Mẹo trị chảy nước miếng khi ngủ: 5 cách giảm chảy nước bọt nhiều

Chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hay chảy nước miếng thường chỉ gây khó chịu trong thời gian ngắn, nhưng nếu kéo dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, giấc ngủ, giao tiếp và sự tự tin. Về y khoa, tình trạng tiết nước bọt quá mức còn được gọi là hypersalivation hoặc sialorrhea. Đáng chú ý, chảy nước miếng không phải lúc nào cũng do cơ thể sản xuất quá nhiều nước bọt; đôi khi nguyên nhân là khó nuốt hoặc kiểm soát cơ miệng kém.

Một số trường hợp chảy nước bọt nhiều có thể liên quan đến trào ngược dạ dày, buồn nôn, vấn đề răng miệng hoặc tác dụng phụ của thuốc; trong khi những trường hợp kéo dài có thể liên quan đến bệnh lý thần kinh hoặc rối loạn nuốt. Vì vậy, thay vì chỉ cố gắng “nuốt nước bọt liên tục”, chuyên gia khuyến nghị cần xác định nguyên nhân để lựa chọn cách xử lý phù hợp. Bài viết này, Tiptory giúp bạn nhận biết vì sao bị chảy nước miếng, những cách đơn giản có thể áp dụng tại nhà và khi nào tiết nhiều nước bọt cần được bác sĩ đánh giá.

Cách giảm chảy nước bọt an toàn

Uống đủ nước trong ngày

• Uống nước đều đặn giúp duy trì cân bằng dịch trong cơ thể. Tuy nhiên, chảy nước bọt không nhất thiết là dấu hiệu thiếu nước, vì tình trạng này còn có thể liên quan đến khó nuốt, trào ngược hoặc một số bệnh lý khác.

• Thay vì uống thật nhiều nước cùng lúc, hãy chia thành nhiều lần trong ngày và chú ý cảm giác khát, màu nước tiểu cùng tình trạng cơ thể.

Không tự dùng nước ép nho để trị chảy nước miếng

• Một số hướng dẫn tại nhà đề cập đến nước ép nho đậm màu, nhưng hiện chưa có bằng chứng y khoa đủ mạnh để xem đây là cách điều trị tiết nhiều nước bọt.

• Vì vậy, nếu mục tiêu là cách giảm chảy nước miếng, không nên xem nước ép nho là phương pháp điều trị chính hoặc thay thế việc tìm nguyên nhân.

Giữ miệng hoạt động phù hợp

• Nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng có thể làm tăng hoạt động của cơ miệng và thúc đẩy việc nuốt nước bọt. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc làm giảm lượng nước bọt được tạo ra.

• Với trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ, không nên tự ý dùng kẹo cứng vì có nguy cơ hóc. Nếu chảy nước bọt nhiều kéo dài, nên trao đổi với người lớn và nhân viên y tế để tìm nguyên nhân.

Điều chỉnh tư thế khi ngủ

• Chảy nước miếng khi ngủ khá phổ biến và có thể xảy ra do tư thế ngủ khiến nước bọt dễ chảy ra ngoài miệng. Nằm ngửa có thể giúp hạn chế tình trạng này ở một số người, nhưng hiệu quả không giống nhau.

• Nếu thường xuyên chảy nước miếng ban đêm, đồng thời có ngáy lớn, khó thở khi ngủ hoặc cảm giác nghẹt mũi kéo dài, nên được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ thay đổi tư thế ngủ.

Xử lý nghẹt mũi và dị ứng

• Nghẹt mũi khiến một số người phải thở bằng miệng, từ đó có thể làm việc kiểm soát nước bọt trở nên khó khăn hơn.

• Nếu chảy nước miếng đi kèm nghẹt mũi, hắt hơi hoặc triệu chứng dị ứng, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về cách kiểm soát nguyên nhân phù hợp. Không nên tự dùng thuốc kéo dài chỉ để giảm tiết nước bọt.

Kiểm tra thuốc đang sử dụng

• Một số thuốc có thể gây tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng như một tác dụng phụ. Cleveland Clinic ghi nhận một số thuốc, đặc biệt clozapine, có thể gây tăng tiết nước bọt.

• Nếu tình trạng chảy nước bọt nhiều bắt đầu sau khi dùng thuốc mới, hãy ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng và trao đổi với bác sĩ. Không tự ý ngừng, giảm liều hoặc đổi thuốc.

• Nếu chảy nước miếng kéo dài hoặc ngày càng nhiều, bác sĩ có thể kiểm tra các nguyên nhân như vấn đề răng miệng, trào ngược dạ dày, buồn nôn, rối loạn nuốt hoặc một số bệnh lý khác.

Phần 1: Cách trị chảy nước bọt nhiều tại nhà

Cách 1: Hạn chế thực phẩm gây tiết nhiều nước bọt

Tránh thực phẩm có vị chua và quá ngọt

• Một số loại thực phẩm có vị chua, đặc biệt là trái cây họ cam quýt, có thể kích thích tuyến nước bọt. Đồ ăn nhiều đường hoặc có vị chua cũng có thể làm bạn cảm thấy tiết nhiều nước bọt hơn.

• Nếu nhận thấy chảy nước miếng xuất hiện rõ sau một món ăn cụ thể, hãy ghi lại món đó và tạm thời hạn chế để xem triệu chứng có cải thiện không.

• Không cần loại bỏ hoàn toàn trái cây hay thực phẩm lành mạnh chỉ vì lo chảy nước bọt nhiều. Mục tiêu là xác định những tác nhân thực sự khiến triệu chứng của bạn tăng lên.

Ưu tiên món ăn đơn giản khi đang khó chịu

• Khi cảm giác nhiều nước bọt trong miệng xuất hiện, một lượng nhỏ thực phẩm khô, nhạt như bánh quy hoặc bánh mì có thể giúp hấp thụ bớt nước bọt và tạo cảm giác dễ chịu tạm thời.

• Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp giảm khó chịu trước mắt, không phải cách điều trị nguyên nhân gây chảy nước bọt.

• Nếu bạn thường xuyên phải ăn để kiểm soát tình trạng này, nên tìm hiểu nguyên nhân thay vì phụ thuộc vào thực phẩm khô.

Tránh mùi khiến bạn tiết nước bọt

• Không chỉ thức ăn, mùi thức ăn, đặc biệt mùi nấu nướng, cũng có thể kích thích phản xạ tiết nước bọt. Đây là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể khi chuẩn bị ăn.

• Nếu nhận thấy chảy nước miếng tăng lên khi ngửi một mùi nhất định, hãy hạn chế tiếp xúc với tác nhân đó trong thời gian triệu chứng đang rõ rệt.

• Khi không thể tránh mùi thức ăn, hãy chuyển sự chú ý sang một hoạt động khác như đọc sách, trò chuyện hoặc tập trung vào công việc đang làm. Cách này có thể giúp giảm sự chú ý vào cảm giác tiết nước bọt, nhưng không thay thế việc điều trị nếu triệu chứng kéo dài.

Theo dõi tác nhân gây chảy nước miếng

• Mỗi người có thể phản ứng khác nhau với thức ăn, mùi và tình huống cụ thể. Vì vậy, cách thực tế nhất là theo dõi thời điểm tiết nhiều nước bọt và những yếu tố xuất hiện ngay trước đó.

• Bạn có thể ghi lại 3 thông tin: đã ăn hoặc ngửi gì, triệu chứng bắt đầu khi nào và mức độ chảy nước bọt ra sao.

• Nếu tình trạng kéo dài, xảy ra thường xuyên hoặc đi kèm khó nuốt, buồn nôn, ợ nóng, nghẹt mũi hay các triệu chứng bất thường khác, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân. Chảy nước miếng nhiều đôi khi không phải do tuyến nước bọt sản xuất quá mức mà có thể liên quan đến khả năng nuốt hoặc kiểm soát nước bọt.

Cách 2: Uống đủ nước để giảm nước bọt đặc

Uống đủ nước khi nước bọt đặc, nhiều nhầy

• Khi nước bọt trở nên đặc, dính hoặc có nhiều chất nhầy, uống đủ nước có thể giúp làm loãng dịch tiết và khiến việc nuốt dễ dàng hơn. Điều này đặc biệt hữu ích nếu bạn cảm thấy nước bọt đặc, vướng trong miệng hoặc cổ họng.

• Không nên hiểu rằng uống càng nhiều nước sẽ càng làm giảm tiết nhiều nước bọt. Nước bọt được điều hòa bởi nhiều yếu tố, nên việc bổ sung nước chủ yếu giúp cải thiện tình trạng khô miệng, dịch tiết đặc và cảm giác khó nuốt.

Chia nhỏ lượng nước uống trong ngày

• Thay vì uống một lượng lớn cùng lúc, hãy uống nước đều đặn trong ngày và tăng lượng nước khi thời tiết nóng, vận động nhiều hoặc cơ thể mất nước.

• Lượng nước cần thiết ở mỗi người không giống nhau. Nhu cầu còn phụ thuộc vào tuổi, giới tính, mức độ vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Vì vậy, không nên áp dụng cứng nhắc một con số cố định cho tất cả mọi người.

• Nếu bạn đang tìm cách giảm chảy nước miếng, hãy ưu tiên uống nước vừa đủ để nước tiểu có màu vàng nhạt và cơ thể không có dấu hiệu mất nước.

Lưu ý khi nước bọt có nhiều chất nhầy

• Nếu nước bọt đặc và nhiều nhầy, việc uống đủ nước có thể giúp dịch tiết loãng hơn và dễ nuốt hơn.

• Một số người nhận thấy các sản phẩm từ sữa làm cảm giác dịch nhầy trong miệng hoặc họng rõ hơn. Tuy nhiên, không có lý do để mọi người phải kiêng sữa chỉ vì chảy nước bọt nhiều. Nếu nghi ngờ một loại thực phẩm làm triệu chứng tăng lên, hãy theo dõi phản ứng của cơ thể và trao đổi với chuyên gia y tế khi cần.

Đừng chỉ tập trung vào lượng nước bọt

• Chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng không phải lúc nào cũng có nghĩa là tuyến nước bọt đang hoạt động quá mức. Một số trường hợp xảy ra do khó nuốt hoặc khó kiểm soát nước bọt trong miệng.

• Nếu tình trạng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm khó nuốt, nghẹn, ho khi ăn uống, thay đổi giọng nói hay các triệu chứng bất thường khác, nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì chỉ cố gắng uống thêm nước.

Cách 3: Nhai kẹo cao su để kiểm soát chảy nước bọt

Nhai kẹo cao su có thể giúp nuốt nước bọt

• Với tình trạng chảy nước miếng nhẹ, nhai kẹo cao su có thể giữ cho cơ miệng hoạt động và khuyến khích bạn nuốt thường xuyên hơn. Cách này có thể giúp hạn chế nước bọt đọng lại trong miệng ở một số người.

• Tuy nhiên, cần phân biệt giữa giảm chảy nước miếng và giảm tiết nước bọt. Việc nhai hoặc ngậm kẹo thường kích thích tuyến nước bọt hoạt động, vì vậy không nên xem đây là cách làm giảm lượng nước bọt được sản xuất.

Ưu tiên kẹo cao su không đường

• Nếu muốn thử cách này, hãy chọn kẹo cao su không đường để hạn chế lượng đường nạp vào và giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng.

• Nhai trong thời gian ngắn và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu càng nhai càng thấy tiết nhiều nước bọt, hãy ngừng sử dụng vì phương pháp này không phù hợp với bạn.

Thận trọng với kẹo cứng

• Kẹo cứng có thể kích thích tiết nước bọt và khiến bạn nuốt thường xuyên hơn, nhưng không phải lựa chọn phù hợp cho tất cả mọi người. Đặc biệt, trẻ nhỏ có nguy cơ hóc khi ngậm hoặc ăn kẹo cứng.

• Nếu bạn gặp chảy nước bọt nhiều do khó nuốt hoặc kiểm soát cơ miệng kém, không nên tự dùng kẹo cứng để xử lý triệu chứng. Khả năng nuốt cần được đánh giá để tránh nguy cơ sặc.

Khi nào nên tìm nguyên nhân

• Nếu chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng xảy ra thường xuyên và ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ hoặc giao tiếp, hãy trao đổi với bác sĩ.

• Đặc biệt, nếu tình trạng đi kèm khó nuốt, ho hoặc nghẹn khi ăn uống, thay đổi giọng nói hay cảm giác thức ăn mắc ở cổ họng, việc tìm nguyên nhân quan trọng hơn việc cố gắng kiểm soát nước bọt bằng kẹo cao su hoặc kẹo cứng.

Cách 4: Nước nho không phải cách trị chảy nước bọt

Không nên xem nước nho là cách giảm tiết nước bọt

• Nước ép nho đậm màu có chứa tannin, một nhóm hợp chất thực vật có vị chát và có thể tạo cảm giác khô miệng tạm thời. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh cho thấy uống nước nho có thể điều trị chảy nước bọt hoặc làm giảm tình trạng tiết nhiều nước bọt một cách đáng tin cậy.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách giảm chảy nước miếng, bạn không nên dựa vào nước ép nho như một phương pháp điều trị chính, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài.

Một số đồ uống cũng chứa tannin

• Tannin có trong nhiều loại thực phẩm và đồ uống như trà xanh, trà đen và cà phê. Chúng có thể tạo cảm giác se, khô miệng sau khi sử dụng nhưng không đồng nghĩa với việc làm giảm nguyên nhân gây chảy nước miếng nhiều.

• Rượu vang đỏ cũng chứa tannin, nhưng không nên sử dụng rượu để kiểm soát tiết nhiều nước bọt. Rượu có thể gây nhiều ảnh hưởng bất lợi cho sức khỏe và không phải là lựa chọn điều trị.

Chú ý sức khỏe răng miệng

• Nước ép nho, đặc biệt loại có thêm đường, có thể làm tăng nguy cơ sâu răng nếu sử dụng thường xuyên. Đồ uống có tính axit cũng có thể góp phần làm mòn men răng.

• Nếu uống nước ép trái cây, nên ưu tiên loại không thêm đường, dùng ở mức vừa phải và súc miệng bằng nước sau khi uống. Duy trì vệ sinh răng miệng bằng cách đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày và làm sạch kẽ răng hằng ngày.

Đừng nhầm cảm giác khô miệng với giảm tiết nước bọt

• Một thức uống tạo cảm giác se hoặc khô miệng không có nghĩa là đã giải quyết được nguyên nhân chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hay chảy nước miếng.

• Nếu bạn thường xuyên phải tìm đồ uống hoặc thực phẩm để làm khô miệng, hoặc tình trạng nước bọt nhiều xuất hiện cùng khó nuốt, buồn nôn, ợ nóng hay các triệu chứng bất thường khác, nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp phù hợp.

Cách 5: Thận trọng với lá xô thơm và gừng

Không nên tự dùng thảo dược để giảm chảy nước bọt

• Trà gừng hoặc lá xô thơm thường được nhắc đến như một mẹo dân gian để tạo cảm giác khô miệng và hỗ trợ kiểm soát chảy nước bọt. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chưa đủ mạnh để khẳng định xô thơm có hiệu quả điều trị tiết nhiều nước bọt. NCCIH cũng cho biết nghiên cứu về xô thơm còn hạn chế và chưa thể đưa ra kết luận chắc chắn về hiệu quả của loại thảo dược này.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách giảm chảy nước miếng, không nên tự dùng trà thảo dược, cao hoặc cồn thuốc xô thơm với mục đích điều trị, đặc biệt khi tình trạng kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân.

Nếu muốn dùng gừng hoặc xô thơm, hãy ưu tiên mức thực phẩm

• Gừng được sử dụng phổ biến trong thực phẩm và đồ uống, nhưng không nên xem trà gừng là phương pháp đã được chứng minh để làm giảm chảy nước miếng nhiều.

• Với xô thơm, sử dụng lượng thông thường trong chế biến thực phẩm nhìn chung an toàn hơn so với các dạng chiết xuất cô đặc. Một số loại xô thơm chứa thujone; dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây tác dụng bất lợi.

Không tự dùng tinh dầu hoặc dịch chiết cô đặc

• Không nên tự uống tinh dầu xô thơm hoặc sử dụng các sản phẩm chiết xuất cô đặc để cố gắng giảm tiết nhiều nước bọt. Nguy cơ không chỉ nằm ở hiệu quả chưa rõ ràng mà còn ở liều lượng và tương tác với thuốc.

• Nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm thảo dược nào vì thảo dược có thể tương tác với thuốc.

Đặc biệt thận trọng khi mang thai hoặc cho con bú

• Không nên tự sử dụng xô thơm với liều dùng như một sản phẩm bổ sung trong thời kỳ mang thai. NCCIH lưu ý thujone trong một số loại xô thơm có thể gây tác động bất lợi và mức độ an toàn khi cho con bú vẫn chưa được xác định rõ.

• Nếu chảy nước miếng xuất hiện thường xuyên trong giai đoạn này, nên trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự điều trị bằng thảo dược.

Tập trung tìm nguyên nhân nếu triệu chứng kéo dài

• Chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng kéo dài có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, việc làm khô miệng tạm thời không đồng nghĩa với giải quyết được nguyên nhân.

• Nếu tình trạng đi kèm khó nuốt, nghẹn, ho khi ăn uống hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, hãy đi khám để được đánh giá phù hợp thay vì tiếp tục thử nhiều loại thảo dược tại nhà.

Phần 2: Nguyên nhân làm tiết nhiều nước bọt

Lưu ý 1: Giảm chảy nước bọt do buồn nôn

Xử lý cảm giác buồn nôn trước

• Chảy nước bọt có thể tăng lên ngay trước hoặc trong lúc buồn nôn. Đây là phản ứng bảo vệ của cơ thể, giúp hạn chế tác động của axit dạ dày lên miệng khi có nguy cơ nôn. Vì vậy, nếu tiết nhiều nước bọt xuất hiện cùng cảm giác buồn nôn, nên tập trung kiểm soát nguyên nhân gây buồn nôn thay vì chỉ cố làm giảm nước bọt.

• Khi bắt đầu buồn nôn, hãy ngồi ở tư thế thoải mái, nghỉ ngơi và hít thở chậm. Nếu nhận thấy một tình huống cụ thể thường gây buồn nôn, hãy ghi lại để chủ động tránh hoặc giảm tiếp xúc với tác nhân đó.

Tránh những tác nhân dễ kích hoạt buồn nôn

• Một số nguyên nhân thường gặp gồm say xe, mùi mạnh, một số loại thức ăn, chuyển động, căng thẳng hoặc các vấn đề tiêu hóa. Những yếu tố về mùi, vị và chuyển động đều có thể ảnh hưởng đến cảm giác buồn nôn.

• Nếu chảy nước miếng xuất hiện khi đi xe, hãy thử nhìn thẳng về phía trước, hạn chế đọc sách hoặc nhìn màn hình trong lúc di chuyển và hít thở không khí trong lành khi có thể.

• Nếu mùi thức ăn hoặc mùi nấu nướng làm bạn buồn nôn, hãy tránh khu vực có mùi mạnh hoặc chọn thực phẩm nguội, ít mùi hơn. Đây cũng là biện pháp thường được khuyến nghị khi kiểm soát buồn nôn trong thai kỳ.

Ăn nhẹ khi dạ dày khó chịu

• Khi buồn nôn, có thể thử những món nhạt, dễ ăn như bánh mì nướng, bánh quy hoặc cơm, thay vì các món nhiều dầu mỡ, cay hoặc có mùi mạnh. Ăn lượng nhỏ và chia thành nhiều lần có thể dễ chịu hơn với một số người.

• Nếu chảy nước miếng nhiều đi kèm buồn nôn, đừng cố ăn thật nhiều để “hút” nước bọt. Hãy ưu tiên lượng nhỏ, ăn chậm và dừng lại nếu cảm giác buồn nôn tăng lên.

Lưu ý nếu chảy nước miếng khi mang thai

• Chảy nước bọt khi mang thai có thể xảy ra cùng tình trạng buồn nôn và nôn. Thay đổi nội tiết trong thai kỳ có thể góp phần làm tăng tiết nước bọt, trong khi buồn nôn khiến một số người nuốt nước bọt ít hơn, làm cảm giác nhiều nước bọt trong miệng rõ hơn.

• Nếu đang mang thai, hãy uống nước từng ngụm nhỏ và thường xuyên, nghỉ ngơi đầy đủ, đồng thời tránh những mùi hoặc thực phẩm khiến bạn buồn nôn.

Biết khi nào cần đi khám

• Nếu chảy nước miếng, buồn nôn hoặc nôn kéo dài và không thể ăn uống bình thường, nên được nhân viên y tế đánh giá để tìm nguyên nhân.

• Đặc biệt, cần đi khám sớm nếu nôn nhiều đến mức không giữ được thức ăn hoặc nước uống, có dấu hiệu mất nước, chóng mặt, yếu nhiều hoặc tiểu rất ít. Trong thai kỳ, nôn nghiêm trọng có thể dẫn đến mất nước và suy dinh dưỡng, đôi khi cần điều trị chuyên khoa.

Lưu ý 2: Giảm chảy nước bọt khi trào ngược

Xử lý trào ngược nếu là nguyên nhân

• Chảy nước bọt đôi khi xuất hiện cùng trào ngược dạ dày thực quản. Khi axit hoặc dịch dạ dày trào lên thực quản và họng, cơ thể có thể tăng tiết nước bọt như một phản ứng bảo vệ. Vì vậy, nếu tiết nhiều nước bọt đi kèm ợ nóng, vị chua trong miệng hoặc cảm giác dịch trào lên họng, nên chú ý đến khả năng trào ngược.

• Thay vì chỉ tìm cách giảm chảy nước miếng, hãy ưu tiên kiểm soát các triệu chứng trào ngược. Một số người có thể cải thiện bằng cách hạn chế những thực phẩm hoặc đồ uống khiến triệu chứng của mình tăng lên, chẳng hạn đồ cay, thực phẩm có tính axit, cà phê hoặc thức ăn nhiều chất béo. Không nhất thiết phải kiêng tất cả các nhóm thực phẩm này nếu chúng không gây triệu chứng cho bạn.

Có thể dùng thuốc kháng axit khi cần

• Thuốc kháng axit không làm giảm trực tiếp lượng nước bọt, nhưng có thể giúp giảm nhanh các triệu chứng nhẹ của ợ nóng và trào ngược. Vì vậy, chúng chỉ phù hợp khi chảy nước miếng nhiều có liên quan đến trào ngược.

• Nếu sử dụng thuốc không kê đơn, hãy đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì và dùng đúng liều. Không nên tự dùng thuốc kháng axit hằng ngày trong thời gian dài hoặc dùng để xử lý triệu chứng nghiêm trọng mà chưa trao đổi với bác sĩ.

Chú ý tương tác với thuốc khác

• Thuốc kháng axit có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu hoặc tác dụng của một số thuốc khác. Nếu bạn đang dùng thuốc kê đơn, thuốc bổ sung hoặc điều trị bệnh mạn tính, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi sử dụng.

• Không nên tự ý ngừng thuốc đang điều trị chỉ vì xuất hiện tiết nhiều nước bọt. Hãy cung cấp cho bác sĩ danh sách các thuốc đang dùng để xác định liệu triệu chứng có liên quan đến thuốc, trào ngược hay nguyên nhân khác.

Đi khám nếu triệu chứng kéo dài

• Nếu chảy nước bọt, ợ nóng hoặc trào ngược không cải thiện sau khi thay đổi lối sống và sử dụng thuốc không kê đơn, nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân.

• Cần được đánh giá y tế sớm nếu có khó nuốt, đau khi nuốt, nôn dai dẳng, đau ngực, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng hoặc một bệnh lý khác cần được kiểm tra.

Lưu ý 3: Kiểm tra thuốc gây chảy nước bọt

Trao đổi với bác sĩ về thuốc đang dùng

• Một số thuốc có thể gây tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng như một tác dụng phụ. Tình trạng này được ghi nhận đặc biệt với một số thuốc chống loạn thần, trong đó clozapine là một ví dụ rõ ràng.

• Nếu bạn nhận thấy chảy nước bọt nhiều bắt đầu sau khi dùng một loại thuốc mới, hãy ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng và thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ. Thông tin này giúp họ đánh giá liệu thuốc có phải là yếu tố liên quan hay không.

Không tự ý ngừng thuốc

• Không nên tự giảm liều, bỏ thuốc hoặc đổi sang thuốc khác chỉ vì xuất hiện chảy nước miếng. Với một số thuốc kê đơn, việc ngừng đột ngột có thể gây vấn đề và thuốc vẫn có thể cần thiết để kiểm soát bệnh nền.

• Bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh thuốc, thay đổi liều hoặc lựa chọn phương án điều trị khác nếu nhận thấy tác dụng phụ ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.

Kiểm tra toàn bộ thuốc và thực phẩm bổ sung

• Khi đi khám vì tiết nhiều nước bọt, hãy cung cấp danh sách tất cả thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và sản phẩm bổ sung. Điều này giúp bác sĩ đánh giá đầy đủ các khả năng gây ra triệu chứng.

• Không nên chỉ dựa vào danh sách trên internet để tự xác định loại thuốc nào gây chảy nước bọt. Cùng một thuốc có thể gây tác dụng khác nhau tùy người và tùy liều dùng.

Điều trị nếu triệu chứng kéo dài

• Nếu chảy nước bọt, chảy nước miếng hoặc cảm giác có quá nhiều nước bọt trong miệng kéo dài, bác sĩ có thể tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý triệu chứng. Hypersalivation không phải lúc nào cũng do tuyến nước bọt sản xuất quá nhiều; khó kiểm soát hoặc khó nuốt nước bọt cũng có thể dẫn đến chảy dãi.

• Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc làm giảm tiết nước bọt. Đây là nhóm thuốc cần được sử dụng dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế vì có thể gây tác dụng phụ và không phù hợp với tất cả mọi người.

Lưu ý 4: Tập nuốt để kiểm soát chảy nước bọt

Tập nuốt có thể giúp kiểm soát nước bọt

• Nếu chảy nước miếng xảy ra vì khó kiểm soát hoặc khó nuốt nước bọt, việc phục hồi chức năng nuốt có thể giúp nước bọt không bị ứ lại trong miệng. Hướng dẫn lâm sàng về tăng tiết nước bọt cũng ghi nhận trị liệu nuốt có thể được cân nhắc khi tình trạng này xuất phát từ rối loạn nuốt.

• Điều quan trọng là phân biệt tiết nhiều nước bọt với tình trạng không nuốt nước bọt hiệu quả. Có người không thực sự sản xuất quá nhiều nước bọt nhưng vẫn chảy nước miếng vì nước bọt tích tụ trong miệng và khó được nuốt xuống.

Nên được hướng dẫn bài tập nuốt phù hợp

• Các bài tập có thể tác động đến môi, lưỡi, hàm, hầu, thanh quản và các cơ liên quan đến quá trình nuốt. Tuy nhiên, bài tập cần được lựa chọn dựa trên nguyên nhân và mức độ rối loạn nuốt của từng người.

• Không nên tự thực hiện các bài tập nuốt phức tạp chỉ với mục đích giảm chảy nước bọt. Một số bài tập không phù hợp với tình trạng cụ thể có thể làm việc nuốt kém hiệu quả hơn hoặc tăng nguy cơ sặc. Các hướng dẫn bệnh viện khuyến nghị bài tập nên được chuyên viên trị liệu ngôn ngữ và nuốt lựa chọn, hướng dẫn và theo dõi.

Trẻ em cần được đánh giá riêng

• Nếu trẻ thường xuyên chảy nước miếng, khó kiểm soát nước bọt, ho hoặc nghẹn khi ăn uống, không nên chỉ yêu cầu trẻ cố nuốt nhiều lần. Đây có thể là dấu hiệu cần đánh giá chức năng ăn, uống và nuốt.

• Chuyên viên trị liệu ngôn ngữ có thể đánh giá khả năng vận động cơ miệng, quá trình nuốt và hướng dẫn các chiến lược phù hợp với trẻ.

Đặc biệt lưu ý khi có bệnh lý thần kinh hoặc cơ

• Những người mắc các bệnh hoặc tổn thương ảnh hưởng đến khả năng vận động và nuốt, chẳng hạn Parkinson, tổn thương thần kinh hoặc một số bệnh về cơ, có thể gặp tình trạng kiểm soát nước bọt kém.

• Trong những trường hợp này, mục tiêu không chỉ là làm giảm chảy nước bọt mà còn phải bảo đảm người bệnh nuốt an toàn và hạn chế nguy cơ thức ăn, nước hoặc nước bọt đi vào đường thở.

Biết khi nào cần đi khám

• Nếu chảy nước bọt nhiều đi kèm ho hoặc nghẹn khi ăn uống, giọng nói ướt sau khi nuốt, thức ăn mắc ở miệng hoặc cổ họng, khó thở sau khi ăn uống hoặc nhiễm trùng đường hô hấp tái diễn, nên được đánh giá về rối loạn nuốt.

• Bác sĩ hoặc chuyên viên trị liệu ngôn ngữ và nuốt có thể đánh giá nguyên nhân, kiểm tra mức độ an toàn khi nuốt và xây dựng chương trình phục hồi phù hợp. Với rối loạn nuốt, đánh giá chuyên môn quan trọng hơn việc tự thử các mẹo cách giảm chảy nước miếng tại nhà.

Lưu ý 5: Xử lý nghẹt mũi để giảm chảy nước bọt

Điều trị nghẹt mũi và dị ứng

• Chảy nước bọt có thể xuất hiện cùng viêm xoang, cảm lạnh hoặc dị ứng. Cleveland Clinic ghi nhận nhiễm trùng xoang và dị ứng là những yếu tố có thể liên quan đến tình trạng chảy dãi.

• Nếu chảy nước miếng đi kèm nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi, ngứa mũi hoặc chảy dịch mũi xuống họng, hãy tập trung xử lý bệnh lý mũi xoang thay vì chỉ tìm cách làm giảm nước bọt.

Giảm nghẹt mũi bằng cách phù hợp

• Với triệu chứng nhẹ, có thể nghỉ ngơi, uống đủ nước và sử dụng dung dịch nước muối sinh lý để làm sạch khoang mũi. Rửa mũi bằng nước muối có thể giúp giảm nghẹt mũi và các triệu chứng liên quan đến dị ứng hoặc viêm xoang.

• Nếu thực hiện rửa mũi, cần dùng nước cất, nước vô trùng hoặc nước đã đun sôi rồi để nguội, không dùng trực tiếp nước máy chưa xử lý để tránh đưa vi sinh vật vào xoang.

Dùng thuốc khi có chỉ định

• Với dị ứng, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể tư vấn thuốc kháng histamine hoặc thuốc xịt mũi phù hợp. Với viêm xoang, phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và thời gian kéo dài triệu chứng; không phải trường hợp nào cũng cần kháng sinh.

• Không nên tự dùng thuốc chỉ với mục tiêu giảm tiết nhiều nước bọt. Mục tiêu chính là kiểm soát nghẹt mũi, dị ứng hoặc viêm xoang nếu đó mới là yếu tố khiến triệu chứng xuất hiện.

Theo dõi nếu chảy nước miếng vẫn kéo dài

• Nếu đã kiểm soát triệu chứng mũi xoang nhưng chảy nước miếng nhiều vẫn tiếp diễn, cần xem xét những nguyên nhân khác. Chảy dãi không phải lúc nào cũng do tuyến nước bọt sản xuất quá mức; khó nuốt hoặc khó kiểm soát cơ miệng cũng có thể gây tình trạng này.

• Nếu nghẹt mũi hoặc triệu chứng xoang kéo dài, tái phát nhiều lần, đau vùng mặt tăng lên, sốt hoặc có dịch mũi bất thường, nên đi khám để được đánh giá. Trường hợp triệu chứng dai dẳng có thể cần bác sĩ tai mũi họng kiểm tra chuyên sâu.

Phần 3: Khi nào cần đi khám bác sĩ

Lưu ý 1: Điều trị bệnh răng miệng để giảm chảy nước bọt

Kiểm tra các vấn đề trong khoang miệng

• Chảy nước bọt hoặc tiết nhiều nước bọt đôi khi liên quan đến các vấn đề răng miệng. Sâu răng chưa được điều trị có thể kích thích tuyến nước bọt hoạt động nhiều hơn, trong khi nhiễm trùng vùng miệng và họng cũng có thể đi kèm tình trạng chảy dãi.

• Nếu chảy nước miếng nhiều xuất hiện cùng đau răng, đau nướu, sưng, hôi miệng, vị khó chịu trong miệng hoặc dịch mủ, bạn nên được nha sĩ hoặc bác sĩ kiểm tra thay vì chỉ tìm cách làm giảm nước bọt tại nhà.

Điều trị nguyên nhân thay vì chỉ giảm triệu chứng

• Hãy đặt lịch khám nha khoa nếu nghi ngờ sâu răng, viêm nướu, áp xe răng hoặc nhiễm trùng trong miệng. Áp xe răng không tự khỏi và cần được nha sĩ điều trị để ngăn nhiễm trùng lan rộng.

• Không tự dùng thuốc kháng sinh hoặc các thuốc khác chỉ để kiểm soát chảy nước miếng. Phương pháp điều trị cần dựa trên nguyên nhân cụ thể được xác định qua thăm khám.

Chú ý khi đang đeo niềng hoặc dùng khí cụ răng miệng

• Niềng răng, răng giả hoặc một số khí cụ trong miệng có thể làm thay đổi cảm giác trong khoang miệng và ảnh hưởng đến việc kiểm soát nước bọt ở một số người.

• Nếu tiết nhiều nước bọt bắt đầu sau khi lắp khí cụ hoặc đi kèm khó nuốt, đau, sưng hay kích ứng kéo dài, hãy thông báo cho nha sĩ để kiểm tra và điều chỉnh nếu cần.

Duy trì vệ sinh răng miệng

• Đánh răng đều đặn, làm sạch kẽ răng và khám nha khoa định kỳ giúp giảm nguy cơ sâu răng, bệnh nướu và các vấn đề có thể ảnh hưởng đến sức khỏe khoang miệng.

• Tuy nhiên, vệ sinh răng miệng tốt không phải lúc nào cũng làm hết chảy nước bọt nhiều. Nếu triệu chứng vẫn tiếp diễn, cần tìm thêm các nguyên nhân như trào ngược, buồn nôn, dị ứng, thuốc đang sử dụng hoặc vấn đề nuốt.

Đi khám sớm khi có dấu hiệu nhiễm trùng

• Hãy đi khám nếu chảy nước miếng, đau hoặc sưng trong miệng kéo dài, đặc biệt khi có sốt, sưng vùng hàm hoặc cổ, khó há miệng, vị hôi bất thường hoặc dịch mủ. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng cần điều trị.

• Nếu sưng vùng miệng, hàm hoặc cổ khiến bạn khó thở hoặc khó nuốt nghiêm trọng, cần được cấp cứu ngay vì một số nhiễm trùng có thể lan vào các mô sâu vùng cổ và ảnh hưởng đường thở.

Lưu ý 2: Thuốc giảm tiết nước bọt cần bác sĩ

Chỉ dùng thuốc khi bác sĩ chỉ định

• Khi chảy nước bọt nhiều ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, bác sĩ có thể cân nhắc một số thuốc kháng cholinergic để làm giảm tín hiệu thần kinh kích thích tuyến nước bọt. Một số thuốc như glycopyrrolate và scopolamine đã được sử dụng để kiểm soát tình trạng chảy dãi, nhưng hiệu quả phải cân nhắc cùng nguy cơ tác dụng phụ.

• Đây không phải là nhóm thuốc nên tự mua và sử dụng để giảm tiết nước bọt. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân, tuổi, bệnh nền, các thuốc đang dùng và khả năng nuốt của từng người.

Trao đổi kỹ về tác dụng phụ

• Thuốc kháng cholinergic có thể gây khô miệng, táo bón, bí tiểu, nhìn mờ, chóng mặt, buồn ngủ hoặc lú lẫn. Một số người phải ngừng thuốc vì tác dụng phụ.

• Những người có một số bệnh lý như tăng nhãn áp góc đóng, bí tiểu hoặc rối loạn nhu động đường tiêu hóa cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng nhóm thuốc này.

Không tự điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc

• Nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh khác và xuất hiện chảy nước miếng, hãy thông báo cho bác sĩ thay vì tự giảm liều hoặc ngừng thuốc.

• Bác sĩ có thể xem xét liệu thuốc đang dùng có liên quan đến tình trạng tiết nhiều nước bọt hay không, đồng thời cân nhắc thay đổi phương án điều trị nếu phù hợp.

Có thể cần phương pháp điều trị khác

• Nếu chảy nước bọt kéo dài và thuốc không phù hợp hoặc gây nhiều tác dụng phụ, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp khác tùy nguyên nhân, chẳng hạn tiêm botulinum toxin vào tuyến nước bọt trong một số trường hợp. Đây là thủ thuật cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn.

• Đặc biệt với người có bệnh thần kinh hoặc rối loạn nuốt, việc điều trị cần đồng thời xem xét khả năng nuốt và kiểm soát nước bọt, thay vì chỉ tìm cách làm khô miệng.

Khi nào nên đi khám

• Nếu chảy nước miếng nhiều, tiết nhiều nước bọt hoặc nước bọt thường xuyên ứ trong miệng làm ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp hoặc giấc ngủ, nên được bác sĩ đánh giá nguyên nhân.

• Nếu tình trạng đi kèm khó nuốt, ho hoặc nghẹn khi ăn uống, giọng nói thay đổi sau khi nuốt hoặc khó thở, cần được đánh giá y tế sớm vì vấn đề có thể liên quan đến rối loạn nuốt chứ không đơn thuần là sản xuất quá nhiều nước bọt.

Lưu ý 3: Atropine chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định

Không tự dùng thuốc nhỏ mắt atropine

• Atropine là thuốc kháng cholinergic có thể làm giảm tiết nước bọt. Một số nghiên cứu cho thấy atropine dùng dưới lưỡi có thể giúp cải thiện chảy nước bọt ở một số người, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến bệnh lý thần kinh hoặc rối loạn nuốt. Tuy nhiên, đây thường là cách sử dụng ngoài chỉ định ghi trên nhãn thuốc và cần có bác sĩ hướng dẫn.

• Vì vậy, không nên tự lấy thuốc nhỏ mắt atropine 1% để nhỏ hoặc sử dụng dưới lưỡi nhằm điều trị tiết nhiều nước bọt. Nồng độ và liều dùng phải được bác sĩ lựa chọn dựa trên tuổi, bệnh lý, thuốc đang sử dụng và tình trạng nuốt.

Hiệu quả có nhưng cần cân nhắc rủi ro

• Tổng quan hệ thống và phân tích gộp cho thấy atropine có khả năng làm giảm tình trạng chảy nước miếng, trong đó đường dùng dưới lưỡi cho kết quả đáng chú ý. Tuy nhiên, các nghiên cứu có sự khác biệt lớn về bệnh lý, liều lượng và cách đánh giá hiệu quả, vì vậy chưa thể áp dụng một công thức chung cho mọi người.

• Nghiên cứu trên bệnh nhân sau đột quỵ cũng ghi nhận atropine nhỏ dưới lưỡi có thể làm giảm mức độ chảy dãi khi kết hợp với phục hồi chức năng nuốt. Điều này cho thấy thuốc phù hợp nhất khi được sử dụng trong một kế hoạch điều trị cụ thể, thay vì dùng như mẹo tự chăm sóc tại nhà.

Chú ý tác dụng phụ của atropine

• Atropine có thể gây các tác dụng kháng cholinergic như khô miệng quá mức, nhìn mờ, đỏ bừng, buồn ngủ, tim đập nhanh hoặc bí tiểu. Nguy cơ tác dụng toàn thân vẫn tồn tại ngay cả khi thuốc được sử dụng tại chỗ.

• Vì vậy, nếu bác sĩ kê atropine để kiểm soát chảy nước bọt nhiều, cần dùng đúng hướng dẫn và báo ngay nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.

Không tự thay thế bằng thuốc khác

• Một số thuốc kháng cholinergic khác cũng có thể được sử dụng trong điều trị chảy nước miếng, nhưng lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của từng người. Không nên tự chuyển sang hyoscyamine, amitriptyline, ipratropium hoặc thuốc tương tự chỉ dựa trên thông tin trên internet.

• Nếu chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng kéo dài, đặc biệt khi đi kèm khó nuốt, ho hoặc nghẹn khi ăn uống, nên được bác sĩ đánh giá trước khi dùng thuốc.

Lưu ý 4: Botox có thể giảm chảy nước bọt

Cân nhắc Botox khi chảy nước bọt nặng

• Với tình trạng chảy nước bọt nhiều kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm botulinum toxin vào một số tuyến nước bọt khi các phương pháp khác không đủ hiệu quả. Các nghiên cứu cho thấy phương pháp này có thể làm giảm mức độ và tần suất chảy nước miếng, đặc biệt ở người có một số bệnh lý thần kinh.

• Đây là phương pháp điều trị chuyên khoa, không phải cách tự xử lý tại nhà. Việc lựa chọn có phù hợp hay không cần dựa trên nguyên nhân gây tiết nhiều nước bọt, khả năng nuốt và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Hiệu quả chỉ mang tính tạm thời

• Botulinum toxin làm giảm hoạt động của tuyến nước bọt trong một thời gian nhất định. Hiệu quả không vĩnh viễn và có thể cần tiêm nhắc lại theo đánh giá của bác sĩ. Một nghiên cứu theo dõi điều trị lặp lại cho thấy hiệu quả có thể được duy trì khi thực hiện các chu kỳ điều trị phù hợp.

• Vì thời gian đáp ứng khác nhau giữa từng người, không nên tự xác định một lịch tiêm cố định, chẳng hạn cứ vài tháng lại tiêm một lần. Bác sĩ sẽ quyết định thời điểm điều trị tiếp theo dựa trên mức độ chảy nước bọt và đáp ứng của lần trước.

Cần đánh giá nguy cơ trước khi tiêm

• Botulinum toxin có thể gây khô miệng hoặc làm tình trạng khó nuốt trở nên rõ hơn. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng ở người vốn đã có rối loạn nuốt.

• Trước khi điều trị chảy nước miếng nhiều, bác sĩ cần đánh giá khả năng nuốt, nguy cơ sặc và nguyên nhân gây tiết nước bọt. Các hướng dẫn chuyên môn nhấn mạnh việc đánh giá đa chuyên khoa khi tình trạng tăng tiết nước bọt liên quan đến rối loạn nuốt hoặc bệnh thần kinh.

Chỉ thực hiện tại cơ sở y tế

• Tiêm botulinum toxin vào tuyến nước bọt cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn, với kỹ thuật và phương pháp định vị phù hợp. Không nên xem đây là một thủ thuật thẩm mỹ thông thường khi mục tiêu là điều trị chảy nước miếng.

• Nếu bạn hoặc người thân bị chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt kéo dài, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân trước. Khi cần điều trị chuyên sâu, bác sĩ có thể giới thiệu đến chuyên khoa phù hợp và xây dựng kế hoạch điều trị an toàn.

Lưu ý 5: Phẫu thuật chỉ dành cho chảy nước bọt nặng

Chỉ cân nhắc phẫu thuật khi các cách khác không hiệu quả

• Phẫu thuật giảm chảy nước bọt không phải lựa chọn đầu tiên. Các hướng dẫn và tổng quan gần đây khuyến nghị tiếp cận theo từng bước, thường bắt đầu bằng điều chỉnh tư thế, trị liệu vận động miệng và nuốt, thuốc hoặc botulinum toxin; phẫu thuật được dành cho những trường hợp chảy nước miếng nhiều nghiêm trọng hoặc không đáp ứng với các phương pháp khác.

• Mục tiêu của phẫu thuật không đơn thuần là làm giảm lượng nước bọt mà là kiểm soát tình trạng tiết nhiều nước bọt gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống hoặc tạo nguy cơ sức khỏe, chẳng hạn ở người có bệnh thần kinh kèm rối loạn nuốt nghiêm trọng.

Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp

• Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các kỹ thuật như thắt ống tuyến nước bọt, thay đổi đường dẫn nước bọt hoặc phẫu thuật tuyến nước bọt. Việc lựa chọn phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ chảy nước bọt, khả năng nuốt và tình trạng sức khỏe tổng thể.

• Một số nghiên cứu cho thấy phẫu thuật có thể mang lại hiệu quả lâu dài hơn so với các phương pháp tạm thời. Tuy nhiên, phẫu thuật cũng có nguy cơ biến chứng nên cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích và rủi ro.

Đánh giá khả năng nuốt trước khi phẫu thuật

• Trước khi điều trị chảy nước miếng nhiều bằng phẫu thuật, bác sĩ cần đánh giá khả năng nuốt và nguy cơ nước bọt đi vào đường thở. Đây là bước quan trọng vì giảm tiết nước bọt quá mức ở người vốn đã khó nuốt có thể làm tình trạng khô miệng hoặc nuốt khó trở nên nghiêm trọng hơn.

• Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cần được đánh giá bởi nhiều chuyên khoa, chẳng hạn tai mũi họng, thần kinh, nha khoa và chuyên viên trị liệu ngôn ngữ - nuốt để xác định phương án phù hợp.

Không nên xem phẫu thuật là cách chữa thông thường

• Nếu chỉ thỉnh thoảng chảy nước bọt, đặc biệt khi ngủ, buồn nôn hoặc đang bị nghẹt mũi, phẫu thuật thường không phải lựa chọn phù hợp. Trước tiên cần tìm và xử lý nguyên nhân gây triệu chứng.

• Nếu chảy nước bọt, tiết nhiều nước bọt hoặc chảy nước miếng kéo dài, ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp, giấc ngủ hoặc chất lượng cuộc sống, hãy đi khám để được đánh giá theo từng bước thay vì tự tìm cách điều trị.

Phẫu thuật là bước cuối trong điều trị

• Các bằng chứng hiện nay ủng hộ cách tiếp cận cá thể hóa: bắt đầu bằng biện pháp ít xâm lấn, đánh giá đáp ứng rồi mới chuyển sang phương pháp chuyên sâu hơn. Một tổng quan hệ thống năm 2026 cũng cho thấy các can thiệp phẫu thuật có xu hướng đem lại lợi ích bền vững hơn ở trường hợp nặng hoặc kháng trị, nhưng nên được dành cho những trường hợp phù hợp.

• Vì vậy, nếu đang tìm cách giảm chảy nước miếng, không nên tự xem phẫu thuật tuyến nước bọt là giải pháp nhanh. Bác sĩ cần xác định trước liệu vấn đề nằm ở sản xuất quá nhiều nước bọt, khả năng nuốt hay khả năng kiểm soát cơ miệng.

Khi chảy nước bọt gây ho, sặc

Đi khám sớm nếu chảy nước bọt kèm ho hoặc sặc

• Nếu chảy nước bọt nhiều đi kèm ho, khạc hoặc cảm giác sặc, không nên chỉ tìm cách giảm chảy nước miếng tại nhà. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến khó nuốt và cần được đánh giá để xác định nước bọt có đi vào đường thở hay không.

• Chảy nước miếng kéo dài cũng có thể là dấu hiệu của rối loạn nuốt, đặc biệt khi đi cùng thức ăn hoặc nước uống bị giữ trong miệng, giọng nói khò khè sau khi nuốt hoặc khó kiểm soát dịch tiết trong miệng.

Nhận biết nguy cơ hít sặc

• Hít sặc xảy ra khi nước bọt, thức ăn hoặc chất lỏng đi vào đường thở thay vì xuống thực quản. Nếu tình trạng này lặp lại, người bệnh có thể tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi, bao gồm viêm phổi do hít sặc.

• Những dấu hiệu đáng chú ý gồm:

  • Ho hoặc hắng giọng khi hoặc sau khi nuốt.

  • Nghẹn hoặc khó thở.

  • Giọng nói trở nên ướt, khò khè sau khi ăn uống.

  • Thức ăn hoặc nước thường xuyên bị giữ trong miệng.

  • Chảy nước bọt hoặc khó kiểm soát nước bọt.

Không tự điều chỉnh thuốc giảm tiết nước bọt

• Nếu bác sĩ đã kê thuốc để kiểm soát tiết nhiều nước bọt, hãy dùng đúng liều và đúng thời gian được hướng dẫn. Không tự tăng liều với mong muốn làm giảm chảy nước miếng nhanh hơn.

• Nếu xuất hiện tác dụng phụ hoặc triệu chứng bất thường sau khi dùng thuốc, hãy thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn. Một số thuốc làm giảm tiết nước bọt có thể gây khô miệng hoặc những tác dụng phụ khác, vì vậy cần cân bằng giữa hiệu quả kiểm soát nước bọt và độ an toàn.

Đánh giá khả năng nuốt nếu triệu chứng kéo dài

• Không phải trường hợp chảy nước bọt nhiều đều do tuyến nước bọt sản xuất quá mức. Một số người chảy dãi vì không thể nuốt hoặc kiểm soát nước bọt hiệu quả. Hướng dẫn lâm sàng khuyến nghị đánh giá đa chuyên khoa để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

• Nếu nghi ngờ rối loạn nuốt, bác sĩ có thể giới thiệu đến chuyên viên trị liệu ngôn ngữ và nuốt để đánh giá chức năng nuốt. Trong một số trường hợp, các xét nghiệm đánh giá nuốt chuyên sâu có thể được chỉ định.

Cần cấp cứu khi không thể nuốt hoặc khó thở

• Nếu chảy nước miếng đi kèm khó thở, không thể nuốt nước bọt, nghẹn nghiêm trọng hoặc triệu chứng diễn biến nhanh, cần được cấp cứu ngay. NHS xem tình trạng chảy dãi kèm không thể nuốt hoặc khó thở là dấu hiệu cần được xử trí khẩn cấp.

• Trong những tình huống này, không nên tiếp tục thử các mẹo cách giảm chảy nước miếng tại nhà. Ưu tiên an toàn đường thở và tìm kiếm chăm sóc y tế kịp thời.

Nguồn tham khảo

1. American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.). Adult dysphagia: Practice portal. American Speech-Language-Hearing Association.
2. Cleveland Clinic. (2022). Drooling: Definition & causes. Cleveland Clinic.
3. National Institute of Dental and Craniofacial Research. (2024). Saliva and salivary gland disorders. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
4. National Institute of Dental and Craniofacial Research. (2024). Oral hygiene. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
5. National Institute of Dental and Craniofacial Research. (2024). Dry mouth. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Eating, diet, & nutrition for GER & GERD. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Symptoms & causes of GER & GERD. National Institutes of Health, U.S. Department of Health and Human Services.
8. NICE. (2017). Parkinson’s disease in adults: Diagnosis and management. National Institute for Health and Care Excellence.
9. McGeachan, A. J., Mcdermott, C. J., & others. (2017). Management of sialorrhoea in patients with neurological disorders. Practical Neurology, 17(2), 96–103.
10. Srivanitchapoom, P., Pandey, S., & Hallett, M. (2014). Drooling in Parkinson’s disease: A review. Parkinsonism & Related Disorders, 20(11), 1109–1118.
11. Jost, W. H. (2010). Treatment of drooling in Parkinson’s disease with botulinum neurotoxin. Toxins, 2(11), 2534–2543.
12. Møller, E., Pedersen, S. A., & others. (2024). Management of sialorrhea in neurological disorders: A systematic review and meta-analysis. Journal of Neurology.
13. Nóbrega, P. R., Rodrigues, B., & others. (2024). Sublingual atropine for sialorrhea: A systematic review and meta-analysis. Journal of Neurology.
14. Scott, R. B., et al. (2019). Botulinum toxin type A for the treatment of sialorrhea: A systematic review and meta-analysis. Clinical Neurology and Neurosurgery, 177, 82–90.
15. McCarty, E. B., & Chao, T. N. (2021). Dysphagia and aspiration in patients with neurological disease. Otolaryngologic Clinics of North America, 54(1), 127–143.
16. Speyer, R., Cordier, R., Kertscher, B., & Heijnen, B. J. (2019). Diagnosis and management of oropharyngeal dysphagia and aspiration. Clinical Interventions in Aging, 14, 175–187.

Biên tập nội dung: Ashley Wright Nguyen.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: William Harris.