Cách phục hồi chức năng tuyến tụy: 5 mẹo bảo vệ tuyến tụy khỏe mạnh

Viêm tụy có thể xuất hiện đột ngột với những cơn đau dữ dội vùng bụng trên, buồn nôn hoặc nôn. Khoảng 1/5 trường hợp viêm tụy cấp có thể diễn tiến nặng, trong khi phần lớn người bệnh nhẹ có thể bắt đầu hồi phục trong khoảng một tuần. Nếu bạn đang lo lắng tuyến tụy bị viêm nên làm gì, ăn uống thế nào hoặc làm sao để hạn chế bệnh tái phát, việc chăm sóc đúng cách có ý nghĩa rất quan trọng.

Bài viết này giúp bạn hiểu những thay đổi thiết thực để hỗ trợ phục hồi tuyến tụy, từ chế độ ăn uống, kiểm soát cân nặng đến tránh các yếu tố có thể làm tổn thương tuyến tụy, đồng thời biết khi nào cần được bác sĩ thăm khám. Tiptory sẽ tập trung vào những điều dễ áp dụng và an toàn, thay vì những mẹo “chữa tuyến tụy” thiếu cơ sở.

Phần 1: Cách thay đổi lối sống để phục hồi tuyến tụy

Mẹo 1: Ăn uống giúp hỗ trợ phục hồi tuyến tụy

1. Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh, ít chất béo

• Khi đang viêm tụy hoặc trong giai đoạn hồi phục, chế độ ăn ít chất béo có thể giúp giảm gánh nặng tiêu hóa và phù hợp với khuyến nghị dinh dưỡng dành cho người bệnh. Sau khi có thể ăn trở lại, người bệnh thường được hướng dẫn lựa chọn thực phẩm ít chất béo và chia thành nhiều bữa nhỏ.

• Ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, thịt nạc, cá và sữa ít béo hoặc không béo.

• Hạn chế các món chiên rán, nhiều mỡ, thịt nhiều chất béo, nước sốt béo và thực phẩm chế biến có hàm lượng chất béo cao.

• Một chế độ ăn cân đối, giàu thực phẩm thực vật như kiểu Địa Trung Hải có thể là lựa chọn phù hợp về mặt nguyên tắc, nhưng thực đơn cụ thể nên được điều chỉnh theo tình trạng tiêu hóa và hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

2. Chia nhỏ bữa ăn thay vì ăn quá nhiều một lần

• Thay vì cố gắng ăn 3 bữa thật lớn, có thể chia lượng thức ăn thành các bữa nhỏ và ăn đều trong ngày. Cách này thường được khuyến nghị cho người có vấn đề về chức năng tụy hoặc khả năng tiêu hóa kém.

• Ăn chậm, nhai kỹ và dừng lại khi đã thấy no thay vì cố ăn thêm.

• Không nhất thiết phải ép bản thân ăn đúng 6–8 bữa mỗi ngày. Số bữa và lượng thức ăn nên dựa trên khả năng dung nạp, nhu cầu dinh dưỡng và hướng dẫn y tế.

• Nếu đau bụng do viêm tụy, buồn nôn hoặc nôn khiến bạn không thể ăn uống bình thường, hãy trao đổi với bác sĩ thay vì tự điều chỉnh chế độ ăn quá mức.

3. Bổ sung thực phẩm giàu protein và dinh dưỡng

• Chọn nguồn protein dễ kết hợp vào bữa ăn như cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu, đậu lăng và các sản phẩm sữa ít béo nếu cơ thể dung nạp tốt.

• Cá béo như cá hồi cung cấp omega-3, nhưng không nên hiểu rằng càng ăn nhiều chất béo càng tốt cho tuyến tụy. Người bị viêm tụy vẫn cần chú ý tổng lượng chất béo trong khẩu phần.

• Rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ. Tuy nhiên, nếu bạn bị suy tụy ngoại tiết, đầy bụng hoặc tiêu chảy, lượng và loại chất xơ có thể cần điều chỉnh theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

• Người bị suy giảm chức năng tụy có nguy cơ kém hấp thu và thiếu một số vitamin tan trong chất béo. Khi đó, bác sĩ có thể đánh giá dinh dưỡng và chỉ định bổ sung nếu cần.

4. Không nhịn ăn hoặc giảm cân cấp tốc

• Nếu muốn giảm cân, hãy thực hiện từ từ và theo kế hoạch phù hợp thay vì nhịn ăn hoặc áp dụng chế độ ăn cực kỳ ít calo.

• Sau viêm tụy, cơ thể vẫn cần đủ năng lượng và protein để duy trì dinh dưỡng và phục hồi. Việc cắt giảm thức ăn quá mức có thể khiến bạn thiếu chất và sụt cân không mong muốn.

• Nếu đang thừa cân, mục tiêu phù hợp hơn là duy trì hoặc giảm cân một cách an toàn, kết hợp chế độ ăn cân đối và vận động theo khả năng. Kiểm soát cân nặng là một phần của việc giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh tụy.

5. Uống đủ nước và tránh rượu bia

• Duy trì đủ nước là một phần quan trọng trong chăm sóc người bị viêm tụy, đặc biệt khi từng bị nôn ói hoặc mất nước.

• Người mắc viêm tụy được khuyến cáo tránh hoàn toàn rượu bia, kể cả khi bệnh ở mức nhẹ, vì tiếp tục uống rượu có thể làm tăng nguy cơ tái phát và tiến triển thành viêm tụy mạn.

• Nếu bạn đang trong quá trình phục hồi tuyến tụy, đừng tự xem rượu bia là thứ có thể dùng “một chút cho dễ tiêu”. Đây là một trong những yếu tố cần đặc biệt tránh.

6. Điều chỉnh thực đơn theo tình trạng thực tế

• Không có một thực đơn duy nhất phù hợp với mọi người bị bệnh tụy. Người đang hồi phục sau viêm tụy cấp, người bị viêm tụy mạn và người bị suy tụy ngoại tiết có thể có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau.

• Nếu xuất hiện sụt cân, tiêu chảy kéo dài, phân nhiều dầu mỡ, đầy bụng hoặc dấu hiệu kém hấp thu, hãy trao đổi với bác sĩ. Đây có thể là biểu hiện cho thấy tuyến tụy không cung cấp đủ enzyme tiêu hóa.

• Một số người bị suy tụy ngoại tiết có thể cần liệu pháp thay thế enzyme tụy trong khi ăn. Việc sử dụng enzyme hoặc thực phẩm bổ sung nên thực hiện theo chỉ định, không tự mua và dùng với mục đích “làm lành tuyến tụy”.

7. Ưu tiên điều trị nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào món ăn

• Chế độ ăn hỗ trợ phục hồi tuyến tụy, nhưng không thể thay thế điều trị nguyên nhân gây viêm tụy.

• Nếu viêm tụy liên quan đến sỏi mật, rối loạn mỡ máu, thuốc hoặc các nguyên nhân khác, bác sĩ cần xác định và xử lý yếu tố gây bệnh để giảm nguy cơ tái phát.

• Nếu bị đau bụng trên dữ dội, đau kéo dài hoặc lan ra sau lưng kèm buồn nôn, nôn hoặc sốt, cần được khám y tế sớm thay vì chỉ tìm cách chữa tuyến tụy tại nhà.

Mẹo 2: Hạn chế chất béo và đường

1. Giảm thực phẩm nhiều chất béo

• Khi chăm sóc tuyến tụy sau viêm tụy, nên hạn chế các món chứa nhiều chất béo, đặc biệt là đồ chiên rán, thức ăn nhanh và thực phẩm nhiều dầu mỡ.

• Ưu tiên cách chế biến như luộc, hấp, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải thay vì chiên ngập dầu.

• Không nên tự đặt mục tiêu cứng nhắc như chỉ ăn dưới 30 g chất béo mỗi ngày. Nhu cầu chất béo phụ thuộc vào tình trạng bệnh, cân nặng và khả năng tiêu hóa của từng người. Nếu bác sĩ yêu cầu chế độ ăn hạn chế chất béo, hãy tuân thủ mức được chỉ định.

2. Hạn chế thực phẩm nhiều đường

• Đồ uống có đường, bánh ngọt, kẹo và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung nên được hạn chế, đặc biệt ở người có viêm tụy hoặc rối loạn đường huyết.

• Thay nước ngọt và trà sữa bằng nước lọc hoặc đồ uống không thêm đường.

• Hạn chế các loại bánh, bánh quy, kem và món tráng miệng nhiều đường; thay vào đó có thể lựa chọn trái cây nguyên quả với khẩu phần phù hợp.

3. Giảm thịt đỏ và thực phẩm nhiều chất béo

• Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ, nhưng nên ăn với lượng vừa phải và ưu tiên phần thịt nạc.

• Hạn chế nội tạng, thịt chế biến sẵn, thịt nhiều mỡ, bơ, sốt mayonnaise và các món có nhiều chất béo bão hòa.

• Khi lựa chọn nguồn đạm, có thể ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu và các loại đậu nếu phù hợp với khả năng tiêu hóa.

4. Tránh đồ chiên, chế biến sẵn và nhiều dầu mỡ

• Khoai tây chiên, thức ăn nhanh, đồ chiên giòn và các món nhiều dầu có thể làm khẩu phần chất béo tăng nhanh.

• Đọc nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm đóng gói để nhận biết lượng chất béo, đường bổ sung và khẩu phần thực tế.

• Nếu đang tìm cách phục hồi tuyến tụy, hãy xây dựng bữa ăn đơn giản với rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm nạc và chất béo ở mức phù hợp thay vì chỉ tập trung kiêng khem cực đoan.

5. Không cần kiêng caffeine một cách máy móc

• Caffeine không phải là thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ ở tất cả người bị viêm tụy.

• Tuy nhiên, nếu cà phê hoặc đồ uống chứa caffeine khiến bạn đau bụng, khó chịu, mất ngủ hoặc làm tăng các triệu chứng tiêu hóa, nên giảm lượng sử dụng.

• Quan trọng hơn, hãy tránh rượu bia nếu đang mắc hoặc từng mắc viêm tụy, vì rượu là yếu tố có thể làm bệnh tái phát hoặc tiến triển nặng hơn.

6. Không tự áp dụng chế độ ăn quá ít chất béo

• Hạn chế chất béo không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi khẩu phần. Cơ thể vẫn cần chất béo để hấp thu một số vitamin và cung cấp năng lượng.

• Nếu bị suy tụy ngoại tiết, tiêu chảy kéo dài, phân nhiều dầu mỡ hoặc sụt cân, chế độ ăn cần được cá nhân hóa thay vì tự kiêng chất béo nghiêm ngặt.

• Tiptory khuyến nghị tập trung vào một chế độ ăn cân bằng, ít thực phẩm siêu chế biến và phù hợp với hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, thay vì tìm một thực đơn chữa tuyến tụy cố định cho tất cả mọi người.

Mẹo 3: Hạn chế chất béo và đường

1. Giảm thực phẩm nhiều chất béo

• Khi chăm sóc tuyến tụy sau viêm tụy, nên hạn chế các món chứa nhiều chất béo, đặc biệt là đồ chiên rán, thức ăn nhanh và thực phẩm nhiều dầu mỡ.

• Ưu tiên cách chế biến như luộc, hấp, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải thay vì chiên ngập dầu.

• Không nên tự đặt mục tiêu cứng nhắc như chỉ ăn dưới 30 g chất béo mỗi ngày. Nhu cầu chất béo phụ thuộc vào tình trạng bệnh, cân nặng và khả năng tiêu hóa của từng người. Nếu bác sĩ yêu cầu chế độ ăn hạn chế chất béo, hãy tuân thủ mức được chỉ định.

2. Hạn chế thực phẩm nhiều đường

• Đồ uống có đường, bánh ngọt, kẹo và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung nên được hạn chế, đặc biệt ở người có viêm tụy hoặc rối loạn đường huyết.

• Thay nước ngọt và trà sữa bằng nước lọc hoặc đồ uống không thêm đường.

• Hạn chế các loại bánh, bánh quy, kem và món tráng miệng nhiều đường; thay vào đó có thể lựa chọn trái cây nguyên quả với khẩu phần phù hợp.

3. Giảm thịt đỏ và thực phẩm nhiều chất béo

• Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ, nhưng nên ăn với lượng vừa phải và ưu tiên phần thịt nạc.

• Hạn chế nội tạng, thịt chế biến sẵn, thịt nhiều mỡ, bơ, sốt mayonnaise và các món có nhiều chất béo bão hòa.

• Khi lựa chọn nguồn đạm, có thể ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu và các loại đậu nếu phù hợp với khả năng tiêu hóa.

4. Tránh đồ chiên, chế biến sẵn và nhiều dầu mỡ

• Khoai tây chiên, thức ăn nhanh, đồ chiên giòn và các món nhiều dầu có thể làm khẩu phần chất béo tăng nhanh.

• Đọc nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm đóng gói để nhận biết lượng chất béo, đường bổ sung và khẩu phần thực tế.

• Nếu đang tìm cách phục hồi tuyến tụy, hãy xây dựng bữa ăn đơn giản với rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm nạc và chất béo ở mức phù hợp thay vì chỉ tập trung kiêng khem cực đoan.

5. Không cần kiêng caffeine một cách máy móc

• Caffeine không phải là thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ ở tất cả người bị viêm tụy.

• Tuy nhiên, nếu cà phê hoặc đồ uống chứa caffeine khiến bạn đau bụng, khó chịu, mất ngủ hoặc làm tăng các triệu chứng tiêu hóa, nên giảm lượng sử dụng.

• Quan trọng hơn, hãy tránh rượu bia nếu đang mắc hoặc từng mắc viêm tụy, vì rượu là yếu tố có thể làm bệnh tái phát hoặc tiến triển nặng hơn.

6. Không tự áp dụng chế độ ăn quá ít chất béo

• Hạn chế chất béo không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi khẩu phần. Cơ thể vẫn cần chất béo để hấp thu một số vitamin và cung cấp năng lượng.

• Nếu bị suy tụy ngoại tiết, tiêu chảy kéo dài, phân nhiều dầu mỡ hoặc sụt cân, chế độ ăn cần được cá nhân hóa thay vì tự kiêng chất béo nghiêm ngặt.

• Tiptory khuyến nghị tập trung vào một chế độ ăn cân bằng, ít thực phẩm siêu chế biến và phù hợp với hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, thay vì tìm một thực đơn chữa tuyến tụy cố định cho tất cả mọi người.

Mẹo 4: Tránh rượu bia để bảo vệ tuyến tụy

1. Ưu tiên tránh hoàn toàn rượu bia khi bị viêm tụy

• Nếu đã được chẩn đoán viêm tụy cấp hoặc viêm tụy mạn, lựa chọn an toàn nhất là không uống rượu bia.

• Các hướng dẫn y khoa khuyến cáo người bị viêm tụy tránh rượu ngay cả khi bệnh ở mức nhẹ, vì tiếp tục uống có thể làm tăng nguy cơ tái phát và tổn thương tuyến tụy.

• Vì vậy, không nên áp dụng nguyên tắc “uống vừa phải” dành cho người khỏe mạnh để tự đánh giá mức uống an toàn khi đang mắc bệnh tụy.

2. Rượu bia có thể làm tăng nguy cơ tái phát viêm tụy

• Ở người từng bị viêm tụy cấp, tiếp tục uống rượu có thể làm xuất hiện thêm các đợt viêm tụy cấp.

• Những đợt viêm tái diễn có thể góp phần dẫn đến viêm tụy mạn, tình trạng gây tổn thương lâu dài và ảnh hưởng đến chức năng của tuyến tụy.

• Do đó, nếu mục tiêu là phục hồi tuyến tụy và giảm nguy cơ bệnh tái phát, tránh rượu bia là một trong những thay đổi quan trọng nhất.

3. Người bị viêm tụy mạn càng cần tránh rượu

• Viêm tụy mạn có thể tiến triển theo thời gian và gây đau bụng kéo dài, kém hấp thu dinh dưỡng, tiểu đường hoặc suy giảm chức năng tuyến tụy.

• Nếu nguyên nhân liên quan đến rượu và người bệnh tiếp tục uống, nguy cơ xuất hiện biến chứng nghiêm trọng sẽ cao hơn.

• Vì vậy, không nên xem việc ngừng uống rượu chỉ là biện pháp tạm thời trong lúc có triệu chứng. Đây có thể là một phần lâu dài của kế hoạch bảo vệ tuyến tụy.

4. Nếu khó ngừng uống, hãy tìm hỗ trợ y tế

• Nếu bạn đã quen uống rượu thường xuyên hoặc gặp khó khăn khi ngừng uống, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được hỗ trợ phù hợp.

• Không nên tự xử lý một vấn đề sử dụng rượu kéo dài mà không có sự hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt nếu cơ thể đã phụ thuộc vào rượu.

• Bên cạnh việc tránh rượu bia, người bị viêm tụy cũng nên tránh hút thuốc vì hút thuốc có thể làm tăng nguy cơ bệnh tiến triển thành viêm tụy mạn.

5. Đừng chỉ tập trung vào “chữa tuyến tụy” tại nhà

• Tránh rượu bia có thể giúp giảm thêm tổn thương cho tuyến tụy, nhưng không thay thế việc tìm và điều trị nguyên nhân gây viêm tụy.

• Sỏi mật, nồng độ triglyceride cao, một số thuốc, yếu tố di truyền và nhiều nguyên nhân khác cũng có thể liên quan đến viêm tụy.

• Nếu xuất hiện đau bụng trên dữ dội hoặc tăng dần, đau lan ra lưng, nôn ói, sốt, tim đập nhanh hoặc vàng da, cần được khám y tế ngay thay vì chỉ tìm cách phục hồi tuyến tụy bằng chế độ ăn hoặc mẹo tại nhà.

Mẹo 5: Bỏ thuốc lá để bảo vệ tuyến tụy

1. Ưu tiên bỏ thuốc lá khi bị viêm tụy

• Hút thuốc là một yếu tố làm tăng nguy cơ viêm tụy. Nếu đã được chẩn đoán bệnh, ngừng hút thuốc là một bước quan trọng để hạn chế tổn thương tiếp diễn ở tuyến tụy.

• Người bị viêm tụy cấp, đặc biệt khi bệnh liên quan đến rượu, có nguy cơ bệnh tiến triển thành viêm tụy mạn cao hơn nếu tiếp tục hút thuốc. Vì vậy, không nên xem thuốc lá là một thói quen có thể duy trì trong giai đoạn phục hồi tuyến tụy.

2. Hút thuốc có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy

• Thuốc lá không chỉ liên quan đến viêm tụy mà còn làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy.

• Vì vậy, bỏ thuốc là một phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài của tuyến tụy, đặc biệt ở người đã có bệnh tụy.

• Không nên hiểu rằng bỏ thuốc có thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư. Đây là biện pháp giúp giảm một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.

3. Không cần tự cai thuốc một mình

• Nếu đã quen hút thuốc và gặp khó khăn khi bỏ, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được hướng dẫn phương pháp cai thuốc phù hợp.

• Đặt mục tiêu bỏ thuốc hoàn toàn thường có ý nghĩa hơn việc chỉ giảm số lượng điếu hút mỗi ngày.

• Nếu đang điều trị viêm tụy, hãy thông báo với bác sĩ về thói quen hút thuốc để kế hoạch chăm sóc và phục hồi tuyến tụy được toàn diện hơn.

4. Đừng tự dùng enzyme để “làm lành tuyến tụy”

• Enzyme tụy không phải thuốc giúp phục hồi tuyến tụy ở tất cả người bị viêm tụy. Thuốc thay thế enzyme tụy chủ yếu được sử dụng khi người bệnh bị suy tụy ngoại tiết, khiến cơ thể không tiêu hóa và hấp thu thức ăn đầy đủ.

• Các dấu hiệu gợi ý suy tụy ngoại tiết có thể gồm đầy bụng, đau hoặc khó chịu vùng bụng, tiêu chảy, phân lỏng có dầu mỡ, mùi khó chịu và sụt cân.

• Khi cần thiết, bác sĩ có thể kê liệu pháp thay thế enzyme tụy, thường được dùng cùng bữa ăn hoặc bữa ăn nhẹ để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng.

5. Kết hợp bỏ thuốc với các biện pháp bảo vệ tuyến tụy

• Bỏ thuốc nên đi cùng các thay đổi khác như tránh rượu bia, duy trì cân nặng phù hợp và lựa chọn chế độ ăn lành mạnh theo hướng dẫn y tế.

• Không có một mẹo đơn lẻ nào có thể chữa tuyến tụy hoặc thay thế điều trị nguyên nhân gây bệnh. Nếu bị viêm tụy mạn, việc điều trị cần được cá nhân hóa để kiểm soát đau, cải thiện tiêu hóa và hạn chế biến chứng.

• Tiptory khuyến nghị xem việc bỏ thuốc như một bước bảo vệ lâu dài: không chỉ giúp giảm tác động lên tuyến tụy mà còn có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Phần 2: Cách điều trị viêm tụy hiệu quả tại nhà

Mẹo 1: Nhận biết dấu hiệu viêm tụy nặng

1. Đau bụng dữ dội cần được kiểm tra ngay

• Đau vùng bụng trên là triệu chứng điển hình của viêm tụy. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc tăng dần, kéo dài nhiều ngày và đôi khi lan ra sau lưng.

• Nếu đau dữ dội, đau tăng nhanh hoặc vùng bụng rất đau khi chạm vào, không nên cố chịu đựng hay chỉ tìm cách chữa tuyến tụy tại nhà. Người bệnh cần được đánh giá y tế sớm.

2. Chú ý buồn nôn và nôn

• Buồn nôn, nôn thường đi kèm viêm tụy cấp, đặc biệt khi cơn đau bụng xuất hiện rõ rệt.

• Nếu nôn nhiều hoặc không thể uống và giữ được nước, cần đi khám ngay để được đánh giá mức độ bệnh và nguy cơ mất nước.

3. Sốt, rét run hoặc tim đập nhanh là dấu hiệu cảnh báo

• Sốt hoặc rét run, nhịp tim nhanh có thể xuất hiện trong những trường hợp viêm tụy nghiêm trọng.

• Khi các triệu chứng này xuất hiện cùng đau bụng dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, không nên chờ các triệu chứng tự hết. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng viêm hoặc biến chứng cần được xử trí y tế.

4. Khó thở hoặc vàng da cần cấp cứu

• Khó thở là một dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá ngay, đặc biệt khi đi kèm đau bụng dữ dội hoặc các triệu chứng toàn thân khác.

• Vàng da hoặc vàng lòng trắng mắt cũng cần được chú ý vì có thể liên quan đến tình trạng tắc nghẽn đường mật hoặc ống tụy.

• Những biểu hiện này có thể xuất hiện khi tuyến tụy bị viêm nặng, nhiễm trùng hoặc có tình trạng tắc nghẽn liên quan đến đường mật và ống tụy.

5. Không chờ tự khỏi khi có nhiều dấu hiệu cùng lúc

• Đau bụng dữ dội + nôn + sốt, hoặc đau bụng kèm tim đập nhanh, khó thở, vàng da là những tổ hợp triệu chứng cần được chăm sóc y tế ngay.

• Viêm tụy nặng có thể gây các biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, phục hồi tuyến tụy không nên bắt đầu bằng việc tự điều trị tại nhà khi đang có dấu hiệu cảnh báo.

6. Không tự chẩn đoán chỉ dựa vào triệu chứng

• Những triệu chứng trên có thể gặp trong viêm tụy, nhưng không đủ để tự xác định nguyên nhân. Bác sĩ có thể cần kết hợp thăm khám, xét nghiệm máu và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để xác định bệnh.

• Nguyên nhân gây viêm tụy khá đa dạng, trong đó thường gặp có sỏi mật, sử dụng rượu nhiều, một số thuốc, yếu tố di truyền và các vấn đề khác của tuyến tụy.

• Tiptory khuyến nghị ưu tiên khám y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường thay vì chỉ tìm kiếm các phương pháp làm lành tuyến tụy hoặc phục hồi tuyến tụy tại nhà.

Mẹo 2: Không tự nhịn ăn để chữa viêm tụy

1. Chỉ nhịn ăn khi bác sĩ chỉ định

• Trước đây, người bị viêm tụy cấp thường được yêu cầu nhịn ăn trong một thời gian để “cho tuyến tụy nghỉ ngơi”. Tuy nhiên, quan điểm điều trị hiện nay đã thay đổi: nhịn ăn kéo dài không còn được xem là biện pháp thường quy.

• Với viêm tụy cấp mức độ nhẹ, hướng dẫn hiện nay ưu tiên cho người bệnh ăn trở lại sớm, thường trong vòng 24–48 giờ, khi có thể dung nạp.

• Vì vậy, không nên tự nhịn ăn tại nhà với mục đích phục hồi tuyến tụy hoặc “giảm viêm” nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.

2. Khi nhập viện, bác sĩ có thể tạm điều chỉnh chế độ ăn

• Trong một số trường hợp, người bệnh có thể tạm thời không ăn bằng đường miệng do nôn nhiều, đau bụng nặng hoặc chưa thể dung nạp thức ăn.

• Khi đó, bác sĩ sẽ theo dõi tình trạng mất nước, dinh dưỡng và mức độ nghiêm trọng của viêm tụy để quyết định thời điểm và cách cho ăn trở lại.

• Với bệnh mức độ vừa hoặc nặng, nếu chưa thể ăn bằng đường miệng, bác sĩ có thể sử dụng dinh dưỡng qua đường tiêu hóa, chẳng hạn ống thông dạ dày, thay vì kéo dài tình trạng nhịn ăn.

3. Ăn trở lại sớm khi cơ thể đã dung nạp

• Khi viêm tụy cấp mức độ nhẹ và người bệnh có thể ăn, có thể bắt đầu bằng thực phẩm rắn ít chất béo thay vì bắt buộc phải trải qua nhiều ngày chỉ uống nước trong hoặc chất lỏng trong.

• Không cần chờ đến khi mọi triệu chứng biến mất hoàn toàn mới ăn nếu bác sĩ đánh giá bạn đã đủ ổn định để ăn uống.

• Nếu ăn vào khiến đau tăng, buồn nôn hoặc nôn trở lại, hãy báo cho nhân viên y tế để được đánh giá và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng.

4. Không dùng nhịn ăn để giảm cân hoặc “thải độc tuyến tụy”

• Nhịn ăn kéo dài không phải là phương pháp chữa tuyến tụy và không có cơ sở để xem đây là cách “thải độc” hay làm tuyến tụy tự lành nhanh hơn.

• Người đang hồi phục sau viêm tụy vẫn cần năng lượng và protein để duy trì thể trạng và hỗ trợ quá trình hồi phục.

• Nếu đang sụt cân, ăn uống kém hoặc có dấu hiệu kém hấp thu, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự cắt giảm thức ăn.

5. Thực hiện đúng kế hoạch dinh dưỡng sau điều trị

• Sau khi được phép ăn uống bình thường trở lại, hãy ưu tiên các bữa ăn cân đối, dễ dung nạp và phù hợp với tình trạng bệnh.

• Chế độ ăn ít chất béo thường được khuyến nghị trong giai đoạn hồi phục viêm tụy cấp, nhưng mức độ hạn chế cần được cá nhân hóa.

• Nếu bạn bị viêm tụy mạn hoặc suy giảm chức năng tụy, bác sĩ có thể đưa ra kế hoạch dinh dưỡng riêng để đáp ứng nhu cầu năng lượng, protein và các chất dinh dưỡng cần thiết.

6. Nhớ rằng “để tuyến tụy nghỉ” không đồng nghĩa với nhịn đói

• Bằng chứng và hướng dẫn điều trị hiện đại cho thấy dinh dưỡng sớm có vai trò quan trọng trong điều trị viêm tụy cấp và có thể giúp giảm một số biến chứng.

• Vì vậy, mục tiêu của phục hồi tuyến tụy không phải là nhịn ăn càng lâu càng tốt, mà là kiểm soát nguyên nhân gây bệnh, đảm bảo đủ dịch và dinh dưỡng, đồng thời điều trị theo mức độ nghiêm trọng của bệnh.

• Tiptory khuyến nghị không tự áp dụng chế độ nhịn ăn khi nghi ngờ viêm tụy. Nếu đau bụng dữ dội, nôn liên tục hoặc không thể ăn uống, hãy đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Mẹo 3: Enzyme tụy giúp cải thiện tiêu hóa

1. Chỉ dùng enzyme tụy khi có chỉ định

• Người bị viêm tụy mạn có thể bị suy tụy ngoại tiết, khiến tuyến tụy không sản xuất đủ enzyme để tiêu hóa thức ăn. Khi đó, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp thay thế enzyme tụy để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.

• Không phải tất cả người bị viêm tụy đều cần dùng enzyme tụy. Việc bổ sung nên dựa trên đánh giá chức năng tụy và tình trạng dinh dưỡng thay vì tự mua thuốc để phục hồi tuyến tụy.

2. Nhận biết dấu hiệu có thể liên quan đến suy tụy ngoại tiết

• Một số biểu hiện có thể gặp gồm tiêu chảy kéo dài, phân nhiều dầu mỡ, đầy hơi, đau hoặc khó chịu vùng bụng và sụt cân không chủ ý.

• Nếu những triệu chứng này xuất hiện ở người bị viêm tụy mạn, hãy thông báo cho bác sĩ để được đánh giá khả năng suy tụy ngoại tiết.

• Bác sĩ có thể sử dụng các xét nghiệm phù hợp, chẳng hạn xét nghiệm elastase trong phân, kết hợp với triệu chứng và tình trạng dinh dưỡng để đánh giá chức năng tụy.

3. Enzyme tụy hỗ trợ hấp thu chất dinh dưỡng

• Liệu pháp thay thế enzyme tụy cung cấp các enzyme tiêu hóa cần thiết để giúp phân giải chất béo, protein và carbohydrate trong thức ăn.

• Khi được chỉ định đúng, enzyme tụy có thể giúp cải thiện các biểu hiện của suy tụy ngoại tiết và hỗ trợ cơ thể hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn.

• Mục tiêu của liệu pháp này là cải thiện tiêu hóa do thiếu enzyme tụy, không phải trực tiếp làm cho tuyến tụy hết viêm hoặc tự tái tạo.

4. Dùng enzyme theo hướng dẫn của bác sĩ

• Nếu được kê enzyme tụy, hãy sử dụng đúng loại thuốc, liều lượng và thời điểm theo hướng dẫn.

• Enzyme thay thế thường cần được dùng cùng với bữa ăn hoặc bữa ăn nhẹ để enzyme có thể hỗ trợ tiêu hóa lượng thức ăn được đưa vào đường tiêu hóa.

• Không tự tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc chỉ vì triệu chứng đã cải thiện. Nếu vẫn tiêu chảy, đầy bụng, sụt cân hoặc khó tiêu, hãy trao đổi với bác sĩ để đánh giá lại liều dùng và chế độ ăn.

5. Không xem enzyme tụy là thuốc “chữa” tuyến tụy

• Enzyme tụy không phải phương pháp chữa tuyến tụy hay làm đảo ngược tổn thương do viêm tụy mạn.

• Với người bị suy tụy ngoại tiết, đây là liệu pháp nhằm bù lượng enzyme tiêu hóa bị thiếu và hạn chế hậu quả của tình trạng kém tiêu hóa, kém hấp thu.

• Vì vậy, kế hoạch phục hồi tuyến tụy cần tập trung đồng thời vào nguyên nhân gây bệnh, dinh dưỡng, tránh rượu bia và thuốc lá nếu phù hợp, cùng các phương pháp điều trị do bác sĩ chỉ định.

6. Ưu tiên điều trị sớm khi có dấu hiệu thiếu dinh dưỡng

• Suy tụy ngoại tiết kéo dài có thể khiến cơ thể hấp thu không đầy đủ chất dinh dưỡng và dẫn đến sụt cân hoặc thiếu vitamin, khoáng chất.

• Nếu đang mắc viêm tụy mạn và nhận thấy cân nặng giảm không chủ ý, tiêu chảy kéo dài hoặc phân bất thường, không nên chỉ tự thay đổi thực đơn.

• Tiptory khuyến nghị trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng kế hoạch điều trị và dinh dưỡng phù hợp, giúp hỗ trợ tiêu hóa và bảo vệ chức năng tuyến tụy lâu dài.

Mẹo 4: Mổ túi mật khi sỏi gây viêm tụy

1. Xác định sỏi mật có phải nguyên nhân gây viêm tụy

• Sỏi mật là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất của viêm tụy cấp. Khi viên sỏi làm tắc dòng chảy tại vùng đường mật và ống tụy, dịch tụy có thể không lưu thông bình thường và gây viêm tuyến tụy.

• Nếu bác sĩ xác định viêm tụy do sỏi mật, việc điều trị không chỉ tập trung vào giảm viêm mà còn cần xử lý nguyên nhân để hạn chế nguy cơ tái phát.

• Không nên tự suy đoán sỏi mật là nguyên nhân gây bệnh dựa trên triệu chứng. Bác sĩ có thể cần xét nghiệm máu và siêu âm hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác để đánh giá.

2. Có thể cần phẫu thuật cắt túi mật

• Nếu viêm tụy cấp do sỏi mật ở mức độ nhẹ, bác sĩ thường cân nhắc cắt túi mật trong cùng đợt nằm viện, sau khi tình trạng viêm đã ổn định.

• Phẫu thuật cắt túi mật được gọi là cholecystectomy, thường được thực hiện bằng phương pháp nội soi với các đường rạch nhỏ.

• Loại bỏ túi mật giúp giảm nguy cơ sỏi tiếp tục gây tắc đường mật và từ đó hạn chế khả năng xuất hiện thêm các đợt viêm tụy cấp do sỏi mật.

3. Không phải trường hợp nào cũng phẫu thuật ngay

• Thời điểm phẫu thuật phụ thuộc vào mức độ viêm tụy, tình trạng đường mật và các biến chứng đi kèm.

• Với viêm tụy cấp nhẹ do sỏi mật, phẫu thuật cắt túi mật sớm thường được ưu tiên để giảm nguy cơ tái phát.

• Nếu bệnh nặng hoặc xuất hiện biến chứng quanh tuyến tụy, bác sĩ có thể trì hoãn phẫu thuật cho đến khi tình trạng ổn định hơn.

• Nếu sỏi mắc trong ống mật chủ gây tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng đường mật, bác sĩ có thể cân nhắc nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) để xử lý sỏi trong những trường hợp phù hợp.

4. Hiểu đúng về việc “cắt túi mật”

• Cắt túi mật không phải là phẫu thuật cắt tuyến tụy và không làm mất khả năng tiêu hóa của cơ thể.

• Sau khi cắt túi mật, gan vẫn tiếp tục sản xuất mật; mật chỉ không còn được dự trữ trong túi mật mà chảy trực tiếp xuống ruột.

• Phần lớn người bệnh có thể trở lại sinh hoạt bình thường sau khi hồi phục, mặc dù một số người có thể gặp thay đổi tạm thời về tiêu hóa.

5. Tuân thủ chăm sóc sau phẫu thuật

• Sau cắt túi mật, hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ về ăn uống, vận động, chăm sóc vết mổ và thời điểm trở lại sinh hoạt bình thường.

• Trong giai đoạn đầu, một số người có thể dễ khó chịu khi ăn quá nhiều chất béo. Vì vậy, nên ưu tiên các bữa ăn vừa phải và lựa chọn thực phẩm dễ tiêu theo khả năng dung nạp.

• Nếu xuất hiện đau bụng tăng dần, sốt, vàng da, nôn nhiều hoặc các dấu hiệu bất thường khác sau phẫu thuật, cần liên hệ với cơ sở y tế.

6. Xử lý nguyên nhân là một phần của phục hồi tuyến tụy

• Khi sỏi mật là nguyên nhân gây viêm tụy, chỉ thay đổi chế độ ăn hoặc tìm cách chữa tuyến tụy tại nhà sẽ không loại bỏ được yếu tố gây bệnh.

• Điều trị nguyên nhân, chẳng hạn cắt túi mật khi có chỉ định, có thể giúp giảm nguy cơ tái phát và tạo điều kiện để tuyến tụy hồi phục sau đợt viêm.

• Tiptory khuyến nghị trao đổi trực tiếp với bác sĩ tiêu hóa hoặc ngoại khoa để xác định thời điểm điều trị phù hợp thay vì trì hoãn phẫu thuật vì lo ngại hoặc tự áp dụng các phương pháp phục hồi tuyến tụy không có cơ sở.

Mẹo 5: Khi nào cần can thiệp vào tuyến tụy?

1. Không phải ai bị viêm tụy cũng cần phẫu thuật

• Viêm tụy cấp thường được điều trị chủ yếu bằng bù dịch, kiểm soát đau, dinh dưỡng sớm và xử lý nguyên nhân gây bệnh. Phẫu thuật hoặc thủ thuật can thiệp chỉ được cân nhắc trong một số tình huống cụ thể.

• Vì vậy, không nên nghĩ rằng phẫu thuật là cách giúp phục hồi tuyến tụy nhanh hơn. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương, biến chứng và đáp ứng với điều trị trước khi quyết định.

2. Có thể cần can thiệp khi tuyến tụy bị hoại tử nhiễm trùng

• Một biến chứng nghiêm trọng của viêm tụy cấp là hoại tử mô tụy bị nhiễm trùng. Trong trường hợp này, người bệnh có thể cần dùng kháng sinh và thực hiện thủ thuật dẫn lưu hoặc loại bỏ mô hoại tử tùy tình trạng.

• Dấu hiệu nghi ngờ biến chứng thường được bác sĩ đánh giá dựa trên diễn biến bệnh, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, chứ không thể xác định chỉ bằng triệu chứng tại nhà.

• Không phải mọi vùng hoại tử đều cần phẫu thuật. Nếu người bệnh ổn định, can thiệp thường được trì hoãn để mô hoại tử hình thành ranh giới rõ hơn, giúp việc xử lý an toàn hơn.

3. Ưu tiên phương pháp ít xâm lấn khi phù hợp

• Khi cần xử lý dịch hoặc mô hoại tử quanh tuyến tụy, bác sĩ có thể cân nhắc dẫn lưu qua nội soi hoặc qua da trước khi sử dụng phẫu thuật lớn.

• Cách tiếp cận từng bước này giúp hạn chế những can thiệp không cần thiết và phù hợp với xu hướng điều trị hiện đại đối với viêm tụy hoại tử nhiễm trùng.

• Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi các phương pháp ít xâm lấn không phù hợp, không hiệu quả hoặc người bệnh có tình trạng cần xử trí đặc biệt.

4. Không vội can thiệp khi người bệnh đang ổn định

• Với hoại tử tụy ổn định, hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị chờ khoảng 4–6 tuần trước khi thực hiện can thiệp phẫu thuật, nội soi hoặc qua hình ảnh nếu tình trạng lâm sàng cho phép.

• Khoảng thời gian này cho phép vùng hoại tử hình thành cấu trúc bao quanh rõ hơn, từ đó có thể giúp việc dẫn lưu hoặc loại bỏ mô bệnh lý thuận lợi hơn.

• Tuy nhiên, đây không phải mốc thời gian áp dụng cứng nhắc cho mọi người. Nếu tình trạng diễn biến xấu, bác sĩ có thể cần can thiệp sớm hơn.

5. Điều trị nguyên nhân vẫn là ưu tiên

• Phẫu thuật tuyến tụy không phải phương pháp “chữa tuyến tụy” chung cho mọi trường hợp viêm tụy.

• Nếu nguyên nhân là sỏi mật, việc xử lý túi mật hoặc đường mật có thể quan trọng hơn phẫu thuật trực tiếp trên tuyến tụy. Nếu bệnh liên quan đến rượu, thuốc lá hoặc các yếu tố chuyển hóa, kế hoạch điều trị sẽ tập trung vào nguyên nhân tương ứng.

• Xác định đúng nguyên nhân giúp giảm nguy cơ tái phát và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình phục hồi tuyến tụy.

6. Trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định phẫu thuật

• Nếu bác sĩ đề nghị can thiệp, hãy hỏi rõ: nguyên nhân cần phẫu thuật là gì, có phương pháp nội soi hoặc dẫn lưu thay thế hay không, thời điểm nào phù hợp và những nguy cơ có thể xảy ra.

• Người bệnh cũng nên hiểu rằng phẫu thuật tuyến tụy là can thiệp lớn và cần được thực hiện tại cơ sở có chuyên môn phù hợp.

• Tiptory khuyến nghị không tự trì hoãn hoặc tìm cách phục hồi tuyến tụy tại nhà khi bác sĩ đã xác định có biến chứng cần can thiệp. Với viêm tụy nặng, điều trị đúng thời điểm có thể quan trọng hơn việc cố gắng áp dụng thêm các mẹo ăn uống hoặc thực phẩm bổ sung.

Mẹo 6: ERCP giúp xử lý tắc nghẽn đường mật

1. ERCP được dùng khi đường mật hoặc ống tụy bị tắc

• ERCP (nội soi mật tụy ngược dòng) là một thủ thuật kết hợp nội soi và X-quang, được bác sĩ sử dụng để chẩn đoán và xử lý một số vấn đề ở đường mật và ống tụy.

• Trong trường hợp viêm tụy liên quan đến sỏi mật mắc kẹt trong ống mật chủ hoặc tình trạng tắc nghẽn phù hợp, ERCP có thể được sử dụng để lấy sỏi và khôi phục dòng chảy của dịch mật.

• ERCP không phải xét nghiệm hay thủ thuật cần thực hiện thường quy cho mọi người bị viêm tụy cấp. Bác sĩ chỉ cân nhắc khi có chỉ định cụ thể.

2. Sỏi mật có thể gây viêm tụy

• Sỏi mật là nguyên nhân thường gặp của viêm tụy cấp. Khi sỏi di chuyển và mắc tại đường mật hoặc vùng liên quan đến ống tụy, dòng chảy có thể bị cản trở và gây viêm tuyến tụy.

• Nếu bác sĩ xác định có tắc nghẽn cần giải quyết, ERCP có thể trở thành một phần trong kế hoạch điều trị.

• Sau khi xử lý sỏi, người bệnh vẫn có thể cần điều trị nguyên nhân nền, chẳng hạn đánh giá và điều trị bệnh túi mật để giảm nguy cơ viêm tụy tái phát.

3. Không phải cứ có sỏi mật là cần ERCP

• ERCP là thủ thuật xâm lấn hơn so với siêu âm hoặc một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác, vì vậy bác sĩ thường sử dụng có chọn lọc.

• Nếu chỉ cần tìm sỏi hoặc đánh giá đường mật, bác sĩ có thể lựa chọn siêu âm, MRCP hoặc siêu âm nội soi tùy trường hợp. ERCP thường được ưu tiên khi vừa cần xác định vấn đề vừa có khả năng can thiệp điều trị.

• Vì vậy, không nên yêu cầu ERCP chỉ với mục đích “kiểm tra tuyến tụy” hoặc tự xem đây là phương pháp phục hồi tuyến tụy.

4. ERCP có thể được sử dụng trong một số trường hợp viêm tụy mạn

• Ở người bị viêm tụy mạn, ERCP có thể được cân nhắc khi có hẹp hoặc tắc ống tụy, đặc biệt khi tình trạng này gây triệu chứng hoặc biến chứng cần can thiệp.

• Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể thực hiện các thủ thuật qua ERCP để xử lý sỏi hoặc tình trạng hẹp đường dẫn dịch tụy.

• Mục tiêu là giải quyết tắc nghẽn hoặc biến chứng cụ thể, không phải làm cho mô tuyến tụy đã tổn thương tự tái tạo.

5. ERCP cũng có nguy cơ gây viêm tụy

• Mặc dù được sử dụng để điều trị một số bệnh lý đường mật và tuyến tụy, ERCP cũng có thể gây viêm tụy sau ERCP ở một số người. Đây là một biến chứng đã được y khoa ghi nhận.

• Vì vậy, bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi chỉ định, đồng thời áp dụng các biện pháp dự phòng phù hợp ở người có nguy cơ cao.

• Người bệnh nên hỏi bác sĩ thủ thuật được thực hiện nhằm giải quyết vấn đề gì, có lựa chọn ít xâm lấn hơn hay không và những biến chứng nào cần theo dõi sau thủ thuật.

6. Xử lý tắc nghẽn chỉ là một phần của quá trình phục hồi

• ERCP có thể giúp giải quyết một nguyên nhân hoặc biến chứng gây ảnh hưởng đến tuyến tụy, nhưng không phải phương pháp chữa tuyến tụy nói chung.

• Để hỗ trợ phục hồi tuyến tụy, cần đồng thời điều trị nguyên nhân gây viêm tụy, tránh rượu bia và thuốc lá khi phù hợp, duy trì chế độ ăn theo hướng dẫn và dùng thuốc theo chỉ định.

• Tiptory khuyến nghị không tự trì hoãn điều trị khi có dấu hiệu tắc nghẽn đường mật như đau bụng dữ dội, vàng da, sốt hoặc nôn nhiều. Đây là những biểu hiện cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Nghỉ ngơi và giảm stress khi viêm tụy

1. Nghỉ ngơi đầy đủ trong giai đoạn viêm tụy cấp

• Khi bị viêm tụy cấp, cơ thể cần thời gian để phục hồi sau tình trạng viêm. Hãy nghỉ ngơi nhiều hơn, đặc biệt khi đang đau bụng, mệt mỏi hoặc suy nhược.

• Tránh cố gắng làm việc hoặc vận động mạnh khi triệu chứng đang rõ rệt. Mức độ hoạt động nên tăng dần theo khả năng hồi phục và hướng dẫn của bác sĩ.

• Nghỉ ngơi không có nghĩa là nằm bất động trong thời gian dài. Khi tình trạng ổn định, vận động nhẹ nhàng theo khả năng có thể giúp duy trì thể lực.

2. Thiền có thể hỗ trợ kiểm soát căng thẳng

• Căng thẳng kéo dài có thể khiến cảm nhận đau và chất lượng giấc ngủ trở nên tệ hơn. Các kỹ thuật thư giãn như thiền, hít thở chậm hoặc thư giãn cơ có thể giúp kiểm soát stress.

• Bạn có thể bắt đầu bằng vài phút mỗi ngày ở nơi yên tĩnh, tập trung vào hơi thở và đưa sự chú ý trở lại khi tâm trí bị phân tán.

• Thiền không có tác dụng thay thế điều trị viêm tụy và không nên được xem là phương pháp trực tiếp chữa tuyến tụy.

3. Yoga nên được thực hiện nhẹ nhàng

• Yoga có thể là một hình thức vận động kết hợp thư giãn phù hợp khi sức khỏe đã ổn định.

• Trong giai đoạn đang đau bụng do viêm tụy hoặc mới trải qua một đợt viêm cấp, không nên cố thực hiện các tư thế khó, kéo giãn mạnh hoặc bài tập gây áp lực lên vùng bụng.

• Khi đã hồi phục, có thể bắt đầu bằng các động tác nhẹ và tăng dần cường độ tùy khả năng.

4. Đừng cố chịu đau chỉ bằng các phương pháp thư giãn

• Thiền, yoga và nghỉ ngơi có thể hỗ trợ giảm căng thẳng hoặc cải thiện cảm giác khó chịu, nhưng không xử lý được nguyên nhân gây viêm tụy.

• Nếu đau bụng dữ dội, đau tăng dần, nôn nhiều, sốt, vàng da hoặc khó thở, cần được khám y tế thay vì chỉ nghỉ ngơi hoặc tập thư giãn.

• Đặc biệt, viêm tụy cấp có thể diễn tiến nặng và cần điều trị tại bệnh viện trong một số trường hợp.

5. Kết hợp nghỉ ngơi với kế hoạch phục hồi toàn diện

• Khi tình trạng cấp tính đã ổn định, hãy xây dựng thói quen ngủ đủ, ăn uống phù hợp, tránh rượu bia và thuốc lá, đồng thời vận động trở lại từng bước.

• Nếu bị viêm tụy mạn, đau kéo dài hoặc thường xuyên tái phát, nên trao đổi với bác sĩ để xây dựng kế hoạch kiểm soát đau và chăm sóc lâu dài.

• Tiptory khuyến nghị xem nghỉ ngơi và giảm stress là những yếu tố hỗ trợ trong quá trình phục hồi tuyến tụy, chứ không phải phương pháp thay thế điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Eating, diet, & nutrition for pancreatitis. National Institutes of Health.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Treatment for pancreatitis. National Institutes of Health.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Symptoms & causes of pancreatitis. National Institutes of Health.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Diagnosis of pancreatitis. National Institutes of Health.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2017). Definition & facts for pancreatitis. National Institutes of Health.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2023). Treatment for exocrine pancreatic insufficiency. National Institutes of Health.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2023). Eating, diet, & nutrition for exocrine pancreatic insufficiency. National Institutes of Health.
8. Forsmark, C. E., Vege, S. S., & Wilcox, C. M. (2016). Acute pancreatitis. New England Journal of Medicine, 375(20), 1972–1981.
9. Ketwaroo, G. A., Freedman, S. D., & Sheth, S. G. (2015). Approach to patients with suspected chronic pancreatitis: A comprehensive review. Pancreas, 44(2), 173–180.
10. American College of Gastroenterology. (2024). ACG clinical guideline: Management of acute pancreatitis. The American Journal of Gastroenterology.
11. American Gastroenterological Association. (2018). Initial management of acute pancreatitis. Gastroenterology.
12. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2023). Exocrine pancreatic insufficiency. National Institutes of Health.

Biên tập nội dung: Rowan Hudson Le.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Benjamin Lewis.