Bị đầy hơi khó tiêu phải làm sao? 7 mẹo giảm nhanh trong 5 phút

Đầy bụng khó tiêu, căng tức bụng, ợ hơi hoặc xì hơi liên tục có thể khiến cơ thể khó chịu, ăn uống mất ngon và thiếu tự tin trong sinh hoạt hằng ngày. Đây cũng là vấn đề khá phổ biến: nghiên cứu cho thấy khoảng 16–31% người trưởng thành gặp tình trạng đầy hơi, trong một khảo sát lớn tại Mỹ, khoảng 20% người tham gia cho biết đã bị đầy hơi trong tuần trước đó.

Nguyên nhân đôi khi rất đơn giản, chẳng hạn ăn quá nhanh, nuốt nhiều không khí, uống nước có ga hoặc ăn một số thực phẩm dễ sinh hơi. Tuy nhiên, đầy hơi kéo dài cũng có thể liên quan đến táo bón, không dung nạp lactose, hội chứng ruột kích thích hoặc một số vấn đề tiêu hóa khác.

Nếu đang tìm cách chữa đầy hơi, trị chướng bụng hoặc giảm cảm giác đầy bụng khó tiêu, Tiptory sẽ hướng dẫn những cách đơn giản có thể áp dụng trong sinh hoạt hằng ngày, đồng thời giúp bạn nhận biết khi nào triệu chứng cần được kiểm tra thay vì chỉ tìm cách giảm khó chịu tạm thời.

Phần 1: Cách giảm đầy hơi nhanh nhất trong 5 phút

Mẹo 1: Đừng nhịn xì hơi khi đầy bụng

Nên để cơ thể giải phóng khí tự nhiên

• Xì hơi là một phần bình thường của quá trình tiêu hóa. Nghiên cứu cho thấy người khỏe mạnh trung bình xì hơi khoảng 8–14 lần mỗi ngày, và có thể lên đến khoảng 25 lần/ngày mà vẫn được xem là trong giới hạn bình thường. Vì vậy, khi đầy bụng khó tiêu hoặc có nhiều khí trong ruột, không nên cố nhịn chỉ vì ngại ngùng.

• Nếu đang bị đau do đầy hơi, hãy tìm một nơi riêng tư như nhà vệ sinh để cơ thể có thể giải phóng khí tự nhiên. Việc này có thể giúp giảm cảm giác căng tức và khó chịu khi khí đang bị giữ lại trong đường tiêu hóa.

Thư giãn và thay đổi tư thế

• Khi ở nơi thoải mái, hãy thả lỏng cơ bụng và tránh gồng người. Khí bị giữ lại trong đường tiêu hóa có thể gây cảm giác chướng, đầy hoặc đau quặn; thư giãn giúp bạn dễ chịu hơn trong lúc chờ cơ thể tự đào thải khí.

• Có thể thử thay đổi tư thế nhẹ nhàng thay vì ngồi hoặc nằm bất động một chỗ. Mục tiêu của cách này không phải ép khí thoát ra bằng mọi giá mà giúp cơ thể ở trạng thái thoải mái hơn để khí di chuyển tự nhiên.

Khi nào cần lưu ý?

• Nếu tình trạng chướng bụng, đầy hơi chỉ xuất hiện thỉnh thoảng và giảm sau khi đi tiêu hoặc xì hơi, thường không đáng lo.

• Ngược lại, nên trao đổi với bác sĩ nếu đầy hơi kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, đặc biệt khi đi kèm đau bụng dai dẳng, táo bón, tiêu chảy, nôn ói, thay đổi thói quen đi tiêu, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không chủ ý. Đây có thể là dấu hiệu cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ áp dụng các cách trị chướng bụng tại nhà.

• Nếu mục tiêu là chữa đầy hơi lâu dài, không nên chỉ tập trung vào việc làm khí thoát ra. Cần xem lại thói quen ăn uống, tốc độ ăn và những thực phẩm có thể khiến cơ thể sinh nhiều khí.

Mẹo 2: Chườm ấm giúp giảm đầy hơi

Chườm ấm vùng bụng để giảm khó chịu

• Khi đầy bụng khó tiêu, khí tích tụ trong đường tiêu hóa có thể khiến bụng căng tức hoặc đau quặn. Chườm ấm vùng bụng là một cách đơn giản giúp cơ thể thư giãn và giảm cảm giác khó chịu.

• Chuẩn bị một túi chườm hoặc chai nước ấm, đặt lên vùng bụng đang căng tức trong khoảng 15–20 phút. Nhiệt độ nên ở mức ấm dễ chịu, không quá nóng để tránh gây bỏng da.

• Có thể nằm hoặc ngồi ở tư thế thoải mái trong lúc chườm. Không cần dùng lực ấn mạnh lên bụng vì mục tiêu chính là tạo cảm giác thư giãn, hỗ trợ giảm căng tức do đầy hơi.

Tắm nước ấm cũng có thể giúp thư giãn

• Nếu không có túi chườm, tắm hoặc ngâm mình trong nước ấm có thể là lựa chọn thay thế. Nhiệt ấm giúp thư giãn cơ thể và có thể làm giảm cảm giác khó chịu liên quan đến chướng bụng, đầy hơi.

• Nếu đồng thời bị táo bón, việc thư giãn bằng nước ấm có thể giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn, nhưng không nên xem đây là phương pháp điều trị nguyên nhân gây táo bón.

Lưu ý khi dùng nhiệt để trị chướng bụng

• Không đặt túi chườm quá nóng trực tiếp lên da hoặc chườm trong thời gian quá lâu. Có thể bọc túi chườm bằng một lớp khăn mỏng để bảo vệ da.

• Chườm ấm chủ yếu giúp giảm triệu chứng đầy hơi và căng tức tạm thời, không loại bỏ nguyên nhân gây sinh nhiều khí. Nếu tình trạng đầy bụng khó tiêu xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng nặng, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ tiếp tục chườm nóng.

• Nếu đau bụng dữ dội, đau kéo dài hoặc đi kèm nôn ói, sốt, bụng trướng nhiều, đi ngoài ra máu hay không thể đi tiêu và xì hơi, cần được đánh giá y tế thay vì tự chữa đầy hơi tại nhà.

Mẹo 3: Uống trà thảo mộc khi đầy hơi

Thử trà bạc hà để giảm khó chịu

• Khi đầy bụng khó tiêu hoặc cảm thấy bụng căng tức, bạn có thể thử một cốc trà bạc hà ấm và uống chậm từng ngụm. Bạc hà được sử dụng phổ biến trong các vấn đề tiêu hóa; một số bằng chứng cho thấy bạc hà có thể giúp giảm các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi và chướng bụng, đặc biệt ở người mắc hội chứng ruột kích thích.

• Tuy nhiên, bằng chứng hiện có chủ yếu tập trung vào dầu bạc hà dạng viên bao tan trong ruột, không phải trà bạc hà. Vì vậy, không nên xem trà bạc hà như một phương pháp đã được chứng minh chắc chắn để chữa đầy hơi.

Có thể dùng trà hoa cúc

• Trà hoa cúc ấm có thể là lựa chọn nhẹ nhàng khi bụng khó chịu. Bạn có thể dùng một lượng nhỏ hoa cúc khô hoặc túi trà hoa cúc, pha với nước nóng rồi để nguội bớt trước khi uống.

• Hoa cúc thường được sử dụng để hỗ trợ các vấn đề như khó tiêu, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để khẳng định hoa cúc có hiệu quả rõ ràng trong việc trị chướng bụng hoặc giảm đầy hơi.

Thử trà gừng khi bụng khó chịu

• Gừng cũng thường được sử dụng trong các vấn đề tiêu hóa. Nếu muốn thử, có thể thái vài lát gừng tươi, pha với nước nóng và uống từ từ khi trà còn ấm.

• Không nên kỳ vọng trà gừng sẽ loại bỏ ngay lượng khí trong đường ruột. Đây chủ yếu là một lựa chọn đồ uống ấm giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn trong thời gian triệu chứng giảm dần.

Uống trà đúng cách để tránh làm bụng khó chịu hơn

• Pha trà với nước ấm và uống từ từ thay vì uống quá nhanh hoặc uống một lượng lớn cùng lúc.

• Không cần cho quá nhiều đường, đặc biệt nếu bạn nhận thấy đồ uống ngọt khiến đầy hơi, chướng bụng hoặc khó tiêu tăng lên.

• Nếu bạn có trào ngược dạ dày thực quản, bạc hà có thể làm triệu chứng ợ nóng hoặc trào ngược nặng hơn ở một số người. Khi đó, nên tránh bạc hà nếu nhận thấy triệu chứng tăng sau khi uống.

• Nếu đang dùng thuốc thường xuyên, có bệnh lý đặc biệt hoặc có tiền sử dị ứng với thảo dược, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm thảo dược với mục đích điều trị.

Đừng chỉ dựa vào trà để chữa đầy hơi

• Trà bạc hà, hoa cúc hoặc gừng có thể là lựa chọn hỗ trợ khi đầy bụng khó tiêu, nhưng không thay thế việc tìm nguyên nhân nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên.

• Nếu chướng bụng kéo dài, tái diễn nhiều lần, hoặc đi kèm đau bụng đáng kể, nôn ói, tiêu chảy, táo bón kéo dài, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không chủ ý, bạn nên được nhân viên y tế đánh giá để tìm nguyên nhân phù hợp.

Mẹo 4: Ăn súp tỏi khi bị đầy hơi

Súp tỏi có thể là lựa chọn dễ ăn khi đầy hơi

• Khi đầy bụng khó tiêu, bạn có thể dùng một bát súp ấm với tỏi như một món ăn nhẹ. Tỏi chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học và thường được sử dụng trong chế độ ăn uống, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định súp tỏi có thể chữa đầy hơi nhanh chóng.

• Nếu muốn thử, có thể băm nhỏ vài tép tỏi, phi nhẹ với một lượng nhỏ dầu ăn, sau đó thêm nước dùng rau củ hoặc nước dùng gà. Đun sôi rồi hạ nhỏ lửa cho đến khi tỏi mềm. Nên ăn khi súp còn ấm, tránh quá nóng.

Ăn lượng vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể

• Tỏi có thể gây đầy hơi, đau bụng hoặc khó tiêu ở một số người, đặc biệt khi ăn nhiều. Vì vậy, nếu mục tiêu là trị chướng bụng, không nên tăng lượng tỏi với suy nghĩ ăn càng nhiều sẽ càng nhanh hết hơi.

• Những người mắc hội chứng ruột kích thích hoặc nhạy cảm với nhóm carbohydrate lên men FODMAP có thể nhận thấy tỏi làm chướng bụng và sinh hơi nhiều hơn. Nếu bạn thường đầy hơi sau khi ăn tỏi, nên hạn chế hoặc tránh món này.

Ưu tiên súp đơn giản, dễ tiêu

• Khi bụng đang khó chịu, nên chọn súp có thành phần đơn giản, ít dầu mỡ và không quá cay. Ăn chậm, từng lượng nhỏ và quan sát phản ứng của cơ thể.

• Không nên xem súp tỏi là cách điều trị chính nếu tình trạng đầy hơi, chướng bụng thường xuyên tái diễn. Việc điều chỉnh tốc độ ăn, khẩu phần và những thực phẩm kích thích sinh hơi thường có ý nghĩa hơn về lâu dài.

Khi nào nên đi khám?

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc ảnh hưởng rõ đến ăn uống và sinh hoạt, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

• Đặc biệt, cần được đánh giá y tế nếu đầy hơi đi kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, sốt, đi ngoài ra máu, sụt cân không chủ ý hoặc bụng trướng nhiều và không thể đi tiêu hay xì hơi.

Mẹo 5: Than hoạt tính chưa chắc giúp hết đầy hơi

Không nên tự dùng than hoạt tính để chữa đầy hơi

• Than hoạt tính thường được quảng bá với khả năng hấp phụ khí trong đường tiêu hóa, nhưng hiện chưa có bằng chứng khoa học chắc chắn cho thấy than hoạt tính giúp giảm đầy hơi, chướng bụng hoặc đau do khí. Vì vậy, không nên xem đây là phương pháp chữa đầy hơi nhanh hay lựa chọn điều trị đầu tay.

• Nếu đang đầy bụng khó tiêu, ưu tiên những biện pháp an toàn hơn như ăn chậm, hạn chế đồ uống có ga, theo dõi thực phẩm dễ gây sinh hơi và vận động nhẹ sau bữa ăn.

Than hoạt tính có thể ảnh hưởng đến thuốc

• Than hoạt tính có khả năng hấp phụ nhiều chất trong đường tiêu hóa. Vì vậy, nếu dùng cùng thời điểm với thuốc hoặc thực phẩm bổ sung, nó có thể làm thay đổi lượng chất được cơ thể hấp thu.

• Nếu đang sử dụng bất kỳ loại thuốc hoặc thực phẩm bổ sung nào, không nên tự ý dùng than hoạt tính để trị chướng bụng. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước để tránh làm giảm hiệu quả của thuốc đang sử dụng.

Không tự tăng liều khi triệu chứng chưa giảm

• Không nên nghĩ rằng dùng nhiều than hoạt tính hơn sẽ giúp đầy hơi, chướng bụng nhanh hết. Việc tự sử dụng sản phẩm này không có cơ sở để bảo đảm hiệu quả và có thể khiến bạn bỏ qua nguyên nhân thực sự của triệu chứng.

• Nếu tình trạng đầy hơi xuất hiện thường xuyên, hãy chú ý các yếu tố như ăn quá nhanh, nuốt nhiều không khí, táo bón, không dung nạp lactose hoặc một số loại carbohydrate dễ lên men. Xác định tác nhân gây triệu chứng thường hữu ích hơn việc liên tục tìm cách làm giảm khí tạm thời.

Khi nào nên đi khám?

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, đặc biệt khi ảnh hưởng đến ăn uống và sinh hoạt, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

• Cần được đánh giá y tế nếu chướng bụng đi kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, sốt, đi ngoài ra máu, sụt cân không chủ ý hoặc bụng trướng nhiều và không thể đi tiêu hay xì hơi.

Mẹo 6: Alpha-galactosidase giúp giảm đầy hơi

Dùng alpha-galactosidase khi ăn thực phẩm dễ sinh hơi

• Alpha-galactosidase là một enzyme hỗ trợ phân giải một số carbohydrate phức tạp, đặc biệt là các oligosaccharide có trong đậu và một số loại rau. Khi những carbohydrate này được phân giải tốt hơn trước khi xuống ruột già, lượng khí sinh ra trong quá trình lên men có thể giảm.

• Nếu thường bị đầy bụng khó tiêu sau khi ăn đậu, đậu Hà Lan hoặc một số thực phẩm giàu carbohydrate lên men, alpha-galactosidase có thể là một lựa chọn hỗ trợ trị chướng bụng và đầy hơi ở một số người.

Dùng đúng thời điểm

• Alpha-galactosidase thường phát huy tác dụng khi được dùng cùng với bữa ăn, đặc biệt là ngay trước hoặc khi bắt đầu ăn thực phẩm có khả năng gây sinh hơi.

• Không nên uống cách xa bữa ăn rồi kỳ vọng sản phẩm sẽ xử lý lượng carbohydrate đã được ăn trước đó. Hãy đọc hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và sử dụng đúng liều được khuyến nghị.

Không phải mọi trường hợp đầy hơi đều phù hợp

• Alpha-galactosidase chủ yếu hỗ trợ tiêu hóa một số carbohydrate nhất định. Vì vậy, nếu đầy hơi, chướng bụng xuất hiện do táo bón, không dung nạp lactose, hội chứng ruột kích thích hoặc nguyên nhân khác, sản phẩm có thể không mang lại hiệu quả đáng kể.

• Cách thực tế là theo dõi xem triệu chứng xuất hiện sau những nhóm thực phẩm nào. Nếu thường xuyên đầy hơi sau khi ăn đậu hoặc các thực phẩm giàu carbohydrate phức tạp, có thể trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về việc thử enzyme này.

Lưu ý trước khi sử dụng

• Thực phẩm bổ sung enzyme không thay thế chế độ ăn uống cân bằng hoặc việc tìm nguyên nhân gây đầy bụng khó tiêu kéo dài.

• Nếu đang dùng thuốc, có bệnh lý tiêu hóa hoặc dự định sử dụng sản phẩm thường xuyên để chữa đầy hơi, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.

• Nếu đầy hơi kéo dài, tái diễn nhiều hoặc đi kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, đi ngoài ra máu, sốt hoặc sụt cân không chủ ý, cần được đánh giá y tế thay vì chỉ tự điều trị tại nhà.

Mẹo 7: Thuốc không kê đơn giúp giảm đầy hơi

Có thể cân nhắc thuốc giảm đầy hơi không kê đơn

• Khi đầy bụng khó tiêu hoặc có cảm giác khí bị giữ lại trong bụng, một số thuốc không kê đơn có thể được sử dụng để giảm triệu chứng. Tuy nhiên, lựa chọn thuốc nên dựa trên nguyên nhân và biểu hiện cụ thể, thay vì dùng bất kỳ thuốc tiêu hóa nào đang có sẵn.

• Một lựa chọn thường gặp là simethicone (simeticone), thuốc chống đầy hơi có tác dụng làm các bóng khí nhỏ trong đường tiêu hóa kết hợp thành bóng khí lớn hơn, từ đó giúp khí dễ thoát ra ngoài. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả của simethicone đối với đầy hơi và khí bị giữ lại vẫn chưa hoàn toàn chắc chắn.

Dùng thuốc đúng theo hướng dẫn

• Không nên mặc định rằng thuốc giảm đầy hơi phải được uống sau khi ăn. Thời điểm sử dụng phụ thuộc vào hoạt chất và hướng dẫn của từng sản phẩm. Hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn hoặc hỏi dược sĩ để biết thời điểm và liều dùng phù hợp.

• Không tự ý tăng liều vì nghĩ rằng dùng nhiều thuốc sẽ giúp trị chướng bụng nhanh hơn. Nếu triệu chứng không cải thiện sau một thời gian ngắn hoặc thường xuyên phải dùng thuốc, nên trao đổi với bác sĩ.

Đừng nhầm đầy hơi với khó tiêu do nguyên nhân khác

• Không phải mọi trường hợp đầy bụng khó tiêu đều do khí trong ruột. Triệu chứng có thể liên quan đến táo bón, không dung nạp lactose, hội chứng ruột kích thích hoặc một số rối loạn tiêu hóa khác. Khi đó, thuốc giảm khí có thể không giải quyết được nguyên nhân.

• Nếu thường xuyên bị đầy hơi, hãy ghi lại những món ăn, đồ uống và thời điểm xuất hiện triệu chứng. Thông tin này có thể giúp xác định thực phẩm hoặc thói quen khiến tình trạng chướng bụng, đầy hơi tái diễn.

Khi nào không nên tiếp tục tự điều trị?

• Nếu đầy hơi, chướng bụng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, đặc biệt khi kèm đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không chủ ý, nên được nhân viên y tế đánh giá để tìm nguyên nhân.

• Với trẻ em và thanh thiếu niên, việc sử dụng thuốc không kê đơn vẫn cần được thực hiện theo hướng dẫn của người lớn và dược sĩ hoặc bác sĩ. Không nên tự mua và dùng thuốc chỉ dựa vào tên gọi hoặc quảng cáo sản phẩm.

Phần 2: Mẹo phòng ngừa đầy bụng khó tiêu hiệu quả

Mẹo 1: Thử loại bỏ thực phẩm gây đầy hơi

Xác định thực phẩm khiến bạn dễ chướng bụng

• Một số loại carbohydrate khó được tiêu hóa hoàn toàn có thể xuống đại tràng và được vi khuẩn lên men, từ đó tạo ra nhiều khí hơn. Vì vậy, nếu thường xuyên đầy bụng khó tiêu, việc theo dõi mối liên hệ giữa món ăn và triệu chứng có thể giúp tìm ra tác nhân phù hợp với cơ thể.

• Những nhóm thực phẩm có thể gây nhiều khí ở một số người gồm sữa và sản phẩm từ sữa, các loại đậu, một số loại rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm chứa nhiều fructose hoặc chất tạo ngọt kết thúc bằng “-ol” như sorbitol, mannitol và xylitol.

Thử loại bỏ có kiểm soát

• Không nên cùng lúc cắt bỏ quá nhiều nhóm thực phẩm trong thời gian dài. Thay vào đó, hãy ghi nhật ký món ăn và triệu chứng để xác định nhóm thực phẩm có liên quan rõ nhất đến đầy hơi, chướng bụng.

• Nếu nghi ngờ một loại thực phẩm cụ thể, có thể tạm giảm hoặc loại bỏ thực phẩm đó trong một khoảng thời gian phù hợp, sau đó theo dõi xem triệu chứng có cải thiện hay không. Với những chế độ ăn loại trừ chuyên biệt như low FODMAP, nên thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Đưa từng thực phẩm trở lại chế độ ăn

• Khi triệu chứng đã ổn định, hãy đưa từng nhóm thực phẩm trở lại với lượng phù hợp và theo dõi phản ứng của cơ thể. Cách này giúp phân biệt thực phẩm thực sự gây triệu chứng với những món ăn bị loại bỏ nhưng thực tế bạn vẫn có thể dung nạp.

• Với chế độ low FODMAP, giai đoạn hạn chế nghiêm ngặt thường chỉ kéo dài khoảng 2–6 tuần, sau đó cần từng bước tái đưa các nhóm FODMAP vào chế độ ăn để xác định mức dung nạp cá nhân. Không nên tự duy trì chế độ ăn quá hạn chế trong thời gian dài.

Không tự kiêng gluten hoặc sữa nếu chưa cần thiết

• Gluten không phải nguyên nhân gây đầy hơi ở tất cả mọi người. Chế độ ăn không gluten đặc biệt quan trọng đối với người mắc bệnh celiac, nhưng không nên tự loại bỏ gluten lâu dài chỉ vì bị chướng bụng, đầy hơi.

• Với sữa, nếu nghi ngờ không dung nạp lactose, bạn có thể trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định lượng lactose phù hợp. Nhiều người vẫn có thể dung nạp một lượng lactose nhất định thay vì phải loại bỏ hoàn toàn sữa và sản phẩm từ sữa.

Ưu tiên tìm đúng nguyên nhân thay vì kiêng khem quá mức

• Mục tiêu của việc thay đổi chế độ ăn để chữa đầy hơi không phải là loại bỏ càng nhiều thực phẩm càng tốt. Quan trọng hơn là xác định đúng tác nhân gây triệu chứng và duy trì một chế độ ăn đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất.

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm đau bụng, tiêu chảy, táo bón hoặc sụt cân không chủ ý, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân thay vì tự áp dụng chế độ ăn loại trừ kéo dài.

Mẹo 2: Hạn chế thực phẩm dễ gây đầy hơi

Theo dõi những thực phẩm làm bạn chướng bụng

• Không phải ai cũng phản ứng giống nhau với cùng một loại thực phẩm. Nếu thường xuyên đầy bụng khó tiêu, hãy chú ý những món ăn khiến triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn, thay vì loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi chế độ ăn.

• Một số carbohydrate không được tiêu hóa hoàn toàn ở ruột non sẽ xuống đại tràng và được vi khuẩn lên men, tạo ra khí. Vì vậy, một số nhóm thực phẩm có thể làm đầy hơi, chướng bụng rõ hơn ở những người nhạy cảm.

Hạn chế các loại đậu nếu chúng làm bạn sinh nhiều khí

• Đậu, đậu Hà Lan và đậu lăng chứa các oligosaccharide, đặc biệt là GOS, có thể được vi khuẩn đường ruột lên men và tạo khí.

• Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn các loại đậu. Hãy bắt đầu với khẩu phần nhỏ hơn và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu một loại đậu liên tục khiến chướng bụng, đầy hơi, có thể giảm lượng hoặc lựa chọn loại khác dễ dung nạp hơn.

Điều chỉnh lượng chất xơ từ từ

• Chất xơ rất cần thiết cho sức khỏe tiêu hóa, nhưng tăng lượng chất xơ quá nhanh có thể khiến một số người đầy bụng và sinh nhiều khí.

• Thay vì cắt bỏ thực phẩm giàu chất xơ, hãy tăng lượng từ từ và uống đủ nước. Đồng thời, xác định những loại ngũ cốc, rau hoặc trái cây khiến bạn khó chịu nhất để điều chỉnh khẩu phần.

Lưu ý sữa và thực phẩm chứa lactose

• Nếu thường bị đầy bụng, xì hơi hoặc tiêu chảy sau khi uống sữa, nguyên nhân có thể liên quan đến không dung nạp lactose. Khi đó, giảm lượng lactose có thể giúp cải thiện triệu chứng.

• Không phải ai cũng cần kiêng hoàn toàn sữa. Nhiều người không dung nạp lactose vẫn có thể sử dụng một lượng nhất định mà không xuất hiện triệu chứng. Nếu phải hạn chế sữa lâu dài, nên bảo đảm chế độ ăn vẫn cung cấp đủ canxi và vitamin D.

Hạn chế đồ uống có ga và thói quen làm nuốt nhiều không khí

• Nước ngọt có ga và các loại đồ uống sủi bọt có thể làm tăng lượng khí trong đường tiêu hóa. Nhai kẹo cao su, hút kẹo cứng, uống bằng ống hút hoặc ăn quá nhanh cũng có thể khiến bạn nuốt nhiều không khí hơn.

• Nếu muốn trị chướng bụng, hãy thử uống nước không có ga, ăn chậm và tránh vừa ăn vừa nói quá nhiều. Đây là những thay đổi đơn giản nhưng có thể giúp giảm lượng khí đi vào đường tiêu hóa.

Cẩn thận với chất tạo ngọt và thực phẩm nhiều chất béo

• Một số chất tạo ngọt có đuôi “-ol”, chẳng hạn sorbitol, mannitol, xylitol, erythritol và maltitol, có thể gây đầy hơi hoặc tiêu chảy ở một số người.

• Thực phẩm nhiều chất béo cũng có thể làm cảm giác đầy bụng rõ hơn ở một số người. Vì vậy, nếu thường đầy bụng khó tiêu sau các món chiên, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm chế biến sẵn, hãy thử giảm khẩu phần và theo dõi triệu chứng.

Không cần kiêng tất cả thực phẩm dễ sinh hơi

• Một số thực phẩm như rau họ cải, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây hoặc thực phẩm chứa FODMAP có thể gây nhiều khí hơn ở một số người, nhưng chúng vẫn có giá trị dinh dưỡng. Không nên loại bỏ toàn bộ chỉ vì lo đầy hơi.

• Nếu triệu chứng kéo dài, bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể hướng dẫn chế độ ăn phù hợp, chẳng hạn giảm lactose khi không dung nạp lactose hoặc thử chế độ low-FODMAP trong một thời gian nhất định ở người mắc hội chứng ruột kích thích.

Ghi nhật ký ăn uống để tìm đúng tác nhân

• Trong vài ngày, hãy ghi lại món ăn, khẩu phần, thời điểm ăn và thời điểm xuất hiện đầy hơi, chướng bụng. Cách này giúp nhận diện mối liên hệ giữa thực phẩm và triệu chứng rõ hơn thay vì phỏng đoán.

• Nếu một thực phẩm liên tục gây triệu chứng, hãy thử giảm lượng rồi đánh giá lại. Mục tiêu của việc thay đổi chế độ ăn để chữa đầy hơi là tìm mức dung nạp phù hợp, không phải kiêng khem càng nhiều càng tốt.

Khi nào nên đi khám?

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

• Đặc biệt, cần được đánh giá nếu chướng bụng đi kèm đau bụng đáng kể, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài, nôn ói, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không chủ ý.

Mẹo 3: Lưu ý thuốc và chất bổ sung gây đầy hơi

Một số sản phẩm có thể làm tăng khí trong ruột

• Nếu thường xuyên đầy bụng khó tiêu, đừng chỉ xem xét thực phẩm. Một số thuốc và thực phẩm bổ sung cũng có thể làm thay đổi hoạt động của đường ruột hoặc hệ vi sinh, từ đó khiến đầy hơi, chướng bụng xuất hiện hoặc tăng lên.

Chất bổ sung chất xơ có thể gây đầy hơi

• Việc tăng chất xơ quá nhanh, đặc biệt từ các sản phẩm bổ sung, có thể khiến vi khuẩn đường ruột lên men nhiều hơn và tạo thêm khí.

• Nếu đang dùng chất xơ để hỗ trợ táo bón, hãy tăng lượng từ từ và uống đủ nước. Không nên tự tăng liều nhanh chỉ vì muốn cải thiện tình trạng đi tiêu.

Thuốc nhuận tràng cũng có thể gây sinh khí

• Một số thuốc nhuận tràng có thể gây đầy hơi, đau quặn hoặc chướng bụng như một tác dụng không mong muốn. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại thuốc và cơ địa mỗi người.

• Nếu bắt đầu bị đầy hơi sau khi dùng thuốc nhuận tràng, không nên tự ý ngừng thuốc kê đơn hoặc đổi sang sản phẩm khác. Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để tìm lựa chọn phù hợp hơn.

Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột

• Kháng sinh không chỉ tác động lên vi khuẩn gây bệnh mà còn có thể làm thay đổi hệ vi sinh bình thường trong đường ruột. Sau khi dùng kháng sinh, một số người có thể gặp đầy bụng, chướng bụng, tiêu chảy hoặc thay đổi thói quen đi tiêu.

• Tuy nhiên, không nên tự ý ngừng hoặc giảm liều kháng sinh vì đầy hơi. Nếu triệu chứng xuất hiện trong hoặc sau quá trình dùng thuốc, hãy thông báo cho bác sĩ để được hướng dẫn.

Kiểm tra lại sản phẩm đang sử dụng

• Khi tìm cách chữa đầy hơi, hãy lập danh sách tất cả thuốc, vitamin, khoáng chất và thực phẩm bổ sung đang dùng. Ghi lại thời điểm bắt đầu sử dụng và thời điểm xuất hiện triệu chứng có thể giúp nhận ra mối liên hệ.

• Không nên tự loại bỏ một loại thuốc cần thiết chỉ vì nghi ngờ thuốc gây trị chướng bụng không hiệu quả. Bác sĩ hoặc dược sĩ có thể giúp đánh giá lợi ích, tác dụng phụ và lựa chọn thay thế nếu cần.

Khi nào cần tìm nguyên nhân khác?

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài hoặc tái diễn dù đã điều chỉnh chế độ ăn và xem xét các sản phẩm đang sử dụng, nên được đánh giá để tìm nguyên nhân.

• Đặc biệt, cần đi khám khi đầy hơi đi kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, sốt, tiêu chảy kéo dài, đi ngoài ra máu, sụt cân không chủ ý hoặc bụng trướng nhiều và không thể đi tiêu hay xì hơi.

Mẹo 4: Ăn chậm, nhai kỹ để giảm đầy hơi

Nhai kỹ giúp giảm lượng không khí nuốt vào

• Khi đầy bụng khó tiêu, một thói quen đơn giản nên điều chỉnh là tốc độ ăn. Ăn quá nhanh có thể khiến bạn nuốt nhiều không khí hơn, góp phần làm tăng cảm giác đầy hơi, chướng bụng.

• Hãy nhai thức ăn kỹ trước khi nuốt và cố gắng ăn trong trạng thái thư giãn. Nhai giúp nghiền nhỏ thức ăn, đồng thời tạo điều kiện để quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn.

Ăn chậm để hạn chế nuốt không khí

• Khi ăn, nên ngậm miệng khi nhai và tránh vừa nhai vừa nói quá nhiều. Những thói quen này có thể giúp hạn chế lượng không khí đi vào đường tiêu hóa.

• Ngoài ra, nên hạn chế ăn quá vội, uống bằng ống hút hoặc nhai kẹo cao su nếu bạn nhận thấy chúng khiến mình dễ đầy hơi hơn.

Thực hiện từng bước trong mỗi bữa ăn

• Đặt thức ăn vào miệng với lượng vừa phải, nhai kỹ rồi mới nuốt.

• Đặt đũa hoặc thìa xuống giữa các lần gắp thức ăn để chủ động giảm tốc độ ăn.

• Tập trung vào bữa ăn thay vì vừa ăn vừa làm việc hoặc sử dụng điện thoại. Điều này giúp bạn nhận biết sớm cảm giác no và tránh ăn quá nhanh hoặc quá nhiều.

Ăn chậm là một phần của cách chữa đầy hơi lâu dài

• Nếu thường xuyên chướng bụng, đầy hơi, chỉ nhai kỹ có thể chưa đủ. Hãy kết hợp với việc hạn chế đồ uống có ga, theo dõi những thực phẩm dễ gây sinh hơi và điều chỉnh khẩu phần phù hợp.

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài hoặc thường xuyên tái diễn dù đã thay đổi thói quen ăn uống, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ áp dụng các mẹo trị chướng bụng tạm thời.

Mẹo 5: Không cần ăn đạm trước để giảm đầy hơi

Ưu tiên cách ăn phù hợp thay vì cố định thứ tự món

• Thứ tự ăn protein trước carbohydrate và chất xơ chưa có đủ bằng chứng cho thấy có thể ngăn đầy hơi, chướng bụng. Dạ dày vẫn tiết acid và enzyme tiêu hóa khi thức ăn đi vào, vì vậy việc ăn rau hoặc tinh bột trước không khiến acid dạ dày bị “dùng hết” rồi làm protein lên men.

• Protein cũng không đơn giản là bị lên men trong dạ dày nếu ăn sau rau hoặc bánh mì. Quá trình tiêu hóa protein bắt đầu ở dạ dày và tiếp tục chủ yếu tại ruột non.

Ăn đủ protein nhưng không cần đảo thứ tự món

• Trong bữa ăn, hãy duy trì khẩu phần cân đối gồm protein, rau, tinh bột và chất béo phù hợp. Nếu thường đầy bụng khó tiêu, điều quan trọng hơn là xác định thực phẩm hoặc thói quen ăn uống thực sự làm bạn khó chịu.

• Ăn chậm, nhai kỹ và tránh ăn quá nhiều trong một bữa có thể hữu ích hơn việc cố gắng ăn protein trước mọi loại thực phẩm.

Không tự dùng viên bổ sung acid dạ dày

• Không nên tự mua hydrochloric acid (HCl) hoặc betaine HCl với mục đích hỗ trợ tiêu hóa protein hay chữa đầy hơi. Cơ thể tự điều chỉnh quá trình tiết acid dạ dày, và việc bổ sung acid không phải phương pháp điều trị thông thường cho đầy hơi.

• Dùng các sản phẩm bổ sung acid không đúng chỉ định có thể gây kích ứng đường tiêu hóa và đặc biệt không phù hợp với một số người mắc bệnh lý dạ dày hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến acid.

Tập trung vào nguyên nhân gây sinh hơi

• Nếu muốn trị chướng bụng, hãy theo dõi những yếu tố thường liên quan hơn như ăn quá nhanh, nuốt nhiều không khí, uống nước có ga, táo bón, không dung nạp lactose hoặc ăn một số thực phẩm giàu carbohydrate lên men.

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân thay vì tự thay đổi thứ tự món ăn hoặc sử dụng sản phẩm bổ sung acid dạ dày.

Mẹo 6: Ăn thực phẩm lên men để hỗ trợ tiêu hóa

Bổ sung thực phẩm lên men có probiotic

• Một số thực phẩm lên men chứa probiotic, tức các vi sinh vật sống có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe khi được sử dụng với lượng phù hợp. Chúng có thể hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và chức năng tiêu hóa ở một số người.

• Nếu thường bị đầy bụng khó tiêu, có thể thử các thực phẩm như sữa chua có men sống, kefir, kim chi hoặc rau củ lên men. Hãy kiểm tra nhãn để biết sản phẩm có chứa vi sinh vật sống hay không.

Bắt đầu với lượng nhỏ

• Không nên ăn nhiều thực phẩm lên men ngay từ đầu với mục đích chữa đầy hơi. Việc tăng đột ngột một số thực phẩm lên men có thể khiến một số người bị đầy hơi hoặc chướng bụng hơn.

• Hãy bắt đầu với một khẩu phần nhỏ, dùng đều đặn và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu triệu chứng tăng lên, nên giảm lượng hoặc tạm ngừng để xác định mức dung nạp.

Không phải probiotic nào cũng có tác dụng giống nhau

• Probiotic là một nhóm rất đa dạng. Hiệu quả phụ thuộc vào từng chủng vi khuẩn, liều lượng và tình trạng tiêu hóa của mỗi người. Vì vậy, không thể kết luận rằng mọi thực phẩm hoặc sản phẩm bổ sung probiotic đều giúp trị chướng bụng.

• Một số người mắc hội chứng ruột kích thích có thể được hưởng lợi từ một số probiotic nhất định, nhưng hiệu quả không đồng nhất. Nếu triệu chứng kéo dài, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự dùng nhiều loại cùng lúc.

Ưu tiên thực phẩm lên men ít gây khó chịu

• Sữa chua hoặc kefir có thể không phù hợp với người không dung nạp lactose. Kim chi và rau củ lên men cũng có thể chứa các thành phần như tỏi, hành hoặc lượng FODMAP cao, vốn có thể làm đầy hơi, chướng bụng nặng hơn ở một số người.

• Vì vậy, hãy lựa chọn dựa trên khả năng dung nạp của chính mình. Mục tiêu không phải ăn càng nhiều đồ lên men càng tốt mà là tìm loại thực phẩm phù hợp với hệ tiêu hóa.

Kết hợp với chế độ ăn cân bằng

• Thực phẩm lên men chỉ là một phần của chế độ ăn hỗ trợ sức khỏe đường ruột. Để giảm đầy hơi, nên đồng thời ăn chậm, uống đủ nước, tăng chất xơ từ từ và hạn chế những thực phẩm mà bạn đã xác định là dễ gây sinh hơi.

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm đau bụng, tiêu chảy, táo bón kéo dài, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không chủ ý, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào probiotic hoặc các mẹo chữa đầy hơi tại nhà.

Mẹo 7: Probiotic có thể hỗ trợ giảm đầy hơi

Cân nhắc probiotic khi thường xuyên đầy hơi

• Probiotic là các vi sinh vật sống có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe khi được sử dụng với lượng phù hợp. Một số chủng có thể hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột và cải thiện một số triệu chứng tiêu hóa.

• Tuy nhiên, không phải probiotic nào cũng có tác dụng giống nhau. Hiệu quả đối với đầy hơi, chướng bụng phụ thuộc vào chủng vi khuẩn, liều lượng, thời gian sử dụng và tình trạng tiêu hóa của từng người.

Không nên tự chọn probiotic chỉ dựa vào quảng cáo

• Nếu thường xuyên đầy bụng khó tiêu, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi dùng probiotic bổ sung. Họ có thể giúp đánh giá nguyên nhân và cân nhắc liệu probiotic có thực sự phù hợp hay không.

• Không nên mặc định rằng sản phẩm có càng nhiều chủng vi khuẩn hoặc số lượng CFU càng cao thì càng hiệu quả. Điều quan trọng là sản phẩm có chủng probiotic được nghiên cứu phù hợp với mục tiêu sử dụng.

Ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng

• Khi lựa chọn thực phẩm bổ sung, hãy kiểm tra tên chủng probiotic, hàm lượng, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và hướng dẫn dùng trên nhãn.

• Có thể ưu tiên sản phẩm được kiểm nghiệm độc lập hoặc có chứng nhận chất lượng phù hợp. Tuy nhiên, chứng nhận bên thứ ba chủ yếu giúp kiểm soát chất lượng và độ chính xác của sản phẩm, không có nghĩa sản phẩm chắc chắn chữa được đầy hơi.

Theo dõi phản ứng của cơ thể

• Một số người có thể cảm thấy đầy hơi hoặc chướng bụng tăng nhẹ khi mới bắt đầu dùng probiotic. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nên rõ rệt, nên ngừng tự điều chỉnh liều và trao đổi với nhân viên y tế.

• Không nên sử dụng nhiều loại probiotic cùng lúc với hy vọng trị chướng bụng nhanh hơn. Hãy đánh giá từng sản phẩm một để biết cơ thể có thực sự đáp ứng hay không.

Probiotic không thay thế việc tìm nguyên nhân

• Nếu đầy bụng khó tiêu liên tục tái diễn, nguyên nhân có thể liên quan đến chế độ ăn, táo bón, không dung nạp lactose, hội chứng ruột kích thích hoặc các vấn đề tiêu hóa khác. Khi đó, chỉ bổ sung probiotic có thể không giải quyết được vấn đề.

• Nếu đầy hơi đi kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, sốt, đi ngoài ra máu, sụt cân không chủ ý hoặc thay đổi rõ rệt thói quen đi tiêu, nên đi khám để được đánh giá thay vì tiếp tục tự chữa đầy hơi bằng thực phẩm bổ sung.

Phần 3: Cách trị đầy hơi mãn tính dứt điểm tại nhà

Cách 1: Đầy hơi kéo dài cần tìm nguyên nhân

Đừng chỉ tự chữa đầy hơi nếu triệu chứng tái diễn

• Thỉnh thoảng đầy hơi, chướng bụng là tình trạng khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu khí trong bụng xuất hiện thường xuyên, gây đau hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, bạn nên xem xét nguyên nhân thay vì chỉ tiếp tục thay đổi chế độ ăn hoặc dùng thực phẩm bổ sung.

• Đặc biệt, nên trao đổi với bác sĩ nếu đầy bụng khó tiêu xuất hiện cùng đau bụng, táo bón, tiêu chảy, sụt cân không chủ ý hoặc triệu chứng thay đổi đột ngột. Đây là những dấu hiệu cho thấy cần đánh giá kỹ hơn.

Một số bệnh tiêu hóa có thể gây đầy hơi kéo dài

• Hội chứng ruột kích thích (IBS) có thể gây đau bụng, đầy hơi và thay đổi thói quen đi tiêu. Một số người nhận thấy triệu chứng tăng sau khi ăn một số loại thực phẩm nhất định.

• Bệnh celiac có thể gây các triệu chứng tiêu hóa sau khi ăn gluten và là một trong những bệnh lý có thể liên quan đến tình trạng đầy hơi, chướng bụng. Ngoài ra, táo bón, không dung nạp lactose, trào ngược dạ dày thực quản và một số rối loạn tiêu hóa khác cũng có thể làm triệu chứng khí trở nên rõ hơn.

Theo dõi triệu chứng trước khi tự loại bỏ nhiều thực phẩm

• Hãy ghi lại những gì bạn ăn, thời điểm xuất hiện đầy bụng khó tiêu, mức độ khó chịu và các triệu chứng đi kèm. Nhật ký này có thể giúp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nhận diện thực phẩm có liên quan đến triệu chứng.

• Không nên tự loại bỏ đồng thời gluten, sữa, tinh bột, chất xơ và nhiều nhóm thực phẩm khác chỉ để trị chướng bụng. Việc kiêng khem quá mức có thể khiến chế độ ăn thiếu cân bằng và cũng làm khó xác định đâu mới là tác nhân thực sự.

Những dấu hiệu cần được kiểm tra sớm

• Nếu đầy hơi, chướng bụng kéo dài và không cải thiện, đặc biệt khi kèm đau bụng dữ dội hoặc liên tục, nôn ói thường xuyên, khó nuốt, đi ngoài ra máu, phân đen, sụt cân không chủ ý hoặc bụng trướng kéo dài, cần được nhân viên y tế đánh giá.

• Không nên cố gắng chữa đầy hơi tại nhà trong thời gian dài nếu triệu chứng ngày càng nặng. Khi đó, mục tiêu quan trọng nhất là tìm đúng nguyên nhân để có hướng xử lý phù hợp.

Cách 2: Khi nào nên đi khám vì đầy hơi?

Đi khám nếu đầy hơi kéo dài hoặc tái diễn

• Nếu tình trạng đầy bụng khó tiêu, đầy hơi hoặc chướng bụng xuất hiện thường xuyên, gây đau hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, bạn nên đi khám thay vì chỉ tiếp tục tự chữa đầy hơi tại nhà.

• Bác sĩ có thể dựa vào triệu chứng, chế độ ăn, thói quen sinh hoạt, thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng để tìm nguyên nhân. Một số trường hợp có thể cần xét nghiệm máu, xét nghiệm phân hoặc chẩn đoán hình ảnh tùy theo triệu chứng và bệnh lý được nghi ngờ.

Ghi nhật ký ăn uống trước khi đi khám

• Trong vài tuần trước buổi khám, hãy ghi lại những gì bạn ăn và uống, thời điểm ăn, khẩu phần tương đối và thời điểm xuất hiện đầy hơi, chướng bụng.

• Nếu có thể, ghi thêm mức độ khó chịu và các triệu chứng đi kèm như đau bụng, ợ hơi, tiêu chảy hoặc táo bón. Nhật ký này có thể giúp bác sĩ nhận diện mối liên hệ giữa thực phẩm và triệu chứng.

Chuẩn bị thông tin về thuốc và thói quen sinh hoạt

• Hãy liệt kê các thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng. Một số sản phẩm có thể ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa và góp phần gây đầy hơi.

• Bạn cũng nên nhớ lại những thói quen liên quan như ăn quá nhanh, uống nước có ga, nhai kẹo cao su, sử dụng ống hút hoặc thay đổi chế độ ăn gần đây. Đây là những yếu tố có thể làm tăng lượng không khí đi vào đường tiêu hóa hoặc làm triệu chứng khí trở nên rõ hơn.

Trao đổi thẳng với bác sĩ về triệu chứng

• Hãy mô tả rõ đầy bụng khó tiêu bắt đầu từ khi nào, xuất hiện bao nhiêu lần, có liên quan đến bữa ăn hay không và điều gì khiến triệu chứng giảm hoặc nặng hơn.

• Đừng ngại nói về những triệu chứng tưởng như nhỏ hoặc khó mô tả. Những thông tin này giúp bác sĩ phân biệt đầy hơi thông thường với các vấn đề tiêu hóa cần được kiểm tra thêm.

Có thể cần làm một số xét nghiệm

• Không phải ai bị đầy hơi, chướng bụng cũng cần xét nghiệm. Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên triệu chứng, tiền sử và kết quả khám.

• Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm phân, X-quang hoặc các kiểm tra chuyên sâu hơn để tìm nguyên nhân.

Đừng chỉ tập trung vào việc trị chướng bụng

• Mục tiêu của việc đi khám không chỉ là tìm một cách trị chướng bụng nhanh hơn mà quan trọng hơn là xác định nguyên nhân. Đầy hơi có thể liên quan đến chế độ ăn, táo bón, không dung nạp lactose, hội chứng ruột kích thích hoặc một số bệnh lý tiêu hóa khác.

• Nếu triệu chứng thay đổi đột ngột hoặc đi kèm đau bụng, táo bón, tiêu chảy, sụt cân không chủ ý hay các biểu hiện bất thường khác, nên chủ động trao đổi với bác sĩ.

Vận động nhẹ giúp giảm đầy hơi

Đi bộ hoặc bơi nhẹ để hỗ trợ tiêu hóa

• Khi đầy bụng khó tiêu kèm táo bón, vận động nhẹ có thể giúp kích thích nhu động ruột và hỗ trợ quá trình đi tiêu. Bạn có thể thử đi bộ nhanh, bơi hoặc thực hiện các hoạt động thể chất nhẹ phù hợp với sức khỏe.

• Không cần vận động quá sức để trị chướng bụng. Một buổi đi bộ nhẹ nhàng sau bữa ăn hoặc duy trì vận động đều đặn mỗi ngày thường thực tế hơn.

Hạn chế những thói quen khiến bạn nuốt nhiều không khí

• Nhai kẹo cao su có thể khiến bạn nuốt nhiều không khí hơn, từ đó làm tăng lượng khí trong đường tiêu hóa và khiến đầy hơi, chướng bụng rõ hơn ở một số người.

• Nếu thường xuyên bị đầy hơi, hãy thử ngừng nhai kẹo cao su trong một thời gian và theo dõi xem triệu chứng có cải thiện hay không.

• Uống nước bằng ống hút cũng có thể làm tăng lượng không khí được nuốt vào. Thay vào đó, hãy uống trực tiếp từ cốc hoặc chai và uống chậm hơn.

Kết hợp vận động với thay đổi thói quen

• Để chữa đầy hơi hiệu quả hơn, hãy kết hợp vận động thường xuyên với ăn chậm, nhai kỹ, hạn chế đồ uống có ga và theo dõi những thực phẩm khiến bạn dễ sinh hơi.

• Nếu đầy bụng khó tiêu kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm đau bụng, táo bón kéo dài, tiêu chảy, nôn ói hay sụt cân không chủ ý, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý triệu chứng tại nhà.

Nguồn tham khảo

1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Gas in the Digestive Tract: Symptoms & Causes. National Institutes of Health.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Gas in the Digestive Tract: Eating, Diet, & Nutrition. National Institutes of Health.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Gas in the Digestive Tract: Treatment. National Institutes of Health.
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Gas in the Digestive Tract: Diagnosis. National Institutes of Health.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2024). Lactose Intolerance: Symptoms & Causes. National Institutes of Health.
6. NHS. (2023). Flatulence. National Health Service, United Kingdom.
7. NHS. (2024). Simeticone. National Health Service, United Kingdom.
8. Staudacher, H. M., & Whelan, K. (2017). The low FODMAP diet: Recent advances in understanding its mechanisms and efficacy in IBS. Gut, 66(8), 1517–1527.
9. McKenzie, Y. A., Alder, A., Anderson, W., et al. (2016). British Dietetic Association systematic review and evidence-based practice guidelines for the dietary management of irritable bowel syndrome in adults. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 29(5), 549–575.
10. Ford, A. C., Sperber, A. D., Corsetti, M., & Camilleri, M. (2020). Irritable bowel syndrome. The Lancet, 396(10263), 1675–1688.
11. Dimidi, E., Christodoulides, S., Scott, S. M., & Whelan, K. (2014). Mechanisms of action of probiotics and the gastrointestinal microbiota on gastrointestinal symptoms. Clinical Nutrition, 33(5), 865–871.
12. Suarez, F. L., Furne, J. K., Springfield, J., & Levitt, M. D. (1997). Insights into human colonic physiology obtained from the study of flatus composition. The American Journal of Physiology, 272(1), G102–G107.
13. Serra, J., Azpiroz, F., & Malagelada, J. R. (1998). Intestinal gas dynamics and tolerance in humans. Gastroenterology, 115(3), 542–550.
14. Murray, K., Wilkinson-Smith, V., Hoad, C., et al. (2014). Differential effects of FODMAPs on small and large intestinal contents in healthy subjects shown by MRI. Gastroenterology, 146(1), 156–163.
15. Black, C. J., Ford, A. C. (2020). Global burden of irritable bowel syndrome: Trends, predictions and risk factors. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 17, 473–486.

Biên tập nội dung: Leigh Kennedy Ly.

Thông tin được tham vấn và kiểm chứng bởi chuyên gia: Evelyn Clark.