Cách trích dẫn số liệu World Bank trong báo cáo luận văn đúng chuẩn

Khi viết bài nghiên cứu, tiểu luận kinh tế hay chính trị, nhiều người thường tìm đến số liệu World Bank vì độ tin cậy và tính cập nhật cao. Tuy nhiên, cách trích dẫn số liệu World Bank sao cho đúng chuẩn, rõ ràng và phù hợp yêu cầu học thuật lại là vấn đề khiến không ít người bối rối. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu nhanh cách ghi nguồn World Bank chính xác, dễ áp dụng theo các chuẩn trích dẫn phổ biến như APA, MLA hay Chicago, từ đó nâng cao tính học thuật và độ tin cậy cho bài viết của bạn.

Cách 1: Mẫu trích dẫn dữ liệu World Bank theo chuẩn MLA

Bước 1: Cách ghi tác giả

Xác định World Bank là tác giả dữ liệu

• Trong chuẩn MLA, khi trích dẫn số liệu, bạn sử dụng World Bank như tác giả hoặc đơn vị biên soạn dữ liệu.

• Đây là cách làm phổ biến và được chấp nhận rộng rãi trong các bài nghiên cứu kinh tế – tài chính.

Áp dụng quy tắc trích dẫn nguồn trực tuyến

• MLA không có hướng dẫn riêng cho dữ liệu thống kê.

• Vì số liệu World Bank được công bố online, bạn áp dụng quy tắc trích dẫn nguồn điện tử thông thường của MLA.

Cách ghi trong danh mục Works Cited

• Bắt đầu bằng World Bank (viết đúng tên, không thêm “the” phía trước).

• Sau tên tác giả, đặt dấu chấm để kết thúc phần này.

• Các thông tin còn lại (tên bộ dữ liệu, website, năm công bố…) sẽ được ghi ở các bước tiếp theo.

Ví dụ đơn giản

• World Bank.

Bước 2: Cách ghi tiêu đề dữ liệu

Xác định tiêu đề trang, bộ dữ liệu hoặc bảng số liệu

• Sử dụng tên trang, dataset hoặc bảng dữ liệu mà bạn đang trích dẫn từ World Bank.

• Tiêu đề này phản ánh trực tiếp nội dung số liệu, giúp người đọc và giảng viên dễ kiểm tra nguồn.

Đặt tiêu đề trong dấu ngoặc kép

• Toàn bộ tiêu đề phải được đặt trong dấu ngoặc kép “ ”.

• Dấu chấm kết thúc được đặt bên trong ngoặc kép, đúng chuẩn MLA.

Viết tiêu đề theo Title Case

• Viết hoa chữ cái đầu của:

  • Danh từ

  • Động từ

  • Tính từ

  • Trạng từ

  • Đại từ

• Không viết thường tùy tiện, vì đây là lỗi rất hay gặp khi trích dẫn số liệu World Bank.

Xử lý tiêu đề phụ (nếu có)

• Nếu dữ liệu có tiêu đề phụ, đặt dấu hai chấm (:) ngay sau tiêu đề chính.

• Tiêu đề phụ cũng được viết theo Title Case giống tiêu đề chính.

Ví dụ minh họa chuẩn MLA

• World Bank. "C02 Emissions (Metric Tons Per Capita)."

Bước 3: Cách ghi thông tin xuất bản và URL

Thêm tên ấn phẩm World Development Indicators

• Sau phần tiêu đề dữ liệu, ghi World Development Indicators in nghiêng.

• Đây là bộ chỉ số chính thức của World Bank, giúp xác định rõ nguồn dữ liệu gốc.

Ghi đơn vị phát hành World Bank Group

• Quay lại font chữ thường, đặt dấu phẩy, sau đó ghi The World Bank Group, rồi tiếp tục dấu phẩy.

• Cách ghi này thể hiện đúng vai trò đơn vị công bố dữ liệu.

Bổ sung ngày xuất bản dữ liệu

• Ghi ngày theo định dạng ngày–tháng–năm.

• Tên tháng có hơn 4 chữ cái cần viết tắt theo chuẩn MLA.

• Sau ngày xuất bản, đặt dấu phẩy để chuyển sang phần URL.

Chèn đường link trực tiếp đến dữ liệu

• Sao chép URL trực tiếp của dataset hoặc bảng số liệu.

• Bỏ phần “http://” ở đầu link.

• Kết thúc URL bằng dấu chấm.

Ví dụ trích dẫn đầy đủ, đúng chuẩn MLA

• World Bank. "C02 Emissions (Metric Tons Per Capita)." World Development Indicators, The World Bank Group, 2015, data.worldbank.org/indicator/EN.ATM.CO2E.PC.

Cách tìm ngày xuất bản chính xác

• Truy cập bảng hoặc biểu đồ dữ liệu trên World Bank.

• Nhấn vào mục “Details” ở phía trên.

• Sử dụng tối đa thông tin ngày tháng có sẵn, ngay cả khi chỉ có năm xuất bản.

Bước 4: Cách ghi ngày truy cập dữ liệu

Thêm ngày bạn truy cập trang dữ liệu

• Sau dấu chấm kết thúc URL, tiếp tục ghi từ Accessed.

• Đây là bước quan trọng khi trích dẫn số liệu World Bank online, vì dữ liệu có thể được cập nhật theo thời gian.

Ghi ngày truy cập đúng định dạng MLA

• Định dạng: ngày–tháng–năm.

• Tên tháng có hơn 4 chữ cái phải viết tắt (ví dụ: Jan., Feb., Sept.).

• Không bỏ qua bước này, đặc biệt với bài nghiên cứu học thuật hoặc báo cáo tài chính.

Ví dụ trích dẫn hoàn chỉnh có ngày truy cập

• World Bank. "C02 Emissions (Metric Tons Per Capita)." World Development Indicators, The World Bank Group, 2015, data.worldbank.org/indicator/EN.ATM.CO2E.PC. Accessed 24 Jan. 2019.

Mẫu chuẩn MLA Works Cited để áp dụng nhanh

• World Bank. "Title of Page/Table." World Development Indicators, The World Bank Group, Day-Month-Year of Publication, URL. Accessed Day-Month-Year.

Bước 5: Cách trích dẫn trong nội dung bài (in-text citation)

Mục đích của trích dẫn trong nội dung

• Giúp người đọc liên kết nhanh thông tin trong bài với nguồn đầy đủ ở phần Works Cited.

• Tăng độ tin cậy học thuật khi sử dụng số liệu World Bank trong bài nghiên cứu.

Cách trích dẫn cơ bản khi không có số trang

• Dữ liệu World Bank không có số trang, nên không áp dụng quy tắc page number như sách in.

• Trong ngoặc đơn, bạn chỉ cần ghi World Bank.

• Đặt trích dẫn ở cuối câu có sử dụng số liệu.

Ví dụ trích dẫn đơn giản

• (World Bank)

Trường hợp dùng nhiều nguồn dữ liệu World Bank khác nhau

• Khi bài viết sử dụng nhiều trang hoặc bảng dữ liệu khác nhau từ World Bank, cần thêm một phần tiêu đề để phân biệt nguồn.

• Điều này giúp người đọc biết chính xác bạn đang tham chiếu dataset nào.

Ví dụ trích dẫn có kèm tiêu đề

• (World Bank, "C02 Emissions")

Khi nào có thể bỏ trích dẫn trong ngoặc

• Nếu bạn đã nhắc rõ World Bank trong câu văn, không cần lặp lại trong ngoặc.

• Nếu bạn đã ghi rõ tên trang hoặc bảng dữ liệu trong nội dung, không cần lặp lại tiêu đề trong ngoặc.

• Nếu cả World Bank và tên dữ liệu đều đã xuất hiện trong câu, bạn không cần trích dẫn in-text ở cuối câu.

Cách 2: Hướng dẫn trích dẫn số liệu World Bank chuẩn APA

Bước 1: Cách ghi tác giả và tên cơ sở dữ liệu

Bắt đầu bằng tác giả World Bank

• Khi trích dẫn số liệu World Bank trong danh sách tài liệu tham khảo, luôn ghi World Bank là tác giả.

• Sau tên tác giả, đặt dấu phẩy để chuyển sang phần tiếp theo.

Ghi tên cơ sở dữ liệu World Development Indicators

• Ngay sau dấu phẩy, ghi World Development Indicators – đây là tên chính thức của cơ sở dữ liệu do World Bank công bố.

• Phần này giúp người đọc xác định rõ nguồn dữ liệu bạn đang sử dụng.

Kết thúc bằng dấu chấm

• Sau tên cơ sở dữ liệu, đặt dấu chấm để hoàn tất mục trích dẫn theo đúng chuẩn.

Ví dụ trình bày đúng chuẩn

• World Bank, World Development Indicators.

Bước 2: Cách ghi năm xuất bản dữ liệu

Xác định năm công bố của trang dữ liệu

• Tìm năm xuất bản trong phần thông tin công bố của trang dữ liệu World Bank.

• Nếu không thấy năm cụ thể, có thể dùng năm gần nhất có dữ liệu được cập nhật.

Cách trình bày năm theo đúng chuẩn

• Sau dấu chấm ở cuối phần tên cơ sở dữ liệu, chừa một khoảng trắng.

• Ghi năm xuất bản trong ngoặc tròn.

• Đặt dấu chấm bên ngoài ngoặc để kết thúc.

Ví dụ trình bày đúng chuẩn

• World Bank, World Development Indicators. (2017).

Bước 3: Cách ghi tiêu đề trang dữ liệu và mô tả theo chuẩn

Ghi tiêu đề trang dữ liệu cụ thể

• Sử dụng tiêu đề chính xác của trang dữ liệu bạn trích dẫn trên World Bank.

• Tiêu đề được viết in nghiêng để phân biệt với các phần còn lại.

Viết tiêu đề theo sentence case

• Chỉ viết hoa chữ cái đầu của từ đầu tiên trong tiêu đề.

• Các danh từ riêng (tên quốc gia, tổ chức…) vẫn được viết hoa.

• Không viết hoa toàn bộ như Title Case để tránh sai chuẩn.

Thêm mô tả ngắn cho loại tài liệu

• Chuyển về font chữ thường, chừa một khoảng trắng sau tiêu đề.

• Ghi mô tả tài liệu trong ngoặc vuông.

• Với dữ liệu World Bank, mô tả thường dùng là [Data file].

• Đặt dấu chấm sau ngoặc vuông để kết thúc.

Ví dụ trình bày đúng chuẩn

• World Bank, World Development Indicators. (2017). Individuals using the internet (% of population) [Data file].

Trường hợp dữ liệu có số phiên bản

• Nếu dataset có version number, ghi số phiên bản trong ngoặc đơn ngay sau tiêu đề.

• Phần [Data file] vẫn đặt sau số phiên bản.

Ví dụ có số phiên bản

• Individuals using the internet (% of population) (Version 2) [Data file].

Bước 4: Cách kết thúc trích dẫn World Bank bằng URL

Thêm đường link trực tiếp đến trang dữ liệu

• Ở cuối mục tài liệu tham khảo, dán URL đầy đủ của trang dữ liệu World Bank bạn đã truy cập.

• URL phải được sao chép nguyên trạng từ thanh địa chỉ trình duyệt để đảm bảo độ chính xác.

Không đặt dấu chấm sau URL

• Dù đây là phần kết thúc của trích dẫn, không thêm dấu chấm sau URL.

• Việc này giúp tránh nhầm lẫn, vì người đọc có thể hiểu dấu chấm là một phần của đường link.

Cách ghi theo đúng thứ tự APA

• Sau phần mô tả [Data file], thêm một khoảng trắng.

• Ghi Retrieved from (nếu yêu cầu theo định dạng APA cũ hoặc hướng dẫn của giảng viên).

• Dán URL trực tiếp của trang dữ liệu.

Ví dụ trích dẫn hoàn chỉnh

• World Bank, World Development Indicators. (2017). Individuals using the internet (% of population) [Data file]. Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/IT.NET.USER.ZS

Mẫu chuẩn APA Reference List để áp dụng nhanh

• World Bank, World Development Indicators. (Year). Title of page in sentence case [Data file]. URL

Bước 5: Cách trích dẫn trong nội dung bài (in-text citation)

Nguyên tắc trích dẫn cơ bản

• Trích dẫn trong nội dung theo APA sử dụng tên tác giả và năm công bố, đặt trong ngoặc đơn, ngăn cách bằng dấu phẩy.

• Với dữ liệu World Bank, tác giả luôn là World Bank.

Cách đặt trích dẫn trong câu

• Khi một câu có sử dụng số liệu, trích dẫn thường được đặt ở cuối câu.

• Định dạng chuẩn: (World Bank, Year).

Ví dụ trích dẫn chuẩn

• (World Bank, 2017)

Trường hợp đã nhắc World Bank trong câu

• Nếu bạn đã đề cập World Bank trong nội dung câu, không cần lặp lại tên trong ngoặc.

• Khi đó, chỉ cần ghi năm, đặt ngay sau cụm “World Bank”.

Ví dụ minh họa

• Theo World Bank (2017), tỷ lệ người dùng internet toàn cầu tiếp tục tăng.

Khi dùng nhiều chỉ số phát triển cùng năm

• Nếu bài viết sử dụng nhiều chỉ số World Bank được công bố trong cùng một năm, cần bổ sung một phần tiêu đề chỉ số trong ngoặc để phân biệt.

• Cách này giúp người đọc biết chính xác bạn đang tham chiếu dữ liệu nào.

Ví dụ phân biệt nguồn dữ liệu

• (World Bank, 2017, Internet use)

• Hoặc diễn giải rõ chủ đề chỉ số ngay trong câu, rồi chỉ để (2017) phía sau.

Cách 3: Mẫu trích dẫn dữ liệu World Bank theo phong cách Chicago

Bước 1: Cách ghi tác giả World Bank theo chuẩn

Xác định World Bank là tác giả chính

• Với tất cả dữ liệu do World Bank biên soạn, World Bank được xem là tác giả của nguồn dữ liệu.

• Đây là nguyên tắc mặc định trong trích dẫn học thuật, đặc biệt với dữ liệu kinh tế – tài chính.

Đặt tên tác giả ở vị trí đầu tiên

• Theo Chicago Style, tên tác giả luôn được liệt kê đầu tiên trong danh mục tài liệu tham khảo (bibliography).

• Điều này giúp người đọc nhanh chóng nhận diện nguồn gốc dữ liệu.

Cách trình bày đúng chuẩn

• Ghi World Bank.

• Đặt dấu chấm ở cuối để kết thúc phần tác giả.

Ví dụ chuẩn Chicago Style

• World Bank.

Bước 2: Cách ghi tiêu đề trang và nhà xuất bản

Ghi tiêu đề trang dữ liệu

• Sử dụng tiêu đề chính xác của trang dữ liệu trên website World Bank.

• Đặt tiêu đề trong dấu ngoặc kép “ ”.

• Viết theo Title Case: viết hoa chữ cái đầu của danh từ, động từ, tính từ, trạng từ, đại từ.

• Dấu chấm đặt bên trong ngoặc kép để kết thúc tiêu đề.

Ghi nhà xuất bản của website

• Sau tiêu đề, ghi The World Bank Group là nhà xuất bản.

• Đặt dấu chấm ở cuối để hoàn tất phần này theo Chicago Style.

Ví dụ trình bày đúng chuẩn

• World Bank. "Firms Using Banks to Finance Working Capital (% of Firms)." The World Bank Group.

Bước 3: Cách ghi ngày truy cập trang dữ liệu

Thêm thông tin ngày truy cập (Accessed)

• Sau phần tiêu đề trang và nhà xuất bản, ghi từ Accessed để chỉ thời điểm bạn lần cuối truy cập dữ liệu.

• Bước này rất quan trọng khi trích dẫn số liệu World Bank, vì dữ liệu có thể được cập nhật theo thời gian.

Định dạng ngày theo đúng chuẩn Chicago

• Ghi ngày theo thứ tự tháng – ngày – năm.

• Không viết tắt tên tháng (viết đầy đủ: January, February…).

• Đặt dấu chấm ở cuối ngày để kết thúc mục trích dẫn.

Ví dụ trình bày đúng chuẩn

• "Firms Using Banks to Finance Working Capital (% of Firms)." The World Bank Group. Accessed January 24, 2019.

Bước 4: Cách kết thúc trích dẫn World Bank bằng URL

Thêm đường link trực tiếp của trang dữ liệu

• Ở cuối mục trích dẫn, dán URL dẫn trực tiếp đến trang dữ liệu World Bank mà bạn đã sử dụng.

• URL phải được sao chép đúng nguyên bản từ thanh địa chỉ trình duyệt để tránh sai lệch nguồn.

Ưu tiên permalink hoặc dùng link gốc

• Nếu URL là permalink (liên kết cố định), hãy dùng liên kết đó.

• Nếu không chắc URL có cố định hay không, hãy dùng URL gốc của World Bank để người đọc có thể tìm lại trang dữ liệu theo tiêu đề.

Đặt dấu chấm ở cuối URL

• Khác với APA, theo Chicago Style, URL được kết thúc bằng dấu chấm.

• Điều này giúp hoàn chỉnh cấu trúc trích dẫn trong danh mục tài liệu tham khảo.

Cách kiểm tra URL có phải permalink hay không

• Sao chép URL và mở thử bằng trình duyệt khác.

• Nếu chỉ dùng một trình duyệt, hãy xóa lịch sử rồi truy cập lại URL để kiểm tra tính ổn định.

Ví dụ trích dẫn hoàn chỉnh theo Chicago Style

• World Bank. "Firms Using Banks to Finance Working Capital (% of Firms)." The World Bank Group. Accessed January 24, 2019. https://data.worldbank.org/indicator/IC.FRM.BKWC.ZS.

Mẫu chuẩn Chicago Style để áp dụng nhanh

• World Bank. "Title of Page or Table." The World Bank Group. Accessed Month Day, Year. URL.

Bước 5: Cách ghi chú thích chân trang (footnote/endnote)

Dùng dấu phẩy thay cho dấu chấm

• Khi trích dẫn World Bank bằng footnote hoặc endnote, bạn vẫn dùng đầy đủ thông tin như trong bibliographic citation.

• Điểm khác biệt quan trọng: ngăn cách các thành phần bằng dấu phẩy, không dùng dấu chấm giữa các phần.

Quy tắc dấu chấm duy nhất

• Chỉ đặt một dấu chấm ở cuối toàn bộ chú thích.

• Điều này giúp phân biệt rõ footnote với bibliographic entry.

Cách viết “accessed”

• Từ accessed được viết chữ thường, vì nó đứng sau dấu phẩy (không phải sau dấu chấm).

• Định dạng ngày vẫn là Month Day, Year và không viết tắt tháng.

Thứ tự trình bày trong footnote

• World Bank,

• "Tiêu đề trang hoặc bảng dữ liệu,"

• The World Bank Group,

• accessed Month Day, Year,

• URL.

Ví dụ chuẩn Chicago Style (footnote)

• World Bank, "Firms Using Banks to Finance Working Capital (% of Firms)," The World Bank Group, accessed January 24, 2019, https://data.worldbank.org/indicator/IC.FRM.BKWC.ZS

Nguồn tham khảo

1. https://data.worldbank.org/
2. https://owl.purdue.edu/owl/research_and_citation/mla_style/
   mla_formatting_and_style_guide/mla_works_cited_electronic_sources.html
3. https://owl.purdue.edu/owl/research_and_citation/mla_style/
   mla_formatting_and_style_guide/mla_in_text_citations_the_basics.html
4. https://guides.library.ucsc.edu/citedata
5. https://libguides.du.edu/c.php?g=90296&p=3586753
6. https://owl.purdue.edu/owl/research_and_citation/apa_style/
   apa_formatting_and_style_guide/in_text_citations_the_basics.html
7. https://library.mcmaster.ca/sites/default/files/businesscitation.pdf

Biên dịch: Lesley Collins Tran.