Ăn gì để tăng bạch cầu trung tính? 5 thực phẩm an toàn và hiệu quả

Bạch cầu trung tính là "lá chắn" quan trọng của hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại vi khuẩn, nấm và nhiều tác nhân gây nhiễm trùng. Khi bạch cầu trung tính thấp, nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng có thể tăng lên đáng kể, đặc biệt ở người đang hóa trị ung thư, mắc bệnh về máu hoặc suy giảm miễn dịch. Theo nhiều thống kê lâm sàng, hàng chục phần trăm bệnh nhân điều trị hóa chất có thể gặp tình trạng giảm bạch cầu trung tính, khiến việc điều trị bị gián đoạn và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy bạch cầu trung tính thấp, nhiều người thường băn khoăn liệu có thể cải thiện chỉ số này bằng chế độ ăn uống hay cần điều trị bằng thuốc. Thực tế, nguyên nhân gây giảm bạch cầu trung tính rất đa dạng và mỗi trường hợp sẽ có hướng xử trí khác nhau để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Trong bài viết này, Tiptory sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân khiến bạch cầu trung tính giảm, cách tăng bạch cầu trung tính thông qua dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe và các phương pháp điều trị y khoa khi cần thiết. Đồng thời, bạn cũng sẽ biết cách phòng ngừa nhiễm trùng và bảo vệ hệ miễn dịch trong thời gian chỉ số bạch cầu trung tính còn thấp.

Phần 1: Ăn gì để tăng bạch cầu trung tính?

Mẹo 1: Bổ sung vitamin C để hỗ trợ bạch cầu trung tính

Tăng cường thực phẩm giàu vitamin C

Vitamin C đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả và góp phần duy trì số lượng bạch cầu trung tính ở mức khỏe mạnh. Nếu cơ thể đang thiếu vitamin C, việc bổ sung đầy đủ có thể giúp cải thiện chức năng miễn dịch và hỗ trợ quá trình tạo bạch cầu trung tính.

• Ưu tiên ăn trái cây tươi giàu vitamin C như:
  • Cam
  • Quýt
  • Bưởi
  • Ổi
  • Kiwi
  • Dâu tây
• Bổ sung các loại rau xanh giàu vitamin C vào bữa ăn hằng ngày, chẳng hạn:
  • Bông cải xanh
  • Ớt chuông
  • Cải xoăn
  • Rau bina (cải bó xôi)
  • Cà rốt
• Kết hợp rau và trái cây trong các bữa chính hoặc bữa phụ để tăng lượng vitamin C tự nhiên mà cơ thể hấp thu.

Lưu ý khi tăng bạch cầu trung tính bằng chế độ ăn

• Vitamin C chỉ hỗ trợ sức khỏe miễn dịch và không phải là phương pháp điều trị trực tiếp tình trạng giảm bạch cầu trung tính.
• Nếu bạch cầu trung tính thấp do hóa trị, bệnh lý tủy xương hoặc các bệnh về máu, cần điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ thay vì chỉ dựa vào chế độ ăn.
• Duy trì chế độ ăn đa dạng, cân bằng dinh dưỡng sẽ giúp cơ thể có đủ dưỡng chất để sản sinh tế bào miễn dịch và hỗ trợ quá trình phục hồi lâu dài.

Mẹo 2: Bổ sung vitamin E và kẽm

Tăng cường thực phẩm giàu vitamin E

Vitamin E là chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào miễn dịch khỏi tổn thương và hỗ trợ quá trình sản sinh bạch cầu trung tính. Bổ sung đầy đủ vitamin E thông qua thực phẩm có thể góp phần duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.

• Ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin E như:
  • Hạnh nhân
  • Quả bơ
  • Mầm lúa mì
  • Hạt hướng dương
  • Dầu ô liu
  • Dầu cọ
• Nên kết hợp các thực phẩm này vào bữa ăn hằng ngày để tăng khả năng hấp thu vitamin E, đặc biệt khi dùng cùng các món có chứa chất béo lành mạnh.

Bổ sung thực phẩm giàu kẽm

Kẽm là khoáng chất cần thiết cho sự phát triển và hoạt động của các tế bào miễn dịch, trong đó có bạch cầu trung tính. Thiếu kẽm có thể làm suy giảm khả năng chống lại vi khuẩn và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

• Những thực phẩm giàu kẽm nên bổ sung gồm:
  • Hàu
  • Thịt gia cầm
  • Các loại đậu
  • Các loại hạt
  • Ngũ cốc nguyên hạt
• Duy trì nguồn kẽm từ thực phẩm mỗi ngày giúp hỗ trợ chức năng miễn dịch và góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể.

Lưu ý khi bổ sung vitamin E và kẽm

• Nên ưu tiên bổ sung vitamin E và kẽm từ thực phẩm tự nhiên thay vì tự ý sử dụng thực phẩm chức năng liều cao.
• Nếu đang bị giảm bạch cầu trung tính hoặc có nguy cơ bạch cầu trung tính thấp, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định nhu cầu bổ sung phù hợp.
• Kết hợp chế độ ăn cân đối, nghỉ ngơi đầy đủ và điều trị nguyên nhân gây giảm bạch cầu trung tính sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn so với chỉ bổ sung một nhóm dưỡng chất.

Mẹo 3: Bổ sung omega-3

Ưu tiên thực phẩm giàu omega-3

Axit béo omega-3 là dưỡng chất có lợi cho hệ miễn dịch, giúp hỗ trợ hoạt động của bạch cầu trung tính và các tế bào thực bào – những tế bào có nhiệm vụ nhận diện, tiêu diệt vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh. Bổ sung omega-3 đầy đủ cũng góp phần giảm viêm và tăng cường khả năng bảo vệ cơ thể.

• Tăng cường các thực phẩm giàu omega-3 như:
  • Cá hồi
  • Cá thu
  • Dầu hạt lanh
  • Hạt lanh
  • Hạt chia
  • Quả óc chó
• Nên ăn cá béo từ 2–3 bữa mỗi tuần để cung cấp nguồn omega-3 tự nhiên cho cơ thể.
• Có thể sử dụng dầu hạt lanh để trộn salad hoặc thêm vào các món ăn nguội. Nếu dùng trực tiếp, chỉ nên sử dụng theo lượng khuyến nghị và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang mắc bệnh hoặc sử dụng thuốc chống đông máu.

Lưu ý khi bổ sung omega-3

• Omega-3 giúp hỗ trợ chức năng miễn dịch và duy trì hoạt động của bạch cầu trung tính, nhưng không thể thay thế các phương pháp điều trị khi bạch cầu trung tính thấp do bệnh lý hoặc tác dụng phụ của hóa trị.
• Ưu tiên bổ sung omega-3 từ thực phẩm tự nhiên thay vì lạm dụng thực phẩm bổ sung.
• Để tăng bạch cầu trung tính hiệu quả, nên kết hợp chế độ ăn cân đối với lối sống lành mạnh và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ nếu có bệnh nền.

Mẹo 4: Bổ sung vitamin B12

Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin B12

Vitamin B12 là dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo tế bào máu và duy trì hoạt động bình thường của tủy xương. Khi cơ thể thiếu vitamin B12, nguy cơ giảm bạch cầu trung tính có thể tăng lên, làm suy yếu khả năng chống nhiễm trùng của hệ miễn dịch.

• Ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin B12 như:
  • Cá
  • Trứng
  • Sữa và các chế phẩm từ sữa
  • Gan động vật
  • Thịt bò
  • Rau lá xanh đậm (giúp bổ sung nhiều dưỡng chất hỗ trợ tạo máu, mặc dù không phải là nguồn vitamin B12 đáng kể)
• Duy trì chế độ ăn đa dạng để cung cấp đầy đủ vitamin B12 cùng các dưỡng chất cần thiết cho quá trình sản sinh bạch cầu trung tính.

Lựa chọn phù hợp nếu ăn chay

Người ăn chay hoặc hạn chế thực phẩm có nguồn gốc động vật có nguy cơ thiếu vitamin B12 cao hơn.

• Có thể lựa chọn các thực phẩm được tăng cường vitamin B12 như:
  • Sữa đậu nành bổ sung vitamin B12
  • Ngũ cốc ăn sáng bổ sung vitamin B12
  • Men dinh dưỡng (nutritional yeast) có bổ sung vitamin B12
• Kiểm tra thành phần trên nhãn sản phẩm để đảm bảo thực phẩm có bổ sung vitamin B12.

Cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung

Trong một số trường hợp, chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu vitamin B12 hoặc cơ thể hấp thu kém.

• Có thể sử dụng viên uống vitamin B12 theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
• Không nên tự ý dùng liều cao trong thời gian dài nếu chưa xác định nguyên nhân thiếu vitamin B12.
• Nếu bạch cầu trung tính thấp kéo dài hoặc kèm theo thiếu máu, mệt mỏi, tê bì tay chân, nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Lưu ý

Vitamin B12 chỉ hỗ trợ quá trình tạo máu khi cơ thể bị thiếu hụt dưỡng chất này. Nếu giảm bạch cầu trung tính do hóa trị, bệnh lý tủy xương hoặc các rối loạn huyết học, việc điều trị cần tuân theo chỉ định của bác sĩ và không nên chỉ dựa vào chế độ ăn uống.

Mẹo 5: Tránh ăn thực phẩm sống

Không ăn thịt, cá và trứng sống

Khi bạch cầu trung tính thấp, khả năng chống lại vi khuẩn, virus và nấm của cơ thể bị suy giảm. Vì vậy, thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, ảnh hưởng đến sức khỏe và quá trình hồi phục.

• Tránh sử dụng các thực phẩm như:
  • Thịt bò tái hoặc thịt chưa chín kỹ
  • Cá sống, sushi, sashimi
  • Hải sản sống
  • Trứng sống hoặc trứng lòng đào
  • Các món có chứa trứng sống như một số loại sốt hoặc kem tự làm

Chế biến thực phẩm đúng cách

Nấu chín kỹ giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và ký sinh trùng có thể tồn tại trong thực phẩm, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền qua thực phẩm.

• Luôn nấu chín thịt, cá, hải sản và trứng trước khi ăn.
• Kiểm tra để thực phẩm được nấu chín hoàn toàn, không còn phần sống hoặc tái ở bên trong.
• Sử dụng dụng cụ chế biến riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín để hạn chế lây nhiễm chéo.

Lưu ý khi bạch cầu trung tính thấp

• Nếu đang giảm bạch cầu trung tính do hóa trị, bệnh lý về máu hoặc suy giảm miễn dịch, hãy ưu tiên thực phẩm được nấu chín và đảm bảo an toàn vệ sinh.
• Rửa tay sạch trước khi chế biến và trước khi ăn để hạn chế tiếp xúc với vi khuẩn.
• Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, ớn lạnh, đau họng hoặc tiêu chảy trong giai đoạn bạch cầu trung tính thấp, cần đi khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng cần được điều trị kịp thời.

Mẹo 6: Cân nhắc dùng thực phẩm bổ sung theo chỉ định của bác sĩ

Chỉ sử dụng khi thật sự cần thiết

Nếu chế độ ăn không cung cấp đủ dưỡng chất hoặc bạn ăn uống kém trong thời gian dài, bác sĩ có thể khuyến nghị bổ sung vitamin, khoáng chất hoặc các sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt để hỗ trợ cơ thể tạo bạch cầu trung tính và duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.

• Có thể được chỉ định sử dụng:
  • Vitamin tổng hợp (multivitamin)
  • Thực phẩm bổ sung chứa vitamin và khoáng chất
  • Sản phẩm dinh dưỡng y học dạng uống dành cho người suy dinh dưỡng hoặc đang điều trị bệnh
• Những sản phẩm này chỉ có tác dụng hỗ trợ khi cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng và không thể thay thế việc điều trị nguyên nhân gây giảm bạch cầu trung tính.

Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng

Không nên tự ý mua và sử dụng vitamin hoặc thực phẩm bổ sung vì một số sản phẩm có thể không phù hợp với tình trạng sức khỏe hoặc tương tác với thuốc đang dùng.

• Hãy trao đổi với bác sĩ nếu bạn:
  • Đang điều trị ung thư hoặc hóa trị.
  • Mắc bệnh về máu hoặc bệnh lý tủy xương.
  • Có bệnh gan, thận hoặc các bệnh mạn tính khác.
  • Muốn bổ sung vitamin để tăng bạch cầu trung tính.

Thông báo đầy đủ các thuốc đang sử dụng

Trước khi kê đơn vitamin hoặc sản phẩm dinh dưỡng, bác sĩ cần biết toàn bộ các thuốc và thực phẩm bổ sung bạn đang dùng để tránh tương tác bất lợi.

• Hãy cung cấp thông tin về:
  • Thuốc kê đơn.
  • Thuốc không kê đơn.
  • Vitamin và khoáng chất.
  • Thảo dược hoặc thực phẩm chức năng.
  • Các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng khác.

Lưu ý

Việc bổ sung vitamin và dưỡng chất chỉ phát huy hiệu quả khi có chỉ định phù hợp và đúng nguyên nhân. Nếu bạch cầu trung tính thấp do hóa trị, nhiễm trùng, rối loạn tủy xương hoặc bệnh lý huyết học, cần ưu tiên điều trị nguyên nhân kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý để cải thiện bạch cầu trung tính một cách an toàn và bền vững.

Mẹo 7: Chế biến thực phẩm an toàn để phòng nhiễm trùng

Rửa sạch thực phẩm trước khi chế biến

Khi bạch cầu trung tính thấp, cơ thể dễ bị vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh tấn công hơn bình thường. Vì vậy, việc vệ sinh thực phẩm đúng cách là bước quan trọng để giảm nguy cơ nhiễm trùng.

• Rửa kỹ tất cả rau, củ và trái cây tươi dưới vòi nước sạch trước khi ăn hoặc chế biến.
• Loại bỏ lá úa, phần dập nát hoặc có dấu hiệu hư hỏng.
• Rửa tay sạch trước khi sơ chế thực phẩm để hạn chế lây nhiễm vi khuẩn.

Nấu chín và bảo quản thực phẩm đúng cách

Chế biến thực phẩm ở nhiệt độ thích hợp giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và ký sinh trùng có hại, đặc biệt quan trọng đối với người giảm bạch cầu trung tính.

• Nấu chín hoàn toàn thịt, cá, hải sản và trứng trước khi ăn.
• Bảo quản thức ăn thừa trong tủ lạnh hoặc tủ đông trong vòng 2 giờ sau khi nấu.
• Hâm nóng kỹ thức ăn trước khi sử dụng lại.
• Không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu hoặc quá hạn sử dụng.

Hạn chế lây nhiễm chéo trong nhà bếp

Vi khuẩn có thể lây từ thực phẩm sống sang thực phẩm đã nấu chín thông qua dụng cụ chế biến nếu không được vệ sinh đúng cách.

• Dùng thớt và dao riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín.
• Hạn chế sử dụng thớt gỗ hoặc miếng bọt biển cũ, vì chúng dễ tích tụ vi khuẩn nếu không được làm sạch và thay mới thường xuyên.
• Vệ sinh mặt bàn bếp, dao, thớt và các dụng cụ chế biến ngay sau khi sử dụng.

Lưu ý

Thực hiện đúng các nguyên tắc an toàn thực phẩm là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn khi bạch cầu trung tính thấp. Bên cạnh việc tăng bạch cầu trung tính bằng chế độ dinh dưỡng và điều trị theo chỉ định của bác sĩ, duy trì thói quen ăn uống hợp vệ sinh sẽ giúp bảo vệ hệ miễn dịch và hạn chế các biến chứng do nhiễm trùng.

Phần 2: Các cách điều trị bạch cầu thấp y khoa

Bước 1: Dùng thuốc tăng bạch cầu trung tính theo chỉ định

Trao đổi với bác sĩ về thuốc kích thích tạo bạch cầu trung tính

Nếu bạch cầu trung tính thấp ở mức nghiêm trọng, đặc biệt do hóa trị ung thư hoặc bệnh lý tủy xương, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kích thích tủy xương sản sinh bạch cầu trung tính. Đây là phương pháp điều trị y khoa đã được áp dụng rộng rãi để giảm nguy cơ nhiễm trùng ở những người có hệ miễn dịch suy yếu.

• Một số thuốc thường được sử dụng là các thuốc thuộc nhóm yếu tố kích thích dòng bạch cầu hạt (G-CSF), chẳng hạn filgrastim.
• Thuốc chỉ được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ sau khi đánh giá mức độ giảm bạch cầu trung tính và nguyên nhân gây bệnh.
• Không nên tự ý mua hoặc sử dụng thuốc vì có thể gây tác dụng không mong muốn hoặc không phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Thuốc được sử dụng như thế nào?

Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp nhằm giúp tăng bạch cầu trung tính và hạn chế biến chứng do nhiễm trùng.

• Thuốc thường được sử dụng bằng:
  • Tiêm dưới da.
  • Truyền tĩnh mạch trong một số trường hợp.
• Người đang hóa trị hoặc có số lượng bạch cầu trung tính rất thấp có thể cần dùng thuốc hằng ngày hoặc theo từng chu kỳ điều trị cho đến khi chỉ số máu hồi phục.

Theo dõi tác dụng phụ trong quá trình điều trị

Giống như nhiều loại thuốc khác, thuốc kích thích tạo bạch cầu trung tính có thể gây một số tác dụng không mong muốn.

• Các tác dụng phụ thường gặp gồm:
  • Buồn nôn.
  • Sốt nhẹ.
  • Đau xương.
  • Đau lưng.
  • Đau nhức cơ hoặc khớp.
• Nếu xuất hiện sốt cao, khó thở, đau dữ dội hoặc bất kỳ triệu chứng bất thường nào, cần liên hệ ngay với bác sĩ để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Lưu ý

Thuốc kích thích tạo bạch cầu trung tính không phù hợp với tất cả mọi người. Việc sử dụng cần dựa trên kết quả xét nghiệm máu, nguyên nhân gây giảm bạch cầu trung tính và tình trạng sức khỏe tổng thể. Người bệnh nên tái khám đúng lịch để theo dõi số lượng bạch cầu trung tính và điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết.

Bước 2: Điều trị nguyên nhân gây giảm bạch cầu trung tính

Tìm nguyên nhân khiến bạch cầu trung tính giảm

Không phải mọi trường hợp giảm bạch cầu trung tính đều do thiếu dinh dưỡng hoặc tác dụng phụ của hóa trị. Tình trạng này cũng có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý khác như nhiễm khuẩn, nhiễm virus, rối loạn miễn dịch hoặc bệnh lý tủy xương. Vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng để tăng bạch cầu trung tính hiệu quả.

• Bác sĩ có thể chỉ định:
  • Xét nghiệm công thức máu.
  • Xét nghiệm tìm tác nhân gây nhiễm trùng.
  • Đánh giá chức năng tủy xương nếu cần.
  • Thực hiện các xét nghiệm khác dựa trên triệu chứng và tiền sử bệnh.

Điều trị bệnh lý nền

Nếu bạch cầu trung tính thấp do nhiễm trùng hoặc bệnh lý khác, việc điều trị nguyên nhân sẽ giúp số lượng bạch cầu trung tính dần hồi phục.

• Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể:
  • Kê đơn thuốc kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn.
  • Điều trị các bệnh do virus hoặc các bệnh lý nền khác.
  • Chỉ định nhập viện theo dõi nếu nguy cơ nhiễm trùng cao hoặc bạch cầu trung tính giảm nghiêm trọng.
• Sau khi tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát và sức khỏe cải thiện, chỉ số bạch cầu trung tính thường sẽ tăng trở lại theo thời gian.

Theo dõi trong suốt quá trình điều trị

Việc theo dõi định kỳ giúp đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm các biến chứng.

• Thực hiện xét nghiệm máu theo đúng lịch hẹn của bác sĩ.
• Báo ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt từ 38°C trở lên, ớn lạnh, đau họng, ho kéo dài hoặc bất kỳ triệu chứng nhiễm trùng nào.
• Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ.

Lưu ý

Đối với người bạch cầu trung tính thấp, điều trị nguyên nhân gây bệnh thường mang lại hiệu quả lâu dài hơn so với chỉ tập trung bổ sung dinh dưỡng. Kết hợp điều trị bệnh lý nền, chế độ ăn cân bằng và các biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng sẽ giúp tăng bạch cầu trung tính và bảo vệ hệ miễn dịch một cách an toàn, bền vững.

Bước 3: Ghép tủy xương khi bệnh tiến triển nặng

Cân nhắc ghép tủy xương trong trường hợp đặc biệt

Nếu bạch cầu trung tính thấp do các bệnh lý nghiêm trọng như bệnh bạch cầu (ung thư máu), thiếu máu bất sản hoặc các rối loạn tủy xương khác, bác sĩ có thể chỉ định ghép tủy xương. Đây là phương pháp điều trị chuyên sâu nhằm thay thế tủy xương bị tổn thương bằng tủy xương khỏe mạnh để khôi phục khả năng sản sinh tế bào máu, trong đó có bạch cầu trung tính.

• Ghép tủy xương thường chỉ được cân nhắc khi:
  • Điều trị bằng thuốc không mang lại hiệu quả.
  • Tủy xương mất khả năng tạo tế bào máu bình thường.
  • Người bệnh mắc các bệnh lý huyết học nghiêm trọng theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Quy trình ghép tủy xương

Ghép tủy xương là một thủ thuật phức tạp, được thực hiện tại các trung tâm chuyên khoa huyết học hoặc ghép tế bào gốc.

• Trong quá trình điều trị:
  • Người bệnh sẽ được gây mê hoặc áp dụng phương pháp phù hợp theo từng kỹ thuật ghép.
  • Tủy xương hoặc tế bào gốc tạo máu khỏe mạnh từ người hiến tương thích sẽ được truyền vào cơ thể người bệnh.
  • Sau ghép, các tế bào này sẽ dần phát triển và tạo ra bạch cầu trung tính, hồng cầu và tiểu cầu mới.

Chăm sóc sau ghép

Sau khi ghép tủy xương, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ để hạn chế biến chứng và hỗ trợ quá trình phục hồi.

• Bác sĩ có thể chỉ định:
  • Thuốc kháng sinh, kháng virus hoặc kháng nấm để phòng và điều trị nhiễm trùng.
  • Thuốc ức chế miễn dịch nếu ghép từ người hiến nhằm giảm nguy cơ thải ghép.
  • Xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi sự phục hồi của bạch cầu trung tính và các tế bào máu khác.

Lưu ý

Ghép tủy xương là phương pháp điều trị dành cho một số bệnh lý huyết học nghiêm trọng và không phải lựa chọn cho mọi trường hợp giảm bạch cầu trung tính. Quyết định ghép cần được bác sĩ chuyên khoa huyết học đánh giá dựa trên nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương tủy xương, tình trạng sức khỏe tổng thể và khả năng tìm được người hiến phù hợp.

Phần 3: Cách chăm sóc người bị giảm bạch cầu

Bước 1: Rửa tay đúng cách để phòng nhiễm trùng

Duy trì thói quen rửa tay thường xuyên

Khi bạch cầu trung tính thấp, hệ miễn dịch suy yếu khiến cơ thể dễ bị vi khuẩn, virus và nấm tấn công. Rửa tay đúng cách là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ nhiễm trùng và bảo vệ sức khỏe.

• Rửa tay bằng nước sạch và xà phòng.
• Chà xát kỹ toàn bộ bàn tay, kẽ ngón tay, đầu ngón tay, móng tay và cổ tay trong ít nhất 20–30 giây.
• Xả sạch dưới vòi nước và lau khô bằng khăn giấy dùng một lần hoặc khăn sạch.

Rửa tay vào những thời điểm quan trọng

Để hạn chế đưa vi khuẩn vào cơ thể, hãy tạo thói quen rửa tay trước và sau các hoạt động hằng ngày.

• Luôn rửa tay:
  • Trước khi ăn hoặc uống.
  • Trước khi chuẩn bị hoặc chế biến thực phẩm.
  • Trước khi uống thuốc.
  • Sau khi đi vệ sinh.
  • Trước khi chạm vào mắt, mũi hoặc miệng.
  • Sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi.

Rửa tay sau khi tiếp xúc với động vật

Thú cưng và các loài động vật có thể mang theo vi khuẩn hoặc ký sinh trùng mà không biểu hiện triệu chứng.

• Hãy rửa tay ngay sau khi:
  • Vuốt ve hoặc bế thú cưng.
  • Dọn khay cát, chuồng nuôi hoặc chất thải của động vật.
  • Tiếp xúc với thức ăn hoặc đồ dùng của vật nuôi.

Lưu ý

Đối với người giảm bạch cầu trung tính, việc giữ vệ sinh tay đúng cách có vai trò quan trọng không kém chế độ dinh dưỡng hay điều trị bằng thuốc. Kết hợp rửa tay thường xuyên với vệ sinh cá nhân, ăn chín uống sôi và tránh tiếp xúc với nguồn lây nhiễm sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ quá trình phục hồi bạch cầu trung tính hiệu quả hơn.

Bước 2: Đeo khẩu trang để giảm nguy cơ nhiễm trùng

Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người

Khi bạch cầu trung tính thấp, cơ thể có khả năng chống lại vi khuẩn và virus kém hơn bình thường. Đeo khẩu trang đúng cách giúp giảm nguy cơ hít phải các giọt bắn chứa mầm bệnh, đặc biệt ở những nơi có nhiều người.

• Nên đeo khẩu trang khi:
  • Đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế.
  • Đi phương tiện giao thông công cộng.
  • Mua sắm tại siêu thị, chợ hoặc trung tâm thương mại.
  • Tham gia các sự kiện đông người.
  • Tiếp xúc gần với người có dấu hiệu cảm cúm hoặc mắc bệnh truyền nhiễm.
• Ưu tiên sử dụng khẩu trang có khả năng lọc tốt và đeo kín mũi, miệng để đạt hiệu quả bảo vệ cao hơn.

Đeo khẩu trang trong một số trường hợp tại nhà

Ngay cả trong môi trường sống hằng ngày, người giảm bạch cầu trung tính cũng nên chủ động bảo vệ bản thân nếu có nguy cơ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh.

• Có thể cân nhắc đeo khẩu trang khi:
  • Sống cùng người đang bị cảm cúm hoặc mắc bệnh nhiễm trùng.
  • Dọn dẹp khu vực có nhiều bụi.
  • Tiếp xúc với nơi có nấm mốc hoặc môi trường kém vệ sinh.
  • Có người chăm sóc đang có triệu chứng ho hoặc hắt hơi.

Kết hợp với các biện pháp phòng ngừa khác

Đeo khẩu trang sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn khi đi kèm với các thói quen bảo vệ sức khỏe khác.

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
• Giữ khoảng cách với người đang mắc bệnh truyền nhiễm khi có thể.
• Vệ sinh và thông thoáng không gian sống.
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh để hỗ trợ tăng bạch cầu trung tính và nâng cao sức đề kháng.

Lưu ý

Khẩu trang giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh nhưng không thể thay thế các phương pháp điều trị giảm bạch cầu trung tính. Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, đau họng hoặc khó thở trong thời gian bạch cầu trung tính thấp, hãy đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Bước 3: Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh

Tránh tiếp xúc với người bị cảm cúm hoặc nhiễm trùng

Khi bạch cầu trung tính thấp, hệ miễn dịch suy yếu khiến cơ thể khó chống lại vi khuẩn và virus. Chỉ cần tiếp xúc gần với người đang bị cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh truyền nhiễm cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

• Hạn chế gặp gỡ những người:
  • Đang bị cảm lạnh hoặc cảm cúm.
  • Có triệu chứng sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi.
  • Đang mắc các bệnh truyền nhiễm khác.
• Nếu bắt buộc phải tiếp xúc, hãy:
  • Đeo khẩu trang đúng cách.
  • Giữ khoảng cách an toàn.
  • Rửa tay ngay sau khi tiếp xúc.

Hạn chế đến nơi đông người

Những khu vực tập trung đông người thường làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh, đặc biệt trong mùa cúm hoặc khi có dịch bệnh lây lan.

• Nên hạn chế đến:
  • Trung tâm thương mại.
  • Siêu thị vào giờ cao điểm.
  • Chợ đông người.
  • Sự kiện, lễ hội hoặc nơi tụ tập đông người.
  • Phòng chờ tại các cơ sở y tế nếu không thật sự cần thiết.
• Nếu phải ra ngoài:
  • Đeo khẩu trang có khả năng lọc tốt.
  • Giữ khoảng cách với người xung quanh khi có thể.
  • Rửa tay hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn sau khi chạm vào các bề mặt công cộng.

Chủ động bảo vệ sức khỏe trong thời gian bạch cầu trung tính thấp

Ngoài việc tránh nguồn lây nhiễm, người giảm bạch cầu trung tính nên kết hợp nhiều biện pháp để bảo vệ hệ miễn dịch.

• Nghỉ ngơi đầy đủ và ngủ đủ giấc.
• Duy trì chế độ ăn cân bằng để hỗ trợ tăng bạch cầu trung tính.
• Tuân thủ lịch tái khám và xét nghiệm máu theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Theo dõi nhiệt độ cơ thể mỗi ngày nếu được bác sĩ khuyến nghị.

Lưu ý

Nếu bạch cầu trung tính thấp kèm theo sốt từ 38°C trở lên, ớn lạnh hoặc các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng, hãy đến cơ sở y tế ngay. Đây là tình trạng cần được đánh giá và điều trị sớm để giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Bước 4: Giữ vệ sinh răng miệng để phòng nhiễm trùng

Chăm sóc răng miệng hằng ngày

Khi bạch cầu trung tính thấp, khoang miệng dễ bị viêm, loét và nhiễm khuẩn hơn bình thường. Giữ vệ sinh răng miệng đúng cách giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và giảm nguy cơ nhiễm trùng.

• Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày hoặc sau mỗi bữa ăn nếu có thể.
• Sử dụng bàn chải lông mềm để hạn chế làm tổn thương nướu.
• Dùng chỉ nha khoa nhẹ nhàng để loại bỏ mảng bám giữa các kẽ răng nếu nướu không bị chảy máu hoặc quá nhạy cảm.

Súc miệng đúng cách

Súc miệng giúp làm sạch khoang miệng và giảm lượng vi khuẩn tồn tại trên niêm mạc.

• Có thể súc miệng bằng dung dịch nước muối sinh lý hoặc dung dịch súc miệng theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Một số trường hợp có thể sử dụng dung dịch pha từ nước sạch và một lượng nhỏ baking soda theo hướng dẫn của nhân viên y tế để hỗ trợ làm sạch khoang miệng.
• Tránh lạm dụng các loại nước súc miệng chứa nhiều cồn nếu niêm mạc miệng đang khô hoặc bị loét vì có thể gây kích ứng.

Giữ bàn chải luôn sạch sẽ

Bàn chải đánh răng là nơi có thể tích tụ vi khuẩn nếu không được vệ sinh và bảo quản đúng cách.

• Rửa sạch bàn chải dưới vòi nước sau mỗi lần sử dụng.
• Để bàn chải khô tự nhiên ở nơi thông thoáng.
• Không dùng chung bàn chải với người khác.
• Thay bàn chải định kỳ khoảng 3 tháng một lần hoặc sớm hơn nếu lông bàn chải bị xòe.

Lưu ý

Nếu giảm bạch cầu trung tính kèm theo loét miệng, chảy máu nướu, đau răng hoặc xuất hiện các mảng trắng trong khoang miệng, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Điều trị sớm các vấn đề răng miệng sẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và hỗ trợ quá trình phục hồi bạch cầu trung tính hiệu quả hơn.

Nguồn tham khảo

1. American Cancer Society. (2024). Low white blood cell counts (neutropenia). American Cancer Society.
2. American Society of Clinical Oncology. (2024). Neutropenia. Cancer.Net.
3. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Preventing infections in cancer patients. U.S. Department of Health and Human Services.
4. Crawford, J., Caserta, C., & Roila, F. (2010). Hematopoietic growth factors: ESMO Clinical Practice Guidelines for the applications. Annals of Oncology, 21(Suppl. 5), v248–v251.
5. National Cancer Institute. (2024). Neutropenia (low neutrophil count). National Institutes of Health.
6. National Comprehensive Cancer Network. (2025). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Hematopoietic Growth Factors. National Comprehensive Cancer Network.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2023). Vitamin B12 deficiency. National Institutes of Health.
8. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2024). Vitamin B12 Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health.
9. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2024). Vitamin C Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health.
10. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2024). Vitamin E Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health.
11. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2024). Zinc Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health.
12. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2024). Omega-3 Fatty Acids Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health.
13. The Leukemia & Lymphoma Society. (2024). Neutropenia. The Leukemia & Lymphoma Society.
14. World Health Organization. (2022). WHO guidelines on hand hygiene in health care. World Health Organization.
15. World Health Organization. (2024). Food safety: Five keys to safer food. World Health Organization.

Biên tập nội dung: Lesley Collins Tran.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Christopher Walker.