngay sau khi hút thuốc

• Không nên đo huyết áp tại nhà ngay sau khi vừa hút thuốc vì nicotine làm co mạch máu và kích thích tim hoạt động mạnh hơn.
• Điều này có thể khiến chỉ số huyết áp cao hơn bình thường và gây sai lệch khi theo dõi sức khỏe.
• Nếu vừa hút thuốc, hãy chờ cơ thể ổn định rồi mới tiến hành đo theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị.

Duy trì thói quen đo trong cùng điều kiện

• Để các kết quả đo huyết áp cổ tay có tính nhất quán, hãy đo vào cùng thời điểm mỗi ngày và trước khi hút thuốc.
• Việc duy trì điều kiện đo giống nhau giúp bạn dễ dàng theo dõi xu hướng thay đổi của huyết áp theo thời gian.

Cân nhắc bỏ thuốc lá để bảo vệ tim mạch

• Bỏ thuốc lá là một trong những biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ.
• Nếu đang có kế hoạch cai thuốc, hãy bắt đầu càng sớm càng tốt. Đây là bước quan trọng giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và góp phần kiểm soát huyết áp lâu dài.

Mẹo 3: Đo huyết áp trước khi vận động

Đo khi cơ thể đang ở trạng thái nghỉ ngơi

• Hãy đo huyết áp cổ tay trước khi thực hiện các hoạt động thể chất trong ngày để thu được chỉ số phản ánh đúng huyết áp lúc nghỉ.
• Thời điểm lý tưởng là khi bạn vừa nghỉ ngơi đầy đủ, cơ thể thư giãn và chưa bắt đầu vận động.

Tránh đo ngay sau khi hoạt động thể chất

• Không nên đo huyết áp tại nhà ngay sau khi leo cầu thang, chạy bộ, tập thể dục, mang vác vật nặng hoặc làm việc nhà với cường độ cao.
• Những hoạt động này có thể khiến tim đập nhanh hơn và làm huyết áp tăng tạm thời, dẫn đến kết quả đo cao hơn mức bình thường.
• Nếu vừa vận động, hãy ngồi nghỉ ít nhất 5 phút hoặc cho đến khi nhịp tim và nhịp thở ổn định rồi mới tiến hành đo.

Duy trì điều kiện đo giống nhau mỗi lần

• Nếu theo dõi huyết áp thường xuyên, hãy cố gắng đo trong cùng điều kiện, chẳng hạn sau khi nghỉ ngơi và trước các hoạt động hàng ngày.
• Việc đo ở trạng thái nghỉ giúp các kết quả đo huyết áp cổ tay có tính nhất quán, dễ so sánh và hỗ trợ bác sĩ đánh giá chính xác hơn tình trạng sức khỏe tim mạch của bạn.

Nguồn tham khảo

1. American Heart Association. (2019). Guideline for the self-measurement of blood pressure at home. Hypertension.
2. American Heart Association. (2024). Home Blood Pressure Monitoring.
3. Muntner, P., Shimbo, D., Carey, R. M., Charleston, J. B., Gaillard, T., Misra, S., Myers, M. G., Ogedegbe, G., Schwartz, J. E., Townsend, R. R., Urbina, E. M., & Wright, J. T. Jr. (2019). Measurement of Blood Pressure in Humans: A Scientific Statement From the American Heart Association. Hypertension, 73(5), e35–e66.
4. Unger, T., Borghi, C., Charchar, F., Khan, N. A., Poulter, N. R., Prabhakaran, D., Ramirez, A., Schlaich, M., Stergiou, G. S., Tomaszewski, M., Wainford, R. D., Williams, B., & Schutte, A. E. (2020). 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines. Hypertension, 75(6), 1334–1357.
5. Stergiou, G. S., Alpert, B., Mieke, S., Asmar, R., Atkins, N., Eckert, S., Frick, G., Friedman, B., Graßl, T., Ichikawa, T., Ioannidis, J. P. A., Lacy, P., McManus, R. J., Murray, A., Myers, M., Palatini, P., Parati, G., Quinn, D., Wang, J., O'Brien, E., & European Society of Hypertension Working Group on Blood Pressure Monitoring and Cardiovascular Variability. (2018). A Universal Standard for the Validation of Blood Pressure Measuring Devices. Journal of Hypertension, 36(3), 472–478.
6. Williams, B., Mancia, G., Spiering, W., Agabiti Rosei, E., Azizi, M., Burnier, M., Clement, D. L., Coca, A., de Simone, G., Dominiczak, A., Kahan, T., Mahfoud, F., Redon, J., Ruilope, L., Zanchetti, A., Kerins, M., Kjeldsen, S. E., Kreutz, R., Laurent, S., Lip, G. Y. H., et al. (2018). 2018 ESC/ESH Guidelines for the Management of Arterial Hypertension. European Heart Journal, 39(33), 3021–3104.
7. National Institute for Health and Care Excellence. (2023). Hypertension in Adults: Diagnosis and Management (NG136).
8. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). High Blood Pressure.
9. World Health Organization. (2023). Hypertension.
10. Whelton, P. K., Carey, R. M., Aronow, W. S., Casey, D. E. Jr., Collins, K. J., Dennison Himmelfarb, C., DePalma, S. M., Gidding, S., Jamerson, K. A., Jones, D. W., MacLaughlin, E. J., Muntner, P., Ovbiagele, B., Smith, S. C. Jr., Spencer, C. C., Stafford, R. S., Taler, S. J., Thomas, R. J., Williams, K. A. Sr., Williamson, J. D., & Wright, J. T. Jr. (2018). 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. Hypertension, 71(6), e13–e115.
    

Biên tập nội dung: Sidney Bailey Hoang.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Michael Anderson.