Xước giác mạc làm sao cho hết đau? 6 cách giảm đau nhanh tại nhà

Trầy giác mạc, hay còn gọi là xước giác mạc, là một trong những chấn thương mắt phổ biến có thể xảy ra khi bụi, cát, cành cây, móng tay hoặc kính áp tròng làm tổn thương bề mặt mắt. Theo thống kê của các tổ chức nhãn khoa, chấn thương giác mạc là nguyên nhân khiến hàng triệu người trên thế giới phải khám mắt mỗi năm. Nếu không được xử lý đúng cách, tình trạng đau mắt do xước giác mạc có thể gây đau nhức dữ dội, chảy nước mắt liên tục, sợ ánh sáng và làm giảm thị lực tạm thời.

Bài viết này sẽ giúp bạn nhận biết sớm dấu hiệu của trầy giác mạc, hiểu vì sao không nên tự ý điều trị tại nhà và biết cách giảm đau an toàn trong khi chờ thăm khám. Tiptory cũng chia sẻ những lưu ý quan trọng để hỗ trợ quá trình hồi phục, giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ thị lực lâu dài.

Phần 1: Khi nào bị trầy giác mạc cần đi khám ngay?

Lưu ý 1: Cần khám ngay khi bị trầy giác mạc

Đừng chủ quan khi nghi ngờ bị trầy giác mạc

• Trầy giác mạc hoặc xước giác mạc là tình trạng lớp bề mặt trong suốt phía trước mắt bị tổn thương. Đây là chấn thương mắt cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá sớm để xác định mức độ tổn thương và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

• Không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt, thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau để điều trị tại nhà khi chưa có chẩn đoán chính xác. Việc điều trị không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, chậm lành vết thương hoặc ảnh hưởng đến thị lực.

Những nguyên nhân gây xước giác mạc bạn có thể không ngờ tới

• Ngoài các nguyên nhân phổ biến như bị vật nhọn chạm vào mắt, bụi, cát, mạt kim loại hoặc dị vật bắn vào mắt, xước giác mạc còn có thể xảy ra do:

  • Đeo kính áp tròng không đúng kích cỡ hoặc sử dụng kính áp tròng không được vệ sinh đúng cách.

  • Dụi mắt quá mạnh, đặc biệt khi có dị vật hoặc ngứa mắt.

  • Nhiễm khuẩn ở mắt gây tổn thương bề mặt giác mạc.

  • Trong một số trường hợp hiếm gặp, giác mạc có thể bị khô hoặc tổn thương khi phẫu thuật dưới gây mê toàn thân nếu mắt không được bảo vệ đầy đủ.

Các dấu hiệu nhận biết đau mắt do xước giác mạc

Nếu xuất hiện các triệu chứng dưới đây sau khi mắt bị va chạm hoặc có dị vật, bạn nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt:

• Đau nhức mắt hoặc cảm giác đau tăng lên khi chớp mắt.

• Cảm giác cộm, như có cát hoặc dị vật mắc trong mắt.

• Mắt đỏ, chảy nước mắt liên tục.

• Đau mắt do xước giác mạc kèm nhìn mờ, đặc biệt sau khi mắt bị chấn thương.

• Nhạy cảm với ánh sáng, phải nheo mắt hoặc khó mở mắt khi ra nơi có ánh sáng mạnh.

• Có thể kèm đau đầu, chóng mặt hoặc cảm giác choáng nhẹ do cơn đau và tình trạng kích ứng mắt.

Hãy đi khám càng sớm càng tốt sau khi mắt bị chấn thương

• Việc khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí và mức độ trầy giác mạc, đồng thời phát hiện các tổn thương sâu hơn hoặc dị vật còn sót lại trong mắt.

• Điều trị kịp thời giúp giảm đau, thúc đẩy quá trình liền biểu mô giác mạc, hạn chế nguy cơ loét giác mạc, nhiễm trùng và giảm khả năng để lại sẹo ảnh hưởng đến thị lực.

• Nếu bạn bị đau mắt do xước giác mạc, nhìn mờ nhiều, đau dữ dội hoặc nghi ngờ có hóa chất, kim loại hay vật sắc nhọn gây chấn thương mắt, hãy đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện có chuyên khoa mắt ngay, thay vì chờ triệu chứng tự cải thiện.

Lưu ý 2: Dùng thuốc nhỏ mắt đúng cách

Chỉ sử dụng thuốc nhỏ mắt theo hướng dẫn của bác sĩ

• Khi bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, không phải loại thuốc nhỏ mắt nào bán trên thị trường cũng phù hợp. Một số sản phẩm không đúng chỉ định có thể làm chậm quá trình lành vết thương, che lấp triệu chứng hoặc làm tăng nguy cơ biến chứng.

• Vì vậy, bạn chỉ nên sử dụng thuốc nhỏ mắt được bác sĩ khuyến nghị sau khi đã xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương của giác mạc.

Thuốc nhỏ mắt giúp hỗ trợ quá trình hồi phục

• Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt có tác dụng:

  • Giữ ẩm và bôi trơn bề mặt mắt, giúp giảm cảm giác cộm và đau mắt do xước giác mạc.

  • Hạn chế nguy cơ nhiễm trùng bằng thuốc kháng sinh nếu có chỉ định.

  • Kiểm soát tình trạng viêm để hỗ trợ giác mạc hồi phục tốt hơn. Một số thuốc chống viêm, bao gồm thuốc chứa corticosteroid, chỉ được sử dụng trong những trường hợp phù hợp và cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Không tự ý mua thuốc nhỏ mắt để giảm đau

• Nếu cơn đau mắt do xước giác mạc khiến bạn khó chịu, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn loại thuốc phù hợp. Không nên tự chọn thuốc nhỏ mắt chỉ vì thấy có tác dụng giảm đỏ hoặc giảm kích ứng.

• Việc dùng sai thuốc có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian hồi phục hoặc gây ảnh hưởng đến thị lực.

Tuân thủ đúng hướng dẫn khi sử dụng

• Chỉ dùng đúng loại thuốc, đúng liều lượng và đúng số lần nhỏ mắt theo chỉ định của bác sĩ.

• Một số thuốc nhỏ mắt có thể không cần kê đơn nhưng vẫn chỉ nên sử dụng khi được bác sĩ khuyến nghị trong trường hợp trầy giác mạc.

• Không tự ý ngừng thuốc, đổi sang sản phẩm khác hoặc kết hợp nhiều loại thuốc nhỏ mắt nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn. Điều này giúp xước giác mạc lành nhanh hơn và giảm nguy cơ để lại sẹo trên giác mạc.

Lưu ý 3: Dùng thuốc theo đúng chỉ định

Sử dụng kháng sinh khi bác sĩ chỉ định

• Không phải mọi trường hợp trầy giác mạc hay xước giác mạc đều cần dùng kháng sinh đường uống. Bác sĩ sẽ chỉ kê đơn khi nghi ngờ hoặc xác định có nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt ở những người đeo kính áp tròng, có vết thương sâu hoặc tổn thương do dị vật bẩn.

• Hãy uống thuốc đúng liều, đúng thời gian và đủ liệu trình, ngay cả khi các triệu chứng đau mắt do xước giác mạc đã giảm. Ngừng thuốc quá sớm có thể khiến nhiễm trùng chưa được điều trị dứt điểm và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Thông báo cho bác sĩ về các thuốc đang sử dụng

• Trước khi bắt đầu dùng kháng sinh, hãy cho bác sĩ biết tất cả các loại thuốc, thực phẩm chức năng hoặc thảo dược bạn đang sử dụng.

• Điều này giúp hạn chế nguy cơ tương tác thuốc, giảm tác dụng không mong muốn và đảm bảo việc điều trị xước giác mạc đạt hiệu quả cao nhất.

Không tự sử dụng thuốc tê nhỏ mắt tại nhà

• Trong quá trình khám, bác sĩ có thể sử dụng thuốc tê nhỏ mắt để giảm đau và giúp kiểm tra giác mạc dễ dàng hơn. Tuy nhiên, những thuốc này chỉ được dùng trong cơ sở y tế dưới sự giám sát của nhân viên chuyên môn.

• Việc tự ý mua hoặc lạm dụng thuốc tê nhỏ mắt tại nhà có thể làm chậm quá trình liền giác mạc, che giấu triệu chứng nặng lên và làm tăng nguy cơ loét hoặc tổn thương giác mạc nghiêm trọng.

Có thể cần thuốc giảm đau nếu triệu chứng nặng

• Nếu đau mắt do xước giác mạc hoặc tình trạng nhạy cảm với ánh sáng ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bác sĩ có thể cân nhắc kê thuốc giảm đau đường uống phù hợp.

• Không nên tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc các thuốc điều trị mắt khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ, đặc biệt nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng. Điều trị đúng cách ngay từ đầu sẽ giúp trầy giác mạc hồi phục nhanh hơn và giảm nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

Lưu ý 4: Phẫu thuật khi giác mạc tổn thương nặng

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp

• Phần lớn các trường hợp trầy giác mạc hoặc xước giác mạc sẽ hồi phục sau khi được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, nếu tổn thương quá sâu, vết thương không lành, tái phát nhiều lần hoặc để lại sẹo ảnh hưởng đến thị lực, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp ngoại khoa.

Khi nào cần phẫu thuật?

• Bác sĩ có thể đề xuất phẫu thuật nếu bạn gặp một trong các tình trạng sau:

  • Đau mắt do xước giác mạc kéo dài dù đã điều trị đầy đủ.

  • Giác mạc bị tổn thương nghiêm trọng hoặc để lại sẹo làm giảm thị lực.

  • Bề mặt giác mạc không hồi phục bình thường hoặc liên tục bị trợt tái phát.

  • Có biến chứng ảnh hưởng đến chức năng và cấu trúc của giác mạc.

Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp

• Tùy vào nguyên nhân, vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ tư vấn phương pháp điều trị thích hợp. Mục tiêu của can thiệp là giảm đau, cải thiện thị lực, thúc đẩy quá trình phục hồi và hạn chế các biến chứng lâu dài.

Trao đổi kỹ trước khi quyết định phẫu thuật

• Nếu cần can thiệp ngoại khoa, bác sĩ sẽ giải thích rõ về:

  • Lý do cần phẫu thuật.

  • Quy trình thực hiện.

  • Lợi ích và các nguy cơ có thể gặp.

  • Thời gian hồi phục và cách chăm sóc mắt sau phẫu thuật.

• Việc tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và tái khám đúng lịch là yếu tố quan trọng giúp giác mạc lành tốt, bảo vệ thị lực và giảm nguy cơ tái phát xước giác mạc trong tương lai.

Lưu ý 5: Theo dõi thời gian hồi phục

Thời gian lành của trầy giác mạc phụ thuộc vào mức độ tổn thương

• Hầu hết các trường hợp trầy giác mạc hoặc xước giác mạc nhẹ sẽ hồi phục trong khoảng 1–3 ngày nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách.

• Với những vết xước lớn hơn hoặc tổn thương sâu hơn, thời gian hồi phục có thể kéo dài hơn, tùy thuộc vào mức độ tổn thương, nguyên nhân gây chấn thương và tình trạng sức khỏe của từng người.

Vết xước sâu có nguy cơ gây biến chứng

• Nếu xước giác mạc ăn sâu vào các lớp bên dưới, nguy cơ xuất hiện biến chứng sẽ cao hơn, bao gồm:

  • Nhiễm trùng giác mạc.

  • Hình thành sẹo giác mạc làm ảnh hưởng đến thị lực.

  • Đau kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

  • Giảm thị lực nếu không được điều trị kịp thời.

Theo dõi các dấu hiệu bất thường trong quá trình hồi phục

• Trong thời gian điều trị, hãy chú ý đến những thay đổi của mắt. Nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau, bạn nên liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế ngay:

  • Đau mắt do xước giác mạc ngày càng dữ dội hoặc không cải thiện sau vài ngày.

  • Mắt đỏ nhiều hơn, chảy nhiều ghèn hoặc nước mắt.

  • Thị lực giảm, nhìn mờ hoặc xuất hiện điểm mờ mới.

  • Mắt sưng, nhạy cảm với ánh sáng nghiêm trọng hoặc có bất kỳ triệu chứng bất thường nào khác.

Tái khám đúng lịch để bảo vệ thị lực

• Ngay cả khi các triệu chứng đã giảm, bạn vẫn nên tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ để đánh giá quá trình lành của trầy giác mạc và phát hiện sớm các biến chứng nếu có.

• Việc theo dõi đầy đủ giúp đảm bảo xước giác mạc hồi phục hoàn toàn, hạn chế để lại sẹo và giảm nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

Phần 2: Cách giảm đau trầy giác mạc tại nhà nhanh nhất

Cách 1: Tạm ngừng đeo kính áp tròng

Không đeo kính áp tròng cho đến khi giác mạc hồi phục

• Nếu bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, hãy ngừng sử dụng kính áp tròng ngay và chuyển sang đeo kính gọng trong thời gian điều trị.

• Kính áp tròng có thể cọ xát lên vùng giác mạc đang bị tổn thương, làm vết xước lâu lành hơn, tăng cảm giác khó chịu và làm đau mắt do xước giác mạc trở nên nghiêm trọng hơn.

• Ngoài ra, việc tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đang bị tổn thương còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng giác mạc, đặc biệt nếu kính hoặc hộp đựng kính không được vệ sinh đúng cách.

Chỉ đeo kính áp tròng trở lại khi được bác sĩ đồng ý

• Thời gian hồi phục của xước giác mạc không giống nhau ở mỗi người. Với tổn thương nhẹ, mắt có thể lành sau vài ngày, nhưng các trường hợp nặng có thể cần nhiều thời gian hơn.

• Chỉ nên sử dụng lại kính áp tròng khi bác sĩ xác nhận giác mạc đã hồi phục hoàn toàn. Đeo kính quá sớm có thể khiến vết thương tái phát hoặc làm tăng nguy cơ biến chứng.

Đeo kính râm để giảm khó chịu do ánh sáng

• Sau khi bị trầy giác mạc, nhiều người trở nên nhạy cảm hơn với ánh sáng. Đeo kính râm khi ra ngoài có thể giúp giảm chói mắt, hạn chế kích ứng và giúp mắt cảm thấy dễ chịu hơn.

• Nên chọn kính râm có khả năng chống tia UV tốt để bảo vệ giác mạc trong suốt quá trình hồi phục. Nếu tình trạng sợ ánh sáng kéo dài hoặc ngày càng nặng, hãy tái khám để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh phương pháp điều trị nếu cần.

Cách 2: Không tự ý băng mắt

Không tự đeo băng che mắt nếu chưa có chỉ định

• Khi bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, bạn không nên tự ý sử dụng băng che mắt nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.

• Đối với hầu hết các trường hợp xước giác mạc nhẹ, băng mắt không giúp vết thương lành nhanh hơn. Ngược lại, việc che kín mắt có thể làm giảm lượng oxy tiếp xúc với giác mạc, từ đó khiến quá trình hồi phục diễn ra chậm hơn.

Băng mắt chỉ được sử dụng trong một số trường hợp

• Bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng băng che mắt khi thấy cần thiết nhằm giảm khó chịu hoặc hỗ trợ quá trình điều trị ở một số người bệnh.

• Quyết định có băng mắt hay không sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây trầy giác mạc, mức độ tổn thương, nguy cơ nhiễm trùng và tình trạng cụ thể của từng người.

Có thể cần che mắt khi quá nhạy cảm với ánh sáng

• Nếu đau mắt do xước giác mạc đi kèm tình trạng sợ ánh sáng nghiêm trọng, bác sĩ có thể khuyến nghị sử dụng băng che mắt hoặc các biện pháp bảo vệ mắt trong thời gian ngắn để tăng sự thoải mái.

• Tuy nhiên, không nên tự áp dụng biện pháp này tại nhà vì có thể không phù hợp với tình trạng của bạn.

Ưu tiên làm theo hướng dẫn của bác sĩ

• Thay vì tự băng mắt, hãy tuân thủ đúng phác đồ điều trị, sử dụng thuốc theo chỉ định và tái khám đúng lịch.

• Nếu mắt vẫn đau nhiều, nhìn mờ hơn hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường trong quá trình hồi phục trầy giác mạc, hãy liên hệ với bác sĩ để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Cách 3: Tránh dụi mắt khi bị xước giác mạc

Không dụi hoặc gãi mắt khi đang bị trầy giác mạc

• Khi bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, bạn có thể cảm thấy ngứa, cộm hoặc như có dị vật trong mắt. Đây là phản ứng thường gặp trong quá trình tổn thương và hồi phục của giác mạc.

• Dù rất khó chịu, hãy cố gắng không dụi hoặc gãi mắt. Hành động này có thể khiến vết xước sâu hơn, kéo dài thời gian lành và làm đau mắt do xước giác mạc trở nên nghiêm trọng hơn.

Dụi mắt làm tăng nguy cơ nhiễm trùng

• Tay có thể mang theo vi khuẩn, bụi bẩn hoặc các tác nhân gây bệnh. Khi dụi mắt, những tác nhân này dễ xâm nhập vào vùng giác mạc đang bị tổn thương, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và phát sinh các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

• Nếu cảm thấy mắt quá ngứa hoặc khó chịu, hãy trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn biện pháp giảm triệu chứng an toàn thay vì tự tác động lên mắt.

Giữ tay bận rộn để hạn chế thói quen dụi mắt

• Nếu bạn thường vô thức đưa tay lên mắt, hãy thử thực hiện các hoạt động giúp đôi tay luôn bận rộn như đọc sách, viết, đan len, vẽ hoặc làm việc thủ công.

• Việc thay đổi thói quen này giúp giảm số lần chạm tay vào mắt, tạo điều kiện để xước giác mạc hồi phục nhanh hơn.

Có thể áp dụng biện pháp hỗ trợ khi ngủ hoặc nghỉ ngơi

• Một số người có thói quen dụi mắt khi ngủ hoặc lúc không để ý. Trong trường hợp này, bạn có thể cân nhắc đeo găng tay vải mềm khi nghỉ ngơi để hạn chế việc vô thức chạm vào mắt.

• Quan trọng hơn, hãy luôn giữ tay sạch sẽ, cắt móng tay gọn gàng và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ để trầy giác mạc sớm hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng.

Cách 4: Chườm lạnh đúng theo hướng dẫn

Chỉ chườm lạnh khi được bác sĩ khuyến nghị

• Khi bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, không phải trường hợp nào cũng cần chườm lạnh. Bạn chỉ nên áp dụng biện pháp này nếu được bác sĩ hướng dẫn, vì hiệu quả còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương và nguyên nhân gây chấn thương mắt.

• Tự ý chườm không đúng cách có thể khiến mắt khó chịu hơn hoặc làm che lấp các dấu hiệu cần được theo dõi.

Chườm lạnh có thể giúp giảm sưng và giảm khó chịu

• Với một số trường hợp xước giác mạc nhẹ, bác sĩ có thể khuyến nghị chườm lạnh trong 24–48 giờ đầu sau chấn thương.

• Nhiệt độ lạnh giúp co mạch, giảm sưng và hỗ trợ làm dịu cảm giác đau mắt do xước giác mạc trong giai đoạn đầu.

Chuyển sang chườm ấm khi phù hợp

• Sau giai đoạn đầu, bác sĩ có thể hướng dẫn chuyển sang chườm ấm để hỗ trợ tuần hoàn máu quanh vùng mắt và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hồi phục.

• Thời điểm chuyển từ chườm lạnh sang chườm ấm sẽ khác nhau ở mỗi người, vì vậy hãy thực hiện theo đúng hướng dẫn của bác sĩ thay vì tự thay đổi phương pháp.

Thực hiện chườm an toàn

• Không đặt đá lạnh trực tiếp lên mắt. Hãy bọc túi chườm hoặc đá trong khăn sạch, mềm trước khi áp lên vùng mắt đang nhắm.

• Không tạo áp lực lên nhãn cầu và ngừng chườm nếu cảm thấy đau tăng lên hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường.

• Nếu tình trạng đau mắt do xước giác mạc không cải thiện, mắt đỏ nhiều hơn, nhìn mờ hoặc sưng nặng lên, hãy liên hệ với bác sĩ để được kiểm tra và điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.

Cách 5: Ăn uống hỗ trợ giác mạc hồi phục

Ưu tiên chế độ ăn giàu dinh dưỡng để hỗ trợ lành giác mạc

• Khi bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, cơ thể cần nhiều dưỡng chất để tái tạo mô và phục hồi tổn thương. Một chế độ ăn cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu protein sẽ góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục.

• Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định, ăn uống khoa học còn giúp tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ nhiễm trùng trong thời gian điều trị.

Bổ sung vitamin C để hỗ trợ tạo collagen

• Vitamin C tham gia vào quá trình tổng hợp collagen – thành phần quan trọng giúp sửa chữa các mô bị tổn thương, bao gồm giác mạc.

• Nguồn thực phẩm giàu vitamin C gồm:

  • Ớt chuông.

  • Bông cải xanh.

  • Súp lơ.

  • Cam, quýt, bưởi.

  • Ổi.

  • Dâu tây.

  • Dưa lưới.

  • Vải thiều.

• Đa số người trưởng thành có thể đáp ứng nhu cầu vitamin C thông qua chế độ ăn đa dạng mà không cần bổ sung thực phẩm chức năng.

Vitamin E giúp bảo vệ tế bào giác mạc

• Vitamin E là chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, từ đó hỗ trợ quá trình hồi phục của xước giác mạc.

• Bạn có thể bổ sung vitamin E từ các thực phẩm như:

  • Hạnh nhân.

  • Hạt hướng dương.

  • Mầm lúa mì.

  • Rau bina.

  • Bơ.

  • Bơ đậu phộng.

  • Xoài.

  • Hạt phỉ.

Vitamin nhóm B góp phần hỗ trợ phục hồi mô

• Các vitamin nhóm B tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa của cơ thể và hỗ trợ duy trì sức khỏe của hệ thần kinh cũng như các mô ở mắt.

• Những thực phẩm giàu vitamin nhóm B bao gồm:

  • Cá hồi.

  • Cá ngừ.

  • Cá tuyết.

  • Cá bơn.

  • Thịt gà tây bỏ da.

  • Chuối.

  • Khoai tây.

  • Đậu lăng.

  • Sữa đậu nành.

  • Phô mai.

Lutein và zeaxanthin giúp bảo vệ mắt

• Lutein và zeaxanthin là hai carotenoid có vai trò chống oxy hóa, giúp bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể trước tác động của ánh sáng mạnh và tia cực tím.

• Mặc dù không trực tiếp điều trị đau mắt do xước giác mạc, việc bổ sung đầy đủ hai dưỡng chất này vẫn góp phần duy trì sức khỏe mắt trong quá trình hồi phục.

• Các nguồn thực phẩm giàu lutein và zeaxanthin gồm:

  • Cải bó xôi.

  • Cải xoăn.

  • Rau cải xanh.

  • Bông cải xanh.

  • Đậu Hà Lan.

  • Ngô.

  • Lòng đỏ trứng.

Không tự ý dùng thực phẩm bổ sung

• Nếu muốn sử dụng vitamin hoặc các sản phẩm bổ sung, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước, đặc biệt nếu bạn đang mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc điều trị khác.

• Trong hầu hết trường hợp, một chế độ ăn đa dạng, cân đối và giàu thực phẩm tự nhiên đã có thể cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết để hỗ trợ trầy giác mạc hồi phục và bảo vệ sức khỏe đôi mắt lâu dài.

Cách 6: Nghỉ ngơi để mắt hồi phục nhanh

Dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể tập trung chữa lành

• Khi bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, cơ thể sẽ huy động năng lượng để sửa chữa các mô bị tổn thương. Nghỉ ngơi đầy đủ giúp quá trình tái tạo biểu mô giác mạc diễn ra hiệu quả hơn, đồng thời giảm cảm giác đau mắt do xước giác mạc.

• Ngủ đủ giấc và hạn chế thức khuya cũng góp phần tăng cường miễn dịch, hỗ trợ mắt phục hồi nhanh hơn.

Giảm các hoạt động khiến mắt phải làm việc nhiều

• Trong vài ngày đầu sau chấn thương, hãy hạn chế:

  • Đọc sách hoặc tài liệu trong thời gian dài.

  • Sử dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị có màn hình quá lâu.

  • Xem tivi liên tục hoặc làm việc trong môi trường có ánh sáng chói.

• Việc cho mắt nghỉ ngơi thường xuyên giúp giảm khô mắt, giảm kích ứng và hạn chế cảm giác khó chịu khi chớp mắt.

Nếu có thể, hãy tạm giảm khối lượng học tập hoặc công việc

• Nếu đau mắt do xước giác mạc ảnh hưởng đến khả năng nhìn hoặc khiến bạn khó tập trung, hãy cân nhắc nghỉ học hoặc xin giảm khối lượng công việc trong thời gian ngắn theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Điều này giúp hạn chế căng thẳng cho mắt và tạo điều kiện thuận lợi để xước giác mạc hồi phục mà không phải chịu thêm áp lực từ các hoạt động thị giác kéo dài.

Tạo môi trường nghỉ ngơi dễ chịu cho mắt

• Nghỉ ngơi ở nơi sạch sẽ, thoáng mát và tránh ánh sáng quá mạnh.

• Nếu cảm thấy khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng, hãy đeo kính râm khi ra ngoài hoặc giảm độ sáng trong phòng.

• Kết hợp nghỉ ngơi hợp lý với việc dùng thuốc đúng chỉ định và tái khám theo lịch sẽ giúp trầy giác mạc phục hồi nhanh hơn, giảm nguy cơ biến chứng và sớm lấy lại thị lực bình thường.

Phần 3: Bị xước giác mạc không nên làm gì để tránh mù?

Lưu ý 1: Không tự dùng thuốc bôi tại mắt

Không tự ý sử dụng thuốc bôi hoặc thuốc tê tại nhà

• Khi điều trị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, bác sĩ có thể sử dụng một số loại thuốc bôi hoặc thuốc tê tại mắt trong quá trình khám và điều trị. Những thuốc này chỉ an toàn khi được dùng đúng liều lượng và dưới sự theo dõi của nhân viên y tế.

• Bạn không nên tự mua hoặc tự sử dụng các loại thuốc bôi, thuốc tê hay thuốc điều trị mắt tại nhà nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Lạm dụng thuốc có thể làm tình trạng nặng hơn

• Việc tự ý dùng thuốc, đặc biệt là các thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc bôi có tác dụng gây tê, có thể che lấp triệu chứng, khiến bạn không nhận ra tổn thương đang tiến triển.

• Ngoài ra, sử dụng không đúng cách còn làm chậm quá trình lành của xước giác mạc, tăng nguy cơ nhiễm trùng, loét giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.

Chỉ sử dụng thuốc được bác sĩ kê đơn hoặc khuyến nghị

• Trong quá trình điều trị đau mắt do xước giác mạc, hãy chỉ dùng các loại thuốc đã được bác sĩ kê đơn hoặc hướng dẫn sử dụng.

• Tùy mức độ đau và tình trạng tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau đường uống để giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn trong thời gian giác mạc hồi phục.

Không tự thay đổi phác đồ điều trị

• Không tự ý đổi thuốc, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.

• Nếu cơn đau mắt do xước giác mạc không thuyên giảm, xuất hiện đỏ mắt nhiều hơn, nhìn mờ hoặc có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, hãy tái khám sớm để được đánh giá và điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp.

Lưu ý 2: Không tự lấy dị vật trong mắt

Không tự ý lấy dị vật ra khỏi mắt

• Trầy giác mạc hoặc xước giác mạc thường xảy ra khi bụi, cát, mảnh kim loại, cành cây hoặc các dị vật khác cọ xát vào bề mặt giác mạc. Nếu dị vật vẫn còn trong mắt, bạn có thể cảm thấy cộm, đau và chảy nước mắt liên tục.

• Dù rất khó chịu, bạn không nên tự dùng tay, nhíp, tăm bông hoặc bất kỳ dụng cụ nào để lấy dị vật ra khỏi mắt.

Tự lấy dị vật có thể khiến tổn thương nghiêm trọng hơn

• Việc cố gắng lấy dị vật tại nhà có thể:

  • Làm xước giác mạc sâu hơn.

  • Tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt.

  • Đẩy dị vật vào sâu hơn trong mắt.

  • Gây tổn thương các cấu trúc quan trọng của mắt, ảnh hưởng đến thị lực.

Hãy đến cơ sở y tế để được xử lý an toàn

• Nếu nghi ngờ có dị vật trong mắt, hãy đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt.

• Bác sĩ sẽ sử dụng các dụng cụ chuyên dụng để xác định vị trí dị vật, lấy dị vật ra an toàn và kiểm tra mức độ trầy giác mạc trước khi chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Trong khi chờ được khám, hãy bảo vệ mắt đúng cách

• Không dụi mắt hoặc chớp mắt quá mạnh vì có thể khiến dị vật tiếp tục cọ xát vào giác mạc.

• Không tự nhỏ các loại thuốc hoặc cố gắng rửa mắt nhiều lần nếu dị vật có khả năng bám chặt hoặc là vật sắc nhọn.

• Nếu đau mắt do xước giác mạc tăng lên, mắt nhìn mờ, chảy nhiều nước mắt hoặc không thể mở mắt, hãy đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời, giúp giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ thị lực.

Lưu ý 3: Cách phòng ngừa trầy giác mạc tái phát

Bảo vệ mắt để tránh trầy giác mạc lặp lại

• Bị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc nhiều lần có thể làm tăng nguy cơ để lại sẹo, ảnh hưởng đến thị lực và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể cần can thiệp ngoại khoa.

• Sau khi mắt đã hồi phục, hãy chủ động bảo vệ mắt để giảm nguy cơ tái phát và duy trì sức khỏe thị lực lâu dài.

Đeo kính bảo hộ khi mắt có nguy cơ bị chấn thương

• Sử dụng kính bảo hộ hoặc kính râm đạt tiêu chuẩn khi:

  • Làm việc với máy móc, kim loại, gỗ hoặc hóa chất.

  • Cắt cỏ, khoan, mài hoặc sửa chữa nhà cửa.

  • Tham gia các hoạt động thể thao hoặc leo núi.

  • Di chuyển trong môi trường nhiều bụi, cát hoặc gió mạnh.

• Kính bảo hộ giúp hạn chế dị vật bay vào mắt – một trong những nguyên nhân phổ biến gây xước giác mạc.

Sử dụng kính áp tròng đúng cách

• Nếu đeo kính áp tròng, hãy:

  • Rửa tay sạch trước khi đeo hoặc tháo kính.

  • Vệ sinh và bảo quản kính đúng hướng dẫn.

  • Thay dung dịch ngâm kính mỗi ngày.

  • Không đeo kính quá thời gian khuyến cáo hoặc khi đang ngủ nếu loại kính không được thiết kế để đeo qua đêm.

• Việc sử dụng kính áp tròng đúng cách giúp giảm nguy cơ trầy giác mạc, nhiễm trùng và các biến chứng ở mắt.

Không dụi mắt khi có bụi hoặc dị vật

• Nếu bụi hoặc cát bay vào mắt, đừng dụi mắt vì điều này có thể khiến dị vật cọ xát mạnh hơn lên giác mạc và gây đau mắt do xước giác mạc.

• Thay vào đó, hãy thử rửa mắt bằng nước muối sinh lý vô khuẩn hoặc sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản theo hướng dẫn của bác sĩ để hỗ trợ làm trôi dị vật nhỏ.

Tìm đến cơ sở y tế khi không thể lấy dị vật ra

• Nếu sau khi rửa mắt mà dị vật vẫn còn, hoặc mắt vẫn đau, đỏ, chảy nước mắt, nhìn mờ hay có cảm giác cộm kéo dài, hãy đến cơ sở y tế hoặc bác sĩ chuyên khoa mắt.

• Không tự dùng nhíp, tăm bông hoặc các vật cứng để lấy dị vật vì có thể làm xước giác mạc nghiêm trọng hơn và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Duy trì thói quen chăm sóc mắt hằng ngày

• Khám mắt định kỳ, đặc biệt nếu bạn thường xuyên đeo kính áp tròng hoặc làm việc trong môi trường có nguy cơ chấn thương mắt.

• Giữ vệ sinh tay và hạn chế chạm tay lên mắt.

• Chủ động bảo vệ mắt trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp giảm nguy cơ trầy giác mạc, hạn chế đau mắt do xước giác mạc và bảo vệ thị lực về lâu dài.

Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc mắt

Đi khám ngay nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường

• Trong quá trình điều trị trầy giác mạc hoặc xước giác mạc, hãy liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu bạn có các dấu hiệu như:

  • Sốt.

  • Buồn nôn hoặc nôn.

  • Thị lực giảm hoặc nhìn mờ nhiều hơn.

  • Đau mắt tăng dần hoặc xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào khác.

• Những dấu hiệu này có thể cảnh báo tình trạng nhiễm trùng hoặc biến chứng cần được xử trí kịp thời để bảo vệ thị lực.

Không dùng lại thuốc nhỏ mắt cũ

• Không sử dụng lại thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc thuốc kê đơn còn dư từ lần điều trị trước, kể cả khi triệu chứng hiện tại có vẻ giống nhau.

• Cũng không nên dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác.

• Đầu lọ thuốc có thể đã bị nhiễm vi khuẩn sau khi mở nắp. Việc tiếp tục sử dụng có thể đưa vi khuẩn vào mắt và làm xước giác mạc nặng hơn hoặc gây nhiễm trùng mới.

• Sau khi hoàn thành điều trị, hãy bỏ các thuốc nhỏ mắt kê đơn còn thừa theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc cơ sở y tế.

Không chườm mắt bằng thực phẩm

• Không nên dùng dưa leo, khoai tây hoặc các loại thực phẩm đông lạnh để chườm lên mắt khi bị trầy giác mạc.

• Khi thực phẩm rã đông, vi khuẩn có thể phát triển và tiếp xúc trực tiếp với vùng giác mạc đang bị tổn thương, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và kéo dài thời gian hồi phục.

Chỉ sử dụng vật liệu sạch và vô khuẩn

• Nếu bác sĩ khuyến nghị chườm lạnh để giảm sưng hoặc giảm đau mắt do xước giác mạc, hãy sử dụng túi chườm sạch hoặc khăn vô khuẩn bọc đá lạnh theo đúng hướng dẫn.

• Không đặt đá trực tiếp lên mắt và luôn đảm bảo các vật dụng tiếp xúc với mắt sạch sẽ để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.

Tuân thủ hướng dẫn điều trị để bảo vệ thị lực

• Thực hiện đúng chỉ định của bác sĩ, tái khám đúng lịch và tránh các biện pháp chăm sóc chưa được kiểm chứng sẽ giúp trầy giác mạc hồi phục an toàn.

• Nếu triệu chứng không cải thiện sau vài ngày hoặc có dấu hiệu nặng lên, hãy đi khám ngay thay vì tự điều trị tại nhà. Điều trị sớm là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ thị lực lâu dài.

Nguồn tham khảo

1. American Academy of Ophthalmology. Corneal Abrasion (Scratched Eye). American Academy of Ophthalmology.
2. American Academy of Ophthalmology. Preferred Practice Pattern: Bacterial Keratitis. American Academy of Ophthalmology.
3. American Academy of Ophthalmology. Preferred Practice Pattern: Corneal Ectasia and Other Corneal Disorders. American Academy of Ophthalmology.
4. American Optometric Association. Corneal Abrasion. American Optometric Association.
5. National Eye Institute. Corneal Diseases. National Institutes of Health.
6. National Eye Institute. Facts About the Cornea and Corneal Disease. National Institutes of Health.
7. Merck Manual Professional Edition. Corneal Abrasions and Corneal Foreign Bodies. Merck & Co., Inc.
8. MSD Manual Professional Edition. Corneal Abrasions and Corneal Foreign Bodies. MSD Manuals.
9. UpToDate. Corneal Abrasion and Corneal Foreign Body: Clinical Features and Diagnosis. UpToDate.
10. UpToDate. Evaluation and Management of Corneal Abrasions. UpToDate.
11. Wipperman, J., & Dorsch, J. N. Evaluation and Management of Corneal Abrasions. American Family Physician, 87(2), 114–120.
12. Wilson, S. A., & Last, A. Corneal Abrasions. American Family Physician, 70(1), 123–128.
13. Ehlers, J. P., & Shah, C. P. (Eds.). Wills Eye Manual: Office and Emergency Room Diagnosis and Treatment of Eye Disease. Wolters Kluwer.
14. Kanski, J. J., & Bowling, B. Kanski's Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach. Elsevier.
15. American Society of Retina Specialists. Eye Injury and Corneal Trauma. American Society of Retina Specialists.
16. Centers for Disease Control and Prevention. Healthy Contact Lens Wear and Care. U.S. Department of Health and Human Services.
17. World Health Organization. World Report on Vision. World Health Organization.
18. European Society of Cataract and Refractive Surgeons. Clinical Guidelines for the Prevention and Management of Ocular Surface Infection. European Society of Cataract and Refractive Surgeons.
    

Biên tập nội dung: Rowan Hudson Le.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Olivia Thompson.