Bị ốm nên làm gì? 3 cách tự chăm sóc bản thân nhanh hồi phục tại nhà

Theo Bộ Y tế và nhiều tổ chức y tế quốc tế, cảm lạnh và cúm mùa là những bệnh lý phổ biến khiến hàng triệu người phải nghỉ học, nghỉ làm mỗi năm. Dù phần lớn trường hợp có thể tự hồi phục sau khoảng 5–10 ngày, nhiều người vẫn mắc sai lầm như cố làm việc khi đang bệnh, nghỉ ngơi không đủ hoặc chữa cảm ốm tại nhà không đúng cách, khiến thời gian hồi phục kéo dài và cơ thể mệt mỏi hơn.

Nếu bạn đang băn khoăn bị ốm nên làm gì để nhanh khỏe hoặc muốn biết cách chăm sóc người ốm an toàn, bài viết này sẽ giúp bạn xây dựng một kế hoạch phục hồi đơn giản và hiệu quả. Tiptory sẽ hướng dẫn cách nghỉ ngơi hợp lý, bổ sung dinh dưỡng, uống đủ nước, giữ cơ thể thoải mái và áp dụng các phương pháp chữa cảm ốm tại nhà phù hợp để giảm triệu chứng, tăng tốc quá trình hồi phục và sớm trở lại sinh hoạt bình thường.

Cách 1: Mẹo thư giãn giảm mệt mỏi khi bị cảm ốm

Mẹo 1: Xin nghỉ làm để cơ thể hồi phục

Ưu tiên nghỉ ngơi khi bị ốm

• Nếu đang băn khoăn bị ốm nên làm gì, việc đầu tiên là cho cơ thể có thời gian nghỉ ngơi. Với các bệnh thường gặp như cảm lạnh hoặc cúm, nghỉ ngơi đầy đủ giúp hệ miễn dịch tập trung chống lại tác nhân gây bệnh và hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh hơn.

• Hãy thông báo với người quản lý hoặc doanh nghiệp rằng bạn đang không khỏe và cần nghỉ làm một vài ngày nếu điều kiện cho phép. Đây là một phần quan trọng trong chăm sóc người ốm, giúp hạn chế tình trạng bệnh kéo dài do làm việc quá sức.

Nếu vẫn phải làm việc, hãy giảm áp lực tối đa

• Trong trường hợp không thể nghỉ hoàn toàn, hãy ưu tiên những nhiệm vụ quan trọng và tạm hoãn các công việc chưa cấp bách.

• Giảm cường độ làm việc, nghỉ giải lao thường xuyên và tránh thức khuya. Kết hợp với chế độ ăn uống, ngủ đủ giấc và chữa cảm ốm tại nhà đúng cách sẽ giúp cơ thể có thêm năng lượng để hồi phục.

Tránh lây bệnh cho đồng nghiệp

• Đi làm khi đang mắc bệnh truyền nhiễm như cảm lạnh hoặc cúm có thể làm tăng nguy cơ phát tán virus qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

• Nếu có thể, hãy nghỉ làm hoặc làm việc từ xa để giảm nguy cơ lây nhiễm cho người khác. Bạn cũng nên thông báo rõ với người sử dụng lao động rằng việc nghỉ làm nhằm bảo vệ sức khỏe của tập thể, đồng thời tạo điều kiện để bản thân sớm bình phục và quay lại làm việc hiệu quả hơn.

Mẹo 2: Ngủ nhiều và nghỉ ngơi đầy đủ

Ưu tiên ngủ đủ giấc để cơ thể phục hồi

• Khi tìm hiểu bị ốm nên làm gì, ngủ đủ giấc luôn là một trong những biện pháp quan trọng nhất. Trong lúc ngủ, cơ thể tập trung sửa chữa tổn thương, tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch và phục hồi năng lượng, từ đó hỗ trợ quá trình chữa cảm ốm tại nhà hiệu quả hơn.

• Hãy ngủ khi cảm thấy buồn ngủ và cho phép bản thân nghỉ ngơi lâu hơn bình thường nếu cần. Đừng cố thức để làm việc hoặc giải quyết những việc không cấp thiết.

Nghỉ ngơi ngay cả khi khó ngủ

• Nếu chưa thể ngủ, bạn vẫn nên nằm nghỉ trên giường để cơ thể được thư giãn. Việc giảm vận động và hạn chế căng thẳng cũng góp phần giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.

• Tránh sử dụng thiết bị điện tử quá lâu trước khi ngủ vì ánh sáng xanh có thể khiến bạn khó đi vào giấc ngủ.

Chọn các hoạt động nhẹ nhàng để thư giãn

• Trong thời gian chăm sóc người ốm hoặc tự chăm sóc bản thân, bạn có thể thực hiện những hoạt động ít tốn sức như:

  • Đọc sách hoặc tạp chí.

  • Giải ô chữ hoặc các trò chơi trí tuệ đơn giản.

  • Viết nhật ký để thư giãn tinh thần và giảm căng thẳng.

• Những hoạt động này giúp bạn duy trì tâm trạng thoải mái mà không làm cơ thể mất thêm năng lượng, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hồi phục.

Mẹo 3: Chỉ tập thể dục khi triệu chứng nhẹ

Chỉ vận động nếu triệu chứng chỉ xuất hiện ở vùng đầu và cổ

• Nếu bạn đang thắc mắc bị ốm nên làm gì khi bị cảm lạnh nhẹ, bạn vẫn có thể vận động với cường độ thấp nếu các triệu chứng chỉ gồm sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi hoặc đau họng nhẹ và không bị sốt.

• Một số bài tập nhẹ có thể giúp lưu thông máu, thông thoáng đường mũi và cải thiện cảm giác mệt mỏi, hỗ trợ quá trình chữa cảm ốm tại nhà.

Ưu tiên các bài tập nhẹ nhàng

• Hãy lựa chọn các hình thức vận động ít gây áp lực cho cơ thể như:

  • Đi bộ chậm.

  • Kéo giãn cơ nhẹ.

  • Tập yoga hoặc các bài hít thở thư giãn.

• Luôn lắng nghe cơ thể và nghỉ ngay khi cảm thấy mệt hơn, chóng mặt hoặc khó thở. Mục tiêu là duy trì sự thoải mái chứ không phải nâng cao thể lực trong thời gian bị bệnh.

Không tập thể dục khi có dấu hiệu bệnh nặng hơn

• Hãy tạm ngừng tập luyện nếu bạn có các triệu chứng như:

  • Sốt hoặc ớn lạnh.

  • Ho nhiều, ho dữ dội hoặc khó thở.

  • Đau nhức toàn thân.

  • Buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy.

  • Mệt lả, kiệt sức.

• Tiếp tục tập luyện khi cơ thể đang phải chống lại bệnh có thể khiến triệu chứng nặng hơn, kéo dài thời gian hồi phục và tăng nguy cơ mất nước. Trong giai đoạn này, chăm sóc người ốm hoặc tự chăm sóc bản thân bằng cách nghỉ ngơi, uống đủ nước và ăn uống đầy đủ sẽ mang lại lợi ích nhiều hơn so với việc cố gắng tập luyện.

Cách 2: Mẹo tạo không gian nghỉ ngơi khi bị cảm

Mẹo 1: Giữ không khí đủ độ ẩm

Dùng máy tạo độ ẩm đúng cách

• Nếu bạn đang bị ốm, đặc biệt là cảm lạnh, nghẹt mũi hoặc ho, việc đặt máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ có thể giúp làm dịu đường hô hấp, giảm khô mũi và cổ họng, đồng thời giúp bạn dễ chịu hơn khi nghỉ ngơi.

• Đây là một biện pháp hỗ trợ chữa cảm ốm tại nhà hiệu quả, nhất là khi thời tiết hanh khô hoặc thường xuyên sử dụng điều hòa.

Duy trì độ ẩm trong phòng ở mức phù hợp

• Độ ẩm lý tưởng trong phòng nên duy trì khoảng 30–50%.

• Nếu không có máy đo độ ẩm, hãy tránh để phòng quá khô hoặc quá ẩm. Không khí có độ ẩm cân bằng sẽ giúp đường hô hấp hoạt động tốt hơn và hạn chế cảm giác khó chịu.

Vệ sinh máy tạo độ ẩm thường xuyên

• Làm sạch và thay nước trong máy theo hướng dẫn của nhà sản xuất để hạn chế vi khuẩn, nấm mốc phát triển.

• Không để máy hoạt động với độ ẩm quá cao vì môi trường quá ẩm có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật và nấm mốc sinh sôi, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và có thể làm các triệu chứng hô hấp trở nên nghiêm trọng hơn.

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, việc giữ phòng sạch sẽ, thông thoáng và có độ ẩm phù hợp cũng quan trọng không kém so với việc nghỉ ngơi và bổ sung dinh dưỡng.

Mẹo 2: Hạn chế sử dụng điện thoại và máy tính

Tạm rời xa màn hình để cơ thể được nghỉ ngơi

• Khi bị ốm, việc liên tục kiểm tra điện thoại, trả lời tin nhắn hoặc lướt mạng xã hội có thể khiến bạn vô tình kéo dài thời gian thức và không được nghỉ ngơi đúng mức.

• Hãy cất điện thoại, máy tính ở vị trí xa giường ngủ hoặc tắt các thiết bị này trong một khoảng thời gian để tập trung vào việc hồi phục. Đây là một thói quen đơn giản nhưng rất hữu ích khi chữa cảm ốm tại nhà.

Giảm căng thẳng cho mắt và não bộ

• Nhìn màn hình quá lâu có thể gây mỏi mắt, khô mắt và đau đầu, đặc biệt khi bạn đang sốt hoặc cảm thấy mệt mỏi.

• Việc liên tục tiếp nhận thông tin từ mạng xã hội, email hoặc công việc cũng khiến não bộ khó thư giãn, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và quá trình hồi phục.

Hạn chế cảm giác khó chịu khi đang ốm

• Với một số người, đặc biệt khi bị sốt, đau đầu hoặc buồn nôn, việc sử dụng điện thoại trong thời gian dài có thể làm các triệu chứng trở nên khó chịu hơn.

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, hãy khuyến khích người bệnh dành nhiều thời gian để ngủ, nghỉ ngơi hoặc thực hiện các hoạt động nhẹ nhàng như nghe nhạc thư giãn, đọc vài trang sách hoặc hít thở sâu thay vì sử dụng thiết bị điện tử liên tục.

Xem thời gian nghỉ màn hình như một phần của quá trình hồi phục

• Thay vì cố gắng cập nhật công việc hoặc mạng xã hội, hãy dành cho bản thân một khoảng thời gian "ngắt kết nối" mỗi ngày.

• Kết hợp nghỉ màn hình với ngủ đủ giấc, uống đủ nước và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn, đồng thời giảm cảm giác mệt mỏi và căng thẳng trong thời gian chữa cảm ốm tại nhà.

Mẹo 3: Giữ ánh sáng dịu nhẹ để dễ nghỉ ngơi

Giảm ánh sáng trong phòng

• Nếu đang băn khoăn bị ốm nên làm gì để cảm thấy dễ chịu hơn, hãy bắt đầu bằng việc tạo một không gian yên tĩnh với ánh sáng dịu. Ánh sáng quá mạnh có thể khiến mắt mỏi, đau đầu và gây khó ngủ, đặc biệt khi bạn đang sốt hoặc cảm thấy mệt mỏi.

• Hãy kéo rèm cửa để hạn chế ánh nắng gắt và giảm độ sáng của đèn trong phòng, tạo môi trường thuận lợi cho cơ thể nghỉ ngơi và chữa cảm ốm tại nhà.

Sắp xếp ánh sáng thuận tiện

• Đặt một chiếc đèn ngủ hoặc đèn bàn cạnh giường để có thể bật, tắt khi cần mà không phải đứng dậy nhiều lần.

• Nếu cần thức dậy để uống nước hoặc dùng thuốc vào ban đêm, hãy sử dụng ánh sáng vừa đủ để quan sát, tránh bật toàn bộ hệ thống đèn khiến cơ thể khó quay lại giấc ngủ.

Tạo môi trường hỗ trợ hồi phục

• Kết hợp ánh sáng dịu với không gian yên tĩnh, nhiệt độ phòng dễ chịu và chăn gối thoải mái sẽ giúp bạn thư giãn tốt hơn.

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, một môi trường nghỉ ngơi phù hợp có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ, giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn và giảm cảm giác mệt mỏi khi chữa cảm ốm tại nhà.

Mẹo 4: Tạo không gian nghỉ ngơi thật thoải mái

Chuẩn bị giường ngủ êm ái

• Khi bị ốm, một chiếc giường thoải mái sẽ giúp bạn dễ thư giãn và ngủ ngon hơn. Hãy sử dụng gối có độ nâng đỡ phù hợp và chăn mềm để cơ thể được nghỉ ngơi trong tư thế dễ chịu.

• Nếu bị nghẹt mũi hoặc ho, bạn có thể kê cao đầu bằng thêm một chiếc gối để hỗ trợ hô hấp và giảm cảm giác khó chịu khi nằm.

Giữ cơ thể đủ ấm nhưng không quá nóng

• Mặc quần áo ngủ rộng rãi, mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt và mang tất nếu cảm thấy lạnh để giữ ấm cơ thể.

• Tuy nhiên, không nên mặc quá nhiều lớp quần áo hoặc đắp chăn quá dày, đặc biệt khi đang sốt, vì có thể làm cơ thể khó tỏa nhiệt và gây cảm giác bức bối.

Tạo cảm giác thư giãn để hồi phục tốt hơn

• Giữ chăn, gối sạch sẽ, phòng ngủ yên tĩnh và nhiệt độ dễ chịu để bạn có thể nghỉ ngơi lâu hơn mà không bị gián đoạn.

• Trong quá trình chữa cảm ốm tại nhà, một môi trường nghỉ ngơi thoải mái sẽ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, giảm mệt mỏi và hỗ trợ cơ thể phục hồi hiệu quả hơn.

Ưu tiên sự thoải mái hơn mọi việc khác

• Nếu đang chăm sóc người ốm, hãy giúp người bệnh điều chỉnh tư thế nằm, chuẩn bị chăn gối phù hợp và để những vật dụng cần thiết như nước uống, khăn giấy hoặc thuốc trong tầm với.

• Đôi khi, một không gian ấm cúng và dễ chịu cũng là "liều thuốc" giúp người bệnh thư giãn, ngủ ngon và nhanh lấy lại sức khỏe.

Cách 3: Bị ốm nên ăn gì, uống gì để nhanh khỏi?

Mẹo 1: Uống nhiều nước ấm để cơ thể nhanh hồi phục

Ưu tiên các loại đồ uống ấm

• Nếu đang thắc mắc bị ốm nên làm gì, hãy bắt đầu bằng việc uống đủ nước. Khi cơ thể bị sốt, ho hoặc sổ mũi, nguy cơ mất nước sẽ tăng lên. Bổ sung nước đầy đủ giúp duy trì hoạt động của các cơ quan, làm loãng dịch nhầy và hỗ trợ quá trình chữa cảm ốm tại nhà.

• Nên ưu tiên các loại đồ uống ấm như:

  • Nước ấm.

  • Nước dùng hoặc nước hầm xương.

  • Trà thảo mộc hoặc trà không chứa quá nhiều caffeine.

Làm dịu cổ họng bằng mật ong

• Nếu bị đau họng hoặc ho, bạn có thể pha một ít mật ong với nước ấm hoặc trà ấm để giúp làm dịu cổ họng và giảm cảm giác kích ứng.

• Không nên cho trẻ dưới 1 tuổi sử dụng mật ong vì có nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ nhỏ.

Duy trì đủ nước trong suốt cả ngày

• Uống từng ngụm nhỏ và chia đều trong ngày sẽ dễ chịu hơn so với uống nhiều cùng một lúc, đặc biệt nếu bạn đang buồn nôn.

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, hãy nhắc người bệnh uống nước thường xuyên, ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Nếu nước tiểu có màu vàng nhạt và cơ thể không có dấu hiệu khô môi, khô miệng, đó thường là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang được cung cấp đủ nước.

Hạn chế đồ uống làm cơ thể mất nước

• Tránh sử dụng nhiều rượu, bia hoặc các loại đồ uống chứa nhiều caffeine như cà phê và nước tăng lực, vì chúng có thể làm tăng nguy cơ mất nước ở một số người.

• Kết hợp uống đủ nước với nghỉ ngơi, dinh dưỡng cân đối và ngủ đủ giấc sẽ giúp quá trình chữa cảm ốm tại nhà diễn ra hiệu quả hơn và rút ngắn thời gian hồi phục.
  

Mẹo 2: Bổ sung đủ nước để tránh mất nước

Uống đủ nước mỗi ngày

• Một trong những việc quan trọng nhất khi bị ốm nên làm gì là duy trì đủ lượng nước cho cơ thể. Sốt, nôn, tiêu chảy hoặc đổ nhiều mồ hôi đều có thể khiến cơ thể mất nước nhanh hơn bình thường.

• Hãy uống nước đều đặn trong ngày, kể cả khi không cảm thấy khát. Việc bổ sung đủ nước giúp điều hòa thân nhiệt, hỗ trợ tuần hoàn, làm loãng dịch tiết đường hô hấp và thúc đẩy quá trình chữa cảm ốm tại nhà.

Bổ sung chất điện giải khi cần thiết

• Ngoài nước lọc và các loại nước ấm, bạn có thể sử dụng:

  • Dung dịch bù nước và điện giải (ORS) theo hướng dẫn.

  • Nước uống thể thao chứa chất điện giải trong một số trường hợp vận động nhiều hoặc mất nước nhẹ.

• Nếu bị tiêu chảy hoặc nôn nhiều, dung dịch bù nước đường uống thường là lựa chọn phù hợp hơn nước uống thể thao vì có tỷ lệ điện giải và đường được cân đối theo khuyến nghị y tế.

Nhận biết dấu hiệu mất nước

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, hãy theo dõi các biểu hiện như:

  • Khô miệng, khô môi.

  • Nước tiểu ít hoặc có màu vàng sẫm.

  • Cảm giác khát liên tục.

  • Chóng mặt hoặc mệt lả.

• Nếu các dấu hiệu này kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Uống nước đúng cách để cơ thể hấp thu tốt hơn

• Nên uống từng ngụm nhỏ và chia đều trong ngày thay vì uống quá nhiều trong một lần.

• Kết hợp bổ sung nước với nghỉ ngơi, dinh dưỡng hợp lý và ngủ đủ giấc sẽ giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả của quá trình chữa cảm ốm tại nhà.

Mẹo 3: Bổ sung vitamin C đúng cách

Vitamin C có thể hỗ trợ khi bị cảm lạnh

• Nếu đang tìm hiểu bị ốm nên làm gì, bạn có thể cân nhắc bổ sung vitamin C. Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung vitamin C có thể giúp rút ngắn nhẹ thời gian mắc cảm lạnh ở một số người, nhưng không có bằng chứng cho thấy vitamin C có thể ngăn ngừa cảm lạnh ở đa số người khỏe mạnh.

• Vì vậy, vitamin C chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ trong quá trình chữa cảm ốm tại nhà, không phải là phương pháp điều trị thay thế.

Ưu tiên vitamin C từ thực phẩm

• Bạn có thể bổ sung vitamin C thông qua các thực phẩm giàu dưỡng chất như:

  • Cam, quýt, bưởi.

  • Kiwi, dâu tây, ổi.

  • Ớt chuông, bông cải xanh và các loại rau xanh.

• Nếu chế độ ăn không đáp ứng đủ, bạn có thể sử dụng viên bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Không lạm dụng vitamin C liều cao

• Uống vitamin C với liều rất cao trong thời gian dài không giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.

• Việc sử dụng quá nhiều vitamin C có thể gây tác dụng không mong muốn như đau bụng, tiêu chảy và làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận ở một số người, đặc biệt ở những người có tiền sử mắc bệnh này.

Kết hợp với các biện pháp chăm sóc toàn diện

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, vitamin C sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi kết hợp với nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, ăn uống cân bằng và tuân thủ hướng dẫn điều trị nếu có.

• Nếu các triệu chứng kéo dài, sốt cao nhiều ngày hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám thay vì chỉ dựa vào các sản phẩm bổ sung.

Mẹo 4: Cân nhắc sử dụng Echinacea

Echinacea có thể mang lại lợi ích nhưng bằng chứng còn hạn chế

• Nếu đang tìm hiểu bị ốm nên làm gì hoặc muốn chữa cảm ốm tại nhà, bạn có thể nghe đến echinacea (cúc tím) – một loại thảo dược thường được sử dụng để hỗ trợ giảm triệu chứng cảm lạnh.

• Một số nghiên cứu cho thấy echinacea có thể giúp giảm nhẹ mức độ triệu chứng hoặc rút ngắn thời gian mắc cảm lạnh ở một số người. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu chưa nhất quán, vì vậy các hướng dẫn y khoa hiện nay chưa khuyến cáo sử dụng echinacea thường quy để điều trị hoặc phòng ngừa cảm lạnh.

Sử dụng sản phẩm theo đúng hướng dẫn

• Nếu quyết định sử dụng echinacea, hãy chọn sản phẩm từ các thương hiệu uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và tuân thủ đúng liều lượng ghi trên nhãn hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ.

• Hiệu quả của echinacea có thể khác nhau tùy vào dạng bào chế, thành phần chiết xuất và chất lượng sản phẩm. Không nên tự ý tăng liều với mong muốn bệnh khỏi nhanh hơn.

Lưu ý về tác dụng phụ và đối tượng cần thận trọng

• Echinacea có thể gây dị ứng ở một số người, đặc biệt nếu bạn dị ứng với các loài thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae), như cúc họa mi hoặc cúc vạn thọ.

• Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, người mắc bệnh tự miễn hoặc đang sử dụng thuốc điều trị bệnh mạn tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm từ thảo dược.

Không thay thế các biện pháp chăm sóc cơ bản

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, echinacea chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ nếu phù hợp, không thay thế việc nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống đầy đủ và điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Nếu triệu chứng kéo dài, sốt cao, khó thở hoặc bệnh diễn tiến nặng hơn, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Mẹo 5: Cân nhắc bổ sung kẽm khi mới bị cảm

Kẽm có thể giúp rút ngắn thời gian cảm lạnh

• Nếu đang tìm hiểu bị ốm nên làm gì hoặc muốn chữa cảm ốm tại nhà, bạn có thể cân nhắc bổ sung kẽm (zinc). Một số nghiên cứu cho thấy kẽm có thể giúp rút ngắn thời gian mắc cảm lạnh nếu được sử dụng trong vòng 24 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

• Kẽm thường được sử dụng dưới dạng viên ngậm hoặc siro. Tuy nhiên, hiệu quả có thể khác nhau tùy từng người và từng loại sản phẩm.

Sử dụng đúng liều lượng khuyến nghị

• Không nên tự ý dùng kẽm liều cao hoặc kéo dài nếu không có chỉ định của bác sĩ. Mức bổ sung tối đa mỗi ngày thường được khuyến nghị như sau:

  • Trẻ dưới 4 tuổi: Chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ nhi khoa.

  • Trẻ 4–8 tuổi: Tối đa 12 mg/ngày.

  • Trẻ 9–13 tuổi: Tối đa 23 mg/ngày.

  • Thanh thiếu niên 14–18 tuổi: Tối đa 34 mg/ngày.

  • Người từ 19 tuổi trở lên: Tối đa 40 mg/ngày.

Lưu ý về tác dụng phụ và tương tác thuốc

• Kẽm có thể gây buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc để lại vị kim loại trong miệng ở một số người.

• Kẽm cũng có thể tương tác với một số thuốc, đặc biệt là một số loại kháng sinh và thuốc điều trị bệnh mạn tính. Vì vậy, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng nếu bạn đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền.

Kẽm không thay thế việc chăm sóc toàn diện

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, kẽm chỉ là biện pháp hỗ trợ. Để cơ thể phục hồi hiệu quả, bạn vẫn cần nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, ăn uống cân đối và theo dõi diễn biến của bệnh.

• Nếu sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc các triệu chứng không cải thiện sau vài ngày, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.

Mẹo 6: Thưởng thức một ít sô-cô-la nếu yêu thích

Ca cao có thể giúp làm dịu cơn ho nhẹ

• Nếu đang bị ốm, bạn có thể thưởng thức một lượng nhỏ sô-cô-la đen hoặc các sản phẩm chứa nhiều ca cao nếu cảm thấy ngon miệng hơn.

• Ca cao chứa theobromine – một hợp chất được một số nghiên cứu ghi nhận có khả năng làm giảm phản xạ ho ở một số người. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn còn hạn chế và chưa đủ để xem đây là phương pháp điều trị cảm lạnh.

Ưu tiên sô-cô-la đen với lượng vừa phải

• Nếu muốn bổ sung, hãy chọn sô-cô-la đen có hàm lượng ca cao cao và ăn với lượng vừa phải.

• Tránh ăn quá nhiều các loại sô-cô-la chứa nhiều đường hoặc chất béo, vì chúng không mang lại lợi ích bổ sung cho quá trình chữa cảm ốm tại nhà và có thể làm tăng lượng calo không cần thiết.

Không thay thế các biện pháp điều trị chính

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, sô-cô-la chỉ nên được xem là một món ăn giúp cải thiện tâm trạng hoặc hỗ trợ làm dịu cơn ho nhẹ ở một số trường hợp.

• Để hồi phục nhanh hơn, bạn vẫn cần ưu tiên nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, ăn uống cân đối và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ khi cần. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Mẹo 7: Dùng thuốc để hạ sốt và giảm đau đúng cách

Chỉ sử dụng thuốc khi thực sự cần

• Nếu đang bị ốm và xuất hiện sốt, đau đầu hoặc đau nhức cơ thể khiến sinh hoạt bị ảnh hưởng, bạn có thể sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc đúng liều ghi trên nhãn.

• Hai hoạt chất thường được sử dụng là paracetamol (acetaminophen) và ibuprofen. Các thuốc này giúp giảm sốt, giảm đau nhức và cải thiện cảm giác khó chịu trong quá trình chữa cảm ốm tại nhà, nhưng không điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Lựa chọn thuốc phù hợp với tình trạng sức khỏe

• Paracetamol thường là lựa chọn phù hợp cho nhiều người khi bị sốt hoặc đau nhẹ đến vừa nếu dùng đúng liều.

• Ibuprofen ngoài tác dụng giảm đau, hạ sốt còn có tác dụng chống viêm, nhưng cần thận trọng ở người có tiền sử loét dạ dày, bệnh thận, suy tim hoặc đang mất nước.

• Không tự ý dùng nhiều loại thuốc cảm cùng lúc nếu chúng đều chứa paracetamol, vì có thể dẫn đến quá liều và gây tổn thương gan.

Đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng

• Luôn tuân thủ liều lượng và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc.

• Không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng nếu triệu chứng không cải thiện.

• Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.

Theo dõi triệu chứng và đi khám khi cần

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, hãy theo dõi nhiệt độ cơ thể và các triệu chứng đi kèm.

• Nếu sốt cao kéo dài trên 2–3 ngày, sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt, xuất hiện khó thở, đau ngực, lơ mơ, co giật hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Mẹo 8: Giảm ho bằng thuốc hoặc mật ong

Dùng thuốc giảm ho khi triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt

• Nếu đang bị ốm và bị ho nhiều, ho kéo dài hoặc ho khiến bạn khó ngủ, bạn có thể cân nhắc sử dụng thuốc giảm ho không kê đơn theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc đúng chỉ định trên nhãn sản phẩm.

• Thuốc giảm ho có thể giúp kiểm soát triệu chứng, giúp bạn nghỉ ngơi tốt hơn trong quá trình chữa cảm ốm tại nhà, nhưng không điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Mật ong có thể giúp làm dịu cơn ho

• Nhiều nghiên cứu cho thấy mật ong có thể giúp giảm tần suất và mức độ ho ở người lớn và trẻ em trên 1 tuổi, đặc biệt là ho do cảm lạnh.

• Bạn có thể:

  • Uống 1–2 thìa cà phê mật ong.

  • Pha mật ong với nước ấm hoặc trà ấm để làm dịu cổ họng.

• Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong vì có nguy cơ ngộ độc botulinum.

Có thể kết hợp với đồ uống ấm

• Uống nước ấm hoặc trà thảo mộc kết hợp với mật ong giúp giữ ẩm cổ họng, giảm kích ứng và tạo cảm giác dễ chịu hơn.

• Một số người thích thêm quế vào nước ấm với mật ong. Dù đây là thức uống phổ biến trong dân gian, hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định hỗn hợp này có thể điều trị cảm lạnh hoặc rút ngắn thời gian mắc bệnh. Bạn chỉ nên xem đây là thức uống hỗ trợ nếu phù hợp với khẩu vị và tình trạng sức khỏe.

Theo dõi cơn ho và đi khám khi cần

• Trong quá trình chăm sóc người ốm, hãy theo dõi tính chất của cơn ho. Nếu ho kéo dài trên 3 tuần, ho ra máu, khó thở, đau ngực, sốt cao hoặc triệu chứng ngày càng nặng, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

• Nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước và giữ ẩm đường hô hấp vẫn là những biện pháp quan trọng giúp chữa cảm ốm tại nhà và hỗ trợ giảm ho hiệu quả.

Bảo vệ người khác và đi khám khi cần

Hạn chế lây bệnh cho những người xung quanh

• Khi bị ốm, bên cạnh việc chăm sóc bản thân, bạn cũng nên chủ động bảo vệ sức khỏe của người khác.

• Hãy thực hiện các biện pháp phòng ngừa như:

  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay khi cần.

  • Che miệng, mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi.

  • Đeo khẩu trang nếu phải ra ngoài hoặc tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt khi có các triệu chứng như ho, hắt hơi hoặc sổ mũi.

• Những thói quen này giúp giảm nguy cơ lây lan virus gây cảm lạnh, cúm và nhiều bệnh hô hấp khác.

Theo dõi triệu chứng trong quá trình hồi phục

• Trong thời gian chữa cảm ốm tại nhà, hãy chú ý đến diễn biến của bệnh.

• Bạn nên đi khám nếu:

  • Triệu chứng không cải thiện hoặc ngày càng nặng.

  • Sốt cao kéo dài hoặc tái sốt.

  • Khó thở, đau ngực hoặc thở nhanh.

  • Ho kéo dài, ho ra máu hoặc cơ thể mệt lả bất thường.

• Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, đặc biệt với người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền.

Điều trị sớm nếu nghi ngờ mắc cúm

• Nếu nghi ngờ mắc cúm mùa, hãy đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.

• Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thuốc kháng virus cho những trường hợp phù hợp. Khi được sử dụng đúng đối tượng và đúng thời điểm, thuốc có thể giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.

• Không nên tự ý mua hoặc sử dụng thuốc kháng virus nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Kết hợp chăm sóc toàn diện để mau hồi phục

• Dù áp dụng bất kỳ phương pháp nào, việc chăm sóc người ốm vẫn cần kết hợp nhiều yếu tố như nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, ăn uống cân đối, dùng thuốc đúng hướng dẫn và hạn chế tiếp xúc với người khác khi còn khả năng lây bệnh. Đây là những biện pháp nền tảng giúp cơ thể phục hồi an toàn và hiệu quả.

Nguồn tham khảo

1. Centers for Disease Control and Prevention. Common Cold. Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services; cập nhật định kỳ.
2. Centers for Disease Control and Prevention. Influenza (Flu). Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services; cập nhật định kỳ.
3. World Health Organization. Respiratory infections. Geneva: World Health Organization; cập nhật định kỳ.
4. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Respiratory tract infections (self-limiting): prescribing antibiotics. London: NICE; cập nhật định kỳ.
5. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Fever in under 5s: assessment and initial management. London: NICE; cập nhật định kỳ.
6. Mayo Clinic Staff. Common cold: Symptoms and causes; Diagnosis and treatment. Rochester, MN: Mayo Clinic; cập nhật định kỳ.
7. MedlinePlus. Common Cold. Bethesda, MD: U.S. National Library of Medicine; cập nhật định kỳ.
8. Merck Manual Consumer Version. Overview of Viral Respiratory Infections. Rahway, NJ: Merck & Co., Inc.; cập nhật định kỳ.
9. American Academy of Family Physicians. Common Cold. Leawood, KS: American Academy of Family Physicians; cập nhật định kỳ.
10. Eccles R. Understanding the symptoms of the common cold and influenza. The Lancet Infectious Diseases. 2005;5(11):718–725.
11. Hemilä H, Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(1):CD000980.
12. Hemilä H, Chalker E. Zinc for the prevention and treatment of the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2024.
13. Oduwole O, Udoh EE, Oyo-Ita A, Meremikwu MM. Honey for acute cough in children. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;(4):CD007094.
14. National Center for Complementary and Integrative Health. Echinacea. Bethesda, MD: National Institutes of Health; cập nhật định kỳ.
15. National Center for Complementary and Integrative Health. Zinc: Fact Sheet for Health Professionals. Bethesda, MD: National Institutes of Health; cập nhật định kỳ.
16. U.S. Food and Drug Administration. Acetaminophen Information. Silver Spring, MD: U.S. Food and Drug Administration; cập nhật định kỳ.
17. National Health Service. Common cold. London: NHS England; cập nhật định kỳ.
18. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cúm mùa và các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp; cập nhật theo văn bản chuyên môn hiện hành.
    

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Joseph Bennett.