Bị ợ nóng rát cổ họng làm sao hết? 4 cách chữa ợ nóng tại nhà nhanh nhất

Ợ nóng là cảm giác nóng rát khó chịu ở giữa ngực, thường xảy ra khi axit và dịch trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Tình trạng này khá phổ biến: ước tính khoảng 20% người trưởng thành tại Mỹ mắc trào ngược dạ dày (GERD), trong khi các nghiên cứu quốc tế cho thấy tỷ lệ GERD có thể dao động đáng kể tùy khu vực.

Nếu bạn thường xuyên bị ợ nóng sau khi ăn, nóng rát khi nằm hoặc có vị chua trong miệng, một số thay đổi đơn giản về cách ăn uống và lối sống có thể giúp giảm ợ nóng và hạn chế trào ngược dạ dày. Bài viết này, Tiptory hướng dẫn những cách chữa ợ nóng tự nhiên dễ áp dụng tại nhà, đồng thời giúp bạn nhận biết khi nào triệu chứng không còn đơn thuần và cần được bác sĩ kiểm tra. Nếu đau ngực dữ dội, kéo dài hoặc có triệu chứng bất thường, không nên tự điều trị mà cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế.

Cách 1: Chữa ợ nóng bằng mẹo dân gian tại nhà

Mẹo 1: Sữa ít béo có giúp giảm ợ nóng?

Uống sữa ít béo để giảm khó chịu:

• Khi ợ nóng xuất hiện, có thể thử một lượng nhỏ sữa không béo hoặc ít béo và uống chậm để xem cơ thể có đáp ứng tốt hay không. Tuy nhiên, không nên xem sữa là cách chữa ợ nóng lâu dài. Bằng chứng hiện nay không cho thấy sữa có khả năng trung hòa axit dạ dày đủ để kiểm soát trào ngược dạ dày một cách bền vững. Các hướng dẫn điều trị GERD ưu tiên xác định thực phẩm gây kích thích ở từng người thay vì áp dụng một loại đồ uống cho tất cả bệnh nhân.

Ưu tiên sữa ít béo thay vì sữa nguyên kem:

• Nếu nhận thấy sữa giúp dịu cảm giác nóng rát, nên chọn sữa không béo hoặc ít béo thay vì sữa nguyên kem.

• Thực phẩm giàu chất béo có thể làm triệu chứng trào ngược dạ dày và ợ nóng nặng hơn ở một số người. Tuy nhiên, phản ứng khác nhau giữa từng người, vì vậy không cần kiêng tuyệt đối nếu sữa không gây triệu chứng cho bạn.

Có thể thử sữa chua ít béo:

• Sữa chua ít béo là một lựa chọn thay thế nếu bạn không thích uống sữa. Sữa chua có chứa các vi khuẩn có lợi, nhưng hiện chưa đủ bằng chứng để khẳng định probiotic trong sữa chua có thể trực tiếp chữa ợ nóng hoặc điều trị GERD.

• Hãy bắt đầu với một khẩu phần nhỏ và theo dõi xem sữa chua có làm tăng đầy bụng, ợ hơi hoặc trào ngược axit hay không.

Đừng chỉ dựa vào sữa khi ợ nóng tái diễn:

• Nếu ợ nóng thường xuyên, hãy ghi lại những món ăn và đồ uống xuất hiện trước khi triệu chứng xảy ra. Một nghiên cứu trên người mắc GERD cho thấy nhiều bệnh nhân có thể xác định thực phẩm kích hoạt triệu chứng và việc loại bỏ đúng tác nhân có thể giúp cải thiện triệu chứng trong ngắn hạn.

• Ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá no và hạn chế nằm ngay sau bữa ăn. Đây là những thay đổi có cơ sở hơn trong kiểm soát trào ngược dạ dày so với việc cố gắng dùng một loại thực phẩm để trung hòa axit.

• Nếu triệu chứng ợ nóng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ngày càng nặng, nên trao đổi với bác sĩ để xác định có phải GERD hay một bệnh lý tiêu hóa khác hay không.

Mẹo 2: Trà hoa cúc có giúp giảm ợ nóng?

Có thể thử trà hoa cúc khi khó chịu dạ dày:

• Nếu đang ợ nóng hoặc cảm thấy khó chịu ở dạ dày, bạn có thể thử một cốc trà hoa cúc ấm. Cho một túi trà vào cốc, rót nước nóng và ngâm theo hướng dẫn trên sản phẩm, sau đó uống từng ngụm nhỏ.

• Trà hoa cúc có thể là một lựa chọn đồ uống dịu nhẹ, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chất lượng cao để khẳng định trà hoa cúc có thể chữa ợ nóng hoặc điều trị trào ngược dạ dày. Vì vậy, không nên xem đây là phương pháp điều trị thay thế thuốc hoặc tư vấn y tế.

Không nên uống quá nhiều để tự chữa ợ nóng:

• Không có cơ sở khoa học rõ ràng cho khuyến nghị cố định như uống 5 cốc trà hoa cúc mỗi ngày để kiểm soát ợ nóng. Lượng dùng phù hợp còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, thuốc đang sử dụng và khả năng dung nạp của từng người.

• Nếu uống trà khiến bạn đầy bụng, buồn nôn hoặc triệu chứng trào ngược axit tăng lên, hãy ngừng sử dụng và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Hiểu đúng về tác dụng của hoa cúc:

• Hoa cúc chứa nhiều hợp chất thực vật có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc trà hoa cúc có thể trung hòa axit dạ dày hoặc làm lành tổn thương do trào ngược ở người.

• Khi tìm cách chữa ợ nóng tại nhà, nên ưu tiên những biện pháp có bằng chứng tốt hơn như tránh các món ăn cá nhân thường gây triệu chứng, ăn khẩu phần vừa phải và không nằm ngay sau khi ăn.

Theo dõi nếu ợ nóng xuất hiện thường xuyên:

• Nếu ợ nóng tái diễn nhiều lần, đặc biệt kèm cảm giác thức ăn mắc ở cổ, khó nuốt, đau khi nuốt, nôn ói hoặc sụt cân không chủ ý, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.

• Đau ngực dữ dội hoặc đau ngực kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hay đau lan lên tay, hàm hoặc lưng cần được đánh giá y tế khẩn cấp thay vì tự cho rằng đó là trào ngược dạ dày.

Mẹo 3: Magie Hydroxide giúp giảm ợ nóng

Có thể dùng magie hydroxide để giảm ợ nóng:

• Magie hydroxide (milk of magnesia) là một hoạt chất kháng axit có thể giúp trung hòa axit dạ dày và giảm tạm thời ợ nóng, khó tiêu và cảm giác nóng rát do trào ngược. FDA liệt kê magnesium hydroxide trong nhóm thuốc kháng axit không kê đơn dùng cho chứng ợ nóng và khó tiêu.

• Nếu cần dùng, hãy đọc kỹ nhãn sản phẩm và sử dụng đúng liều được nhà sản xuất hướng dẫn. Không nên tự ý dùng nhiều hơn liều khuyến cáo hoặc kéo dài thời gian sử dụng chỉ vì triệu chứng chưa hết.

Không tự dùng kéo dài để chữa ợ nóng:

• Thuốc kháng axit chủ yếu giúp giảm ợ nóng nhanh trong thời gian ngắn, nhưng không giải quyết nguyên nhân gây trào ngược dạ dày. Nếu phải dùng thuốc không kê đơn thường xuyên, đặc biệt từ 2 lần mỗi tuần trở lên, nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá GERD và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

• Không nên áp dụng máy móc khuyến nghị dùng milk of magnesia hằng ngày trong 7 ngày cho mọi trường hợp. Thời gian sử dụng phụ thuộc vào sản phẩm, liều lượng và tình trạng sức khỏe cụ thể.

Lưu ý nguy cơ tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa:

• Magie hydroxide cũng có tác dụng nhuận tràng. Dùng quá nhiều có thể gây tiêu chảy, đau quặn bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa.

• Nếu đang dùng thuốc khác, nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi sử dụng vì thuốc kháng axit có thể ảnh hưởng đến việc hấp thu một số thuốc.

Thận trọng nếu mắc bệnh thận:

• Người bị bệnh thận không nên tự ý sử dụng các sản phẩm chứa magie hydroxide. Khả năng đào thải magie có thể bị ảnh hưởng khi chức năng thận suy giảm, vì vậy cần được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn trước khi dùng.

• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cũng nên hỏi nhân viên y tế trước khi sử dụng, thay vì tự điều trị ợ nóng khi mang thai bằng thuốc không kê đơn.

Đừng bỏ qua ợ nóng tái diễn:

• Nếu ợ nóng xảy ra từ 2 lần mỗi tuần trở lên, thường xuyên phải dùng thuốc để kiểm soát triệu chứng hoặc triệu chứng vẫn kéo dài dù đã dùng thuốc, bạn nên đi khám. Đây có thể là biểu hiện của trào ngược dạ dày thực quản (GERD) cần được đánh giá và điều trị phù hợp.

• Đau ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc đau lan đến tay, hàm hay lưng cần được đánh giá y tế khẩn cấp thay vì tự xem đó là ợ nóng.

Mẹo 4: Trà gừng có giúp giảm ợ nóng?

Có thể thử trà gừng khi cổ họng khó chịu:

• Khi ợ nóng gây cảm giác nóng rát ở ngực hoặc kích ứng vùng họng, bạn có thể thử một cốc trà gừng ấm. Ngâm túi trà gừng trong nước nóng theo hướng dẫn trên bao bì rồi uống từng ngụm nhỏ.

• Nếu dùng gừng tươi, có thể thái vài lát mỏng và ngâm với nước nóng. Tuy nhiên, nên bắt đầu với lượng nhỏ vì gừng có vị cay và ở một số người có thể làm tăng cảm giác nóng rát hoặc khó chịu dạ dày.

Gừng có thể hỗ trợ tiêu hóa nhưng không phải thuốc chữa ợ nóng:

• Gừng chứa các hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, đồng thời đã được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ một số triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn.

• Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định trà gừng có thể chữa ợ nóng hoặc điều trị trào ngược dạ dày. Vì vậy, không nên uống trà gừng với mục đích thay thế thuốc điều trị GERD khi triệu chứng kéo dài.

Uống lượng vừa phải và theo dõi phản ứng:

• Không có cơ sở khoa học để khẳng định có thể uống trà gừng không giới hạn trong ngày để kiểm soát ợ nóng. Hãy sử dụng ở mức vừa phải và ngừng nếu triệu chứng trở nên nặng hơn.

• Nếu sau khi uống gừng bạn thấy nóng rát tăng lên, ợ hơi nhiều hơn, đau bụng hoặc khó chịu, nên tránh sử dụng. Gừng không phải lựa chọn phù hợp với tất cả người bị trào ngược axit.

Kết hợp với thay đổi lối sống để giảm trào ngược:

• Để giảm ợ nóng tại nhà, nên tập trung vào những yếu tố thường làm triệu chứng xuất hiện như ăn quá no, ăn sát giờ ngủ hoặc nằm ngay sau khi ăn.

• Ghi nhật ký thực phẩm có thể giúp xác định món ăn hoặc đồ uống riêng biệt khiến bạn bị trào ngược dạ dày. Không nhất thiết phải loại bỏ hàng loạt thực phẩm nếu chúng không gây triệu chứng.

Khi nào cần đi khám:

• Nếu ợ nóng thường xuyên, kéo dài hoặc tái phát nhiều lần dù đã thay đổi chế độ ăn uống và lối sống, nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá GERD và nguyên nhân khác.

• Khó nuốt, đau khi nuốt, nôn ói kéo dài, sụt cân không chủ ý hoặc xuất huyết tiêu hóa là những dấu hiệu cần được kiểm tra y tế.

• Nếu đau ngực dữ dội hoặc kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hay đau lan đến tay, hàm hoặc lưng, cần tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp thay vì tự chữa ợ nóng tại nhà.

Mẹo 5: Magie không phải cách chữa ợ nóng

Không tự bổ sung magie để trị ợ nóng:

• Magie có vai trò quan trọng đối với hoạt động của cơ và thần kinh, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng cho thấy viên bổ sung magie có thể ngăn axit trào lên thực quản hoặc chữa ợ nóng. Vì vậy, không nên tự dùng magie chỉ với mục đích kiểm soát trào ngược dạ dày.

• Cơ thể cần magie hằng ngày, nhưng nhu cầu này thường có thể đáp ứng thông qua chế độ ăn đa dạng như các loại hạt, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và rau lá xanh.

Không tự dùng liều 300–400 mg mỗi ngày:

• Khuyến nghị uống một viên magie 300–400 mg mỗi ngày để chữa ợ nóng là không phù hợp với giới hạn an toàn dành cho thực phẩm bổ sung. Theo NIH, giới hạn trên đối với magie từ thực phẩm bổ sung và thuốc là 350 mg/ngày ở người trưởng thành, không tính lượng magie tự nhiên từ thực phẩm.

• Lượng magie cơ thể cần mỗi ngày cao hơn giới hạn này ở một số người vì nhu cầu dinh dưỡng bao gồm cả magie từ thực phẩm. Chẳng hạn, nam giới trưởng thành cần khoảng 400–420 mg/ngày và nữ giới cần khoảng 310–320 mg/ngày, nhưng phần lớn nên đến từ thực phẩm.

Dùng quá nhiều magie có thể gây tác dụng phụ:

• Bổ sung magie với liều cao có thể gây tiêu chảy, buồn nôn và đau quặn bụng. Trong trường hợp dùng quá mức, nguy cơ có thể nghiêm trọng hơn, đặc biệt ở người có vấn đề về chức năng thận.

• Magie cũng có thể tương tác với một số thuốc, trong đó có một số kháng sinh, thuốc điều trị loãng xương và thuốc lợi tiểu. Vì vậy, nếu đang dùng thuốc thường xuyên, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung magie.

Ưu tiên cách giảm ợ nóng có bằng chứng tốt hơn:

• Nếu ợ nóng xuất hiện không thường xuyên, hãy chú ý những yếu tố dễ kích hoạt triệu chứng như ăn quá no hoặc nằm ngay sau khi ăn.

• Nếu trào ngược dạ dày xảy ra thường xuyên, đặc biệt từ 2 lần mỗi tuần trở lên, không nên chỉ dựa vào thực phẩm bổ sung hay mẹo tại nhà. Đây có thể là biểu hiện của GERD và cần được đánh giá để lựa chọn phương pháp chữa ợ nóng phù hợp.

Cách 2: Bị ợ nóng nên ăn gì kiêng gì để hết đau

Mẹo 1: Giảm đồ béo cay để bớt ợ nóng

Hạn chế món nhiều chất béo và cay:

• Nếu thường xuyên ợ nóng, hãy thử giảm các món chiên rán, nhiều dầu mỡ và thức ăn cay. Đây là những nhóm thực phẩm thường được ghi nhận có thể làm triệu chứng trào ngược dạ dày nặng hơn ở một số người.

• Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn mọi món ăn trong danh sách này. Mỗi người có thể có tác nhân kích hoạt khác nhau, vì vậy hãy chú ý món nào thực sự khiến bạn bị ợ nóng sau khi ăn.

Ưu tiên cách chế biến ít dầu:

• Thay vì chiên hoặc rán ngập dầu, hãy chọn các cách chế biến như hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải.

• Khi ăn ngoài, ưu tiên món nướng hoặc hấp thay cho món chiên nhiều dầu. Cách lựa chọn này vừa giúp giảm lượng chất béo trong bữa ăn vừa có thể hạn chế một số yếu tố làm trào ngược axit dễ xuất hiện.

Giảm gia vị cay nếu chúng làm bạn khó chịu:

• Nếu ăn cay thường khiến bạn nóng rát ngực, ợ chua hoặc khó chịu vùng họng, hãy giảm ớt, sa tế và các loại sốt cay trong bữa ăn.

• Có thể dùng những gia vị nhẹ hơn để món ăn vẫn đậm đà mà không cần quá nhiều ớt hoặc tiêu. Tuy nhiên, không phải ai bị trào ngược dạ dày cũng cần kiêng đồ cay tuyệt đối.

Theo dõi chocolate và bạc hà:

• Chocolate và bạc hà cũng nằm trong nhóm thực phẩm thường được liên hệ với triệu chứng GERD. Nếu nhận thấy ợ nóng sau khi ăn chocolate hoặc dùng bạc hà, hãy thử giảm hoặc tạm ngừng để đánh giá sự thay đổi triệu chứng.

• Thay vì kiêng hàng loạt thực phẩm, bạn có thể ghi nhật ký ăn uống trong vài ngày để xác định chính xác những món khiến triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn.

Kết hợp chế độ ăn với thói quen phù hợp:

• Điều chỉnh thực phẩm chỉ là một phần trong việc chữa ợ nóng. Nếu thường bị trào ngược vào ban đêm, hãy cố gắng ăn bữa cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

• Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm cân theo hướng dẫn của chuyên gia y tế cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD.

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn và lối sống, nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Mẹo 2: Ăn rau quả để giảm ợ nóng

Ưu tiên rau củ và trái cây ít gây kích ứng:

• Khi bị ợ nóng, hãy duy trì chế độ ăn đa dạng với rau củ, trái cây, các loại hạt và thực phẩm giàu chất xơ. Đây là nền tảng của chế độ ăn lành mạnh, nhưng không có bằng chứng cho thấy các thực phẩm này trực tiếp trung hòa axit dạ dày hoặc chữa ợ nóng.

• Có thể ưu tiên những thực phẩm ít béo, dễ dung nạp như chuối, dưa, dưa chuột, đậu xanh, súp lơ hoặc rau lá xanh nếu chúng không làm bạn tăng triệu chứng.

Ăn trái cây và rau trong các bữa chính:

• Thay vì chỉ tập trung vào một vài loại thực phẩm để giảm ợ nóng, hãy kết hợp rau củ và trái cây với nguồn protein nạc, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo lành mạnh để tạo thành bữa ăn cân bằng.

• Không cần ép bản thân ăn một lượng cố định 1–2 khẩu phần rau quả ở mỗi bữa nếu điều đó khiến bạn đầy bụng hoặc khó chịu. Quan trọng hơn là lựa chọn thực phẩm phù hợp với khả năng dung nạp của cơ thể.

Theo dõi thực phẩm có thể kích hoạt trào ngược:

• Một số người nhận thấy trái cây có tính axit, đặc biệt nhóm trái cây họ cam quýt, hoặc cà chua có thể làm ợ nóng và trào ngược dạ dày nặng hơn. NIDDK cũng liệt kê cam quýt và cà chua trong nhóm thực phẩm thường liên quan đến triệu chứng GERD.

• Tuy nhiên, không phải người bị GERD đều phải kiêng hoàn toàn những thực phẩm này. Hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị tập trung vào thực phẩm kích hoạt triệu chứng của từng người thay vì áp dụng chế độ kiêng khem cứng nhắc.

Đừng nhầm tính kiềm của thực phẩm với khả năng trung hòa axit:

• Dạ dày vốn cần môi trường axit để tiêu hóa thức ăn, vì vậy việc ăn thực phẩm được gọi là “có tính kiềm” không đồng nghĩa với việc chúng có thể trung hòa axit dạ dày theo cách điều trị trào ngược dạ dày.

• Những thực phẩm nhiều nước như dưa hấu, cần tây hoặc rau xà lách có thể góp phần cung cấp nước cho cơ thể, nhưng chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy chúng có thể “pha loãng” axit dạ dày và ngăn ợ nóng.

Kết hợp chế độ ăn với thói quen giảm trào ngược:

• Nếu thường bị trào ngược dạ dày vào ban đêm, hãy ăn bữa cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ. Thói quen này có thể giúp giảm triệu chứng ở người bị GERD.

• Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có kiểm soát cũng là một trong những biện pháp lối sống có bằng chứng tốt hơn để cải thiện triệu chứng GERD.

Đi khám nếu ợ nóng không cải thiện:

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái diễn thường xuyên, không đáp ứng với thay đổi chế độ ăn hoặc thuốc không kê đơn, nên đi khám để xác định có phải GERD hay bệnh lý tiêu hóa khác hay không.

• Đặc biệt, khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không chủ ý, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế.

Mẹo 3: Tăng chất xơ để giảm ợ nóng

Ăn đủ chất xơ để kiểm soát khẩu phần:

• Thực phẩm giàu chất xơ giúp tăng cảm giác no, từ đó có thể hạn chế ăn quá nhiều. Việc tránh những bữa ăn quá lớn đặc biệt hữu ích với người thường bị ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày sau khi ăn.

• Có thể bổ sung chất xơ từ ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt, khoai lang, đậu Hà Lan, bông cải xanh, rau củ và trái cây.

Tăng chất xơ từ từ thay vì ăn quá nhiều ngay lập tức:

• Nếu chế độ ăn hiện tại ít chất xơ, hãy tăng lượng chất xơ từng bước trong vài ngày hoặc vài tuần để hệ tiêu hóa có thời gian thích nghi.

• Ăn quá nhiều chất xơ đột ngột có thể gây đầy hơi, chướng bụng, đau quặn bụng hoặc tăng cảm giác khó chịu, đặc biệt khi uống không đủ nước.

Ưu tiên nguồn chất xơ tự nhiên:

• Một số lựa chọn dễ kết hợp vào bữa ăn gồm bánh mì nguyên cám, yến mạch, gạo lứt, khoai lang, đậu, rau xanh và trái cây.

• Thay vì chỉ tập trung vào một con số cố định như 20–40 g chất xơ mỗi ngày để chữa ợ nóng, nên hướng đến nhu cầu chất xơ phù hợp với tuổi, giới tính và tổng lượng calo. Theo National Academies, mức tham khảo phổ biến ở người trưởng thành là khoảng 14 g chất xơ trên mỗi 1.000 kcal.

Kết hợp chất xơ với cách ăn để hạn chế trào ngược:

• Chất xơ không trực tiếp trung hòa axit dạ dày và không phải là thuốc chữa ợ nóng. Lợi ích quan trọng hơn là giúp bữa ăn cân bằng và hỗ trợ kiểm soát khẩu phần.

• Khi bị trào ngược dạ dày, hãy ưu tiên khẩu phần vừa phải, ăn chậm và tránh ăn quá no. Nếu triệu chứng thường xuất hiện ban đêm, nên kết thúc bữa ăn ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

Uống đủ nước khi tăng chất xơ:

• Chất xơ hoạt động tốt hơn khi chế độ ăn có đủ nước. Hãy tăng lượng nước uống phù hợp trong ngày, đặc biệt khi tăng rau, đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

• Nếu một loại thực phẩm giàu chất xơ khiến bạn đầy bụng hoặc làm ợ nóng tăng lên, hãy giảm lượng và thử lại sau hoặc lựa chọn nguồn chất xơ khác.

Nếu ợ nóng thường xuyên, cần tìm nguyên nhân:

• Nếu ợ nóng tái diễn nhiều lần, kéo dài hoặc phải thường xuyên dùng thuốc để kiểm soát triệu chứng, không nên chỉ tăng chất xơ và tự điều trị tại nhà.

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) có thể cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp, đặc biệt khi có khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không chủ ý hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Mẹo 4: Ăn khẩu phần nhỏ để giảm ợ nóng

Giảm khẩu phần để tránh ăn quá no:

• Một bữa ăn quá lớn có thể làm dạ dày căng đầy và khiến ợ nóng, trào ngược dạ dày dễ xuất hiện hơn. Vì vậy, hãy ăn vừa đủ no thay vì cố ăn hết phần thức ăn đã chuẩn bị.

• Khi cảm thấy đã no hoặc thoải mái, nên dừng lại và bảo quản phần còn thừa cho bữa sau. Đây là một thay đổi đơn giản có thể hỗ trợ giảm ợ nóng sau khi ăn.

Ưu tiên bữa ăn vừa phải thay vì áp dụng một khẩu phần cố định:

• Không cần áp dụng máy móc một khẩu phần giống nhau cho tất cả mọi người. Nhu cầu ăn uống phụ thuộc vào tuổi, giới tính, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe.

• Thay vì chỉ cân đo từng gram thực phẩm, hãy chú ý tín hiệu đói và no của cơ thể, đồng thời hạn chế những bữa ăn quá lớn, đặc biệt vào buổi tối.

Có thể chia thành nhiều bữa nhỏ nếu phù hợp:

• Nếu ăn một bữa lớn thường khiến bạn trào ngược axit, có thể thử chia tổng lượng thức ăn trong ngày thành nhiều bữa nhỏ hơn.

• Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy mọi người bị GERD đều bắt buộc phải ăn 4–5 bữa mỗi ngày. Điều quan trọng là tránh ăn quá no và xác định kiểu ăn phù hợp với cơ thể.

Đừng cố ăn tiếp khi đã thấy no:

• Khi cảm thấy đầy bụng, căng tức hoặc bắt đầu xuất hiện ợ nóng, hãy dừng ăn thay vì cố hoàn thành khẩu phần.

• Ăn chậm, nhai kỹ và dành thời gian nghỉ giữa các món có thể giúp bạn nhận biết cảm giác no sớm hơn, từ đó hạn chế ăn quá mức.

Uống nước nhưng không dùng nước để “chữa” cơn đói:

• Khát nước đôi khi có thể được cảm nhận giống cảm giác đói, vì vậy bạn có thể uống một cốc nước và theo dõi xem cảm giác khó chịu có cải thiện không.

• Tuy nhiên, nếu vẫn đói sau khi uống nước, hãy ăn một bữa hoặc món ăn phù hợp thay vì cố nhịn. Uống quá nhiều nước cùng lúc cũng có thể làm dạ dày căng và khiến một số người ợ nóng hoặc trào ngược nhiều hơn.

Kết hợp khẩu phần nhỏ với thời điểm ăn hợp lý:

• Nếu thường bị trào ngược dạ dày vào ban đêm, nên hoàn thành bữa ăn cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ. Đây là một trong những thay đổi lối sống được khuyến nghị cho người có triệu chứng GERD.

• Nếu ợ nóng xảy ra thường xuyên, không nên chỉ giảm khẩu phần để tự chữa ợ nóng. Triệu chứng tái diễn có thể liên quan đến GERD và cần được đánh giá nếu kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Mẹo 5: Ăn chậm giúp giảm ợ nóng

Ăn chậm và nhai kỹ để tránh ăn quá no:

• Khi ợ nóng thường xuất hiện sau những bữa ăn lớn, hãy thử ăn chậm hơn, cắn từng miếng nhỏ và nhai kỹ trước khi nuốt.

• Đặt đũa hoặc thìa xuống giữa các lần ăn để giảm tốc độ ăn và có thời gian nhận biết cảm giác no. Mục tiêu là ăn đến khi vừa đủ no, thay vì ăn đến mức căng tức bụng.

• Ăn chậm không trực tiếp trung hòa axit dạ dày, nhưng có thể giúp kiểm soát khẩu phần và hạn chế tình trạng ăn quá nhiều, từ đó hỗ trợ giảm trào ngược dạ dày ở một số người.

Tập trung khi ăn để hạn chế đầy hơi:

• Hạn chế vừa ăn vừa làm việc, xem điện thoại hoặc xem TV. Khi thiếu tập trung, bạn có thể ăn nhanh hơn và khó nhận biết lúc đã no.

• Ăn quá nhanh cũng có thể khiến bạn nuốt nhiều không khí hơn, góp phần gây ợ hơi, đầy bụng hoặc chướng bụng, những triệu chứng có thể làm cảm giác khó chịu do trào ngược axit rõ hơn.

Uống nước từng ngụm nhỏ trong bữa ăn:

• Có thể uống nước trong bữa ăn nếu cảm thấy khát hoặc muốn hỗ trợ cảm giác no. Tuy nhiên, không cần cố uống nhiều nước để tạo cảm giác no.

• Nếu uống một lượng lớn nước cùng lúc khiến bụng căng hoặc làm ợ nóng tăng lên, hãy giảm lượng mỗi lần và uống rải đều trong ngày.

Đừng ép bản thân ăn đến khi quá no:

• Khi cảm thấy bụng đã đầy, hãy dừng ăn thay vì cố hoàn thành toàn bộ phần thức ăn. Phần còn lại có thể bảo quản để dùng vào bữa khác.

• Nếu thường xuyên bị ợ nóng sau khi ăn, hãy kết hợp ăn chậm với khẩu phần vừa phải và tránh những món mà chính bạn nhận thấy có khả năng kích hoạt triệu chứng.

Kết hợp ăn chậm với thời điểm ăn hợp lý:

• Người có trào ngược dạ dày nên tránh nằm ngay sau bữa ăn. Nếu triệu chứng thường xuất hiện vào ban đêm, hãy cố gắng hoàn thành bữa ăn cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

• Nếu ợ nóng kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, ăn chậm chỉ là một biện pháp hỗ trợ và không thay thế việc đánh giá nguyên nhân. Đặc biệt, khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không chủ ý hoặc xuất huyết tiêu hóa cần được kiểm tra y tế.

Mẹo 6: Giảm cà phê nếu gây ợ nóng

Thử giảm cà phê nếu bạn dễ bị ợ nóng:

• Cà phê và caffeine nằm trong nhóm đồ uống có thể kích hoạt hoặc làm nặng hơn triệu chứng ợ nóng ở một số người. Nếu nhận thấy nóng rát ngực, ợ chua hoặc trào ngược dạ dày xuất hiện sau khi uống cà phê, hãy thử giảm lượng uống hoặc tạm ngừng để theo dõi triệu chứng.

• Không phải ai bị GERD cũng cần kiêng cà phê hoàn toàn. Các hướng dẫn hiện nay không khuyến nghị loại bỏ hàng loạt thực phẩm hoặc đồ uống gây kích thích ở tất cả người bệnh; thay vào đó, nên xác định những yếu tố thực sự làm triệu chứng của bạn nặng hơn.

Không nhất thiết phải chuyển ngay sang cà phê decaf:

• Nếu nghi caffeine là yếu tố kích hoạt, bạn có thể thử cà phê decaf để xem triệu chứng có cải thiện hay không. Tuy nhiên, decaf vẫn chứa một lượng caffeine nhất định và không phải lựa chọn nào cũng phù hợp với mọi người.

• Nếu uống decaf mà ợ nóng vẫn xuất hiện, hãy xem xét cả lượng cà phê, thời điểm uống và các thành phần đi kèm như sữa nhiều chất béo hoặc đồ uống có hàm lượng đường cao.

Có thể thay cà phê bằng đồ uống khác:

• Nếu muốn giảm cà phê, có thể lựa chọn nước lọc hoặc một số loại trà thảo mộc không chứa caffeine. Tuy nhiên, không phải mọi loại trà thảo mộc đều giúp chữa ợ nóng, và một số thành phần như bạc hà có thể làm triệu chứng trào ngược dạ dày nặng hơn ở một số người.

• Vì vậy, hãy ưu tiên loại đồ uống mà cơ thể bạn dung nạp tốt thay vì mặc định rằng trà thảo mộc luôn tốt hơn cà phê.

Theo dõi phản ứng để tìm đúng tác nhân:

• Bạn có thể ghi lại thời điểm uống cà phê, lượng đã uống và triệu chứng xuất hiện sau đó. Cách này giúp nhận diện mối liên hệ giữa cà phê và ợ nóng rõ hơn.

• Nếu triệu chứng giảm rõ khi hạn chế cà phê và tái xuất hiện khi uống lại, cà phê có thể là một yếu tố kích hoạt cá nhân đáng lưu ý.

Kết hợp giảm cà phê với các thói quen khác:

• Nếu bị trào ngược dạ dày vào ban đêm, hãy ăn bữa cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ. Thay đổi thời điểm ăn có thể giúp cải thiện triệu chứng ở người bị GERD.

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn, nên đi khám để được đánh giá và lựa chọn phương pháp chữa ợ nóng phù hợp.

Mẹo 7: Hạn chế rượu bia để giảm ợ nóng

Hạn chế rượu bia nếu dễ bị ợ nóng:

• Rượu bia có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày và khiến triệu chứng ợ nóng rõ hơn ở một số người. Một phân tích tổng hợp 29 nghiên cứu quan sát cho thấy người uống rượu có nguy cơ mắc GERD cao hơn người không hoặc ít uống; nguy cơ cũng tăng theo mức độ sử dụng.

• American College of Gastroenterology (ACG) cũng liệt kê đồ uống có cồn trong nhóm có thể góp phần gây trào ngược và khuyến nghị cân nhắc tránh rượu bia khi kiểm soát triệu chứng.

Không nên áp dụng máy móc mức 1–2 ly mỗi ngày:

• Khuyến nghị “uống 1–2 ly rượu bia mỗi ngày” không phải là cách chữa ợ nóng và không phù hợp để áp dụng cho tất cả người bị GERD.

• Nếu bạn nhận thấy ợ nóng sau khi uống rượu bia, lựa chọn thực tế hơn là giảm lượng uống hoặc ngừng uống để xem triệu chứng có cải thiện hay không. Các hướng dẫn GERD hiện nay không yêu cầu tất cả người bệnh phải kiêng tuyệt đối mọi loại đồ uống có cồn, nhưng có thể tránh những yếu tố thực sự kích hoạt triệu chứng ở từng người.

Uống nước không loại bỏ tác động của rượu bia:

• Có thể uống nước xen kẽ khi sử dụng đồ uống có cồn để duy trì lượng nước, nhưng nước không ngăn được trào ngược axit và không làm rượu bia trở nên an toàn cho người bị ợ nóng.

• Nếu uống rượu bia thường khiến bạn nóng rát ngực, ợ chua hoặc cảm giác axit trào lên cổ họng, nên ưu tiên nước lọc hoặc đồ uống không cồn thay thế.

Thử ngừng rượu bia nếu triệu chứng vẫn xuất hiện:

• Nếu đã giảm lượng uống nhưng ợ nóng vẫn tái diễn, hãy thử ngừng rượu bia trong một khoảng thời gian và theo dõi triệu chứng.

• Có thể ghi lại loại đồ uống, lượng sử dụng, thời điểm uống và triệu chứng sau đó. Cách này giúp xác định liệu rượu bia có phải tác nhân kích hoạt cá nhân hay không.

• Rượu bia cũng thường đi kèm các yếu tố khác như ăn nhiều, ăn tối muộn hoặc thực phẩm nhiều chất béo, vì vậy cần xem xét toàn bộ bữa ăn thay vì chỉ tập trung vào một loại đồ uống.

Kết hợp hạn chế rượu bia với thói quen giảm trào ngược:

• Nếu thường bị trào ngược dạ dày vào ban đêm, hãy tránh ăn trong vòng 2–3 giờ trước khi đi ngủ và hạn chế các bữa ăn quá lớn. Đây là những thay đổi lối sống được ACG khuyến nghị trong kiểm soát GERD.

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, không nên chỉ dựa vào việc kiêng rượu bia để chữa ợ nóng. Hãy trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Cách 3: Thay đổi thói quen sinh hoạt giảm ợ nóng

Mẹo 1: Giảm cân giúp giảm ợ nóng

Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì:

• Thừa cân, béo phì có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày vì lượng mỡ dư thừa, đặc biệt quanh bụng, có thể làm tăng áp lực lên vùng dạ dày và góp phần khiến dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. NIDDK và American College of Gastroenterology đều khuyến nghị giảm cân ở người thừa cân hoặc béo phì để cải thiện triệu chứng GERD.

• Nếu cân nặng đang ở mức khỏe mạnh, không cần cố giảm cân chỉ với mục tiêu chữa ợ nóng. Mục tiêu nên là duy trì cân nặng phù hợp với thể trạng.

Giảm cân từ từ và có kế hoạch:

• Không cần ép cơ thể giảm đúng 0,45–0,91 kg mỗi tuần. Tốc độ phù hợp phụ thuộc vào cân nặng ban đầu, chế độ ăn, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe.

• Nếu cần giảm cân, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng mục tiêu thực tế. NIDDK cho biết mục tiêu ban đầu thường được cân nhắc là giảm khoảng 5–10% trọng lượng cơ thể trong 6 tháng, tùy từng người.

Tăng vận động để kiểm soát cân nặng:

• Hướng đến ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh hoặc đạp xe. Có thể chia nhỏ thời gian vận động thành nhiều buổi trong tuần để dễ duy trì.

• Tập luyện không phải là phương pháp điều trị trực tiếp ợ nóng, nhưng vận động đều đặn hỗ trợ kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa, từ đó có thể góp phần giảm nguy cơ hoặc mức độ triệu chứng GERD.

Ăn uống cân bằng thay vì giảm cân bằng cách nhịn ăn:

• Ưu tiên rau củ, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein nạc. Đồng thời, hạn chế những món nhiều chất béo hoặc thực phẩm mà bạn nhận thấy làm trào ngược axit nặng hơn.

• Không nên nhịn ăn hoặc giảm cân quá nhanh để kiểm soát ợ nóng. Một chế độ ăn có thể duy trì lâu dài sẽ có lợi hơn việc áp dụng các biện pháp cực đoan trong thời gian ngắn.

Theo dõi cân nặng và triệu chứng ợ nóng:

• Nếu đang thừa cân, bạn có thể theo dõi đồng thời cân nặng và tần suất ợ nóng. Khi cân nặng giảm hợp lý, một số người có thể nhận thấy triệu chứng trào ngược cải thiện.

• Tuy nhiên, giảm cân không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn trào ngược dạ dày. Nếu triệu chứng vẫn tiếp diễn, cần đánh giá thêm các yếu tố khác như thực phẩm kích hoạt, thời điểm ăn và thuốc đang sử dụng.

Đừng tự giảm cân nếu có dấu hiệu bất thường:

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá GERD và lựa chọn phương pháp chữa ợ nóng phù hợp.

• Nếu sụt cân không chủ ý, khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, cần đi khám thay vì tiếp tục tự điều chỉnh cân nặng. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo cần được kiểm tra y tế.

Mẹo 2: Mặc đồ rộng để giảm ợ nóng

Ưu tiên quần áo rộng, thoải mái:

• Nếu thường xuyên ợ nóng, hãy tránh quần áo bó chặt quanh bụng, eo hoặc ngực, đặc biệt sau khi ăn. Áp lực từ quần áo quá chật có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng và góp phần khiến dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. American College of Gastroenterology cũng khuyến nghị tránh quần áo bó sát khi kiểm soát GERD.

• Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy việc dùng đai siết chặt vùng bụng có thể làm tăng áp lực trong dạ dày và số lần trào ngược axit sau bữa ăn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của quần áo thông thường có thể khác nhau ở từng người.

Tránh siết chặt vùng bụng sau khi ăn:

• Hạn chế quần jean bó, thắt lưng siết chặt, quần định hình hoặc trang phục gây cảm giác ép quanh eo, nhất là khi bụng đang đầy.

• Nếu nhận thấy trào ngược dạ dày thường xuất hiện sau khi mặc một loại trang phục nhất định, hãy chuyển sang quần áo có phần eo thoải mái hơn và theo dõi triệu chứng.

• Không cần mặc quần áo quá rộng đến mức bất tiện. Mục tiêu đơn giản là không tạo áp lực khó chịu lên vùng bụng.

Kết hợp mặc thoải mái với thói quen giảm trào ngược:

• Quần áo rộng chỉ là một biện pháp hỗ trợ, không phải phương pháp chữa ợ nóng. Để kiểm soát triệu chứng tốt hơn, hãy kết hợp với việc ăn khẩu phần vừa phải và tránh nằm ngay sau khi ăn.

• Nếu thường bị ợ nóng ban đêm, nên hoàn thành bữa ăn ít nhất 2–3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

Đừng bỏ qua ợ nóng kéo dài:

• Nếu ợ nóng tái diễn thường xuyên, đặc biệt khi phải dùng thuốc không kê đơn nhiều hơn 2 lần mỗi tuần, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và xác định có phải trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hay không.

• Nếu có khó nuốt, đau khi nuốt, sụt cân không chủ ý, nôn kéo dài hoặc xuất huyết tiêu hóa, cần đi khám thay vì chỉ thay đổi quần áo để giảm ợ nóng.

Mẹo 3: Chờ sau ăn để giảm ợ nóng

Chờ ít nhất 2–3 giờ trước khi nằm:

• Nếu thường bị ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày khi nằm, hãy cố gắng ăn bữa cuối ít nhất 3 giờ trước khi đi ngủ hoặc nằm xuống. NIDDK cho biết thói quen này có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD về đêm.

• Đây là một trong những thay đổi lối sống được American College of Gastroenterology (ACG) khuyến nghị cho người có triệu chứng trào ngược về đêm.

Giữ tư thế thẳng sau khi ăn:

• Sau bữa ăn, hãy ngồi hoặc đứng thẳng thay vì nằm ngay. Trọng lực giúp hạn chế dịch trong dạ dày trào ngược lên thực quản.

• Nếu cần vận động, nên tránh các hoạt động gắng sức ngay sau một bữa ăn lớn, đặc biệt nếu bạn nhận thấy chúng làm ợ nóng hoặc cảm giác trào ngược tăng lên.

• Không cần nằm bất động trong 3 giờ; mục tiêu chính là không nằm xuống quá sớm sau khi ăn.

Tránh ăn nhiều ngay trước giờ ngủ:

• Một bữa ăn lớn sát giờ ngủ có thể khiến dạ dày vẫn còn đầy khi bạn nằm xuống, từ đó làm triệu chứng trào ngược axit dễ xuất hiện hơn.

• Nếu phải ăn muộn, hãy chọn khẩu phần vừa phải và cố gắng duy trì khoảng cách 2–3 giờ trước khi nằm ngủ. ACG khuyến nghị tránh ăn trong vòng 2–3 giờ trước giờ ngủ.

Nếu thường xuyên trào ngược vào ban đêm:

• Bên cạnh việc ăn sớm, có thể trao đổi với bác sĩ về các biện pháp khác như nâng đầu giường khoảng 15–20 cm. ACG khuyến nghị nâng phần đầu giường đối với người có GERD về đêm.

• Không nên chỉ dùng nhiều gối để kê đầu nếu tư thế này khiến cơ thể bị gập ở vùng bụng; một nêm nâng phần thân trên có thể phù hợp hơn.

Đừng xem đây là cách chữa ợ nóng duy nhất:

• Việc tránh nằm ngay sau ăn có thể giúp kiểm soát ợ nóng và trào ngược dạ dày, nhưng không phải phương pháp điều trị nguyên nhân cho tất cả trường hợp.

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái diễn thường xuyên, không cải thiện khi thay đổi lối sống hoặc phải dùng thuốc không kê đơn thường xuyên, nên đi khám để được đánh giá GERD.

Mẹo 4: Thư giãn để giảm ợ nóng

Giảm căng thẳng để hạn chế triệu chứng:

• Căng thẳng có thể làm các triệu chứng tiêu hóa trở nên khó chịu hơn, đặc biệt ở người có chứng khó tiêu. Tuy nhiên, stress không được xem là nguyên nhân trực tiếp của trào ngược dạ dày ở tất cả mọi người. Vì vậy, nên xem quản lý căng thẳng là biện pháp hỗ trợ thay vì một cách chữa ợ nóng.

• Nếu nhận thấy ợ nóng thường xuất hiện hoặc nặng hơn trong những giai đoạn căng thẳng, hãy chủ động dành thời gian nghỉ ngơi và theo dõi mối liên hệ giữa stress với triệu chứng.

Thử bài tập thở chậm và thư giãn:

• Khi cảm thấy căng thẳng, hãy ngồi ở tư thế thoải mái, thả lỏng vai và hít vào, thở ra chậm trong vài phút.

• Có thể kết hợp thiền, yoga hoặc các bài tập thư giãn phù hợp với thể trạng. NIDDK cho biết các liệu pháp tinh thần như thiền và bài tập thư giãn có thể được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát một số triệu chứng khó tiêu, đặc biệt khi có yếu tố lo âu hoặc căng thẳng.

Theo dõi yếu tố khiến bạn căng thẳng:

• Bạn có thể ghi lại thời điểm xuất hiện stress, những việc xảy ra trước đó và tình trạng ợ nóng, ợ chua hoặc trào ngược axit sau đó.

• Nhật ký này không dùng để chẩn đoán GERD, nhưng có thể giúp bạn nhận diện những hoàn cảnh thường đi kèm triệu chứng và điều chỉnh thói quen phù hợp.

Đừng quy mọi cơn ợ nóng cho stress:

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) liên quan đến sự trào ngược các chất trong dạ dày lên thực quản và có thể gây ợ nóng. Nếu triệu chứng lặp lại, việc thư giãn không thay thế cho đánh giá và điều trị GERD.

• Nếu ợ nóng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Biết khi nào cần đi khám:

• Hãy đi khám nếu triệu chứng không cải thiện với các biện pháp thông thường hoặc thường xuyên phải dùng thuốc không kê đơn để kiểm soát ợ nóng.

• Cần được đánh giá y tế sớm nếu có đau ngực, khó nuốt hoặc đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không chủ ý. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến GERD biến chứng hoặc một bệnh lý khác cần được kiểm tra.

Mẹo 5: Nâng đầu giường để giảm ợ nóng

Nâng đầu giường nếu thường bị ợ nóng khi ngủ:

• Nếu ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày thường xuất hiện khi nằm, hãy nâng phần đầu giường khoảng 15–20 cm để phần đầu và thân trên cao hơn dạ dày. Đây là biện pháp được NIDDK và ACG khuyến nghị cho người có triệu chứng GERD về đêm.

• Có thể sử dụng nêm chống trào ngược đặt dưới phần thân trên hoặc kê cao chân giường ở phía đầu. Cách này tạo độ dốc cho toàn bộ thân trên thay vì chỉ nâng phần đầu.

Không chỉ kê thêm gối dưới đầu:

• Việc chồng nhiều gối chỉ làm cổ và phần đầu cao lên trong khi thân người vẫn nằm ngang, vì vậy không tạo được độ dốc phù hợp để hạn chế trào ngược axit. ACG khuyến nghị sử dụng nêm hoặc giải pháp nâng phần đầu giường thay vì chỉ dùng thêm gối.

• Nếu dùng gối, nên chọn loại nêm có độ dốc nâng từ vùng lưng và vai lên đến đầu, giúp giữ phần thân trên ở tư thế cao hơn trong suốt giấc ngủ.

Tạo độ dốc khoảng 15–20 cm:

• Có thể đặt các khối kê chắc chắn dưới hai chân giường ở phía đầu giường. Đảm bảo giường đứng vững, không bị trượt hoặc nghiêng mất an toàn khi ngủ.

• Một lựa chọn thuận tiện hơn là gối nêm chống trào ngược hoặc nêm mút đặt dưới nệm. Một số nghiên cứu cho thấy nâng đầu giường có thể làm giảm phơi nhiễm axit ở thực quản và cải thiện triệu chứng trào ngược dạ dày về đêm.

Kết hợp nâng đầu giường với ăn uống đúng thời điểm:

• Nâng đầu giường không thay thế các biện pháp kiểm soát ợ nóng khác. Nếu thường bị trào ngược ban đêm, hãy cố gắng hoàn thành bữa ăn ít nhất 3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.

• Đồng thời, hạn chế những món mà bạn đã xác định là tác nhân gây trào ngược axit, tránh ăn quá no và duy trì cân nặng phù hợp nếu đang thừa cân.

Theo dõi nếu triệu chứng vẫn kéo dài:

• Nếu đã nâng đầu giường nhưng ợ nóng vẫn thường xuyên xuất hiện, đặc biệt khi phải dùng thuốc không kê đơn nhiều lần, nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá trào ngược dạ dày thực quản (GERD) và lựa chọn phương pháp chữa ợ nóng phù hợp.

• Khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không chủ ý, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen là những dấu hiệu cần được kiểm tra y tế.

• Nếu đau ngực dữ dội hoặc đau kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hay đau lan lên tay, hàm hoặc lưng, cần được đánh giá khẩn cấp thay vì tự cho rằng đó là ợ nóng.

Mẹo 6: Bỏ thuốc lá để giảm ợ nóng

Ngừng hút thuốc để hạn chế trào ngược:

• Hút thuốc lá có liên quan đến nguy cơ ợ nóng và trào ngược dạ dày thực quản (GERD) cao hơn. NIDDK cho biết hút thuốc hoặc thường xuyên hít khói thuốc thụ động có thể ảnh hưởng đến cơ thắt thực quản dưới, từ đó tạo điều kiện cho dịch dạ dày trào ngược lên thực quản.

• Vì vậy, bỏ thuốc lá không chỉ tốt cho phổi và tim mạch mà còn là một thay đổi lối sống có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng GERD. ACG hiện khuyến nghị người có triệu chứng GERD tránh thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá.

Không chỉ hạn chế mà nên hướng đến bỏ hẳn:

• Nếu đang hút thuốc, hãy đặt mục tiêu bỏ thuốc lá hoàn toàn thay vì chỉ giảm số điếu mỗi ngày. Việc giảm lượng hút có thể là bước trung gian, nhưng bỏ thuốc mới giúp loại bỏ tiếp xúc với khói thuốc.

• Đừng chỉ tập trung vào thuốc lá điếu. Thuốc lá điện tử, xì gà và các sản phẩm thuốc lá khác cũng không nên được xem là giải pháp để chữa ợ nóng.

Tìm hỗ trợ nếu khó bỏ thuốc:

• Nếu đã nhiều lần cố gắng nhưng chưa bỏ được, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế về kế hoạch cai thuốc phù hợp.

• Có thể kết hợp tư vấn cai thuốc với các phương pháp điều trị hỗ trợ khi phù hợp. Một kế hoạch cụ thể thường dễ duy trì hơn việc cố gắng bỏ thuốc chỉ bằng ý chí.

• Đồng thời, tránh môi trường có nhiều khói thuốc để hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động, vốn cũng được xem là yếu tố liên quan đến GERD.

Đừng cho rằng bỏ thuốc sẽ giải quyết ngay mọi cơn ợ nóng:

• Bỏ thuốc lá có thể giúp giảm một yếu tố nguy cơ của trào ngược dạ dày, nhưng không phải ai cũng hết triệu chứng ngay sau khi ngừng hút.

• Nếu ợ nóng vẫn tái diễn, hãy kết hợp với các biện pháp khác như ăn khẩu phần vừa phải, tránh nằm ngay sau ăn và xác định những thực phẩm hoặc đồ uống thực sự kích hoạt triệu chứng.

Đi khám nếu ợ nóng kéo dài hoặc có dấu hiệu cảnh báo:

• Nếu ợ nóng thường xuyên, không cải thiện dù đã thay đổi lối sống hoặc phải sử dụng thuốc không kê đơn nhiều lần, nên đi khám để được đánh giá GERD và lựa chọn phương pháp chữa ợ nóng phù hợp.

• Khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không chủ ý là những dấu hiệu cần được kiểm tra y tế.

Cách 4: Ợ nóng kéo dài khi nào cần gặp bác sĩ?

Lưu ý 1: Khi nào cần khám vì ợ nóng kéo dài

Đi khám nếu ợ nóng tái diễn hoặc không cải thiện:

• Nếu ợ nóng xuất hiện thường xuyên, đặc biệt từ 2 lần mỗi tuần trở lên, hoặc vẫn tiếp diễn dù đã thay đổi chế độ ăn, lối sống và dùng thuốc không kê đơn đúng hướng dẫn, bạn nên đi khám. Đây có thể là dấu hiệu của trào ngược dạ dày thực quản (GERD) cần được đánh giá và điều trị phù hợp.

• Không nên chỉ tiếp tục thử các mẹo chữa ợ nóng tại nhà khi triệu chứng kéo dài. Điều trị không đúng nguyên nhân có thể khiến bạn bỏ sót các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.

Chuẩn bị thông tin trước khi đi khám:

• Ghi lại thời điểm ợ nóng xuất hiện, tần suất, mức độ khó chịu và những yếu tố có vẻ làm triệu chứng nặng hơn như thức ăn, đồ uống hoặc tư thế nằm.

• Mang theo danh sách tất cả thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và thực phẩm bổ sung. Bác sĩ thường dựa vào bệnh sử và triệu chứng để định hướng chẩn đoán GERD.

• Nếu có thể, hãy cho bác sĩ biết triệu chứng xuất hiện sau ăn, khi nằm hoặc khi vận động, cũng như bạn đã thử những biện pháp giảm ợ nóng nào và kết quả ra sao.

Bác sĩ có thể chưa cần làm xét nghiệm ngay:

• Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chẩn đoán trào ngược dạ dày dựa trên triệu chứng và bệnh sử, sau đó thử điều trị bằng thay đổi lối sống hoặc thuốc trước khi chỉ định xét nghiệm.

• Nếu triệu chứng không cải thiện, có dấu hiệu biến chứng hoặc bác sĩ nghi ngờ một bệnh lý khác, bạn có thể được chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu hơn.

Một số xét nghiệm có thể được sử dụng:

• Nội soi đường tiêu hóa trên: Bác sĩ đưa một ống mềm có camera qua miệng để quan sát thực quản, dạ dày và tá tràng, đồng thời có thể lấy mẫu mô sinh thiết khi cần. Nội soi giúp phát hiện viêm thực quản, tổn thương do GERD hoặc các nguyên nhân khác gây triệu chứng.

• Theo dõi pH thực quản: Đây là phương pháp có độ chính xác cao để phát hiện axit đi vào thực quản. Thiết bị có thể ghi nhận tình trạng trào ngược và giúp bác sĩ xác định mối liên hệ giữa triệu chứng với axit dạ dày.

• Chụp X-quang đường tiêu hóa trên hoặc các xét nghiệm hình ảnh khác: Có thể được sử dụng trong một số trường hợp để tìm bất thường về cấu trúc hoặc nguyên nhân khác gây triệu chứng. Không phải người bị ợ nóng nào cũng cần thực hiện xét nghiệm này.

Đừng chờ đợi nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo:

• Cần đi khám sớm nếu ợ nóng đi kèm khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc chán ăn. Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng GERD hoặc một bệnh lý khác cần được kiểm tra.

• Nếu đau ngực dữ dội, đặc biệt kèm khó thở, đau lan lên hàm hoặc tay, vã mồ hôi hay chóng mặt, không nên tự cho rằng đó là trào ngược dạ dày mà cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Đừng chỉ tập trung vào việc chữa triệu chứng:

• Ợ nóng thường xuyên có thể là biểu hiện của GERD, một tình trạng kéo dài có thể gây viêm thực quản và một số biến chứng nếu không được kiểm soát.

• Khi triệu chứng kéo dài, mục tiêu không chỉ là tìm cách chữa ợ nóng nhanh, mà còn xác định nguyên nhân, đánh giá nguy cơ biến chứng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng người.

Lưu ý 2: Đừng nhầm ợ nóng với đau tim

Gọi cấp cứu khi đau ngực có dấu hiệu bất thường:

• Ợ nóng và cơn đau tim đôi khi có thể gây cảm giác khó chịu tương tự ở vùng ngực, vì vậy không nên tự chẩn đoán nếu bạn không chắc nguyên nhân. Đau hoặc tức ngực cấp tính cần được đánh giá y tế ngay để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm.

• Nếu đau, tức hoặc đè nặng ở ngực kéo dài vài phút, tái đi tái lại hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường, hãy gọi dịch vụ cấp cứu địa phương ngay thay vì tự lái xe đến bệnh viện.

Chú ý các dấu hiệu có thể liên quan đến cơn đau tim:

• Khó thở, có thể xuất hiện cùng hoặc không cùng đau ngực.

• Đau hoặc khó chịu lan đến một hoặc cả hai cánh tay, vai, lưng, cổ, hàm hoặc vùng bụng trên.

• Vã mồ hôi lạnh, buồn nôn hoặc nôn.

• Choáng váng, chóng mặt, cảm giác sắp ngất, mệt bất thường hoặc yếu nhiều.

• Ở một số người, đặc biệt phụ nữ, triệu chứng có thể biểu hiện rõ hơn qua khó thở, buồn nôn, đau lưng hoặc hàm và mệt mỏi bất thường.

Đừng chờ xem có tự hết hay không:

• Cơn đau tim không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng cơn đau dữ dội. Một số trường hợp khởi phát từ cảm giác khó chịu hoặc đau nhẹ rồi tăng dần, hoặc triệu chứng biến mất rồi quay trở lại.

• Nếu nghi ngờ đau tim, thời gian có ý nghĩa quan trọng. Hãy gọi cấp cứu để nhân viên y tế có thể bắt đầu đánh giá và điều trị sớm, thay vì cố gắng tự di chuyển đến bệnh viện.

Không tự cho rằng đau ngực chỉ là trào ngược dạ dày:

• Cảm giác nóng rát sau ăn có thể phù hợp với ợ nóng, nhưng vị trí và cảm giác đau không đủ để tự xác định nguyên nhân. Đặc biệt, nếu triệu chứng mới xuất hiện, dữ dội hoặc khác với những lần trào ngược dạ dày trước đây, cần thận trọng.

• Nếu bạn đang có các yếu tố nguy cơ tim mạch hoặc không chắc triệu chứng bắt nguồn từ dạ dày hay tim, lựa chọn an toàn là tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp.

Sau khi loại trừ nguyên nhân cấp cứu, mới tập trung chữa ợ nóng:

• Khi bác sĩ xác định triệu chứng không phải do tim hoặc một tình trạng cấp tính khác, bạn có thể tiếp tục các biện pháp kiểm soát ợ nóng và trào ngược dạ dày phù hợp.

• Nếu ợ nóng tái diễn thường xuyên, kéo dài hoặc không đáp ứng với thay đổi lối sống và thuốc không kê đơn, nên đi khám để được đánh giá GERD và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Lưu ý 3: Ợ nóng kèm nôn cần đi khám

Đi khám nếu ợ nóng kèm buồn nôn hoặc nôn kéo dài:

• Ợ nóng đôi khi đi kèm buồn nôn, nhưng nếu buồn nôn kéo dài hoặc nôn nhiều lần, bạn nên được bác sĩ đánh giá thay vì tiếp tục tự chữa ợ nóng tại nhà. Đây có thể liên quan đến trào ngược dạ dày, biến chứng của GERD hoặc một bệnh lý tiêu hóa khác.

• Đặc biệt cần đi khám sớm nếu nôn kèm đau bụng dữ dội, nôn ra máu hoặc chất nôn có màu giống bã cà phê, đi ngoài phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc chán ăn. Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được kiểm tra y tế.

Không bỏ qua đau miệng hoặc đau họng khi ăn, nuốt:

• Nếu trào ngược axit thường xuyên gây đau rát ở miệng hoặc họng, đặc biệt đau khi ăn hoặc nuốt, hãy trao đổi với bác sĩ. GERD có thể gây các triệu chứng ở vùng họng và miệng, nhưng những biểu hiện này cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác.

• Khó nuốt hoặc đau khi nuốt là dấu hiệu không nên tự xử lý kéo dài bằng các mẹo giảm ợ nóng. Trong một số trường hợp, GERD lâu ngày có thể gây viêm hoặc hẹp thực quản, khiến thức ăn khó đi qua.

Chú ý khó thở sau khi nôn:

• Nếu khó thở xuất hiện sau một đợt nôn, đặc biệt khi kèm đau ngực, tím tái, ho dữ dội hoặc tình trạng xấu đi nhanh, cần được đánh giá y tế ngay.

• Không nên mặc định khó thở là do trào ngược dạ dày. Các triệu chứng hô hấp sau nôn có thể cần được kiểm tra để loại trừ những vấn đề nghiêm trọng khác.

Bác sĩ có thể cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ điều trị triệu chứng:

• Khi ợ nóng kéo dài, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi về triệu chứng và tiền sử bệnh. Nếu có dấu hiệu cảnh báo hoặc triệu chứng không đáp ứng với thay đổi lối sống và thuốc, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm.

• Tùy trường hợp, các phương pháp đánh giá có thể bao gồm nội soi đường tiêu hóa trên để quan sát thực quản, dạ dày và tá tràng hoặc theo dõi pH thực quản để phát hiện tình trạng axit trào ngược.

Không tự điều trị nếu triệu chứng ngày càng nặng:

• Nếu ợ nóng không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn, lối sống hoặc dùng thuốc không kê đơn đúng hướng dẫn, nên đi khám để xác định nguyên nhân.

• Đặc biệt, khó nuốt, đau khi nuốt, nôn kéo dài, nôn ra máu, phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục tìm cách chữa ợ nóng tại nhà.

Lưu ý khi tự chữa ợ nóng

Hỏi bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung:

• Không nên tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung để chữa ợ nóng, đặc biệt khi đang dùng thuốc điều trị bệnh khác. Một số sản phẩm có thể tương tác với thuốc hoặc không phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại.

• Trước khi dùng vitamin, khoáng chất hoặc sản phẩm thảo dược mới, hãy thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về các loại thuốc, thực phẩm bổ sung đang sử dụng và bệnh lý hiện có. Cách này giúp giảm nguy cơ tương tác hoặc tác dụng phụ không mong muốn.

Đi khám nếu ợ nóng xảy ra thường xuyên:

• Nếu ợ nóng từ 2 lần mỗi tuần trở lên, triệu chứng kéo dài hoặc thường xuyên phải dùng thuốc không kê đơn để kiểm soát, bạn nên đi khám để được đánh giá trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

• Buồn nôn kéo dài, khó ăn, sụt cân không chủ ý hoặc cảm giác thức ăn khó đi qua thực quản cũng là những dấu hiệu không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Gọi cấp cứu khi đau ngực có dấu hiệu nghi ngờ đau tim:

• Nếu xuất hiện đau hoặc tức ngực dữ dội kèm khó thở, đau lan đến cánh tay, vai, lưng, cổ hoặc hàm, hãy gọi dịch vụ cấp cứu ngay. Đừng tự cho rằng đó chỉ là ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày.

• Các dấu hiệu khác như vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt hoặc mệt lả cũng có thể xuất hiện trong cơn đau tim. Nếu nghi ngờ, đừng chờ triệu chứng tự hết mà hãy tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp.

Ưu tiên xác định nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách giảm triệu chứng:

• Những mẹo tại nhà có thể giúp một số người giảm ợ nóng, nhưng không thay thế việc chẩn đoán và điều trị khi triệu chứng tái diễn.

• Nếu trào ngược dạ dày kéo dài, hãy đi khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp thay vì liên tục thay đổi thực phẩm bổ sung hoặc các mẹo dân gian.

Nguồn tham khảo

1. Katz PO, Dunbar KB, Schnoll-Sussman F, Greer KB, Yadlapati R, Spechler SJ. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. The American Journal of Gastroenterology. 2022;117(1):27–56. doi:10.14309/ajg.0000000000001538.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Definition & Facts for Gastroesophageal Reflux Disease (GER & GERD). Bethesda, MD: National Institutes of Health.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Symptoms & Causes of GER & GERD. Bethesda, MD: National Institutes of Health.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Treatment for GER & GERD. Bethesda, MD: National Institutes of Health.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Eating, Diet, & Nutrition for GER & GERD. Bethesda, MD: National Institutes of Health.
6. Kaltenbach T, Crockett S, Gerson LB. Are lifestyle measures effective in patients with gastroesophageal reflux disease? An evidence-based approach. Archives of Internal Medicine. 2006;166(9):965–971. doi:10.1001/archinte.166.9.965.
7. Ness-Jensen E, Hveem K, El-Serag H, Lagergren J. Lifestyle intervention in gastroesophageal reflux disease. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2016;14(2):175–182.e1–3.
8. Albarqouni L, Palpacuer C, Bousquet C, et al. Head of bed elevation to relieve gastroesophageal reflux symptoms: a systematic review. BMC Primary Care. 2021;22:30. doi:10.1186/s12875-021-01394-1.
9. Díaz-Rubio M, Moreno-Elola-Olaso C, Rey E, Locke GR III, Rodríguez-Artalejo F. Symptoms of gastro-oesophageal reflux: prevalence, severity, and association with dietary factors. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2004;20(6):643–651.
10. Mukhtar A, et al. Role of non-pharmacological interventions and weight loss in the management of gastroesophageal reflux disease in obese individuals: a systematic review. Cureus. 2022;14(9):e28637. doi:10.7759/cureus.28637.
11. Dent J, El-Serag HB, Wallander MA, Johansson S. Epidemiology of gastro-oesophageal reflux disease: a systematic review. Gut. 2005;54(5):710–717.
12. Gyawali CP, Kahrilas PJ, Savarino E, et al. Modern diagnosis of GERD: the Lyon Consensus. Gut. 2018;67(7):1351–1362.
13. Yadlapati R, Kahrilas PJ, Fox MR, et al. Esophageal motility disorders on high-resolution manometry: Chicago Classification version 4.0. Neurogastroenterology & Motility. 2021;33(1):e14058.
14. Management advice for patients with reflux-like symptoms: an evidence-based consensus. Gut. 2024.
15. Ness-Jensen E, Hveem K, El-Serag H, Lagergren J. Lifestyle measures in the management of gastro-oesophageal reflux disease: clinical and pathophysiological considerations. Digestive Diseases and Sciences. 2015;60:109–118.
16. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Clinical Trials for GER & GERD. Bethesda, MD: National Institutes of Health.

Biên tập nội dung: Rene Lee Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Sophia Miller.